دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

مربع های شگفت انگیز (2)

مربع های شگفت انگیز (2)

مربع های شگفت انگیز (2)

جدول هایی که در این کتاب طرح می شود متناسب با سطح یادگیری نوآموزان پیش دبستانی است که آنها را به فکر کردن ترغیب می کند و باعث می شود در یادگیری نقش فعالی ایفا کنند و در عین حال مهارتی را بیاموزند که توانایی آنها را در حل مسئله تقویت می کند .

در جداول ارائه شده در هر دایره باید 4 میوه سیب , موز , توت فرنگی و گیلاس وجود داشته باشد بنابراین توجه نوآموز را به این مسئله جلب کنید. در انتهای کتاب برگه هایی حاوی تصویر میوه ها است که می توانید برش داده و در مربع های شگفت انگیز استفاده کنید .

فرمت کتاب : pdf * تعداد صفحات: 25 صفحه * اندازه صفحات: A4

نمایی از صفحات کتاب:

سودوکو برای کودکان





پاسخ های رویشی، فیزیولوژیکی و ژنتیکی دو گونه بلوط زاگرس(Q.brantii و Q. libania)تحت تنش خشکی

پاسخ های رویشی، فیزیولوژیکی و ژنتیکی دو گونه بلوط زاگرس(Q.brantii و Q. libania)تحت تنش خشکی

پاسخ های رویشی، فیزیولوژیکی و ژنتیکی دو گونه بلوط زاگرس(Q.brantii و Q. libania)تحت تنش خشکی

چکیده

جنگل­های زاگرس حدود40درصدازکلجنگل­هایایرانرابهخود اختصاصدادهاندوبیشترین تأثیررادرتأمینآب،حفظ خاک،تعدیلآبوهواوتعادلاقتصادی- اجتماعیدر کلکشور دارند. این جنگل­ها بهعلت دارا بودن اقلیم مدیترانه­ای دارای فصل خشک طولانی در طی دوره­ی رویش گیاهی در طول سال بوده، و مقدار آب در دسترس در این جنگل­ها یک فاکتور محدود کننده­ی اولیه در تجدید حیات گونه­های این مناطق می­باشد.تنش­های غیر زیستی مانند خشکسالی پدیده­های مهمی هستند و بر روی سلامت، بهره­وری و تناسب جنگل­های ما اثر گذار می­باشند، بنابراین نیازمند به درک ژنومی و اکوفیزیولوژیکی پاسخ درختان جنگلی به تغییر شرایط آب و هوایی می­باشد. با استفاده از مطالعات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و مولکولی، می­توانیم روش­های اصلاحی مختلفی که برای مقاومت به خشکی وجود دارند را شناسایی کنیم. در این آزمایش، بذور سه گونه بلوط مورد مطالعه(Q. brantii، Q.libaniaوQ.infectoria)در داخل گلدان پلاستیکی در فضای آزاد کاشته شدند (هرگلدان حاوی 2-1 بذر). نهال­های گونهQ.infectoriaبه علت سبز نشدن در این آزمایش لحاظ نگردید. جهت اعمال تنش نهال­ها به فضای گلخانه منتقل شدندو نهال­های سالم از هر گونه به 4 دسته تیمار کنترل و تنش کمبود آب در سه سطح تقسیم شدند. نهال­های در نظر گرفته شده برای تنش کمبود آب آبیاری نشدند تا به ظرفیت مزرعه­ای مورد نظر (70٪، 50٪ و 30٪ ظرفیت مزرعه­ای) رسیدند، ولی نهال­های کنترل هر روز آبیاری گردیدند تا محتوی آب خاک گلدان­ها در حدود 100٪ ظرفیت مزرعه­ای نگه داشته شود.پس از برداشت نهال­ها، پارامترهای رویشی و مورفولوژی (ارتفاع نهال، طول ریشه، وزن برگ و ساقه و ریشه، تعداد کل برگ، نسبت برگ سبز به کل برگ، بیوماس، نسبت ریشه به ساقه، وزن خشک برگ، ریشه و ساقه) وپارامترهای فیزیولوژی (محتوی نسبی آب برگ و ساقه و ریشه(RWC)، نرخ نشت الکترولیت (EL)، عملکرد فتوسیستمIIو تبادلات گازی) اندازه­گیری شدند و در نهایت استخراجRNAاز نمونه­های فریز شده برگ و ریشه انجام گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که تنش خشکی تاثیراتمنفی بر پارامتر­های رویشی، مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بلوط داشت، به طوری که اکثر پارامترهای رویشی و فیزیولوژیکی کاهش یافت اما نرخ نشت الکترولیت اندام­ها افزایش یافت. بر اساس نتایج بدست آمده از جذب عنصر تنش خشکی باعث افزایش میزان پتاسیم در ریشه و ساقه گردید. همچنین نتایج نشان داد که میزان شاخص تحمل نیز در گونه بلوط ایرانی در تمام پارامتر­های مورد مطالعه به جز وزن تر و خشک برگ بیشتر از گونه وی­ول می­باشد. در این مطالعه گونه بلوط ایرانی نسبت به گونه وی­ول با جذب سدیم کمتر برگ و در نتیجه نسبت سدیم به پتاسیم کمتر و نیز کاهش تعداد برگ توانست تحمل بهتری را از خود نشان دهد. پارامترهای مربوط به تبادلات گازی نشان داد که تیمار تنش کمبود آب سبب کاهش معنی­داری در هدایت روزنه­ای، فتوسنتز، هدایت مزوفیلی و دی­اکسیدکربن زیر روزنه­ای به محیطی و تعرق شد. همچنین گونهوی­ول فتوسنتز، کارایی مصرف آب و تعرق بیشتری نسبت به بلوط ایرانی داشت. به طور کلی می­توان نتیجه­گیری کرد که در هر دو گونه محدودیت روزنه­ای و غیر روزنه­ای باعث کاهش فتوسنتز گردید. همچنین گونه بلوط ایرانی به دلیل داشتن کارایی مصرف آب کمتر و کاهش بیشتر درصد تغییرات پارامتر­هایگازی نسبت به گونه وی­ول از مکانیسم اجتناب از خشکی در زمان تنش بهره می­جوید. اما در مورد مطالعات مولکولی عمل استخراجRNA صورت گرفت مرحلهrunکردن نمونه نیز انجام شد ولی در مرحله الکتروفورز به علت مشاهده نشدن نوار­های مربوط بهRNA مطالعات مولکولی موفقیت­آمیز نبود.

واژه­های کلیدی: اظهار ژن، عناصر، تبادلات گازیو نشانگر مولکولی.

 فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول

1-1- مقدمه و هدف. 2

1-2-کلیات.. 3

1-2-1- نقش آب در اعمال گیاهان... 3

1-2-2- تنش.. 4

1-2-3- تنشخشکی.. 5

1-2-4- جنگل­های زاگرس..................................... 6

1-2-5- بلوط.............................................. 8

1-2-6- اثر تنش خشکی بر خصوصیات مورفولوژیکی درختان........ 9

1-2-6-1- تعداد برگ...................................... 10

1-2-6-2- رشد ریشه و ساقه................................ 11

1-2-6-3- بیوماس......................................... 12

1-2-7- پارامتر­های فیزیولوژیک و تاثیر تنش خشکی بر روی آن­ها12

1-2-7-1- محتوای نسبی آب................................. 13

1-2-7-2- عملکرد فتوسیستم ∏.............................. 14

1-2-7-3- نرخ نشت الکترولیت.............................. 14

1-2-7-4- تبادلات گازی.................................... 15

1-2-7-5- فتوسنتز........................................ 16

1-2-7-6- تعرق........................................... 16

1-2-7-7- هدایت روزنه­ای.................................. 17

1-2-7-8- عناصر غذایی.................................... 17

1-2-7-8-1- نقش فسفر...................................... 18

1-2-7-8-2- نقش پتاسیم.................................... 18

1-2-7-8-3- نقش سدیم...................................... 19

1-2-7-8-4- نسبت سدیم به پتاسیم...................... 20

1-2-8- نشانگر مولکولی................................... 20

1-2-8-1- نشانگر مولکولیAFLP.............................. 23

1-2-9- واکنش زنجیره­ای پلی­مراز PCR)) ..................... 25

1-2-10- بیان ژن......................................... 26

1-2-10-1- مراحل مختلف بیان ژن............................ 27

1-2-11- واکنش نسخه­برداری معکوس (RT)...................... 28

1-2-11-1- PCR همراه با نسخه­برداری معکوس (RT-PCR........... 28

 فصل دوم: مروری بر مطالعات انجام شده

2-1- ویژگی­های مورفولوژیک و رویشی........................ 30

2-2- ویژگی­های فیزیولوژیکی............................... 31

2-2-1- محتوای نسبی آب................................... 31

2-2-2- عملکرد فتوسیستم ∏................................ 32

2-2-3- نشت الکترولیت.................................... 34

2-2-4- فتوسنتز و هدایت روزنه­ای.......................... 34

2-3- جذب عناصر.......................................... 35

2-4- شناسایی ژن­های مرتبط به خشکی با استفاده از cDNA- AFLP. 36

فصل سوم: مواد و روش­ها

3-1- نحوه جمع آوری و کاشت بذر گونه­های مورد مطالعه....... 40

3-2- روش اعمال تنش کمبود آب و برداشت نهال­ها............. 40

3-3- اندازه­ گیری پارامتر­های مورفولوژیکی و رویشی......... 41

3-4- اندازه­گیری پارامتر­های فیزیولوژیک................... 42

3-4-1- اندازه­گیری محتوای نسبی آب........................ 42

3-4-2- اندازهگیری عملکرد فتوسیستم ∏..................... 42

3-4-3- اندازه­گیری نرخ نشت الکترولیت..................... 42

3-4-4- اندازه­گیری تبادلات گازی........................... 44

3-4- 5- اندازه­گیری سدیم و پتاسیم قابل جذب توسط گیاه..... 44

3- 5- مطالعات مولکولی................................... 46

3- 5- 1- استخراج RNA.................................... 46

3- 5-2- تهیه ژل آگارز- (یک درصد)........................ 47

3-5-3- تهیه loding day...................................... 47

3- 5-4- تهیه MOPS [1X] (محلول تانک)...................... 48

3- 6- تجزیه و تحلیل داده­ها.............................. 48

3-6-1- اندازه­گیری شاخص تحمل (STI)........................ 49

فصل چهارم: نتایج و بحث

4-1- نتایج وبحث پارامتر­های رویشی........................ 50

4-2- نتایج و بحث پارامتر­های فیزیولوژیک.................. 53

4-3- نتایج و بحث جذب عنصر............................... 55

4-4- نتایج و بحث شاخص تحمل.............................. 59

4-5- نتایج و بحث فتوسنتز............................. .. 60

4-6- نتایج و بحث همبستگی تبادلات گازی.................... 63

4-7- نتیجه­گیری کلی و پیشنهادات.......................... 67

4-7-1- نتیجه­گیری کلی.................................... 68

4-7-2- پیشنهادات........................................ 69

منابع و مآخذ............................................ 70

پیوست................................................... 87

 فهرست جدول­ها

 عنوان صفحه

جدول 1-1- مهمترین نشانگر­های dna با مزایا و محاسن آن­ها.... 23

جدول 4-1- نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات رویشی و مورفولوژیک مورد بررسی................................................... 51

جدول 4-2- مقایسه میانگین صفات رویشی و مرفولوژیک مورد بررسی در دو گونه مورد مطالعه.................................................. 51

جدول4-3- مقایسه میانگین صفات رویشی و مرفولوژیک مورد بررسی در تیمار­های آبی مختلف........................................................ 52

