![]() مربع های شگفت انگیز (2)جدول هایی که در این کتاب طرح می شود متناسب با سطح یادگیری نوآموزان پیش دبستانی است که آنها را به فکر کردن ترغیب می کند و باعث می شود در یادگیری نقش فعالی ایفا کنند و در عین حال مهارتی را بیاموزند که توانایی آنها را در حل مسئله تقویت می کند . در جداول ارائه شده در هر دایره باید 4 میوه سیب , موز , توت فرنگی و گیلاس وجود داشته باشد بنابراین توجه نوآموز را به این مسئله جلب کنید. در انتهای کتاب برگه هایی حاوی تصویر میوه ها است که می توانید برش داده و در مربع های شگفت انگیز استفاده کنید .
فرمت کتاب : pdf * تعداد صفحات: 25 صفحه * اندازه صفحات: A4 نمایی از صفحات کتاب: |
![]() پاسخ های رویشی، فیزیولوژیکی و ژنتیکی دو گونه بلوط زاگرس(Q.brantii و Q. libania)تحت تنش خشکیچکیده جنگلهای زاگرس حدود40درصدازکلجنگلهایایرانرابهخود اختصاصدادهاندوبیشترین تأثیررادرتأمینآب،حفظ خاک،تعدیلآبوهواوتعادلاقتصادی- اجتماعیدر کلکشور دارند. این جنگلها بهعلت دارا بودن اقلیم مدیترانهای دارای فصل خشک طولانی در طی دورهی رویش گیاهی در طول سال بوده، و مقدار آب در دسترس در این جنگلها یک فاکتور محدود کنندهی اولیه در تجدید حیات گونههای این مناطق میباشد.تنشهای غیر زیستی مانند خشکسالی پدیدههای مهمی هستند و بر روی سلامت، بهرهوری و تناسب جنگلهای ما اثر گذار میباشند، بنابراین نیازمند به درک ژنومی و اکوفیزیولوژیکی پاسخ درختان جنگلی به تغییر شرایط آب و هوایی میباشد. با استفاده از مطالعات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و مولکولی، میتوانیم روشهای اصلاحی مختلفی که برای مقاومت به خشکی وجود دارند را شناسایی کنیم. در این آزمایش، بذور سه گونه بلوط مورد مطالعه(Q. brantii، Q.libaniaوQ.infectoria)در داخل گلدان پلاستیکی در فضای آزاد کاشته شدند (هرگلدان حاوی 2-1 بذر). نهالهای گونهQ.infectoriaبه علت سبز نشدن در این آزمایش لحاظ نگردید. جهت اعمال تنش نهالها به فضای گلخانه منتقل شدندو نهالهای سالم از هر گونه به 4 دسته تیمار کنترل و تنش کمبود آب در سه سطح تقسیم شدند. نهالهای در نظر گرفته شده برای تنش کمبود آب آبیاری نشدند تا به ظرفیت مزرعهای مورد نظر (70٪، 50٪ و 30٪ ظرفیت مزرعهای) رسیدند، ولی نهالهای کنترل هر روز آبیاری گردیدند تا محتوی آب خاک گلدانها در حدود 100٪ ظرفیت مزرعهای نگه داشته شود.پس از برداشت نهالها، پارامترهای رویشی و مورفولوژی (ارتفاع نهال، طول ریشه، وزن برگ و ساقه و ریشه، تعداد کل برگ، نسبت برگ سبز به کل برگ، بیوماس، نسبت ریشه به ساقه، وزن خشک برگ، ریشه و ساقه) وپارامترهای فیزیولوژی (محتوی نسبی آب برگ و ساقه و ریشه(RWC)، نرخ نشت الکترولیت (EL)، عملکرد فتوسیستمIIو تبادلات گازی) اندازهگیری شدند و در نهایت استخراجRNAاز نمونههای فریز شده برگ و ریشه انجام گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که تنش خشکی تاثیراتمنفی بر پارامترهای رویشی، مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بلوط داشت، به طوری که اکثر پارامترهای رویشی و فیزیولوژیکی کاهش یافت اما نرخ نشت الکترولیت اندامها افزایش یافت. بر اساس نتایج بدست آمده از جذب عنصر تنش خشکی باعث افزایش میزان پتاسیم در ریشه و ساقه گردید. همچنین نتایج نشان داد که میزان شاخص تحمل نیز در گونه بلوط ایرانی در تمام پارامترهای مورد مطالعه به جز وزن تر و خشک برگ بیشتر از گونه ویول میباشد. در این مطالعه گونه بلوط ایرانی نسبت به گونه ویول با جذب سدیم کمتر برگ و در نتیجه نسبت سدیم به پتاسیم کمتر و نیز کاهش تعداد برگ توانست تحمل بهتری را از خود نشان دهد. پارامترهای مربوط به تبادلات گازی نشان داد که تیمار تنش کمبود آب سبب کاهش معنیداری در هدایت روزنهای، فتوسنتز، هدایت مزوفیلی و دیاکسیدکربن زیر روزنهای به محیطی و تعرق شد. همچنین گونهویول فتوسنتز، کارایی مصرف آب و تعرق بیشتری نسبت به بلوط ایرانی داشت. به طور کلی میتوان نتیجهگیری کرد که در هر دو گونه محدودیت روزنهای و غیر روزنهای باعث کاهش فتوسنتز گردید. همچنین گونه بلوط ایرانی به دلیل داشتن کارایی مصرف آب کمتر و کاهش بیشتر درصد تغییرات پارامترهایگازی نسبت به گونه ویول از مکانیسم اجتناب از خشکی در زمان تنش بهره میجوید. اما در مورد مطالعات مولکولی عمل استخراجRNA صورت گرفت مرحلهrunکردن نمونه نیز انجام شد ولی در مرحله الکتروفورز به علت مشاهده نشدن نوارهای مربوط بهRNA مطالعات مولکولی موفقیتآمیز نبود. واژههای کلیدی: اظهار ژن، عناصر، تبادلات گازیو نشانگر مولکولی. فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول 1-1- مقدمه و هدف. 2 1-2-کلیات.. 3 1-2-1- نقش آب در اعمال گیاهان... 3 1-2-2- تنش.. 4 1-2-3- تنشخشکی.. 5 1-2-4- جنگلهای زاگرس..................................... 6 1-2-5- بلوط.............................................. 8 1-2-6- اثر تنش خشکی بر خصوصیات مورفولوژیکی درختان........ 9 1-2-6-1- تعداد برگ...................................... 10 1-2-6-2- رشد ریشه و ساقه................................ 11 1-2-6-3- بیوماس......................................... 12 1-2-7- پارامترهای فیزیولوژیک و تاثیر تنش خشکی بر روی آنها12 1-2-7-1- محتوای نسبی آب................................. 13 1-2-7-2- عملکرد فتوسیستم ∏.............................. 14 1-2-7-3- نرخ نشت الکترولیت.............................. 14 1-2-7-4- تبادلات گازی.................................... 15 1-2-7-5- فتوسنتز........................................ 16 1-2-7-6- تعرق........................................... 16 1-2-7-7- هدایت روزنهای.................................. 17 1-2-7-8- عناصر غذایی.................................... 17 1-2-7-8-1- نقش فسفر...................................... 18 1-2-7-8-2- نقش پتاسیم.................................... 18 1-2-7-8-3- نقش سدیم...................................... 19 1-2-7-8-4- نسبت سدیم به پتاسیم...................... 20 1-2-8- نشانگر مولکولی................................... 20 1-2-8-1- نشانگر مولکولیAFLP.............................. 23 1-2-9- واکنش زنجیرهای پلیمراز PCR)) ..................... 25 1-2-10- بیان ژن......................................... 26 1-2-10-1- مراحل مختلف بیان ژن............................ 27 1-2-11- واکنش نسخهبرداری معکوس (RT)...................... 28 1-2-11-1- PCR همراه با نسخهبرداری معکوس (RT-PCR........... 28 فصل دوم: مروری بر مطالعات انجام شده 2-1- ویژگیهای مورفولوژیک و رویشی........................ 30 2-2- ویژگیهای فیزیولوژیکی............................... 31 2-2-1- محتوای نسبی آب................................... 31 2-2-2- عملکرد فتوسیستم ∏................................ 32 2-2-3- نشت الکترولیت.................................... 34 2-2-4- فتوسنتز و هدایت روزنهای.......................... 