جدول4-4- نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات فیزیولوژیکی مورد مطالعه53

جدول4-5- مقایسه میانگین صفات فیزیولوژیکی در دو گونه مورد مطالعه53

جدول4-6- مقایسه میانگین صفات فیزیولوژیکی در تیمار­های آبی مختلف 54

جدول4-7- نتایج تجزیه واریانس(مقایسه میانگین) جذب عنصر...58

جدول4-8- مقایسه میانگین جذب عنصر در دو گونه مورد مطالعه. 56

جدول4-9- مقایسه میانگین جذب عنصردرتیمار­های آبی مختلف.... 56

جدول4-10- شاخص تحمل به تنش (STI) در دو گونه مورد مطالعه.. 59

جدول4-11- نتایج تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات مورد مطالعه.................................................................................61

جدول 4-12- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی در دو گونه مورد مطالعه.............................................................................61

جدول 4-13- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی در زمان­های مختلف....................................................................................62

جدول 4-14- مقایسه میانگین صفات مورد بررسی در تیمار­های آبی مختلف............................................................................62

جدول 4- 15- نتایج همبستگی پارامتر­های تبادلات گازی در گونه وی­ول.................................................................................63

جدول 4-16- نتایج همبستگی پارامتر­های تبادلات گازی در گونه بلوط ایرانی.........................................................................64

فهرست شکل­ها

 عنوان صفحه

شکل1-1- واکنش زنجیره­ای پلی­مراز.......................... 26

شکل 1-2- رونویسی........................................ 27

شکل1-3- پردازش.......................................... 27

شکل 1-4- ترجمه.......................................... 28

شکل 1-5- نسخه برداری ­معکوس.............................. 29

شکل 4-1- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت پتاسم برگ.... 57

شکل4-2- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت سدیم برگ...... 57

شکل4-3- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت سدیم ریشه..... 58

شکل 4-4- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت نسبت سدیم به پتاسیم برگ 58

شکل 4-5- بر همکنش گونه و تنش خشکی برای صفت نسبت سدیم به پتاسیم ساقه 58

شکل4-6-تصویر ژل بار­گذاری شده.....................................................................................................................................................68

فصل اول:

مقدمه و کلیات

 1-1- مقدمه و هدف

جنگل­­های زاگرس از گسترده­ترین اکوسیستم­های جنگلی در حال تخریب درایران می­باشند و دومین اکوسیستم طبیعی بعد از جنگل­های شمال محسوب می­شوند که از لحاظ حفاظت آب و خاک و مسائل اقتصادی، اجتماعی اهمیت بالایی دارد(حسینی و همکاران، 1387). بنابراین احیاء و غنی­سازی این جنگل­ها با گونه­های مختلف جنس بلوط که مهمترین جنس تشکیل دهنده­ی آن است، ضروری می­باشد(ذوالفقاری، 1387). اما جنگل­های زاگرس به دلیل داشتن اقلیم مدیترانه­ای، دارای فصل خشک طولانی در طی دوره­ی رویش گیاهی و پراکنش نامنظم بارندگی در طول سال هستند و در نتیجه مقدار آب در دسترس این جنگل­ها به عنوان یک فاکتور محدود کننده اولیه در تجدید حیات گونه­ها به ویژه بلوط محسوب می­شود. طبق نظر محققین جنگل­های بلوط غرب در زمره جنگل­های خشکی­گرا هستند. سه گونه­ی بلوط در کل زاگرس وجود دارد که هر 3 گونه بومی ایران می­باشند و مورد قبول اکثر گیاه شناسان ایران است. این گونه ها شاملQuercus infectoria وQuercus libania وQuercus brantiiمی­باشند (جزیره­ای و ابراهیمی، 1382).

بر اساس مناطق رویشی، رویشگاه گونه­های مختلف زاگرس را به دو بخش متمایز تحت عنوان زاگرس شمالی و زاگرس جنوبی تقسیم نموده­اند. زاگرس شمالی رویشگاه ویژهQuercus libani Olivier است که البته در قسمت­هایی از این حوزه باQ. infectoria OlivierیاLindl Q. brantiiیا با هر دو مخلوط می­گردد. اما زاگرس جنوبی که دارای اقلیم خشک­تری نسبت به زاگرس شمالی است، رویشگاه ویژه گونهQ. brantii است (جزیره­ای و ابراهیمی، 1382).

تنش­های غیر زیستی مانند خشکسالی پدیده­های مهمی هستند و بر روی سلامت، بهره­وری و تناسب جنگل­های ما اثر گذار می­باشند، بنابراین نیازمند به درک ژنومی و اکوفیزیولوژیکی پاسخ درختان جنگلی به تغییر شرایط آب و هوایی می­باشد (راجورا و همکاران[1]، 2011). کمبود آب، یک مشکل جهانی رو به افزایش است.کمبود آب تولید بسیاری از اکوسیستم­های طبیعی را مخصوصاً در اقلیم­های خشک محدود می­کند. به علاوه تنش آبی به عنوان مهمترین تنش غیرزیستی نقش مهمی در کاهش تنوع ژنتیکی و عملکرد گیاهان در جهان دارد(کوچکی و همکاران،1384). هر چند جنگل­های غرب ایران از نظر وسعتبیشترین سطح جنگل­های کشور را داراست، اما از نظر اقتصادی (تولید چوب) بعد از جنگل­های شمال کشور قرار داردو نقش اصلی این جنگل­ها حفاظت از آب و خاک است که نباید نادیده گرفته شود. بنابراین به منظور احیاء جنگل­های غرب کشور به ناچار باید از گونه­های سازگار و بومی جنگل­های زاگرس استفاده گردد(فتاحی،1378).

بارتلسو سانکار[2] (2005) بیان کردند که خشکی علاوه بر ایجاد تغییرات بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی، در سطح مولکولی نیز تغییراتی را به­وجود می­آورد. تا امروزه مطالعات کمی در زمینه­ی تنش­های محیطی بر روی درختان جنگلی صورت گرفته که هدف اصلی آ­­نها شناسایی و ایجاد واریته­هایی است که بتوانند به خوبی در برابر تنش­ها از خود مقاومت نشان داده و محصول بیشتری تولید نمایند. از این­رو استفاده از فن­های جدید جهت انجام مطالعه بر روی تنش­ها­ی محیطی امر­ی اجتناب ناپذیر بوده و از لحاظ اقتصادی نیز قابل توجیه است (خویدکی، 1389). با استفاده از مطالعات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و مولکولی، می­توانیم روش­های اصلاحی مختلفی که برای مقاومت به خشکی وجود دارند را شناسایی کنیم (نوروزی، 1383).

بررسی­ها نشان داده که زادآوری طبیعی جنس بلوط اغلب با مشکلاتی مواجه است (تادانی[3] و همکاران، 1995) و کیفیت پایین نهال­های بلوط نیز جنگل­کاری با این گونه را با مشکل روبرو کرده است (کلارک[4]و همکاران،2000)، بنابراین مطالعه خصوصیات مورفولوژیکی و رویشی (ریچ [5]و همکاران، 1992) و همچنین مشخصات فیزیولوژیک (جذب و انتقال و فتوسنتز) روی مقاومت گیاه در برابر خشکی دارای اهمیت بسیار می­باشد و بر این اساس است که اختلاف در استراتژی مقاومت به خشکی در گیاهان در گونه­ها یا اکوتیپ­های مختلف وجود دارد (لویا و فرناندزالس[6] ، 1998).

امروزه روش­هایی استفاده می­شود که می­توانند اظهار متفاوت ژن­ها را در بین نمونه­های آزمایشی شناسایی کنند. یکی از بهترین این روش­ها cDNA-AFLPمی­باشد که این روش به دلیل­تکرارپذیری و حساسیت بالا، به وفور مورد استفاده قرار می­گیرد (باچم[7]و همکاران، 1996). روشcDNA – AFLPبه ما اجازه می­دهد تا اظهار متفاوت از رونوشت­ها را با استفاده از PCRتشخیص دهیم.

با توجه به مطالب گفته شده در بالاو اهمیت روز افزون خشکی و تخریب جنگل­های زاگرس و عدم موفقیت در جنگل­کاری­ها، تحقیق حاضر در نظر دارد به بررسی و مطالعه پاسخ­های مرفولوژیکی، فیزیولوژیکیو ژنتیکی با استفاده از نشانگر مولکولی cDNA-AFLP، نهال­های سه گونه بلوط ایرانی، دارمازو و وی­ول نسبت به تنش خشکی به منظور شناخت عکس­العمل­های گونه­های مختلف بلوط با تنش کمبود آب، بپردازد.

 سوالات اصلی این پژوهش به شرح ذیل می­باشد:

1- آیا تنش خشکی باعث ایجاد تفاوت الگو­های باندی اظهار شده cDNA-AFLP در سه گونه بلوط زاگرس، نسبت به کنترل می­شود؟

2- آیا شدت تنش خشکی یا تیمار­های آبی مختلف در بروز الگو­های باندی و نوع الگو­های موثر است؟

3- آیا ­بافت­های ریشه و برگ از نظر نوع الگو­های باندی در واکنش به خشکی متفاوت هستند؟

4- آیا گونه­های مختلف بلوط زاگرس از نظر پاسخ به پارامتر­های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر با هم تفاوت دارند؟

 هدف­های این پژوهش نیز با توجه به سوالات مطرح شده در بالا به صورت زیر می­باشد:

1- تعیین تفاوت­های موجود در الگو­های باندی گونه­های مختلف بلوط با استفاده از cDNA-AFLPدر حالت تنش خشکی نسبت به کنترل برای شناسایی باند­های Informative در هر گونه به طور جداگانه.

2- مقایسه­ی الگوهای باندی بیان شده هر یک از بافت­های ریشه و برگ.

3- مقایسه پاسخ­های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر در سه گونه بلوط زاگرس و شناسایی مقاوم­ترین گونه بر اساس پارامتر­های مورد مطالعه.

 1-2- کلیات

1-2-1- نقش آب در اعمال گیاهان

اهمیت آب در تولید محصولات گیاهی غیر­قابل انکار است. وجود هر گونه حیات، متکی به وجود آب است. بسیاری از اعمال حیاتی گیاهان توسط آب کنترل می­شود و اکثر اندام­ها و سلول­های گیاهی دارای مقدار قابل توجهی آب هستند و میزان آن در بافت­های مختلف متفاوت بوده از 2 درصد در بعضی بذور خشک تا 40 درصد در بافت­های چوبی در حال خواب و هم­چنین 80 تا 95 درصد وزن بافت­های غیر چوبی مثل برگ­ها و ریشه­ها و در میوه­های آبدار (مثل هندوانه) دیده می­شود. کلیه فعالیت­های فیزیولوژیک درختان مثل کربن­گیری، تنفس و تعرق به وجود آب بستگی دارد (مروی مهاجر،1384 ). آب هم حلال است و هم وسیله­ای برای انتقال مواد به داخل گیاه است. کمبود آب در گیاه باعث توقف رشد و ادامه این کمبود منجر به اختلالات برگشت­ناپذیر می­گردد و گاهی هم موجب مرگ گیاه می­شود. که این عمل در نواحی گرم و خشک و یا گیاهانی که بر اساس ویژگی گونه­ای دارای تبخیر شدید می­باشند، به سرعت اتفاق می­افتد(لسانی و مجتهدی، 1381).