34 2-3- جذب عناصر.......................................... 35 2-4- شناسایی ژنهای مرتبط به خشکی با استفاده از cDNA- AFLP. 36 فصل سوم: مواد و روشها 3-1- نحوه جمع آوری و کاشت بذر گونههای مورد مطالعه....... 40 3-2- روش اعمال تنش کمبود آب و برداشت نهالها............. 40 3-3- اندازه گیری پارامترهای مورفولوژیکی و رویشی......... 41 3-4- اندازهگیری پارامترهای فیزیولوژیک................... 42 3-4-1- اندازهگیری محتوای نسبی آب........................ 42 3-4-2- اندازهگیری عملکرد فتوسیستم ∏..................... 42 3-4-3- اندازهگیری نرخ نشت الکترولیت..................... 42 3-4-4- اندازهگیری تبادلات گازی........................... 44 3-4- 5- اندازهگیری سدیم و پتاسیم قابل جذب توسط گیاه..... 44 3- 5- مطالعات مولکولی................................... 46 3- 5- 1- استخراج RNA.................................... 46 3- 5-2- تهیه ژل آگارز- (یک درصد)........................ 47 3-5-3- تهیه loding day...................................... 47 3- 5-4- تهیه MOPS [1X] (محلول تانک)...................... 48 3- 6- تجزیه و تحلیل دادهها.............................. 48 3-6-1- اندازهگیری شاخص تحمل (STI)........................ 49 فصل چهارم: نتایج و بحث 4-1- نتایج وبحث پارامترهای رویشی........................ 50 4-2- نتایج و بحث پارامترهای فیزیولوژیک.................. 53 4-3- نتایج و بحث جذب عنصر............................... 55 4-4- نتایج و بحث شاخص تحمل.............................. 59 4-5- نتایج و بحث فتوسنتز............................. .. 60 4-6- نتایج و بحث همبستگی تبادلات گازی.................... 63 4-7- نتیجهگیری کلی و پیشنهادات.......................... 67 4-7-1- نتیجهگیری کلی.................................... 68 4-7-2- پیشنهادات........................................ 69 منابع و مآخذ............................................ 70 پیوست................................................... 87 فهرست جدولها عنوان صفحه جدول 1-1- مهمترین نشانگرهای dna با مزایا و محاسن آنها.... 23 جدول 4-1- نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات رویشی و مورفولوژیک مورد بررسی................................................... 51 جدول 4-2- مقایسه میانگین صفات رویشی و مرفولوژیک مورد بررسی در دو گونه مورد مطالعه.................................................. 51 جدول4-3- مقایسه میانگین صفات رویشی و مرفولوژیک مورد بررسی در تیمارهای آبی مختلف........................................................ 52 جدول4-4- نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات فیزیولوژیکی مورد مطالعه53 جدول4-5- مقایسه میانگین صفات فیزیولوژیکی در دو گونه مورد مطالعه53 جدول4-6- مقایسه میانگین صفات فیزیولوژیکی در تیمارهای آبی مختلف 54 جدول4-7- نتایج تجزیه واریانس(مقایسه میانگین) جذب عنصر...58 جدول4-8- مقایسه میانگین جذب عنصر در دو گونه مورد مطالعه. 56 جدول4-9- مقایسه میانگین جذب عنصردرتیمارهای آبی مختلف.... 56 جدول4-10- شاخص تحمل به تنش (STI) در دو گونه مورد مطالعه.. 59 جدول4-11- نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات مورد مطالعه.................................................................................61 جدول 4-12- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی در دو گونه مورد مطالعه.............................................................................61 جدول 4-13- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی در زمانهای مختلف....................................................................................62 جدول 4-14- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی در تیمارهای آبی مختلف............................................................................62 جدول 4- 15- نتایج همبستگی پارامترهای تبادلات گازی در گونه ویول.................................................................................63 جدول 4-16- نتایج همبستگی پارامترهای تبادلات گازی در گونه بلوط ایرانی.........................................................................64 فهرست شکلها عنوان صفحه شکل1-1- واکنش زنجیرهای پلیمراز.......................... 26 شکل 1-2- رونویسی........................................ 27 شکل1-3- پردازش.......................................... 27 شکل 1-4- ترجمه.......................................... 28 شکل 1-5- نسخه برداری معکوس.............................. 29 شکل 4-1- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت پتاسم برگ.... 57 شکل4-2- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت سدیم برگ...... 57 شکل4-3- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت سدیم ریشه..... 58 شکل 4-4- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت نسبت سدیم به پتاسیم برگ 58 شکل 4-5- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت نسبت سدیم به پتاسیم ساقه 58 شکل4-6-تصویر ژل بارگذاری شده.....................................................................................................................................................68 فصل اول: مقدمه و کلیات 1-1- مقدمه و هدف جنگلهای زاگرس از گستردهترین اکوسیستمهای جنگلی در حال تخریب درایران میباشند و دومین اکوسیستم طبیعی بعد از جنگلهای شمال محسوب میشوند که از لحاظ حفاظت آب و خاک و مسائل اقتصادی، اجتماعی اهمیت بالایی دارد(حسینی و همکاران، 1387). بنابراین احیاء و غنیسازی این جنگلها با گونههای مختلف جنس بلوط که مهمترین جنس تشکیل دهندهی آن است، ضروری میباشد(ذوالفقاری، 1387). اما جنگلهای زاگرس به دلیل داشتن اقلیم مدیترانهای، دارای فصل خشک طولانی در طی دورهی رویش گیاهی و پراکنش نامنظم بارندگی در طول سال هستند و در نتیجه مقدار آب در دسترس این جنگلها به عنوان یک فاکتور محدود کننده اولیه در تجدید حیات گونهها به ویژه بلوط محسوب میشود. طبق نظر محققین جنگلهای بلوط غرب در زمره جنگلهای خشکیگرا هستند. سه گونهی بلوط در کل زاگرس وجود دارد که هر 3 گونه بومی ایران میباشند و مورد قبول اکثر گیاه شناسان ایران است. این گونه ها شاملQuercus infectoria وQuercus libania وQuercus brantiiمیباشند (جزیرهای و ابراهیمی، 1382). بر اساس مناطق رویشی، رویشگاه گونههای مختلف زاگرس را به دو بخش متمایز تحت عنوان زاگرس شمالی و زاگرس جنوبی تقسیم نمودهاند. زاگرس شمالی رویشگاه ویژهQuercus libani Olivier است که البته در قسمتهایی از این حوزه باQ. infectoria OlivierیاLindl Q. brantiiیا با هر دو مخلوط میگردد. اما زاگرس جنوبی که دارای اقلیم خشکتری نسبت به زاگرس شمالی است، رویشگاه ویژه گونهQ. brantii است (جزیرهای و ابراهیمی، 1382). تنشهای غیر زیستی مانند خشکسالی پدیدههای مهمی هستند و بر روی سلامت، بهرهوری و تناسب جنگلهای ما اثر گذار میباشند، بنابراین نیازمند به درک ژنومی و اکوفیزیولوژیکی پاسخ درختان جنگلی به تغییر شرایط آب و هوایی میباشد (راجورا و همکاران[1]، 2011). کمبود آب، یک مشکل جهانی رو به افزایش است.