1-2-2- تنش

اصطلاحتنشبههرعاملمحیطیکه بطوربالقوهتأثیرنامطلوبیبرموجوداتزندهداشتهباشد،اطلاقمی­شود (افلاطون و دانشور، 1372). تنشنتیجهیکسریروند غیرعادیازفرایندهایفیزیولوژیکیبودهومتأثرازیک یاترکیبیازعواملزیستیومحیطیمی­باشد،بهعبارتی تنشعبارتاستازقرارگرفتنارگانیسمتحتتأثیرشدتیازیکیاچندعاملمحیطیکهموجبافت ظاهری،بازدهویاارزشارگانیسممی­شود (حکمت شعار، 1372).

تنش­هایمحیطیبهویژهخشکیازمهمترینعواملکاهشرشددرمراحلرشدونموگیاه می­باشد. تنشمعمولاًبهعنوانیکعاملخارجیکهاثراتسوءبرگیاهبجامی­گذاردتعریفمی­شودوخشکیشایع­ترین تنشمحیطی(غیرزنده) استکهتقریباً تولید25درصداز زمین­هایجهانرامحدودمی­کند.مسئلهخشکیوکمآبیدرایرانهموارهیکیازمهمترینمسائلومشکلاتکشاورزی بودهبهطوریکهکشورمانبامتوسطنزولاتآسمانیمعادل 240 میلیمتردرزمرهمناطقخشک ونیمهخشکدنیاطبقه بندیمیشود(سرمدنیا، 1372).

گیاهان عکس­العمل­های متفاوتی را برای مقابله با تنش و حفاظت خود از آسیب­های وارده ناشی از تنش بروز می­دهند. تحمل یا مقاومت به تنش[8] یکی از پاسخ­های گیاه برای تطابق با شرایط نامساعد محیطی است (تایز و زایگر[9]، 2002). بردباری به معنای توانایی سازگاری، اجتناب یا تحمل تنش­هاست. سازگاری[10] (مانند توسعه­ی بافت آیرانشیم در شرایط غرقابی و کاهش سطح برگ در شرایط خشکی) نوعی بردباری دائمی در برابر تنش­ها است که تحت تنش­های طولانی مدت با تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ایجاد می­شود (کوپمن[11] و همکاران، 2010). سختواره شدن نیز نوعی سازگاری تدریجی گیاه در برابر تنش محیطی است. اما اجتناب[12] روشی است که گیاه طی آن از مواجه با تنش دوری می­کند (مانند چرخه­ی زندگی کوتاه گیاهان علفی، به خواب رفتن در شرایط سخت محیطی). تحمل نیز نوعی پاسخ مقاومتی گذرا به منظور کاهش یا ترمیم خسارت ناشی از تنش به کمک تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی (مانند افزایش میزان اسمولیت­ها در تنش خشکی) می­باشد (تایز و زایگر، 2002).

 1-2-3- تنش خشکی

در مورد خشکی تعاریف مختلفی ارائه شده که هر کدام مفهوم خاصی از خشکی را بیان می­کند. متخصصین کشاورزی، خشکی را به معنی کمبود طولانی و قابل توجه رطوبت خاک یا ذخیره آب خاک در ناحیه ریشه گیاهانمی­دانند که این عامل در ارتباط با مراحل حساس رشد گیاه می­باشد (زهراوی، 1378).

کرامر (1983)، خشکی را به عنوان نبود یا کمبود بارندگی در مراحل حساس رشد گیاه تعریف نموده است. به عقیده وی طول دوره بدون بارندگی که موجب صدمه به گیاه می­شود، تابع نوع گیاه، ظرفیت نگهداری آب خاک و همچنین شرایط اتمسفری که بر روی میزان تبخیر و تعرق تاثیر می­گذارد، می­باشد. از طرف دیگر ویتز[13] (1971) خشکی را دوره­ای که کمبود آب چه به صورت حاد و چه به صورت مزمن، رشد گیاه را تحت تاثیر قرار می­دهد و مانع رشد طبیعی آن می­شود، تعریف می­نماید. رایج­ترین تعریف خشکی توسط ادمیدز[14]و همکاران (1989) مطرح شده است، آن­ها معتقدند که کمبود یا تنش رطوبت هنگامی افزایش می­یابد که تقاضای تبخیر اتمسفر بالای برگ­ها (یعنی تبخیر و تعرق پتانسیل) از ظرفیت و توانایی ریشه­ها برای استخراج آب از خاک (یعنی تبخیر و تعرق حقیقی) تجاوز نموده و فراتر رود. بیشتر دانشمندان فیزیولوژی گیاهی، از تعریف ادمیدز و همکاران برای خشکی استفاده می­نمایند. صرف نظر از خشکی، فصلی که تحت عنوان خشکسالی نیز تعریف می­شود و امکان عملکرد اقتصادی را در طول فصل خشک محدود نموده و یا از آن جلوگیری می­نماید نیز جدی و مهم می­باشد. بروز خشکی­های احتمالی و اتفاقی که از الگوی نامنظم بارندگی ناشی می­شود و به صورت متناوب و غیر قابل پیش بینی در مراحل مختلف رشد و نمو گیاهی به وقوع می­پیوندد، موجب صدمات عمده قابل مشاهده و همچنین غیر قابل مشاهده در گیاه می­گردند (آرئودیو[15]، 1989).

تنش کمبود آب و تنش خشکی در منابع مختلف معمولا به صورت معادل یکدیگر به کار می‌روند ولی برخی منابع برای این دو واژه تمایزی در نظر گرفته‌اند. خشکی یک اصطلاح هواشناسی بوده و بیانگر دوره‌ای است که در آن مقدار بارندگی کمتر از مقدار تبخیر و تعرق پتانسیل باشد. چون کمبود باران باعث تنش کمبود آب خواهد شد، لذا واژه تنش خشکی برای مواردی که تنش در اثر عدم وقوع بارندگی مفید ایجاد شده است به­کار می‎رود و بعبارت دیگر، در این حالت تنش کمبود آب به طور طبیعی مد­نظر است. از طرفی اگر گیاه به طور مصنوعی تحت شرایط تنش رطوبتی قرار گیرد در این صورت واژه تنش کمبود آب به­کار برده می‎شود. چنانچه در اثر خشکی، رطوبت داخلی گیاه به کمتر از 50% مقدار عادی خود برسد در این صورت گیاه دچار کمبود آب می­گردد و چنانچه رطوبت داخلی گیاه کمتر از مقدار عادی ولی بالاتر از 50% باشد پسآبیدگی[16] می­گویند (سرمدنیا و همکاران، 1368). خسارت وارده به گیاه در اثر تنش خشکی، بسته به طول مدت خشکی، زمان وقوع تنش، فراوانی وقوع تنش، نوع گیاه و خصوصیات ذاتی خاک متفاوت است. کاهش محتوای آب خاک تاثیر منفی بر روابط آبی گیاه (بابو و رائو[17]، 1983)، فتوسنتز (باگساری[18] و همکاران،1976)، تغدیه مواد معدنی، متابولیسم و رویش دارد. تقسیم بندی‌های متفاوتی برای مکانیسم‌های مقاومت به تنش خشکی در گیاهان ارایه شده است. سه مکانیسم عمده مقاومت به تنش کمبود آب در گیاهان شامل (1) مقاومت به خشکی از طریق گریز از خشکی (مانند گیاهان علفی یک­ساله)، (2) مقاومت به خشکی از طریق اجتناب از خشکی با بالا نگهداشتن پتانسیل آبی در بافت‌ها و (3) مقاومت به خشکی از طریق تحمل پتانسیل آبی پایین در بافت‌ها می‌باشد (لویت[19]، 1980 و جیو[20]، 1991).

 1-2-4- جنگل­های زاگرس

کوههای زاگرس که از شمال غرب تا جنوب غرب ایران گسترش می­یابد به علت جذب رطوبت ابر­های باران­زا از نواحی غرب با مبدا دریای مدیترانه­ای، شرایط لازم را جهت استقرار و گسترش پوشش جنگلی به وجود آورده است. جنگل­های این ناحیه از پیرانشهر در آذربایجان غربی و در امتداد رشته جبال زاگرس و بختیاری تا اطراف فسا در استان فارس ادامه می­یابد. طول این نوار جنگلی بیش از هزار کیلومتر و عرض آن 50 تا 100 کیلومتر است که معمولا منقطع بوده و فقط در قسمت کوههای بختیاری از پیوستگی بیشتری برخوردار می­باشد (مهاجر، 1385). بودرو[21](1961) ایران را با متوسط بارندگی 250 میلی متر در سال در رده مناطق خشک جهان طبقه­بندی نموده و جنگل­های زاگرس واقع در دامنه­های غربی ایران را نیز جزء جنگل­های نیمه خشک معرفی کرده است و آن را از ناحیه Pontic، از منطقه­ی Euro–Siberian، وابسته به اقلیم Holarctic می­داندکه آب و هوای شبه­مدیترانه­ای با باران­های زمستانه- بهاره و خشکی تابستانه دارد و میزان بارندگی سالانه از 500 تا 750 میلی متر نوسان دارد. اما طبق نظر جزیره­ای و ابراهیمی رستاقی (1382) جنگل­های زاگرس با اقلیم مدیترانه­ای جز جنگل­های خشکی­گرا هستند و می­توان آن­ها را دنباله پوشش جنگلی ارمنستان دانست که در خارج از مرز ایران، در عراق، ترکیه، سوریه، لبنان و اردن نیز گستردگی دارد. با توجه به تعداد زیادی از گونه درختی و درختچه­ای که در جنگل­های زاگرس وجود دارند، درصد بالای ترکیب گونه­ی بلوط در اکثر نقاط به صورت غالب است و می­توان گفت جنس بلوط مشخص کننده­ سیمای ظاهری این جنگل­هاست، به همین دلیل این جنگل­ها اکثرا به جنگل­های بلوط مشهورند (مهاجر، 1385). قدمت تکوین این جنگل­ها، بنا به مطالعات گرده­شناسی که در جنگل­های بلوط انجام گرفته به بیش از 50 قرن می­رسد و در این مدت طولانی جنگل­ها به شدت در معرض بهره­برداری و آسیب قرار گرفته­اند که علاوه بر کاهش انبوهی و حجم درختان سرپا، منجر به ایجاد گسستگی در یکپارچگی جنگل­ها گردیده است که حاکی از تجاوزات دیرینه­ی انسان و دام می­باشد. همچنین کشاورزی محدود، به علت خاک خیلی سست و ضعیف و عدم تجدید حیات، به علت چرای سنگین و فرسایش خاک، مانع رشد نهال­ها می­شود که در نتیجه وسعت این جنگل­ها را روز به روز کاهش می­دهد (فتاحی، 1373).

از مهمترین گونه­های درختی و درختچه­ای حوزه زاگرس می­توان به گونه­هایی از قبیل بلوط ایرانی (Quercusbrantii)، دارمازو (Q. infectoria)، وی­ول(Q. libanii)، کیکم(Acermonspesulanu)، بنه(Pistaciakhinjuk)، کلخونگ(P. mutica)، بادام(Amygdalusscoparia)، داغداغان(Celticcaucasica)، دافنه(Daphnesp.)، ارس(Juniperusexcels) و گلابی(Pyrussp.) اشاره نمود (طاهری آبکناری، 1387).

بر اساس مناطق رویشی، رویشگاه گونه­های مختلف زاگرس را به دو بخش متمایز تحت عنوان زاگرس شمالی و زاگرس جنوبی تقسیم نموده­اند. زاگرس شمالی رویشگاه ویژه Olivier Quercuslibaniاست که البته در قسمت­هایی از این حوزه با Q. infectoriaOlivier یا Q. brantiiLindlیا با هر دو مخلوط می­گردد. اما زاگرس جنوبی که دارای اقلیم خشک­تری نسبت به زاگرس شمالی است، رویشگاه ویژه گونه Q.brantii است (جزیره­ای و ابراهیمیرستاقی، 1382).

 

1-2-5- جنس بلوط

جنس بلوط (Quercus L.) از مهمترین جنس­های تیره­ی راش (Fagaceae) به شمار می­آید که گونه­های مختلف آن سطوح وسیعی را در جنگل­های هیرکانی، ارسباران و زاگرس پوشش می­دهند (پناهی، 1390).تنوع قابل ملاحظه و کارکرد­های متعدد گونه­های بلوط، ارزش آن­ها را دو چندان می­نماید. قابلیت سازگاری زیاد با شرایط مختلف رویشگاهی، امکان تکثیر با هر دو روش تجدید حیات جنسی(تولید بذر) و غیر جنسی (تولید جست)، مقاومت زیاد در برابر آفات و امراض، تولید محصولات غیر چوبی متنوع از جمله مزایای درختان بلوط می­باشند (دیوان فر، 1361 و طباطبایی و قصریانی، 1371؛ ثابتی، 1373؛ فتاحی، 1373؛ پور­هاشمی، 1382؛ جزیره­ای و ابراهیمی رستاقی، 1382؛صادقی و همکاران، 1388؛ پناهی، 1390؛ هیورد و استون[22]، 2005). در برخی مناطق جنگلی ایران همانند زاگرس می­توان رمز بقاء و پایداری اکوسیستم­های جنگلی را مرهون وجود گونه­های مختلف بلوط در این جنگل­ها دانست، به طوری که انعطاف­پذیری زیاد و نرمش اکولوژیکی مطلوب بلوط­ها توانسته طی سالیان و قرن­های گذشته، فشار­های مختلف وارده بر این جنگل­ها را تحمل نموده و به نوعی با آن­ها سازگار شده است(پناهی، 1386)

خانواده راش یا پیاله داران از شاخه­ی نهاندانگان دو لپه­ای بوده و دارای 9 جنس در سراسر دنیا می­باشد (بورگارت[23]، 1999). جنس­های این خانواده عبارتند از:

Castanea L., Castanopsis Spach., Chrysolepis Hjelmqvist, Colombobalanus Nixon & Crepet, Fagus L., Formanodendron Nixon & Crepet, Lithocarpus, Blume, Quercus L., Trigonobalanus Forman.

این خانواده در ایران دارای سه جنس به نام­های راش، بلوط و شاه بلوط می­باشد. جنس بلوط یکی از متنوع­ترین گروه­ها از درختان مناطق معتدله است که با بیش از 500 گونه در نواحی معتدله و نیمه حاره یافت می­شود. این جنس به واسطه داشتن کاسه، میوه بدون شکاف و وجود فقط یک میوه داخل آن از دو جنس دیگر متمایز می­گردد (مظفریان، 1383). آرایش برگ­ها بر روی شاخه در بلوط به صورت مارپیچی یا حلزونی می­باشد و در گونه­های زیادی دارای لوب در حاشیه است. اما در بعضی گونه­ها به صورت دندانه­ای و یا دارای برگ­های کامل با یک حاشیه صاف یافت می­شود. گل­ها تک جنسی می­باشد و یک درخت ممکن است تنها دارای گل­های ماده یا گل­های نر و یا دارای هر دو گل نر و ماده نیز باشد. گل­ها در بهار تشکیل می­شوند. خوشه­های گل نر، استوانه­ای باریک است و باد گرده­افشان و بدون گلبرگ می­باشند. میوه­ی بلوط فندقه است که این میوه­ها دارای 1 تا 6 سانتی متر طول و 8/0 تا 4 سانتی­متر پهنا هستند. این میوه­ها بسته به نوع میوه بین 6 تا 24 ماه رسیده می­شوند و داخل یک ساختار فنجانی شکل قرار دارند که کوپول نامیده می­شود.

سه گونه بلوط موجود در جنگل­های زاگرس از نظر ویژگی­های گیاه­شناسی، شرایط اکولوژیک، ویژگی­های جنگل­شناسی، فرم پرورشی و ریخت شناسی تفاوت­هایی با یکدیگر دارند. گونه­ی بلوط ایرانی Q.brantiiLindl نسبت به سایر گونه­های بلوط از انعطاف پذیری اکولوژیکی بیشتری برخوردار است، بطوریکه در خاک­های مختلف با منشا تشکیلاتی آهکی و PHقلیایی فاقد آبشویی، آهک و رس استقرار می­یابد و در شرایط مختلف فیزیوگرافی به راحتی مستقر می­شود و دامنه پراکنش آن مانند سایر گونه­ها محدودیت زیادی ندارد. این گونه نیاز­های رطوبتی آن کم بوده به طوری که در خاک­های خشک نیز سازگار می­شود. دارای برگ­های بسیار پهنی می­باشد. هم­چنین کرک­های فراوان سطح زیرین برگ­ها این گونه جاذب گرد وغبار هوا بوده و به تصفیه جو کمک شایانی می­نماید. این گونه در برابر آفات و امراض مقاومت بالایی داشته و به دلیل سیستم ریشه دوانی عمیق و گسترده، در برابر باد­های شدید مقاوم است (پورهاشمی، 1382). برگ­ها یکنواخت و تخم مرغی شکل با حاشیه دندانه­دار می­باشد، کرک­های ستاره­ای و انبوه روی برگ و کرک­های نرم و خزی زرد رنگ پشت آن­را فرا گرفته است. روزنه­ها بیضوی شکل و هم سطح برگ هستند و سلول­های محافظ آن­ها کمی برجسته بوده و حاشیه آن­ها توسط موم پوشانده شده، ولی حفره روزنه قابل مشاهده است (پناهی، 1390). به صورت فرم دانه زاد، شاخه زاد و آمیخته با هم یافت می­شوند. این گونه در شرایط جنگلی دارای تاج سبک و متقارن می­باشد، تنه درخت با فرم دانه­زاد و واقع در توده­های انبوه، نسبتا صاف و مستقیم و تا ارتفاع 6 متر بدون شاخه می­باشد. ارتفاع این درخت به 20 متر نیز می­رسد و قطر آن تا 140 سانتی­متر گزارش شده است.

گونه وی­ول Q. libani Olivierاز نیاز­های اکولوژیکی بیشتری نسبت به دو گونه برودار و دارمازو برخوردار است ودر خاک­هایی که شرایط تغذیه­ای مناسب­تری دارند، پراکنش دارند. رویشگاه اصلی این گونه خاک­های نیمه عمیق تا عمیق می­باشد. سیستم ریشه­ای عمیق دارند و مقاومت آن در برابر باد­های سنگین و طوفان زیاد می­باشد. این گونه درشت­ترین بذر را در بین بلوط­های بومی ایران تولید می­نماید. دارای برگ­های مستطیلی تا تخم­مرغی یا سرنیزه­ای هستند. قاعده ­برگ­ها گرد یا قلبی شکل و برگ­ها 6 تا 15 سانتی متر طول دارند. عرض برگ 2 تا 6 سانتی­متر می­باشد. سطح رویی برگ فاقد کرک و سطح زیرین آن کرک­دار و در بعضی مواقع بدون کرک است. برگ­ها دندانه­دار و دندانه­ها کوتاه و باریک­اند. رگبرگ­ها در طرفین برگ موازی همدیگرند. روزنه­ها تقریبا هم­سطح برگ و بیضوی شکل هستند، سلول­های محافظ بعضی از روزنه­ها کمی برجسته­اند. موم لایه­ای نرم حاشیه روزنه­ها را کاملا پوشانده و فقط حفره روزنه­ها قابل مشاهده است (پناهی، 1390). این گونه دارای تاج گسترده و نامتقارن می­باشد. تنه آن در جوانی صاف و بدون شیار و به رنگ قهوه­ای و در سنین بالا شیار­دار و به رنگ خاکستری در می­آید. طول تنه غالبا کوتاه و از ارتفاع حدودا 2 متری شاخه­های اصلی از آن منشعب می­گردد.

گونه­ی دار­مازوQ. infectoria Olivier از نظر نیاز­های اکولوژیک حد­واسط دو گونه­ی برودار و وی­ول است. به دلیل لوب­دار بودن حاشیه برگ­ها زیبایی خاصی داشته و رنگ سبز پررنگ و براق برگ­های آن بعلاوه میوه­های کشیده و نسبتا سبک آن، از جمله ویژگی­های زیبا­شناختی این گونه به­ شمار می­رود (پناهی، 1388). دارای برگ­های چرمی و واژ تخم­مرغی کشیده با قاعده­ی گرد یا قلبی نامتقارن می­باشد، روی برگ صاف و براق و پشت آن کرک­دار است. روزنه­ها برجسته و حاشیه آن­ها کاملا توسط موم پوشانده شده، اما حفره روزنه قابل مشاهده است (پناهی، 1390). تاج این گونه پهن گرد و کشیده است و پوست تنه­ی آن در جوانی صاف و در سنین بالا ترک خورده، شیاردار و به رنگ خاکستری در­می­آید. ارتفاع متوسط این گونه 10 متر می­باشد و گاهی به 18 متر نیز می­رسد (جزیره­ای و ابراهیمی رستاقی، 1382).

 1-2-6- اثر تنش خشکی بر روی خصوصیات مورفولوژیکی درختان

تأثیر خشکی بر روی کیفیت و کمیت محصول بسیار عمیق است. تنشخشکیباعثتغییراتآناتومیکیومورفولوژیکیدرگیاهانشدهودرنتیجهرشدوبهرهوریراکاهشمی­دهد، و منجر به برخی سازگاری­ها نسبت به تنش خشکی می­شود که می­تواند در میان گونه­های مختلف اختلاف داشته باشد (لویت، 1980). اختلافات مورفولوژیکی در بین گونه­های مختلف در سازگاری آن­ها به محیط­های گوناگون کمک می­کند (بزاز[24]، 1979 ؛ چاپین[25]، 1980). بنابراین در هر محیطی گیاهان با مورفولوژی و اندازه­های متفاوت وجود دارند و این حالت در اکوسیستم­های مدیترانه­های و خشک بیشتر دیده می­شود (کومرو[26]، 1981). مشخصات مرفولوژیکی اندام­های برگ، ریشه، ساقه و اندازه بذر ممکن است زنده­مانی گیاه را در محیط­های تنش­زا تحت تأثیر قرار دهد (ریچ و همکاران،1992). همچنین مطالعات نشان می­دهد که هر چه گیاه تغییرپذیری و انعطاف مرفولوژیک و فیزیولوژیک بالاتری داشته باشد، مقاومتش به تنش بیشتر است، یعنی بعد از تنش زودتر می­تواند به حالت طبیعی خود برگردد و در حالت تنش نیز کمتر تغییر می­یابد (والادارس و همکاران[27]، 2002). بنابراین از آن ­جایی که خشکی روی خصوصیات مورفولوژی برگ (آبرامز[28]، 1990 ، کورو[29]، 2006 ؛ مزوروس[30]، 2008 و نظری 2012)، میزان بیوماس (فورت[31]، 1997 ؛ رویو[32]، 2001 ؛ گیگر و توماس[33]، 2002 ؛ پولوس[34]، 2007 و نظری 2012)، ارتفاع نهال (رویو، 2001)، رشد و زنده­مانی (ژانگ[35]، 2005 ؛کورو، 2006) و نسبت ریشه به ساقه (باچرالد[36]، 1986 ؛ وانگ[37] ،2003 ؛ سالوادور[38]، 2004 ؛ بارگالی و تیواری[39]، 2004 ؛ گروزونگ[40] و همکاران، 2008 ؛ سوسیلوتو و برنینگر[41]، 2007 ؛ نظری، 2012) تاثیر می­گذارد، گونه­های حساس و مقاوم به خشکی را می­توان حتی‌الامکان با کمک این صفات از یکدیگر تشخیص داد. شناخت این خصوصیات و مطالعه هرچه بیشتر روی آن­ها می‌تواند ما را در تشخیص مقاوم­ترین گونه به خشکی راهنمایی کند.