کمبود آب تولید بسیاری از اکوسیستمهای طبیعی را مخصوصاً در اقلیمهای خشک محدود میکند. به علاوه تنش آبی به عنوان مهمترین تنش غیرزیستی نقش مهمی در کاهش تنوع ژنتیکی و عملکرد گیاهان در جهان دارد(کوچکی و همکاران،1384). هر چند جنگلهای غرب ایران از نظر وسعتبیشترین سطح جنگلهای کشور را داراست، اما از نظر اقتصادی (تولید چوب) بعد از جنگلهای شمال کشور قرار داردو نقش اصلی این جنگلها حفاظت از آب و خاک است که نباید نادیده گرفته شود. بنابراین به منظور احیاء جنگلهای غرب کشور به ناچار باید از گونههای سازگار و بومی جنگلهای زاگرس استفاده گردد(فتاحی،1378). بارتلسو سانکار[2] (2005) بیان کردند که خشکی علاوه بر ایجاد تغییرات بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی، در سطح مولکولی نیز تغییراتی را بهوجود میآورد. تا امروزه مطالعات کمی در زمینهی تنشهای محیطی بر روی درختان جنگلی صورت گرفته که هدف اصلی آنها شناسایی و ایجاد واریتههایی است که بتوانند به خوبی در برابر تنشها از خود مقاومت نشان داده و محصول بیشتری تولید نمایند. از اینرو استفاده از فنهای جدید جهت انجام مطالعه بر روی تنشهای محیطی امری اجتناب ناپذیر بوده و از لحاظ اقتصادی نیز قابل توجیه است (خویدکی، 1389). با استفاده از مطالعات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و مولکولی، میتوانیم روشهای اصلاحی مختلفی که برای مقاومت به خشکی وجود دارند را شناسایی کنیم (نوروزی، 1383). بررسیها نشان داده که زادآوری طبیعی جنس بلوط اغلب با مشکلاتی مواجه است (تادانی[3] و همکاران، 1995) و کیفیت پایین نهالهای بلوط نیز جنگلکاری با این گونه را با مشکل روبرو کرده است (کلارک[4]و همکاران،2000)، بنابراین مطالعه خصوصیات مورفولوژیکی و رویشی (ریچ [5]و همکاران، 1992) و همچنین مشخصات فیزیولوژیک (جذب و انتقال و فتوسنتز) روی مقاومت گیاه در برابر خشکی دارای اهمیت بسیار میباشد و بر این اساس است که اختلاف در استراتژی مقاومت به خشکی در گیاهان در گونهها یا اکوتیپهای مختلف وجود دارد (لویا و فرناندزالس[6] ، 1998). امروزه روشهایی استفاده میشود که میتوانند اظهار متفاوت ژنها را در بین نمونههای آزمایشی شناسایی کنند. یکی از بهترین این روشها cDNA-AFLPمیباشد که این روش به دلیلتکرارپذیری و حساسیت بالا، به وفور مورد استفاده قرار میگیرد (باچم[7]و همکاران، 1996). روشcDNA – AFLPبه ما اجازه میدهد تا اظهار متفاوت از رونوشتها را با استفاده از PCRتشخیص دهیم. با توجه به مطالب گفته شده در بالاو اهمیت روز افزون خشکی و تخریب جنگلهای زاگرس و عدم موفقیت در جنگلکاریها، تحقیق حاضر در نظر دارد به بررسی و مطالعه پاسخهای مرفولوژیکی، فیزیولوژیکیو ژنتیکی با استفاده از نشانگر مولکولی cDNA-AFLP، نهالهای سه گونه بلوط ایرانی، دارمازو و ویول نسبت به تنش خشکی به منظور شناخت عکسالعملهای گونههای مختلف بلوط با تنش کمبود آب، بپردازد. سوالات اصلی این پژوهش به شرح ذیل میباشد: 1- آیا تنش خشکی باعث ایجاد تفاوت الگوهای باندی اظهار شده cDNA-AFLP در سه گونه بلوط زاگرس، نسبت به کنترل میشود؟ 2- آیا شدت تنش خشکی یا تیمارهای آبی مختلف در بروز الگوهای باندی و نوع الگوهای موثر است؟ 3- آیا بافتهای ریشه و برگ از نظر نوع الگوهای باندی در واکنش به خشکی متفاوت هستند؟ 4- آیا گونههای مختلف بلوط زاگرس از نظر پاسخ به پارامترهای مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر با هم تفاوت دارند؟ هدفهای این پژوهش نیز با توجه به سوالات مطرح شده در بالا به صورت زیر میباشد: 1- تعیین تفاوتهای موجود در الگوهای باندی گونههای مختلف بلوط با استفاده از cDNA-AFLPدر حالت تنش خشکی نسبت به کنترل برای شناسایی باندهای Informative در هر گونه به طور جداگانه. 2- مقایسهی الگوهای باندی بیان شده هر یک از بافتهای ریشه و برگ. 3- مقایسه پاسخهای مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر در سه گونه بلوط زاگرس و شناسایی مقاومترین گونه بر اساس پارامترهای مورد مطالعه. 1-2- کلیات 1-2-1- نقش آب در اعمال گیاهان اهمیت آب در تولید محصولات گیاهی غیرقابل انکار است. وجود هر گونه حیات، متکی به وجود آب است. بسیاری از اعمال حیاتی گیاهان توسط آب کنترل میشود و اکثر اندامها و سلولهای گیاهی دارای مقدار قابل توجهی آب هستند و میزان آن در بافتهای مختلف متفاوت بوده از 2 درصد در بعضی بذور خشک تا 40 درصد در بافتهای چوبی در حال خواب و همچنین 80 تا 95 درصد وزن بافتهای غیر چوبی مثل برگها و ریشهها و در میوههای آبدار (مثل هندوانه) دیده میشود. کلیه فعالیتهای فیزیولوژیک درختان مثل کربنگیری، تنفس و تعرق به وجود آب بستگی دارد (مروی مهاجر،1384 ). آب هم حلال است و هم وسیلهای برای انتقال مواد به داخل گیاه است. کمبود آب در گیاه باعث توقف رشد و ادامه این کمبود منجر به اختلالات برگشتناپذیر میگردد و گاهی هم موجب مرگ گیاه میشود. که این عمل در نواحی گرم و خشک و یا گیاهانی که بر اساس ویژگی گونهای دارای تبخیر شدید میباشند، به سرعت اتفاق میافتد(لسانی و مجتهدی، 1381). 1-2-2- تنش اصطلاحتنشبههرعاملمحیطیکه بطوربالقوهتأثیرنامطلوبیبرموجوداتزندهداشتهباشد،اطلاقمیشود (افلاطون و دانشور، 1372). تنشنتیجهیکسریروند غیرعادیازفرایندهایفیزیولوژیکیبودهومتأثرازیک یاترکیبیازعواملزیستیومحیطیمیباشد،بهعبارتی تنشعبارتاستازقرارگرفتنارگانیسمتحتتأثیرشدتیازیکیاچندعاملمحیطیکهموجبافت ظاهری،بازدهویاارزشارگانیسممیشود (حکمت شعار، 1372). تنشهایمحیطیبهویژهخشکیازمهمترینعواملکاهشرشددرمراحلرشدونموگیاه میباشد. تنشمعمولاًبهعنوانیکعاملخارجیکهاثراتسوءبرگیاهبجامیگذاردتعریفمیشودوخشکیشایعترین تنشمحیطی(غیرزنده) استکهتقریباً تولید25درصداز زمینهایجهانرامحدودمیکند.مسئلهخشکیوکمآبیدرایرانهموارهیکیازمهمترینمسائلومشکلاتکشاورزی بودهبهطوریکهکشورمانبامتوسطنزولاتآسمانیمعادل 240 میلیمتردرزمرهمناطقخشک ونیمهخشکدنیاطبقه بندیمیشود(سرمدنیا، 1372). گیاهان عکسالعملهای متفاوتی را برای مقابله با تنش و حفاظت خود از آسیبهای وارده ناشی از تنش بروز میدهند. تحمل یا مقاومت به تنش[8] یکی از پاسخهای گیاه برای تطابق با شرایط نامساعد محیطی است (تایز و زایگر[9]، 2002). بردباری به معنای توانایی سازگاری، اجتناب یا تحمل تنشهاست. سازگاری[10] (مانند توسعهی بافت آیرانشیم در شرایط غرقابی و کاهش سطح برگ در شرایط خشکی) نوعی بردباری دائمی در برابر تنشها است که تحت تنشهای طولانی مدت با تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ایجاد میشود (کوپمن[11] و همکاران، 2010). سختواره شدن نیز نوعی سازگاری تدریجی گیاه در برابر تنش محیطی است. اما اجتناب[12] روشی است که گیاه طی آن از مواجه با تنش دوری میکند (مانند چرخهی زندگی کوتاه گیاهان علفی، به خواب رفتن در شرایط سخت محیطی). تحمل نیز نوعی پاسخ مقاومتی گذرا به منظور کاهش یا ترمیم خسارت ناشی از تنش به کمک تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی (مانند افزایش میزان اسمولیتها در تنش خشکی) میباشد (تایز و زایگر، 2002). 