[1]Rajora

[2]Bartels & Sunkar

[3]Thadani

[4]Clarke

[5]Reich

[6] Levia and Fernandzals

[7]Bachem

1 Stress tolerance

2 Taize & Zeiger

3 Adaptatio

4 Coopman

5 Stress escape[13]Viets

[14] Edmeads

[15]Arraudeau

[16]vaporative dehydration

[17]Babu & Rao

[18] Bhagsari

[19]Levitt

[20]Jiyuo

[21]Boudru

1Heyward & Stone

2Borgardt

1 Bazzaz

2 Chapin

3 Kumar

[27]Valladares

[28]Abrams

[29]Quero

7Meszaros

[31] Fort

[32] Royo

[33] Gieger & Thomas

[34] Poulos

[35] Zhang

[36] Bachelard

[37] Wang

[38] Salvador

[39] Bargaly & Tewarii

[40] Gerunzweig

[41] Susiluoto & Berninger





فایل صوتی ازدواج بدون شکست

فایل صوتی ازدواج بدون شکست

فایل صوتی ازدواج بدون شکست

فایل صوتی ازدواج بدون شکست به همراه نرم اپلیکشین اندورید

برنامه رسمی و تایید شده کافه بازار

جهت دانلود قسمت اول کلیک کنید

برنامه منتشر شده در سایت پارسا آنلاین شاپ

تهیه شده از سایت پارسا آنلاین شاپ و برنامه تایید شده کافه بازار

با صدای سرکار خانم مینا شهدخت

نرم افزار اندرویدی 

اسرار ازدواج موفق

حجم فایل 620 مگابایت زما فایل 720 دقیقه

برای دانلود و دریافت اپدیت های این برنامه از کافه بازار تهیه بفرمایید.

به همراه فایل صوتی ویلیام گلاسر

 

اولین برنامه تایید شده کافه بازار

https://cafebazaar.ir/app/com.ezdevaj.in/?l=fa


برنامه منتشر شده در سایت پارسا آنلاین شاپ

 تهیه شده از سایت پارسا آنلاین شاپ و برنامه تایید شده کافه بازار

با صدای سرکار خانم مینا شکردخت
آیا می‌خواهید ازدواجی سعادتمند و رابطه‌ای محکم با همسرتان داشته باشید؟ یک بررسی جدید نشان می‌دهد برای این کار باید شادمانی و بهروزی همسرتان را بالاتر از خواسته‌های شخصی‌تانقرار دهید.

توضیحات زناشویی

به نام خدا
توضیحات
برنامه «زناشویی» مجموعه ای کامل از انواع زناشویی را شامل می باشد، و یکی از بهترین و کاملترین اپلیکیشن است و اطلاعات مفیدی را در اختیار شما قرار می دهد. (10 برنامه در یک برنامه)

«مطالب داخل برنامه»
1- زنان بخوانند.
شاهکار زنانه - دغدغه های زنانه - زنان همه فن حریف - زنانی از نوع اینترنتی!!! - زنان شاغل، حتما بخوانند! - شرط ورود زنان به اجتماع - زنان زیبا روی رنگین کمانی! - مزایده ای برای زیبایی زنان - زنان همیشه مضطرب بخوانند! - پشت صحنه ی مهمانی های زنانه.
------------*******------------
2- انتخاب همسر.
10 شرط ازدواج سالم - 59 نکته درباره ازدواج - هشت راه برای بله گرفتن - هفت کلید طلایی انتخاب همسر - هفت نکته برای ازدواج بدون دردسر - ده نکته کلیدی برای شناخت نامزدتان - 5 اشتباه مهم دختران و پسران در انتخاب همسر - 21 نکته درباره‌ی انتخاب همسر و خواستگاری رفتن - ...
------------*******------------
3- آیین همسرداری.
تقلب های همسرداری! - بعد از دعوا با همسر چکار کنیم - باید ها و نباید ها در همسرداری - چقدر به همسرتان وابستگی دارید؟ - بهترین راه برای ابراز علاقه به همسر - چرا نمی توانید همسرتان را ببخشید؟ - آداب همسرداری؛ رفتارهایی که زنان می پسندند - 10 کاری که بعد از دعوا با همسر نباید انجام داد - ...
------------*******------------
4- رازهای موفقیت.
6 قدم تا رسیدن به خوشبختی - 5 شرط ازدواج با دوام را بشناسید - 10 مهارت برای داشتن ازدواج موفق - 10 راه برای داشتن یک زندگی با دوام - 10 نشانه عشق واقعی و پایدار چیست؟ - رعایت این موارد شما را خوشبخت می کند - خانم‌ها! اگر خوشبختی پایدار می‌خواهید - ...
------------*******------------
5- بارداری و زایمان.
انواع درمان تهوع بارداری - 12 نکته درباره لگد زدن جنین - زایمان بدون درد ممکن است؟ - انتخاب بیمارستان خوب برای زایمان - آنچه باید درباره زایمان زودرس بدانید! - چگونه متوجه دردهای واقعی زایمان شوم؟ - بارداری پس از 35 سالگی و مشکلات آن - این 14 کار را قبل از بارداری انجام دهید - ...
------------*******------------
6- ارتباطات و اقوام.
همزیستی با طایفه همسر - تلخ ترین رفتارها با قوم همسر - برخورد پاستوریزه با قوم همسر - اگر با خانواده همسر مشکل دارید - هفت راز محبوبیت در خانواده همسر - رازهای جا شدن در دل خانواده همسر - چرا همسرم با خانواده ام رفت و آمد نمی کند؟ - صمیمیت بدون حاشیه با خانواده‌ی شوهر - ...
------------*******------------
7- آموزش مسائل جنسی.
سوالات پرتکرار جنسی - 6 روش ایجاد تنوع در ارتباط جنسی - توصیه هایی برای تشخیص اختلالات نعوظ و مشکلات جنسی - توصیه هایی برای تشخیص اختلالات نعوظ و مشکلات جنسی - افزایش میل جنسی، با چند روش ساده - ۱۰ عملی که قبل از برقراری رابطه جنسی باید از آن پرهیز کنید - ...
------------*******------------
8- دردسرهای اول ازدواج.
وفادار باشید - از یکدیگر حمایت کنید - زبان مشترک پیدا کنید - چرا دیگر میلی به من نداری؟ - یک لحظه هم از من جدا نشو! - باید همیشه طرف من را بگیری - انتظارات خود را مدیریت کنید - به زندگی شخصی تان اهمیت بدهید - چرا ما هیچ علاقه مشترکی نداریم؟! - چرا مرد من اینقدر اعصاب خردکن است؟
------------*******------------
9- دانستنیهای قبل از ازدواج.
چراغ قرمزهای قبل از ازدواج - بهترین توصیه‌های قبل از ازدواج - هر آنچه قبل از ازدواج باید بدانید - 9 پرسش مالی ضروری قبل از ازدواج - داشتن دوست قبل از ازدواج، درست یا غلط؟ - سوالات دهگانه و ضروری قبل از ازدواج چیست؟ - قبل از ازدواج این حقایق نهفته را بدانید - ...
------------*******------------
10- خواستگاری، عقد، عروسی.
بندبازی سر سفره عقد! - برگزاری جشن عروسی در خانه - عقد؛ دورانی برای شناخت تکمیلی - اجزای سفره عقد و تزئین سفره عقد - چگونه دوران عقد رویایی داشته باشیم؟ - دخترها به خواستگاری کدام پسران بروند؟ - راه های حفظ آرامش در جشن عروسی - جلسه اول و دوم خواستگاری را اینطور بگذرانید - ...
------------*******------------
« ویژگی های برنامه، ورژن6 »

  1. قابلیت جستجو.
  2. قابلیت انتقال به کارت حافظه.
  3. قابلیت به اشتراک گذاری متن.
  4. قابلیت افزودن به علاقه مندیها.
  5. قابلیت تغییر فونت و اندازه متن.
  6. قابلیت بزرگنمایی و تغییر رنگ متن.
  7. قابلیت ارسال برنامه از داخل برنامه

به گزارش وب ام‌دی در این نظرخواهی بوسیله دانشگاه شیکاگو که بر روی 1300 نفر انجام شد، که 60 درصد آنها ازدواج کرده بودند، پرسش اصلی در مورد احساساتی بود که به آن به "عشق نوع‌دوستانه" می‌گویند، یعنی کمک کردن به دیگری بدون توقع دریافت چیزی در مقابل آن.

یافته‌های این نظرخواهی این بود:

1 - زن و شوهرهایی که مقدار زیادی عشق نوع‌دوستانه نسبت به همسرشان نشان می‌دادند، ازدواج شادمانه‌تری داشتند.

موضوعات برنامه اسرار ازدواج موفق

[جستجوی اخبار ازدواج]


ارتباط از طریق ایمیل
درباره کتاب
ادرس کانال ما
ارتباط با ما
امکانات زوج‌درمانی گروهی
تعیین تکلیف رفتاری
تمرین رفتاری
مداخلات درمانی جهت تغییرات شناختی
رویکرد زوج‌درمانی شناختی- رفتاری
عوامل موثر در تحکیم روابط زناشویی
خشنودی در خانواده و عوامل موثر بر آن
ازدواج بدون شکست

ازدواج موفق
فصل اول
فصل دوم
فصل سوم
فصل چهارم
فصل پنجم
فصل ششم
فصل هفتم
فصل هشتم

آیا مشاوره ضروری است؟ 
رازهای رسیدن به یک ازدواج موفق و شاد
پانزده ویژگی لازم برای یک ازدواج موفق
شرایط یک ازدواج موفق و پایدار
یک ازدواج موفق چگونه ازدواجی است؟
هدف اصلی ازدواج و تشکیل خانواده چیست ؟
معیارهای اصلی یک ازدواج موفق چیست ؟
اشتباه بزرگ در مورد ازدواج
اهمیت سرنوشت ساز دوران پیش از ازدواج ... نامزدی
این عوامل در این 10 شاخص ازدواج فهرست شده اند
تمام آنچه که باید در مورد ازدواج بدانیم
چند شاخص درازدواج موفق
چگونه ازدواجی سالم و موفق داشته باشیم


2 - در افراد ازدواج‌ کرده یا ازدواج‌ نکرده، عشق نوع‌ دوستانه نسبت به فرد دیگری که برای شخص مهم شمرده می‌شد، با میزان بالاتر شادمانی عمومی همراه دارد.


این بررسی بخشی از " نظرخواهی اجتماعی عمومی " است که بوسیله دکتر تام دبلیو اسمیت در "مرکز پژوهش ملی نظرات" در دانشگاه شیکاگو انجام می‌شود.


میزان عشق نوع‌‌دوستانه خود را ارزیابی کنید

اگر می‌خواهید بدانید عشق انسان‌دوستانه‌تان در چه حدی است؟ نظر موافق یا مخالف خود را در مورد این جملات بیان کنید:

1 - ترجیح می‌دهم که خودم رنج ببرم، نه کسی که به او عشق می‌ورزم.

2 - من نمی‌توانم شادمان باشم مگر اینکه کسی را که به او عشق می‌ورزم مقدم بر خودم قرار دهم.

3 - من معمولا علاقمندم آرزوهای خودم را قربانی کنم تا بگذارم آرزوهای فردی که او را دوست دارم، تحقق پیدا کند.

4 - من به خاطر کسی دوستش دارم، همه سختی‌ها را تحمل می‌کنم.


در مجموع اکثریت افرادی که در این نظرخواهی شرکت کرده بودند‌ با این عبارت موافق یا کاملا موافق بودند.

تقریبا از هر 10 نفر مورد بررسی 9 نفر با عبارت اول موافق یا کاملا موافق بودند. حدود 7 نفر از هر 10 نفر با عبارت دوم موافق یا کاملا موفق بودند. حدود 8 نفر از هر 10 نفر نیز موافق یا کاملا موافق با دو عبارت آخر بودند.

اسمیت می‌گوید: "زن و شوهرها‌یی که میزان بالایی از عشق نوع‌دوستانه را نسبت همسران‌شان ابراز می‌کنند ازدواج‌‌های شادمانه‌تری داشتند."

او می‌گوید بنابراین ثابت می‌شود نوع‌ دوستی که بدون توقع دریافت پاداشی انجام می‌شود،‌ در نهایت به نفع فرد تمام خواهد شد.

اسمیت می‌گوید زن و شوهرها در صورتی که "این نوع چشم انداز فداکاری شخصی و ترجیح علائق دیگری نسبت به علائق خودشان در رابطه با همسرشان را داشته باشند،‌ ازدواجی بسیار شادمانه‌تر خواهند داشت."

به گفته او عشق نوع‌دوستانه می‌تواند چرخه مثبتی را در روابط زن و شوهر ایجاد کند.

او می‌گوید: "وقتی می‌گویید خواسته‌های همسرم مقدم بر خواسته‌های خودم است. او این رفتار را تحسین می‌کند، و او نیز سعی می‌کند به همین شیوه با شما برخود کند، و به این ترتیب رابطه میان شما مستحکم‌تر می‌شود،‌ و به ازدواجی سعادتمند می‌انجامد."

زن و شوهر‌ها با احتمال بیشتری ممکن است این عشق نوع‌دوستانه را نسبت به افراد ازدواج‌ نکرده نشان دهند. اما نوع‌دوستی برای هر فردی مزیتی به حساب می‌آید. دکتر اسمیت می‌گوید:‌"داشتن عشق نوع‌دوستانه نسبت به فرد دیگری که به او اهمیت می‌دهید، می‌تواند بر میزان شادمانی کلی شما در زندگی بیفزاید."

او می‌گوید: " انسان‌ها هم خودخواه می‌توانند باشند و هم فداکار.گاهی ما به خودمان تنها به عنوان موجوداتی رقابت‌جو و به دنبال منافع مادی فکر می‌کنیم، اما واضح است که روان انسان قابلیت‌های بسیار بیشتر از این‌ها دارد."

به همراه فایل پی دی اف و نرم افزار اندرویدی

 و فایل صوتی ازدواج بدون شکست

 





عرفان، هرمنوتیک، عشق عُذری: تحلیلِ تآویلِ نمادها و مضامین اشعار عُذری در متون عرفانی از قرن نخست تا پایان قرن هفتم هجری

عرفان، هرمنوتیک، عشق عُذری: تحلیلِ تآویلِ نمادها و مضامین اشعار عُذری در متون عرفانی  از قرن نخست تا پایان قرن هفتم هجری

عرفان، هرمنوتیک، عشق عُذری: تحلیلِ تآویلِ نمادها و مضامین اشعار عُذری در متون عرفانی از قرن نخست تا پایان قرن هفتم هجری

 

چکیده

موضوع اصلی رسالۀ حاضر، بازکاوی نشانه­های ادب عُذری (یکی از جریان­های شعری و انواع ادبیِ ادبیات عرب مربوط به قرن اول هجری قمری در دورۀ اموی)اعم از نام­ها و نمادها، موضوعات، سروده­های شاعران عذری، و تمثیل­ها و اشاره­های داستانی به احوال دلباختگان عذری (همچون لیلی و مجنون) در برجسته­ترین متون عرفانی فارسی و عربی (اعم از متون مدرسی، و متون خلّاق و هنری) تا پایان قرن هفتم هجری، و تحلیل و بیان چگونگی حضور این نشانه­ها درین متون است. هدف و بلکه دستاورد این رساله در دو حیطۀ ادب تطبیقی و نقد ادبی جدید، تنها نشان­دادنِ تأثیرپذیریِ ادب و عرفان ایران از ادب عرب نیست، بلکه تبیین و نشان­دادن تأثیرگذاریِ متقابل و نقش خلّاقیتِ ادبا و عرفای ایران­زمین در حفظ، حیات، و حرکت ادب عذریِ عرب است.رسالۀ حاضر دارای سه فصل است. در فصل نخست ابتدا با چند مقدمه به بحث چیستیِ حبّ عذری، معرفی شاعرانِ عذری، تعریف و تبیین حبّ عذری، چگونگی پیدایش آن، مراحل آن، و مهم­ترین موضوعاتِ آن بنا به درونمایه­های سروده­های شاعران عذری پرداخته خواهد شد. هدف فصل دوم جستجو و بحث در چگونگیِ حضورِ نشانه­های ادب عذری، اعم از سروده­های شاعران عذری، شخصیت­ها، داستان­ها، و موضوعات ادب عذری، در برجسته­ترین متون صوفیانه و عارفانه تا پایان قرن هفتم هجری است. هدف فصل سوم، اگرچه به­کوتاهی، پرداختن از چه گفتن به چگونه گفتن بوده است. در این فصل با بیان چند مقدمه، به چگونگی حضور این نشانه­ها در متون عارفانه و نیز متون خلّاقِ هنری برمبنای هرمنوتیک و تأویلِ متن پرداخته می­شود تا بنگریم که عرفا و صوفیه (به­عنوان خوانندۀ متن) چه خوانش­های خلّاقانه­ای ازین متون داشته­اند و نیز هنرمندان (به­عنوان مؤلف متن) چگونه از نشانه­های ادب عذری برای گسترش­بخشی به توانشِ تفسیرپذیریِ متن برای دوگونه خوانشِ عاشقانه و عارفانه، بهره­جسته­اند. در جدولِ پایانیِ رساله نیز سروده­هایی از شاعران عذری را خواهیم دید که این نگارنده موفق به یافتن آن­ها در لا­به­لای متون عرفانی شده و در بیشینۀ موارد برای نخستین­بار نام سرایندگان آن­ها را تعیین کرده است. مهم­ترین دستاورد این رساله (بنا به فصلِ نخست) نشان­دادنِ ریشه­های بسیاری از موضوعات شعر فارسی (خاصه غزل کلاسیک) بر اساس موضوعات متون عذری - و به­تبعِ آن­ها بر اساس متون عرفانی- است. نگارنده برآن است که آشنایی با این آبشخورهای موضوعی و فکری، درک و دریافت خواننده را از بسیاری از موضوعات کلان و پرکاربرد در شعر کلاسیک فارسی (خاصه غزل عاشقانه و عارفانه) به­نحو چشمگیری افزایش می­دهد. و اما دستاورد نهایی این رساله نشان دادن شدت تأثیرپذیری عرفان و ادب ایران از ادبیات عرب نیست؛ بلکه اشاره به توانمندی و خلّاقیت چشمگیر ادبا و عرفای ایران در پرورش، دگردیسی و تکاملِ بخشی از ادبیات عرب است. چنانکه در بخش نتیجه­گیریِ این رساله گفته خواهد شد، به­عقیدۀ این نگارنده ایرانیان در حفظ، حیات و حرکتِ ادب عذری، سهمی بیش از خود اعراب داشته­اند. رسالۀ حاضر را در نهایت می­توان به­نوعی آغازگرِ بحث دربارۀ نقشِ نویسندگان، عرفا و ادبای ایرانی، و خلّاقیتِ ایشان، در حفظِ اشعار، تئوریزه کردنِ موضوعات، تعالیِ اندیشه­ها، سامان­مند کردنِ داستان­ها، و گسترش و درمجموع توانمندساختنِ ادبِ عذریِ عرب دانست.

کلید واژه ­ها: حبّ عذری، متون عرفانی، لیلی و مجنون، هرمنوتیک، تأویل، خوانشِ خلّاقانه، گسترشِ توانشِ تفسیرپذیریِ متن

 فهرست مطالب

 

پیشگفتار ...

درآمد ....

فرضیه­ها و پرسش­های تحقیق ....

پیشینۀ مطالعات ..

 فصل نخست

درآمد

معنای لغوی «حبّ» و مراتب «محبّت» ...

طبقه­بندی انواع عشق، و جایگاه حُبّ عُذری .....

معنای غزل در ادبیات عرب ....

شعر دورۀ اموی و پیدایش غزل ...................................................................................................................

تقسیم­بندی غزل دورۀ اموی ........................................................................................................................

حبّ عُذری ................................................................................................................................................

برجسته­ترین ویژگی­های حبّ عُذری ..........................................................................................................

مراحل عشق عُذری ....................................................................................................................................

شعرای عُذری ............................................................................................................................................

مجنون، وجود تاریخی و دگردیسی­های داستانی .........................................................................................

پیوند میان عشق عُذری، عشق افلاطونی و عشق صوفیانه ...............................................................................

 

ویژگی­های دلباختگی در ادب عذری

درآمد .......................................................................................................................................................

عشق عُذری، عشقی است پاک ..................................................................................................................

6

7

9

10

 

 

11

12

15

19

20

21

24

25

28

29

33

37

 

45

46

 

وجود عشق، پیش از آفرینش ....................................................................................................................

47

 

عشق عذری تا زمان مرگ ادامه دارد ........................................................................................................

49

 

عشق عذری، پس از مرگ حتّی در گور باقی است ....................................................................................

49

 

عشق عذری تا قیامت دوام می­یابد .............................................................................................................

50

 

وصال در عشق عُذری موکول به قیامت است ............................................................................................

51

 

عشق، تقدیر الهی است .............................................................................................................................

53

 

عشق عذری به وصال منجر نمی­شود ..........................................................................................................

54

 

عشق عذری به مرگ می­انجامد .................................................................................................................

مرگ در عشق عذری در حکم شهادت است............................................................................................

55

58

 

عشق، مولود نظر است و حسرتی است پس از یکبار نگریستن ....................................................................

58

 

عشق عذری به جنون می­انجامد .................................................................................................................

59

 

با رنج و عذاب همراه است .......................................................................................................................

60

 

تشبیه عشق به آتش (عشق و سوز درون) ....................................................................................................

61

 

پرده­دَر است و موجب شهرت عاشق .........................................................................................................

62

 

تمامیت خواه است (هستی دلباخته را از او می­ستاند) ..................................................................................

62

 

بر هر چیزی چیره است .............................................................................................................................

62

 

زمامی است که دلباخته را هر کجا بخواهد می­کشاند .................................................................................

63

 

پیوسته بر آن افزوده می­شود ..........................................................................................

63

 

با صبر نمی­آمیزد .......................................................................................................................................

64

 

درد عشق را درمان نیست ..........................................................................................................................

64

 

 

ویژگی­های دلباخته در ادب عذری

درآمد .......................................................................................................................................................

 

65

 

عشقی عفیف و پاک دارد .........................................................................................................................

66

 

از معشوق، تنها به نگاهی گذرا خشنود است ..............................................................................................

67

 

کشتۀ (: شهید) عشق است .........................................................................................................................

68

 

سرّ عشق را فاش نمی­کند (کتمان عشق) ....................................................................................................

69

 

از معشوق به دیگری نمی­پردازد ................................................................................................................

71

 

تنها خواسته­اش معشوق است (از دوست، دوست را می­طلبد) .....................................................................

72

 

هر چه از معشوق بر او رسد، نیکوست (آزاردوستی یا مازوخیسم) ..............................................................

73

 

در برابر معشوق خود، خاکسار است ..........................................................................................................