1-2-3- تنش خشکی در مورد خشکی تعاریف مختلفی ارائه شده که هر کدام مفهوم خاصی از خشکی را بیان میکند. متخصصین کشاورزی، خشکی را به معنی کمبود طولانی و قابل توجه رطوبت خاک یا ذخیره آب خاک در ناحیه ریشه گیاهانمیدانند که این عامل در ارتباط با مراحل حساس رشد گیاه میباشد (زهراوی، 1378). کرامر (1983)، خشکی را به عنوان نبود یا کمبود بارندگی در مراحل حساس رشد گیاه تعریف نموده است. به عقیده وی طول دوره بدون بارندگی که موجب صدمه به گیاه میشود، تابع نوع گیاه، ظرفیت نگهداری آب خاک و همچنین شرایط اتمسفری که بر روی میزان تبخیر و تعرق تاثیر میگذارد، میباشد. از طرف دیگر ویتز[13] (1971) خشکی را دورهای که کمبود آب چه به صورت حاد و چه به صورت مزمن، رشد گیاه را تحت تاثیر قرار میدهد و مانع رشد طبیعی آن میشود، تعریف مینماید. رایجترین تعریف خشکی توسط ادمیدز[14]و همکاران (1989) مطرح شده است، آنها معتقدند که کمبود یا تنش رطوبت هنگامی افزایش مییابد که تقاضای تبخیر اتمسفر بالای برگها (یعنی تبخیر و تعرق پتانسیل) از ظرفیت و توانایی ریشهها برای استخراج آب از خاک (یعنی تبخیر و تعرق حقیقی) تجاوز نموده و فراتر رود. بیشتر دانشمندان فیزیولوژی گیاهی، از تعریف ادمیدز و همکاران برای خشکی استفاده مینمایند. صرف نظر از خشکی، فصلی که تحت عنوان خشکسالی نیز تعریف میشود و امکان عملکرد اقتصادی را در طول فصل خشک محدود نموده و یا از آن جلوگیری مینماید نیز جدی و مهم میباشد. بروز خشکیهای احتمالی و اتفاقی که از الگوی نامنظم بارندگی ناشی میشود و به صورت متناوب و غیر قابل پیش بینی در مراحل مختلف رشد و نمو گیاهی به وقوع میپیوندد، موجب صدمات عمده قابل مشاهده و همچنین غیر قابل مشاهده در گیاه میگردند (آرئودیو[15]، 1989). تنش کمبود آب و تنش خشکی در منابع مختلف معمولا به صورت معادل یکدیگر به کار میروند ولی برخی منابع برای این دو واژه تمایزی در نظر گرفتهاند. خشکی یک اصطلاح هواشناسی بوده و بیانگر دورهای است که در آن مقدار بارندگی کمتر از مقدار تبخیر و تعرق پتانسیل باشد. چون کمبود باران باعث تنش کمبود آب خواهد شد، لذا واژه تنش خشکی برای مواردی که تنش در اثر عدم وقوع بارندگی مفید ایجاد شده است بهکار میرود و بعبارت دیگر، در این حالت تنش کمبود آب به طور طبیعی مدنظر است. از طرفی اگر گیاه به طور مصنوعی تحت شرایط تنش رطوبتی قرار گیرد در این صورت واژه تنش کمبود آب بهکار برده میشود. چنانچه در اثر خشکی، رطوبت داخلی گیاه به کمتر از 50% مقدار عادی خود برسد در این صورت گیاه دچار کمبود آب میگردد و چنانچه رطوبت داخلی گیاه کمتر از مقدار عادی ولی بالاتر از 50% باشد پسآبیدگی[16] میگویند (سرمدنیا و همکاران، 1368). خسارت وارده به گیاه در اثر تنش خشکی، بسته به طول مدت خشکی، زمان وقوع تنش، فراوانی وقوع تنش، نوع گیاه و خصوصیات ذاتی خاک متفاوت است. کاهش محتوای آب خاک تاثیر منفی بر روابط آبی گیاه (بابو و رائو[17]، 1983)، فتوسنتز (باگساری[18] و همکاران،1976)، تغدیه مواد معدنی، متابولیسم و رویش دارد. تقسیم بندیهای متفاوتی برای مکانیسمهای مقاومت به تنش خشکی در گیاهان ارایه شده است. سه مکانیسم عمده مقاومت به تنش کمبود آب در گیاهان شامل (1) مقاومت به خشکی از طریق گریز از خشکی (مانند گیاهان علفی یکساله)، (2) مقاومت به خشکی از طریق اجتناب از خشکی با بالا نگهداشتن پتانسیل آبی در بافتها و (3) مقاومت به خشکی از طریق تحمل پتانسیل آبی پایین در بافتها میباشد (لویت[19]، 1980 و جیو[20]، 1991). 1-2-4- جنگلهای زاگرس کوههای زاگرس که از شمال غرب تا جنوب غرب ایران گسترش مییابد به علت جذب رطوبت ابرهای بارانزا از نواحی غرب با مبدا دریای مدیترانهای، شرایط لازم را جهت استقرار و گسترش پوشش جنگلی به وجود آورده است. جنگلهای این ناحیه از پیرانشهر در آذربایجان غربی و در امتداد رشته جبال زاگرس و بختیاری تا اطراف فسا در استان فارس ادامه مییابد. طول این نوار جنگلی بیش از هزار کیلومتر و عرض آن 50 تا 100 کیلومتر است که معمولا منقطع بوده و فقط در قسمت کوههای بختیاری از پیوستگی بیشتری برخوردار میباشد (مهاجر، 1385). بودرو[21](1961) ایران را با متوسط بارندگی 250 میلی متر در سال در رده مناطق خشک جهان طبقهبندی نموده و جنگلهای زاگرس واقع در دامنههای غربی ایران را نیز جزء جنگلهای نیمه خشک معرفی کرده است و آن را از ناحیه Pontic، از منطقهی Euro–Siberian، وابسته به اقلیم Holarctic میداندکه آب و هوای شبهمدیترانهای با بارانهای زمستانه- بهاره و خشکی تابستانه دارد و میزان بارندگی سالانه از 500 تا 750 میلی متر نوسان دارد. اما طبق نظر جزیرهای و ابراهیمی رستاقی (1382) جنگلهای زاگرس با اقلیم مدیترانهای جز جنگلهای خشکیگرا هستند و میتوان آنها را دنباله پوشش جنگلی ارمنستان دانست که در خارج از مرز ایران، در عراق، ترکیه، سوریه، لبنان و اردن نیز گستردگی دارد. با توجه به تعداد زیادی از گونه درختی و درختچهای که در جنگلهای زاگرس وجود دارند، درصد بالای ترکیب گونهی بلوط در اکثر نقاط به صورت غالب است و میتوان گفت جنس بلوط مشخص کننده سیمای ظاهری این جنگلهاست، به همین دلیل این جنگلها اکثرا به جنگلهای بلوط مشهورند (مهاجر، 1385). قدمت تکوین این جنگلها، بنا به مطالعات گردهشناسی که در جنگلهای بلوط انجام گرفته به بیش از 50 قرن میرسد و در این مدت طولانی جنگلها به شدت در معرض بهرهبرداری و آسیب قرار گرفتهاند که علاوه بر کاهش انبوهی و حجم درختان سرپا، منجر به ایجاد گسستگی در یکپارچگی جنگلها گردیده است که حاکی از تجاوزات دیرینهی انسان و دام میباشد. همچنین کشاورزی محدود، به علت خاک خیلی سست و ضعیف و عدم تجدید حیات، به علت چرای سنگین و فرسایش خاک، مانع رشد نهالها میشود که در نتیجه وسعت این جنگلها را روز به روز کاهش میدهد (فتاحی، 1373). از مهمترین گونههای درختی و درختچهای حوزه زاگرس میتوان به گونههایی از قبیل بلوط ایرانی (Quercusbrantii)، دارمازو (Q. infectoria)، ویول(Q. libanii)، کیکم(Acermonspesulanu)، بنه(Pistaciakhinjuk)، کلخونگ(P. mutica)، بادام(Amygdalusscoparia)، داغداغان(Celticcaucasica)، دافنه(Daphnesp.)، ارس(Juniperusexcels) و گلابی(Pyrussp.) اشاره نمود (طاهری آبکناری، 1387). بر اساس مناطق رویشی، رویشگاه گونههای مختلف زاگرس را به دو بخش متمایز تحت عنوان زاگرس شمالی و زاگرس جنوبی تقسیم نمودهاند. زاگرس شمالی رویشگاه ویژه Olivier Quercuslibaniاست که البته در قسمتهایی از این حوزه با Q. infectoriaOlivier یا Q. brantiiLindlیا با هر دو مخلوط میگردد. اما زاگرس جنوبی که دارای اقلیم خشکتری نسبت به زاگرس شمالی است، رویشگاه ویژه گونه Q.brantii است (جزیرهای و ابراهیمیرستاقی، 1382).