75

 

مطیع امر معشوق است ..............................................................................................................................

76

 

با خیال معشوق، عشق می­بازد ....................................................................................................................

77

 

خیال و ترک ادب شرعی ....................................................................................................................

80

 

لحظه­ای از یاد معشوق فارغ نیست .............................................................................................................

همیشه به مفارقت مبتلاست .......................................................................................................................

83

83

 

در برابر معشوق خود غرق حیرت است .....................................................................................................

84

 

همیشه در خوف و رجاست ......................................................................................................................

85

 

پیمان نمی­شکند ........................................................................................................................................

86

 

پاکباز است ..............................................................................................................................................

86

 

همیشه به رنج و بلا و اندوه مبتلاست ..........................................................................................................

87

 

رنج او ورای طاقت است ...........................................................................................................................

88

 

خونین­دل است .........................................................................................................................................

90

 

سرگردان است .........................................................................................................................................

91

 

غریب است ..............................................................................................................................................

91

 

فراخنای جهان بر وجود او تنگ است ........................................................................................................

92

 

بی­خواب است ..........................................................................................................................................

92

 

پیوسته می­گرید ........................................................................................................................................

94

 

بیمار است و پیکری نحیف دارد ................................................................................................................

95

 

بی صبر و شکیب است ..............................................................................................................................

96

 

نصیحت نمی­شنود .....................................................................................................................................

همه وجودش معشوق است .......................................................................................................................

97

97

 

همه جهان را معشوق می­بیند و معشوق را همه جهان ..................................................................................

 

ویژگی­های دلدار در ادب عذری

درآمد .......................................................................................................................................................

98

 

99

 

پاکدامن است ...........................................................................................................................................

100

 

«موافقْ­صورت و معنی» است .....................................................................................................................

101

 

یگانه است و بی­مثل و مانند .......................................................................................................................

دست در خون عاشقان دارد ......................................................................................................................

103

104

 

می­میراند و زنده ­می­سازد ..........................................................................................................................

106

 

هم درد است و هم درمان .........................................................................................................................

107

 

هرچه بخواهد می­کند ...............................................................................................................................

هر چه کند بر حق است ............................................................................................................................

108

108

 

با غریبان آشنایی می­کند ...........................................................................................................................

109

 

پیمان گُسِل است .......................................................................................................

فارغ از رنج­های عاشق است ..........................................................................................

109

110

 

به هر چه خریده شود، رایگان است ...........................................................................................................

او نیز به دلداده مشتاق است .......................................................................................................................

او نیز نسبت به دلداده غیرت­مند است ........................................................................................................

غنی است .................................................................................................................................................

 

 فصل دوم

درآمد .........................................................................................................................................................

بایزید بسطامی .............................................................................................................................................

حسین­بن منصور حلاج ................................................................................................................................

ابوبکر شبلی ................................................................................................................................................

ابونصر سرّاج طوسی (اللّمع) .........................................................................................................................

کلاباذی (التّعرّف) .......................................................................................................................................

مستملی بخاری (شرح تعرّف) ......................................................................................................................

ابوالحسن خرقانی ........................................................................................................................................

ابوسعید ابوالخیر ..........................................................................................................................................

ابوالقاسم قشیری (رسالۀ قشیریّه) ...................................................................................................................

علی­بن عثمان هجویری (کشف­المحجوب) ..................................................................................................

خواجه علیِ حسنِ سیرجانی (البیاض و السّواد) ..............................................................................................

احمد غزّالی ................................................................................................................................................

عین­القُضات همدانی ....................................................................................................................................

رشیدالدّین میبدی (کشف­الأسرار) ...............................................................................................................

سنایی ..........................................................................................................................................................

روزبهان بقلی شیرازی ..................................................................................................................................

فریدالدّین عطار نیشابوری ............................................................................................................................

بهاءولد .......................................................................................................................................................

ابن فارض ...................................................................................................................................................

ابن عربی .....................................................................................................................................................

شمس تبریزی .............................................................................................................................................

نجم رازی ...................................................................................................................................................

مولانا ..........................................................................................................................................................

هزار حکایت صوفیان ..................................................................................................................................

عراقی همدانی .............................................................................................................................................

  فصل سوم

درآمد .........................................................................................................................................................

مقدمات بحث

هرمنوتیک .............................................................................................................................................

تفسیر، تأویل ..........................................................................................................................................

وجود نظریه­های هرمنوتیک و تأویل متن در میان ادیبان و عارفان گذشته ..................................................

تأویل­ها و خوانش­های خلّاق عارفان از متون ............................................................................................

«مؤلّف»، «متن»، «خواننده». .............................................................. .......................................................

سه مبحث اصلی:

1- توانمندیِ «متن»: توانش­های مضامین شعر عذری برای تأویل و خوانش­های عارفانه ..............................

2- تأویل و تفسیر از منظرِ «مؤلّفِ متن» (: خوانندۀ دیروز) ........................................................................

3- شگرد­های هنری در گسترشِ توانشِ تفسیرپذیری متن .........................................................................

 

خلاصۀ مطالب و نتایج به­دست آمده ......................................................................................

 

تعلیقات ........................................................................................................................................................

 جدول­ها

جدول 1: ­مهم­ترین ویژگی­های حبّ عذری بنابه سروده­های شاعران عذری ...................................................

جدول 2: مهم­ترین ویژگی­های مشترکِ موضوعی میان حبّ عُذری و عشق عرفانی ......................................

جدول 3: سروده­های شاعران عذری در متون عرفانی ....................................................................................

جدول 4: سروده­های عربیِ دیگر شاعران که در آن­ها از شخصیت­های ادب عذری یاد شده است، در متون عرفانی .....

 فهرست منابع و مراجع .............................................................................................................................

110

111

111

111

 

 

 

 

113

114

115

125

131

138

142

147

148

152

156

159

160

167

178

182

187

190

214

215

222

235

236

237

261

265

 

 

271

 

272

275

278

280

282

 

283

292

294

 

306

 

319

 

 

317

323

324

327

 

328

 

       

   درآمد

 عرفایی که دستگاه فکری خود را بر پایۀ «عشق» سامان داده­اند، و اساس آفرینشِ جهان را بر مدار عشق توضیح می­دهند، اغلب، رابطۀ دوسویۀ خود و خداوند را همانند رابطۀ عاشقانۀ میان دلباخته و دلدار تبیین می­کنند. نویسندگانِ این آثار در موارد بسیاری برای عینی­کردنِ عشق الهی و توصیف مدارج و مراحل عشقِ به خداوند، به شعرها و داستان­های عشّاقِ عُذری استناد کرده­اند. استناد به داستان­ها و اشعار شعرای عذری خاصه مجنون، در قریب به اتفاق متون برجستۀ عرفانی همچون اللُّمَع، شرح تَعَرُّف، رسالۀ قشیریه، کشف­المحجوب، کشف­الاسرار، مرصادالعباد، آثار احمد غزّالی، عراقی، عطار، مولانا، ابن­فارض، ابن­عربی و ... همه و همه نشانگر ظرفیت­ها و پتانسیل­های خاص و کم­نظیر این داستان­ها­ و سروده­ها برای خوانش­ها و تأویل­های عارفانه است. یکی از نکاتی که در پژوهش­های متون ادبی فارسی، می­باید بدان پرداخت، تحلیل و تبیینِ دقیقِ رابطۀ میانِ عرفان و حبّ عُذری، و داد و ستدهای میان این دو، و به­ویژه پاسخ به چراییِ توانمندیِ اشعارِ عُذری و روایات داستانی­ای که برپایۀ آن­ها ساخته و پرداخته شده­اند، برای تأویل­های عارفانه است. همچنین باید به این پرسش­ها پاسخ گفت که تأویل­های صورت­گرفته از ادب عذری در آثار عرفا و صوفیه چگونه است؛ و شاعران فارسی­زبان به کمک نشانه­های ادب عذری چه شگردهای هنری­ای را در گسترشِ توانشِ تفسیرپذیریِ متن به­کاربرده­اند.

از دیرباز، عرفا و صوفیه از اشعار عُذری خوانشی کاملاً عارفانه داشته­اند. هجویری مجنون را شخصیتی تاریخی می­داند؛ جنید او را از اولیاءالله برمی­شمارد؛ ابن عربی حال و مقامِ مجنون (قیس­بن مُلَوَّحِ عامِری) را مظهر و شاهد عالی­ترین نمونۀ عشق می­داند؛ شبلی اشعار او را مدام زمزمه می­کند؛ ابوسعید وصیت می­کند دو بیت از کُثَیِّر عزّه را بر سنگِ آرام­جایش بنگارند؛ مولانا دیدارِ بُثَینه، معشوق جمیلِ­بن مَعمَر عُذری، را در دفتر نخست مثنوی، دستمایۀ خلق تمثیلی عرفانی قرار می­دهد؛ و حتی مبالغه در این امر تا بدان­جا می­رسد که ابراهیم عبدالرحمن، یکی از پژوهندگان معاصر عرب، در مأخذشناسیِ آثار شعرای عُذری، برآن رفته است که نُصوص عُذری، اشعار صوفیانه­ای است که بدیشان منسوب شده است.

نمونه­وار، برخی از موضوعات اشعار عذری که مناسب تأویل­های عرفانی بوده­اند، عبارتند از: 1- ازلی بودنِ دلباختگی 2- کتمان عشق 3- فراق و جدایی همیشگی 4- مرگ در عشق 5- بقای عشق پس از مرگ 6- وصال در قیامت؛ و بسیاری از دیگر موضوعات و شاخصه­ها که در این رساله تحلیل، و شیوۀ تآویلِ عرفا و صوفیه از آن­ها بازنموده شده­ است. سعی نگارنده در رسالۀ حاضر، تبیین و توضیحِ چرایی و چگونگیِ حضورِ نشانه­های ادب عذری در آثار عرفا و صوفیه، و بهره­گیریِ برخی هنرمندان از این نشانه­ها در جهت تأویل­پذیر­ ساختن و افزودن بر توانشِ تفسیرپذیریِ آثار هنریِ خویش بوده است.

 فرضیه ­ها و پرسش­های تحقیق:

 1- نشانه­های ادب عذری، اعم از سروده­های شاعران، شخصیت­ها، داستان­ها، و موضوعات ادب عذری، در برجسته­ترین متون صوفیانه و عارفانه تا پایان قرن هفتم هجری چگونه نمود یافته­اند؟

2- توانمندی­های اشعار عذری برای تأویل­ها و خوانش­های عارفانه چیست؟

3- عرفا و صوفیه چه خوانش­های خلّاقی از سروده­های شاعران و داستان­های ادب عذری داشته­اند؟

4- تأویل­های صورت­گرفته از ادب عذری در آثار ایشان چگونه است؟

5- از منظر هنری، نویسندگان و شعرا چگونه از نشانه­های ادب عذری برای گسترش­بخشی به توانشِ تفسیر- پذیریِ متن بهره­جسته­اند؟

6- چرا در متون عرفانی فارسی تا بدین حد به اشعار، و داستان زندگی شعرای عُذریِ عرب (خاصه مجنونِ لیلی) توجه شده است؟

7-چرا در هر سده، هرچه بیشتر شاهد حضور لیلی و مجنون در قیاس با دیگر نمادهای دلباختگی در متونِ عرفانی هستیم؟

8- کارگرفتِ اشعار، موضوعات، و داستان­های ادب عُذری در متون عرفانیِ منظوم و منثور پارسی، بنا به آثار هر نویسنده، و در هر دوره به چه میزان و چگونه بوده است؟

9- کدام موضوعات و مضامین ادب عذری بیشتر مورد تأویل و خوانش عارفانه قرار گرفته­اند؟

10- در مجموع، سیر تاریخی نفوذ شعر عُذری به متون صوفیانه (نقطۀ آغاز و سپس فرایند تطور و تکامل آن) چگونه است؟

11- و از فرضیه­های اصلیِ این نگارنده، یکی آن بوده است که «عشق عُذری» حد واسط و مَرکَبِ «عشق صوفیانه» برای نیل به تئوری­های فلسفیِ «عشق افلاطونی» است.