1-2-5- جنس بلوط جنس بلوط (Quercus L.) از مهمترین جنسهای تیرهی راش (Fagaceae) به شمار میآید که گونههای مختلف آن سطوح وسیعی را در جنگلهای هیرکانی، ارسباران و زاگرس پوشش میدهند (پناهی، 1390).تنوع قابل ملاحظه و کارکردهای متعدد گونههای بلوط، ارزش آنها را دو چندان مینماید. قابلیت سازگاری زیاد با شرایط مختلف رویشگاهی، امکان تکثیر با هر دو روش تجدید حیات جنسی(تولید بذر) و غیر جنسی (تولید جست)، مقاومت زیاد در برابر آفات و امراض، تولید محصولات غیر چوبی متنوع از جمله مزایای درختان بلوط میباشند (دیوان فر، 1361 و طباطبایی و قصریانی، 1371؛ ثابتی، 1373؛ فتاحی، 1373؛ پورهاشمی، 1382؛ جزیرهای و ابراهیمی رستاقی، 1382؛صادقی و همکاران، 1388؛ پناهی، 1390؛ هیورد و استون[22]، 2005). در برخی مناطق جنگلی ایران همانند زاگرس میتوان رمز بقاء و پایداری اکوسیستمهای جنگلی را مرهون وجود گونههای مختلف بلوط در این جنگلها دانست، به طوری که انعطافپذیری زیاد و نرمش اکولوژیکی مطلوب بلوطها توانسته طی سالیان و قرنهای گذشته، فشارهای مختلف وارده بر این جنگلها را تحمل نموده و به نوعی با آنها سازگار شده است(پناهی، 1386) خانواده راش یا پیاله داران از شاخهی نهاندانگان دو لپهای بوده و دارای 9 جنس در سراسر دنیا میباشد (بورگارت[23]، 1999). جنسهای این خانواده عبارتند از: Castanea L., Castanopsis Spach., Chrysolepis Hjelmqvist, Colombobalanus Nixon & Crepet, Fagus L., Formanodendron Nixon & Crepet, Lithocarpus, Blume, Quercus L., Trigonobalanus Forman. این خانواده در ایران دارای سه جنس به نامهای راش، بلوط و شاه بلوط میباشد. جنس بلوط یکی از متنوعترین گروهها از درختان مناطق معتدله است که با بیش از 500 گونه در نواحی معتدله و نیمه حاره یافت میشود. این جنس به واسطه داشتن کاسه، میوه بدون شکاف و وجود فقط یک میوه داخل آن از دو جنس دیگر متمایز میگردد (مظفریان، 1383). آرایش برگها بر روی شاخه در بلوط به صورت مارپیچی یا حلزونی میباشد و در گونههای زیادی دارای لوب در حاشیه است. اما در بعضی گونهها به صورت دندانهای و یا دارای برگهای کامل با یک حاشیه صاف یافت میشود. گلها تک جنسی میباشد و یک درخت ممکن است تنها دارای گلهای ماده یا گلهای نر و یا دارای هر دو گل نر و ماده نیز باشد. گلها در بهار تشکیل میشوند. خوشههای گل نر، استوانهای باریک است و باد گردهافشان و بدون گلبرگ میباشند. میوهی بلوط فندقه است که این میوهها دارای 1 تا 6 سانتی متر طول و 8/0 تا 4 سانتیمتر پهنا هستند. این میوهها بسته به نوع میوه بین 6 تا 24 ماه رسیده میشوند و داخل یک ساختار فنجانی شکل قرار دارند که کوپول نامیده میشود. سه گونه بلوط موجود در جنگلهای زاگرس از نظر ویژگیهای گیاهشناسی، شرایط اکولوژیک، ویژگیهای جنگلشناسی، فرم پرورشی و ریخت شناسی تفاوتهایی با یکدیگر دارند. گونهی بلوط ایرانی Q.brantiiLindl نسبت به سایر گونههای بلوط از انعطاف پذیری اکولوژیکی بیشتری برخوردار است، بطوریکه در خاکهای مختلف با منشا تشکیلاتی آهکی و PHقلیایی فاقد آبشویی، آهک و رس استقرار مییابد و در شرایط مختلف فیزیوگرافی به راحتی مستقر میشود و دامنه پراکنش آن مانند سایر گونهها محدودیت زیادی ندارد. این گونه نیازهای رطوبتی آن کم بوده به طوری که در خاکهای خشک نیز سازگار میشود. دارای برگهای بسیار پهنی میباشد. همچنین کرکهای فراوان سطح زیرین برگها این گونه جاذب گرد وغبار هوا بوده و به تصفیه جو کمک شایانی مینماید. این گونه در برابر آفات و امراض مقاومت بالایی داشته و به دلیل سیستم ریشه دوانی عمیق و گسترده، در برابر بادهای شدید مقاوم است (پورهاشمی، 1382). برگها یکنواخت و تخم مرغی شکل با حاشیه دندانهدار میباشد، کرکهای ستارهای و انبوه روی برگ و کرکهای نرم و خزی زرد رنگ پشت آنرا فرا گرفته است. روزنهها بیضوی شکل و هم سطح برگ هستند و سلولهای محافظ آنها کمی برجسته بوده و حاشیه آنها توسط موم پوشانده شده، ولی حفره روزنه قابل مشاهده است (پناهی، 1390). به صورت فرم دانه زاد، شاخه زاد و آمیخته با هم یافت میشوند. این گونه در شرایط جنگلی دارای تاج سبک و متقارن میباشد، تنه درخت با فرم دانهزاد و واقع در تودههای انبوه، نسبتا صاف و مستقیم و تا ارتفاع 6 متر بدون شاخه میباشد. ارتفاع این درخت به 20 متر نیز میرسد و قطر آن تا 140 سانتیمتر گزارش شده است. گونه ویول Q. libani Olivierاز نیازهای اکولوژیکی بیشتری نسبت به دو گونه برودار و دارمازو برخوردار است ودر خاکهایی که شرایط تغذیهای مناسبتری دارند، پراکنش دارند. رویشگاه اصلی این گونه خاکهای نیمه عمیق تا عمیق میباشد. سیستم ریشهای عمیق دارند و مقاومت آن در برابر بادهای سنگین و طوفان زیاد میباشد. این گونه درشتترین بذر را در بین بلوطهای بومی ایران تولید مینماید. دارای برگهای مستطیلی تا تخممرغی یا سرنیزهای هستند. قاعده برگها گرد یا قلبی شکل و برگها 6 تا 15 سانتی متر طول دارند. عرض برگ 2 تا 6 سانتیمتر میباشد. سطح رویی برگ فاقد کرک و سطح زیرین آن کرکدار و در بعضی مواقع بدون کرک است. برگها دندانهدار و دندانهها کوتاه و باریکاند. رگبرگها در طرفین برگ موازی همدیگرند. روزنهها تقریبا همسطح برگ و بیضوی شکل هستند، سلولهای محافظ بعضی از روزنهها کمی برجستهاند. موم لایهای نرم حاشیه روزنهها را کاملا پوشانده و فقط حفره روزنهها قابل مشاهده است (پناهی، 1390). این گونه دارای تاج گسترده و نامتقارن میباشد. تنه آن در جوانی صاف و بدون شیار و به رنگ قهوهای و در سنین بالا شیاردار و به رنگ خاکستری در میآید. طول تنه غالبا کوتاه و از ارتفاع حدودا 2 متری شاخههای اصلی از آن منشعب میگردد. گونهی دارمازوQ. infectoria Olivier از نظر نیازهای اکولوژیک حدواسط دو گونهی برودار و ویول است. به دلیل لوبدار بودن حاشیه برگها زیبایی خاصی داشته و رنگ سبز پررنگ و براق برگهای آن بعلاوه میوههای کشیده و نسبتا سبک آن، از جمله ویژگیهای زیباشناختی این گونه به شمار میرود (پناهی، 1388). دارای برگهای چرمی و واژ تخممرغی کشیده با قاعدهی گرد یا قلبی نامتقارن میباشد، روی برگ صاف و براق و پشت آن کرکدار است. روزنهها برجسته و حاشیه آنها کاملا توسط موم پوشانده شده، اما حفره روزنه قابل مشاهده است (پناهی، 1390). تاج این گونه پهن گرد و کشیده است و پوست تنهی آن در جوانی صاف و در سنین بالا ترک خورده، شیاردار و به رنگ خاکستری درمیآید. ارتفاع متوسط این گونه 10 متر میباشد و گاهی به 18 متر نیز میرسد (جزیرهای و ابراهیمی رستاقی، 1382). 1-2-6- اثر تنش خشکی بر روی خصوصیات مورفولوژیکی درختان تأثیر خشکی بر روی کیفیت و کمیت محصول بسیار عمیق است. تنشخشکیباعثتغییراتآناتومیکیومورفولوژیکیدرگیاهانشدهودرنتیجهرشدوبهرهوریراکاهشمیدهد، و منجر به برخی سازگاریها نسبت به تنش خشکی میشود که میتواند در میان گونههای مختلف اختلاف داشته باشد (لویت، 1980). اختلافات مورفولوژیکی در بین گونههای مختلف در سازگاری آنها به محیطهای گوناگون کمک میکند (بزاز[24]، 1979 ؛ چاپین[25]، 1980). بنابراین در هر محیطی گیاهان با مورفولوژی و اندازههای متفاوت وجود دارند و این حالت در اکوسیستمهای مدیترانههای و خشک بیشتر دیده میشود (کومرو[26]، 1981). مشخصات مرفولوژیکی اندامهای برگ، ریشه، ساقه و اندازه بذر ممکن است زندهمانی گیاه را در محیطهای تنشزا تحت تأثیر قرار دهد (ریچ و همکاران،1992). همچنین مطالعات نشان میدهد که هر چه گیاه تغییرپذیری و انعطاف مرفولوژیک و فیزیولوژیک بالاتری داشته باشد، مقاومتش به تنش بیشتر است، یعنی بعد از تنش زودتر میتواند به حالت طبیعی خود برگردد و در حالت تنش نیز کمتر تغییر مییابد (والادارس و همکاران[27]، 2002). بنابراین از آن جایی که خشکی روی خصوصیات مورفولوژی برگ (آبرامز[28]، 1990 ، کورو[29]، 2006 ؛ مزوروس[30]، 2008 و نظری 2012)، میزان بیوماس (فورت[31]، 1997 ؛ رویو[32]، 2001 ؛ گیگر و توماس[33]، 2002 ؛ پولوس[34]، 2007 و نظری 2012)، ارتفاع نهال (رویو، 2001)، رشد و زندهمانی (ژانگ[35]، 2005 ؛کورو، 2006) و نسبت ریشه به ساقه (باچرالد[36]، 1986 ؛ وانگ[37] ،2003 ؛ سالوادور[38]، 2004 ؛ بارگالی و تیواری[39]، 2004 ؛ گروزونگ[40] و همکاران، 2008 ؛ سوسیلوتو و برنینگر[41]، 2007 ؛ نظری، 2012) تاثیر میگذارد، گونههای حساس و مقاوم به خشکی را میتوان حتیالامکان با کمک این صفات از یکدیگر تشخیص داد. شناخت این خصوصیات و مطالعه هرچه بیشتر روی آنها میتواند ما را در تشخیص مقاومترین گونه به خشکی راهنمایی کند. [1]Rajora [2]Bartels & Sunkar [3]Thadani [4]Clarke [5]Reich [6] Levia and Fernandzals [7]Bachem 1 Stress tolerance 2 Taize & Zeiger 3 Adaptatio 4 Coopman 5 Stress escape[13]Viets [14] Edmeads [15]Arraudeau [16]vaporative dehydration [17]Babu & Rao [18] Bhagsari [19]Levitt [20]Jiyuo [21]Boudru 1Heyward & Stone 2Borgardt 1 Bazzaz 2 Chapin 3 Kumar [27]Valladares [28]Abrams [29]Quero 7Meszaros [31] Fort [32] Royo [33] Gieger & Thomas [34] Poulos [35] Zhang [36] Bachelard [37] Wang [38] Salvador [39] Bargaly & Tewarii [40] Gerunzweig [41] Susiluoto & Berninger |
![]() فایل صوتی ازدواج بدون شکستفایل صوتی ازدواج بدون شکست به همراه نرم اپلیکشین اندورید برنامه رسمی و تایید شده کافه بازار برنامه منتشر شده در سایت پارسا آنلاین شاپ تهیه شده از سایت پارسا آنلاین شاپ و برنامه تایید شده کافه بازار با صدای سرکار خانم مینا شهدخت نرم افزار اندرویدی اسرار ازدواج موفق حجم فایل 620 مگابایت زما فایل 720 دقیقه برای دانلود و دریافت اپدیت های این برنامه از کافه بازار تهیه بفرمایید. به همراه فایل صوتی ویلیام گلاسر اولین برنامه تایید شده کافه بازار https://cafebazaar.ir/app/com.ezdevaj.in/?l=fa
تهیه شده از سایت پارسا آنلاین شاپ و برنامه تایید شده کافه بازار با صدای سرکار خانم مینا شکردخت توضیحات زناشوییبه نام خدا
به گزارش وب امدی در این نظرخواهی بوسیله دانشگاه شیکاگو که بر روی 1300 نفر انجام شد، که 60 درصد آنها ازدواج کرده بودند، پرسش اصلی در مورد احساساتی بود که به آن به "عشق نوعدوستانه" میگویند، یعنی کمک کردن به دیگری بدون توقع دریافت چیزی در مقابل آن. یافتههای این نظرخواهی این بود: 1 - زن و شوهرهایی که مقدار زیادی عشق نوعدوستانه نسبت به همسرشان نشان میدادند، ازدواج شادمانهتری داشتند. موضوعات برنامه اسرار ازدواج موفق [جستجوی اخبار ازدواج]
اگر میخواهید بدانید عشق انساندوستانهتان در چه حدی است؟ نظر موافق یا مخالف خود را در مورد این جملات بیان کنید: 1 - ترجیح میدهم که خودم رنج ببرم، نه کسی که به او عشق میورزم. 2 - من نمیتوانم شادمان باشم مگر اینکه کسی را که به او عشق میورزم مقدم بر خودم قرار دهم. 3 - من معمولا علاقمندم آرزوهای خودم را قربانی کنم تا بگذارم آرزوهای فردی که او را دوست دارم، تحقق پیدا کند. 4 - من به خاطر کسی دوستش دارم، همه سختیها را تحمل میکنم.
تقریبا از هر 10 نفر مورد بررسی 9 نفر با عبارت اول موافق یا کاملا موافق بودند. حدود 7 نفر از هر 10 نفر با عبارت دوم موافق یا کاملا موفق بودند. حدود 8 نفر از هر 10 نفر نیز موافق یا کاملا موافق با دو عبارت آخر بودند. اسمیت میگوید: "زن و شوهرهایی که میزان بالایی از عشق نوعدوستانه را نسبت همسرانشان ابراز میکنند ازدواجهای شادمانهتری داشتند." او میگوید بنابراین ثابت میشود نوع دوستی که بدون توقع دریافت پاداشی انجام میشود، در نهایت به نفع فرد تمام خواهد شد. اسمیت میگوید زن و شوهرها در صورتی که "این نوع چشم انداز فداکاری شخصی و ترجیح علائق دیگری نسبت به علائق خودشان در رابطه با همسرشان را داشته باشند، ازدواجی بسیار شادمانهتر خواهند داشت." به گفته او عشق نوعدوستانه میتواند چرخه مثبتی را در روابط زن و شوهر ایجاد کند. او میگوید: "وقتی میگویید خواستههای همسرم مقدم بر خواستههای خودم است. او این رفتار را تحسین میکند، و او نیز سعی میکند به همین شیوه با شما برخود کند، و به این ترتیب رابطه میان شما مستحکمتر میشود، و به ازدواجی سعادتمند میانجامد." زن و شوهرها با احتمال بیشتری ممکن است این عشق نوعدوستانه را نسبت به افراد ازدواج نکرده نشان دهند. اما نوعدوستی برای هر فردی مزیتی به حساب میآید. دکتر اسمیت میگوید:"داشتن عشق نوعدوستانه نسبت به فرد دیگری که به او اهمیت میدهید، میتواند بر میزان شادمانی کلی شما در زندگی بیفزاید." او میگوید: " انسانها هم خودخواه میتوانند باشند و هم فداکار.گاهی ما به خودمان تنها به عنوان موجوداتی رقابتجو و به دنبال منافع مادی فکر میکنیم، اما واضح است که روان انسان قابلیتهای بسیار بیشتر از اینها دارد." به همراه فایل پی دی اف و نرم افزار اندرویدی و فایل صوتی ازدواج بدون شکست
|
![]() عرفان، هرمنوتیک، عشق عُذری: تحلیلِ تآویلِ نمادها و مضامین اشعار عُذری در متون عرفانی از قرن نخست تا پایان قرن هفتم هجری
چکیده موضوع اصلی رسالۀ حاضر، بازکاوی نشانههای ادب عُذری (یکی از جریانهای شعری و انواع ادبیِ ادبیات عرب مربوط به قرن اول هجری قمری در دورۀ اموی)اعم از نامها و نمادها، موضوعات، سرودههای شاعران عذری، و تمثیلها و اشارههای داستانی به احوال دلباختگان عذری (همچون لیلی و مجنون) در برجستهترین متون عرفانی فارسی و عربی (اعم از متون مدرسی، و متون خلّاق و هنری) تا پایان قرن هفتم هجری، و تحلیل و بیان چگونگی حضور این نشانهها درین متون است. هدف و بلکه دستاورد این رساله در دو حیطۀ ادب تطبیقی و نقد ادبی جدید، تنها نشاندادنِ تأثیرپذیریِ ادب و عرفان ایران از ادب عرب نیست، بلکه تبیین و نشاندادن تأثیرگذاریِ متقابل و نقش خلّاقیتِ ادبا و عرفای ایرانزمین در حفظ، حیات، و حرکت ادب عذریِ عرب است.