12- و اما یکی از مهم­ترین اهداف نگارنده در این رساله، پاسخ­گویی بدین پرسش است که نقشِ نویسندگان، عرفا و ادبای ایرانی، و خلّاقیتِ ایشان، در حفظ اشعار، تئوریزه کردنِ موضوعات، تعالیِ اندیشه­ها، سامان­مند کردن داستان­ها، و گسترش و درمجموع توانمندساختنِ ادب عذریِ عرب چه بوده است؟

  پیشینۀ مطالعات:

آشنایی این نگارنده با مبانی و منابع تحقیق در شعر دورۀ امویِ عرب، به­واسطۀ پایان­نامۀ دورۀ کارشناسی ارشدِ او به راهنمایی دکتر سعید حمیدیان، تحت عنوان «سنجش غزل­های فارسی و عربی سعدی با اشعار منسوب به قیس­بن مُلَوّح عامری، برپایۀ حُبّ عُذری» است؛ و پرسش­های فراوان و فرضیه­های موضوعِ پیشنهادی این رساله نیز، برآمده و ثمرۀ انجام همان پژوهشِ آغازین است. یکی از نتایج آن پژوهش این بود که مضامین شعر عُذری، در ادبیات فارسی و خاصه در ادبِ غنایی تأثیری به­سزا داشته است و باید «عشق عُذری» را یکی از آبشخورهای اصلی بسیاری از موضوعات و مضامین غزل فارسی، خاصه آثار سعدی دانست.

گذشته از متون کهنِ تاریخ­ و ادبیات عرب، همچون الأغانی ابوالفرج اصفهانی، طبقات­الشعرای ابن قتیبه، الزهرۀ ابن داوود ظاهری، مصارع­العشّاق ابن سرّاج، تزیین­الأسواق انطاکی و ... که از مآخذ دست اول برای جستجوی اشعار شعرای عُذری محسوب می­شوند، نویسندگان معاصر عرب همچون طه حسین، شوقی ضیف، شُکری فیصل، غُنیمی هلال، احمد عبدالسّتار الجواری، کامل مصطفی الشّیبی و ... نقدها و گاه آثار مستقلی دربارۀ «حُبّ عُذری» و شعرای عُذری پدید آورده­اند. در میان نویسندگان فارسی­زبان نیز برخی همچون سعید حمیدیان و محمد دهقانی در خلال آثار خود به این مقوله پرداخته­اند، اگرچه دقیق­ترین مباحث در این­باره از جلال ستّاری در کتاب­هایی چون عشق صوفیانه و پیوند عشق میان شرق و غرب است؛ اما آنچه در هیچ­یک از این آثار بررسی نشده است، تحلیل دقیق رابطۀ میان عشق عذری و عرفان، و تبیین این نکته است که چرا در متون عرفا و صوفیه تا بدین حد به اشعار، نمادها و روایات عشق عذری استشهاد شده است؛ وانگهی چرا و چگونه این نگارندگان، مضامین غزل عذری را به مفاهیم عرفانی تأویل کرده­اند؛ و کارگرفت مضامین و نمادهای عذری در آثار هر یک از مؤلفان بزرگ متون عرفانی، و در هر قرن، چگونه و تا چه اندازه بوده است (تحلیل و نتیجه­گیری فردی و دوره­ای). پاسخ بدین پرسش­ها، خواست نگارنده در این رساله خواهد بود.

  فصل نخست

 درآمد:

در این فصل ابتدا با چند مقدمه به بحث چیستیِ حبّ عذری، معرفی شاعران عذری، تبیین حبّ عذری، چگونگی پیدایش آن، مراحل آن، و مهم­ترین موضوعات آن بنا به درونمایه­های سروده­های شاعران عذری پرداخته خواهد شد؛ تا پس از آن در فصل دوم این رساله بنگریم که نشانه­هاب ادب عذری، در برجسته­ترین متون صوفیانه و عارفانه تا پایان قرن هفتم هجریچگونه نمود یافته­اند.

 معنای لغوی «حُبّ» و مراتب «محبّت»:

 «حُبّ»، در اصطلاح، نیروی عاطفه­ای است که شخص را به سوی جنس مخـالـف می­کـشاند و منشاء آن مـیل جـنسی است (الشّیبی، 1418: 24 به نقل از المعجم الفلسفی، بیروت 1971ص 77 ). «حُبّ» در تعریفی دیگر، تخیّلِ کمال در هر چـیزی است (همان: 25). واژة «حُبّ» در زبان عربی، طـیف­ها و معادل­های مختلفی از جمله «علاقه»، «الشَّعَف»، «الشَّغَف»، «الجَوَی»، «التَّیـْم»، «التَّبـْل»، «التَّدْلِیَه»، «الهُیوم» و «العِشق» دارد. امـّا «عشق» را می­توان افراط در حُبّ دانست (همان: 23). معنای دلباختگی آن­چنانکه در زبان فارسی با واژة «عشق» بیان می­شود، در زبان عربی، واژة «حُبّ» حـامل این مـفهوم است؛ چـنانکـه در قرآن کـریم، در این معنی تنها از «حُبّ» سخن ­رفته است و نه از «عشق» (گو اینکه «عشق» می­تواند ناظر به تمایلات انسانی و حامل بار معنایی جسمی-شهوانی نیز باشد).

در توصیف عشق و محبّت انسانی، برخی برای «حُبّ»، مراتبی فرض کرده­اند، چنانکه از «هوی» آغاز می­شود، به «علاقه» (جایگیرشدن حُبّ در دل) و پس از آن به «کَـلَف» (شدت حبّ)، سپس به «عشق» (از حد درگذشتنِ حُبّ)، پس از آن به «شَعَف» (سوختن دل)، سپـس به «شَغَف» (شیفتگـی)، پس از آن به «جَوَی» (عشق جانکاه)، سپس به «تَیم» (عشق تیره و تباه­کننده)، پس از آن به «تَبل» (بیماری عشق)، سپس به «تَدلِیه» (از کف دادن عقل) و پس از آن به «هُیوم» (سرگردانی و دیوانگی در عشق) می­رسد (1) (فقه اللّغة ثعالبی، مصر 1938ص186 به نقل از الجواری، 2006: 43؛ و نیز الشّیبی، 1418: 22و23).

«عشق» به­­گمان بسیار واژه­ای هند و اروپایی است (در اوستایی: ایشکا) (2) لذا در زبان عربیِ قرآن، نه واژۀ «عشق»، بلکه واژۀ «حُبّ» به کار رفته است. عرفا و صوفیه از ­میان موارد متعددی که در قرآن، از «حبّ» سخن رفته است، در بیان حبّ الهی به بخش­هایی از سه آیه توجّه و دلبستگی خاصی داشته­اند: «قُلْ إنْ کُنْتُم تُحِبّونَ الله فَاتَّبِعونی یُحبِبکُمُ الله» (آل عمران،31) (بگو اگر خدا را دوست می­دارید از من پیروی کنید تا او نیز شما را دوست بدارد)، «والَّذینَ آمَنوا اَشَدُّ حُبّاً لِلّه» (بقره165) (مؤمنان خداوند را دوست­تر دارند)، «فَسَوفَ یَأتیَ اللهُ بِقَومٍ یُحِبُّهُم و یُحِبّونَه» (مائده/54) (خداوند قومی آرد که آنان را دوست دارد و آن­ها هم خدا را دوست دارند). واژۀ «عشق» اگر نه در قرآن، اما در میان احادیثِ منسوب به پیامبر، در حدیث معروف عشق («مَن عَشِقَ و عَفَّ و کَتَمَ و ماتَ، ماتَ شهیداً») (3)دیده می­شود. با نگاهی به متون آغازین تصوف، می­بینیم که با آنکه کلاباذی خود ایرانی است، در التَّعَرُّف از «عشق» سخنی به میان نیاورده است اما در آن در ضمن شعری به حدیث عشق مضمراً اشاره کرده است. در کهن­ترین متون مدرسی صوفیه به زبان فارسی، یعنی شرح تعرّف، در توصیف مراتب محبت و عشق انسانی (و سپس گریز به بحث محبّت الهی بنا به آیاتی نظیر «یُحِبُّهُم و یُحِبّونَه»)، از منظر لغوی، عشق، غایت محبّت، محبّت مفرط، و آخرین مرتبۀ آن دانسته­ شده است. برخی از عرفا و صوفیه همچون صاحب رسالۀ قشیریّه از کاربرد واژۀ «عشق» در ارتباط با خدا پرهیز داشته و منع می­کردند. از پرسش­های کلان میان صوفیه یکی این پرسش بوده است که آیا نسبت دادن عشق به خداوند امکان دارد یا خیر؟ برای مثال، هجویری در کشف­المحجوب آراء مختلف مشایخ صوفیه را درین­باره برمی­رسد و می­گوید برخی هرگونه اطلاق عشق را دربارۀ خداوند ناروا می­دانسته­اند؛ برخی موافق امکان عشق خداوند به بنده و مخالف امکان عشق بنده به خداوند بوده­اند؛ و برخی مشایخ اطلاق و انتساب عشق بنده به خداوند و عشق خداوند به بنده هردو را امکان­پذیر می­دانسته­اند. اما در سده­های بعد امثال عزیزالدین نسفی در الانسان الکامل در بیان تقابل و تفاوت «عشق» و «محبت»، عشق را محبت مفرط و نهایت محبت برشمردند و در ارتباط با خداوند به­کار بردند و از عشق حقیقی و مجازی سخن گفتند. این مسأله تا بدانجا پیش می­رود که روزبهان بقلی در عبهرالعاشقین از عشق­ورزی با خداوند سخن می­گوید. در نهایت در متون خلّاق عارفانه، اطلاق «عشق» و «محبّت» نسبت به خداوند، معنایی یکسان می­یابد و گاه در یک متن واحد، هردو واژه درین­باره در یک معنا به­کار می­رود. باری، به­عقیدۀ این نگارنده رایج شدن واژۀ «عشق» در ارتباط با خداوند، رابطه­ای مستقیم دارد با رواج رویکردهای هنری و ادب عاشقانه در تبیین مفاهیم عرفانی.





مربع های شگفت انگیز (1)

مربع های شگفت انگیز (1)

مربع های شگفت انگیز (1)

جدول هایی که در این کتاب طرح می شود متناسب با سطح یادگیری نوآموزان پیش دبستانی است که آنها را به فکر کردن ترغیب می کند و باعث می شود در یادگیری نقش فعالی ایفا کنند و در عین حال مهارتی را بیاموزند که توانایی آنها را در حل مسئله تقویت می کند .

در جداول ارائه شده در هر مربع 2*2 که خطوط آن پر رنگ شده است باید 4 میوه سیب , موز , توت فرنگی و گیلاس وجود داشته باشد . بنابراین علاوه بر سطر و ستون توجه نوآموز را به این مسئله جلب کنید. در انتهای کتاب برگه هایی حاوی تصویر میوه ها است که می توانید برش داده و در مربع های شگفت انگیز استفاده کنید .

فرمت کتاب : pdf * تعداد صفحات: 25 صفحه * اندازه صفحات: A4

نمایی از صفحات کتاب:

نمونه مربع شگفت انگیز برای کودکان