رسالۀ حاضر دارای سه فصل است. در فصل نخست ابتدا با چند مقدمه به بحث چیستیِ حبّ عذری، معرفی شاعرانِ عذری، تعریف و تبیین حبّ عذری، چگونگی پیدایش آن، مراحل آن، و مهمترین موضوعاتِ آن بنا به درونمایههای سرودههای شاعران عذری پرداخته خواهد شد. هدف فصل دوم جستجو و بحث در چگونگیِ حضورِ نشانههای ادب عذری، اعم از سرودههای شاعران عذری، شخصیتها، داستانها، و موضوعات ادب عذری، در برجستهترین متون صوفیانه و عارفانه تا پایان قرن هفتم هجری است. هدف فصل سوم، اگرچه بهکوتاهی، پرداختن از چه گفتن به چگونه گفتن بوده است. در این فصل با بیان چند مقدمه، به چگونگی حضور این نشانهها در متون عارفانه و نیز متون خلّاقِ هنری برمبنای هرمنوتیک و تأویلِ متن پرداخته میشود تا بنگریم که عرفا و صوفیه (بهعنوان خوانندۀ متن) چه خوانشهای خلّاقانهای ازین متون داشتهاند و نیز هنرمندان (بهعنوان مؤلف متن) چگونه از نشانههای ادب عذری برای گسترشبخشی به توانشِ تفسیرپذیریِ متن برای دوگونه خوانشِ عاشقانه و عارفانه، بهرهجستهاند. در جدولِ پایانیِ رساله نیز سرودههایی از شاعران عذری را خواهیم دید که این نگارنده موفق به یافتن آنها در لابهلای متون عرفانی شده و در بیشینۀ موارد برای نخستینبار نام سرایندگان آنها را تعیین کرده است. مهمترین دستاورد این رساله (بنا به فصلِ نخست) نشاندادنِ ریشههای بسیاری از موضوعات شعر فارسی (خاصه غزل کلاسیک) بر اساس موضوعات متون عذری - و بهتبعِ آنها بر اساس متون عرفانی- است. نگارنده برآن است که آشنایی با این آبشخورهای موضوعی و فکری، درک و دریافت خواننده را از بسیاری از موضوعات کلان و پرکاربرد در شعر کلاسیک فارسی (خاصه غزل عاشقانه و عارفانه) بهنحو چشمگیری افزایش میدهد. و اما دستاورد نهایی این رساله نشان دادن شدت تأثیرپذیری عرفان و ادب ایران از ادبیات عرب نیست؛ بلکه اشاره به توانمندی و خلّاقیت چشمگیر ادبا و عرفای ایران در پرورش، دگردیسی و تکاملِ بخشی از ادبیات عرب است. چنانکه در بخش نتیجهگیریِ این رساله گفته خواهد شد، بهعقیدۀ این نگارنده ایرانیان در حفظ، حیات و حرکتِ ادب عذری، سهمی بیش از خود اعراب داشتهاند. رسالۀ حاضر را در نهایت میتوان بهنوعی آغازگرِ بحث دربارۀ نقشِ نویسندگان، عرفا و ادبای ایرانی، و خلّاقیتِ ایشان، در حفظِ اشعار، تئوریزه کردنِ موضوعات، تعالیِ اندیشهها، سامانمند کردنِ داستانها، و گسترش و درمجموع توانمندساختنِ ادبِ عذریِ عرب دانست. کلید واژه ها: حبّ عذری، متون عرفانی، لیلی و مجنون، هرمنوتیک، تأویل، خوانشِ خلّاقانه، گسترشِ توانشِ تفسیرپذیریِ متن فهرست مطالب
درآمد عرفایی که دستگاه فکری خود را بر پایۀ «عشق» سامان دادهاند، و اساس آفرینشِ جهان را بر مدار عشق توضیح میدهند، اغلب، رابطۀ دوسویۀ خود و خداوند را همانند رابطۀ عاشقانۀ میان دلباخته و دلدار تبیین میکنند. نویسندگانِ این آثار در موارد بسیاری برای عینیکردنِ عشق الهی و توصیف مدارج و مراحل عشقِ به خداوند، به شعرها و داستانهای عشّاقِ عُذری استناد کردهاند. استناد به داستانها و اشعار شعرای عذری خاصه مجنون، در قریب به اتفاق متون برجستۀ عرفانی همچون اللُّمَع، شرح تَعَرُّف، رسالۀ قشیریه، کشفالمحجوب، کشفالاسرار، مرصادالعباد، آثار احمد غزّالی، عراقی، عطار، مولانا، ابنفارض، ابنعربی و ... همه و همه نشانگر ظرفیتها و پتانسیلهای خاص و کمنظیر این داستانها و سرودهها برای خوانشها و تأویلهای عارفانه است. یکی از نکاتی که در پژوهشهای متون ادبی فارسی، میباید بدان پرداخت، تحلیل و تبیینِ دقیقِ رابطۀ میانِ عرفان و حبّ عُذری، و داد و ستدهای میان این دو، و بهویژه پاسخ به چراییِ توانمندیِ اشعارِ عُذری و روایات داستانیای که برپایۀ آنها ساخته و پرداخته شدهاند، برای تأویلهای عارفانه است. همچنین باید به این پرسشها پاسخ گفت که تأویلهای صورتگرفته از ادب عذری در آثار عرفا و صوفیه چگونه است؛ و شاعران فارسیزبان به کمک نشانههای ادب عذری چه شگردهای هنریای را در گسترشِ توانشِ تفسیرپذیریِ متن بهکاربردهاند. از دیرباز، عرفا و صوفیه از اشعار عُذری خوانشی کاملاً عارفانه داشتهاند. هجویری مجنون را شخصیتی تاریخی میداند؛ جنید او را از اولیاءالله برمیشمارد؛ ابن عربی حال و مقامِ مجنون (قیسبن مُلَوَّحِ عامِری) را مظهر و شاهد عالیترین نمونۀ عشق میداند؛ شبلی اشعار او را مدام زمزمه میکند؛ ابوسعید وصیت میکند دو بیت از کُثَیِّر عزّه را بر سنگِ آرامجایش بنگارند؛ مولانا دیدارِ بُثَینه، معشوق جمیلِبن مَعمَر عُذری، را در دفتر نخست مثنوی، دستمایۀ خلق تمثیلی عرفانی قرار میدهد؛ و حتی مبالغه در این امر تا بدانجا میرسد که ابراهیم عبدالرحمن، یکی از پژوهندگان معاصر عرب، در مأخذشناسیِ آثار شعرای عُذری، برآن رفته است که نُصوص عُذری، اشعار صوفیانهای است که بدیشان منسوب شده است. نمونهوار، برخی از موضوعات اشعار عذری که مناسب تأویلهای عرفانی بودهاند، عبارتند از: 1- ازلی بودنِ دلباختگی 2- کتمان عشق 3- فراق و جدایی همیشگی 4- مرگ در عشق 5- بقای عشق پس از مرگ 6- وصال در قیامت؛ و بسیاری از دیگر موضوعات و شاخصهها که در این رساله تحلیل، و شیوۀ تآویلِ عرفا و صوفیه از آنها بازنموده شده است. سعی نگارنده در رسالۀ حاضر، تبیین و توضیحِ چرایی و چگونگیِ حضورِ نشانههای ادب عذری در آثار عرفا و صوفیه، و بهرهگیریِ برخی هنرمندان از این نشانهها در جهت تأویلپذیر ساختن و افزودن بر توانشِ تفسیرپذیریِ آثار هنریِ خویش بوده است. فرضیه ها و پرسشهای تحقیق: 1- نشانههای ادب عذری، اعم از سرودههای شاعران، شخصیتها، داستانها، و موضوعات ادب عذری، در برجستهترین متون صوفیانه و عارفانه تا پایان قرن هفتم هجری چگونه نمود یافتهاند؟ 2- توانمندیهای اشعار عذری برای تأویلها و خوانشهای عارفانه چیست؟ 3- عرفا و صوفیه چه خوانشهای خلّاقی از سرودههای شاعران و داستانهای ادب عذری داشتهاند؟ 4- تأویلهای صورتگرفته از ادب عذری در آثار ایشان چگونه است؟ 5- از منظر هنری، نویسندگان و شعرا چگونه از نشانههای ادب عذری برای گسترشبخشی به توانشِ تفسیر- پذیریِ متن بهرهجستهاند؟ 6- چرا در متون عرفانی فارسی تا بدین حد به اشعار، و داستان زندگی شعرای عُذریِ عرب (خاصه مجنونِ لیلی) توجه شده است؟ 7-چرا در هر سده، هرچه بیشتر شاهد حضور لیلی و مجنون در قیاس با دیگر نمادهای دلباختگی در متونِ عرفانی هستیم؟ 8- کارگرفتِ اشعار، موضوعات، و داستانهای ادب عُذری در متون عرفانیِ منظوم و منثور پارسی، بنا به آثار هر نویسنده، و در هر دوره به چه میزان و چگونه بوده است؟ 9- کدام موضوعات و مضامین ادب عذری بیشتر مورد تأویل و خوانش عارفانه قرار گرفتهاند؟ 10- در مجموع، سیر تاریخی نفوذ شعر عُذری به متون صوفیانه (نقطۀ آغاز و سپس فرایند تطور و تکامل آن) چگونه است؟ 11- و از فرضیههای اصلیِ این نگارنده، یکی آن بوده است که «عشق عُذری» حد واسط و مَرکَبِ «عشق صوفیانه» برای نیل به تئوریهای فلسفیِ «عشق افلاطونی» است. 12- و اما یکی از مهمترین اهداف نگارنده در این رساله، پاسخگویی بدین پرسش است که نقشِ نویسندگان، عرفا و ادبای ایرانی، و خلّاقیتِ ایشان، در حفظ اشعار، تئوریزه کردنِ موضوعات، تعالیِ اندیشهها، سامانمند کردن داستانها، و گسترش و درمجموع توانمندساختنِ ادب عذریِ عرب چه بوده است؟ پیشینۀ مطالعات: آشنایی این نگارنده با مبانی و منابع تحقیق در شعر دورۀ امویِ عرب، بهواسطۀ پایاننامۀ دورۀ کارشناسی ارشدِ او به راهنمایی دکتر سعید حمیدیان، تحت عنوان «سنجش غزلهای فارسی و عربی سعدی با اشعار منسوب به قیسبن مُلَوّح عامری، برپایۀ حُبّ عُذری» است؛ و پرسشهای فراوان و فرضیههای موضوعِ پیشنهادی این رساله نیز، برآمده و ثمرۀ انجام همان پژوهشِ آغازین است. یکی از نتایج آن پژوهش این بود که مضامین شعر عُذری، در ادبیات فارسی و خاصه در ادبِ غنایی تأثیری بهسزا داشته است و باید «عشق عُذری» را یکی از آبشخورهای اصلی بسیاری از موضوعات و مضامین غزل فارسی، خاصه آثار سعدی دانست. گذشته از متون کهنِ تاریخ و ادبیات عرب، همچون الأغانی ابوالفرج اصفهانی، طبقاتالشعرای ابن قتیبه، الزهرۀ ابن داوود ظاهری، مصارعالعشّاق ابن سرّاج، تزیینالأسواق انطاکی و ... که از مآخذ دست اول برای جستجوی اشعار شعرای عُذری محسوب میشوند، نویسندگان معاصر عرب همچون طه حسین، شوقی ضیف، شُکری فیصل، غُنیمی هلال، احمد عبدالسّتار الجواری، کامل مصطفی الشّیبی و ... نقدها و گاه آثار مستقلی دربارۀ «حُبّ عُذری» و شعرای عُذری پدید آوردهاند. در میان نویسندگان فارسیزبان نیز برخی همچون سعید حمیدیان و محمد دهقانی در خلال آثار خود به این مقوله پرداختهاند، اگرچه دقیقترین مباحث در اینباره از جلال ستّاری در کتابهایی چون عشق صوفیانه و پیوند عشق میان شرق و غرب است؛ اما آنچه در هیچیک از این آثار بررسی نشده است، تحلیل دقیق رابطۀ میان عشق عذری و عرفان، و تبیین این نکته است که چرا در متون عرفا و صوفیه تا بدین حد به اشعار، نمادها و روایات عشق عذری استشهاد شده است؛ وانگهی چرا و چگونه این نگارندگان، مضامین غزل عذری را به مفاهیم عرفانی تأویل کردهاند؛ و کارگرفت مضامین و نمادهای عذری در آثار هر یک از مؤلفان بزرگ متون عرفانی، و در هر قرن، چگونه و تا چه اندازه بوده است (تحلیل و نتیجهگیری فردی و دورهای). پاسخ بدین پرسشها، خواست نگارنده در این رساله خواهد بود. فصل نخست درآمد: در این فصل ابتدا با چند مقدمه به بحث چیستیِ حبّ عذری، معرفی شاعران عذری، تبیین حبّ عذری، چگونگی پیدایش آن، مراحل آن، و مهمترین موضوعات آن بنا به درونمایههای سرودههای شاعران عذری پرداخته خواهد شد؛ تا پس از آن در فصل دوم این رساله بنگریم که نشانههاب ادب عذری، در برجستهترین متون صوفیانه و عارفانه تا پایان قرن هفتم هجریچگونه نمود یافتهاند. معنای لغوی «حُبّ» و مراتب «محبّت»: «حُبّ»، در اصطلاح، نیروی عاطفهای است که شخص را به سوی جنس مخـالـف میکـشاند و منشاء آن مـیل جـنسی است (الشّیبی، 1418: 24 به نقل از المعجم الفلسفی، بیروت 1971ص 77 ). «حُبّ» در تعریفی دیگر، تخیّلِ کمال در هر چـیزی است (همان: 25). واژة «حُبّ» در زبان عربی، طـیفها و معادلهای مختلفی از جمله «علاقه»، «الشَّعَف»، «الشَّغَف»، «الجَوَی»، «التَّیـْم»، «التَّبـْل»، «التَّدْلِیَه»، «الهُیوم» و «العِشق» دارد. امـّا «عشق» را میتوان افراط در حُبّ دانست (همان: 23). معنای دلباختگی آنچنانکه در زبان فارسی با واژة «عشق» بیان میشود، در زبان عربی، واژة «حُبّ» حـامل این مـفهوم است؛ چـنانکـه در قرآن کـریم، در این معنی تنها از «حُبّ» سخن رفته است و نه از «عشق» (گو اینکه «عشق» میتواند ناظر به تمایلات انسانی و حامل بار معنایی جسمی-شهوانی نیز باشد). در توصیف عشق و محبّت انسانی، برخی برای «حُبّ»، مراتبی فرض کردهاند، چنانکه از «هوی» آغاز میشود، به «علاقه» (جایگیرشدن حُبّ در دل) و پس از آن به «کَـلَف» (شدت حبّ)، سپس به «عشق» (از حد درگذشتنِ حُبّ)، پس از آن به «شَعَف» (سوختن دل)، سپـس به «شَغَف» (شیفتگـی)، پس از آن به «جَوَی» (عشق جانکاه)، سپس به «تَیم» (عشق تیره و تباهکننده)، پس از آن به «تَبل» (بیماری عشق)، سپس به «تَدلِیه» (از کف دادن عقل) و پس از آن به «هُیوم» (سرگردانی و دیوانگی در عشق) میرسد (1) (فقه اللّغة ثعالبی، مصر 1938ص186 به نقل از الجواری، 2006: 43؛ و نیز الشّیبی، 1418: 22و23). «عشق» بهگمان بسیار واژهای هند و اروپایی است (در اوستایی: ایشکا) (2) لذا در زبان عربیِ قرآن، نه واژۀ «عشق»، بلکه واژۀ «حُبّ» به کار رفته است. عرفا و صوفیه از میان موارد متعددی که در قرآن، از «حبّ» سخن رفته است، در بیان حبّ الهی به بخشهایی از سه آیه توجّه و دلبستگی خاصی داشتهاند: «قُلْ إنْ کُنْتُم تُحِبّونَ الله فَاتَّبِعونی یُحبِبکُمُ الله» (آل عمران،31) (بگو اگر خدا را دوست میدارید از من پیروی کنید تا او نیز شما را دوست بدارد)، «والَّذینَ آمَنوا اَشَدُّ حُبّاً لِلّه» (بقره165) (مؤمنان خداوند را دوستتر دارند)، «فَسَوفَ یَأتیَ اللهُ بِقَومٍ یُحِبُّهُم و یُحِبّونَه» (مائده/54) (خداوند قومی آرد که آنان را دوست دارد و آنها هم خدا را دوست دارند). واژۀ «عشق» اگر نه در قرآن، اما در میان احادیثِ منسوب به پیامبر، در حدیث معروف عشق («مَن عَشِقَ و عَفَّ و کَتَمَ و ماتَ، ماتَ شهیداً») (3)دیده میشود. با نگاهی به متون آغازین تصوف، میبینیم که با آنکه کلاباذی خود ایرانی است، در التَّعَرُّف از «عشق» سخنی به میان نیاورده است اما در آن در ضمن شعری به حدیث عشق مضمراً اشاره کرده است. در کهنترین متون مدرسی صوفیه به زبان فارسی، یعنی شرح تعرّف، در توصیف مراتب محبت و عشق انسانی (و سپس گریز به بحث محبّت الهی بنا به آیاتی نظیر «یُحِبُّهُم و یُحِبّونَه»)، از منظر لغوی، عشق، غایت محبّت، محبّت مفرط، و آخرین مرتبۀ آن دانسته شده است. برخی از عرفا و صوفیه همچون صاحب رسالۀ قشیریّه از کاربرد واژۀ «عشق» در ارتباط با خدا پرهیز داشته و منع میکردند. از پرسشهای کلان میان صوفیه یکی این پرسش بوده است که آیا نسبت دادن عشق به خداوند امکان دارد یا خیر؟ برای مثال، هجویری در کشفالمحجوب آراء مختلف مشایخ صوفیه را درینباره برمیرسد و میگوید برخی هرگونه اطلاق عشق را دربارۀ خداوند ناروا میدانستهاند؛ برخی موافق امکان عشق خداوند به بنده و مخالف امکان عشق بنده به خداوند بودهاند؛ و برخی مشایخ اطلاق و انتساب عشق بنده به خداوند و عشق خداوند به بنده هردو را امکانپذیر میدانستهاند. اما در سدههای بعد امثال عزیزالدین نسفی در الانسان الکامل در بیان تقابل و تفاوت «عشق» و «محبت»، عشق را محبت مفرط و نهایت محبت برشمردند و در ارتباط با خداوند بهکار بردند و از عشق حقیقی و مجازی سخن گفتند. این مسأله تا بدانجا پیش میرود که روزبهان بقلی در عبهرالعاشقین از عشقورزی با خداوند سخن میگوید. در نهایت در متون خلّاق عارفانه، اطلاق «عشق» و «محبّت» نسبت به خداوند، معنایی یکسان مییابد و گاه در یک متن واحد، هردو واژه درینباره در یک معنا بهکار میرود. باری، بهعقیدۀ این نگارنده رایج شدن واژۀ «عشق» در ارتباط با خداوند، رابطهای مستقیم دارد با رواج رویکردهای هنری و ادب عاشقانه در تبیین مفاهیم عرفانی. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() مربع های شگفت انگیز (1)جدول هایی که در این کتاب طرح می شود متناسب با سطح یادگیری نوآموزان پیش دبستانی است که آنها را به فکر کردن ترغیب می کند و باعث می شود در یادگیری نقش فعالی ایفا کنند و در عین حال مهارتی را بیاموزند که توانایی آنها را در حل مسئله تقویت می کند . در جداول ارائه شده در هر مربع 2*2 که خطوط آن پر رنگ شده است باید 4 میوه سیب , موز , توت فرنگی و گیلاس وجود داشته باشد . بنابراین علاوه بر سطر و ستون توجه نوآموز را به این مسئله جلب کنید. در انتهای کتاب برگه هایی حاوی تصویر میوه ها است که می توانید برش داده و در مربع های شگفت انگیز استفاده کنید .
فرمت کتاب : pdf * تعداد صفحات: 25 صفحه * اندازه صفحات: A4 نمایی از صفحات کتاب:
|