بررسی اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر صفات کمی و کیفی اسپرس

بررسی اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر صفات کمی و کیفی اسپرس  فهرست مطالب عنوان .. صفحه چکیده.. 1 فصل اول .. 2 مقدمه .. 2 کلیات .. 4 گیاهشناسی . 4 تهیه زمین و کاشت اسپرس .. 5 زمان کاشت ........................................................................................................................................................... 5 میزان بذر مصرفی ................................................................................................................................................. 6 آبیاری ..................................................................................................................................................................... 6 کوددهی ................................................................................................................................................................. 7 جدول 1-1- توصیه کودهای فسفره بر مبنای فسفر جذب خاک ............................................................. 7 جدول 1-2- توصیه کودهای پتاسه بر مبنای پتاس قابل جذب خاک .................................................... 8 کنترل علف هرز .................................................................................................................................................... 8 آفات و بیماریها ..................................................................................................................................................... 9 برداشت ................................................................................................................................................................... 9 تولید بذر ................................................................................................................................................................ 9 امتیازات اسپرس بر سایر نباتات علوفه ای ................................................................................................... 10 خواص درمانی و دارویی اسپرس .................................................................................................................... 11 اهمیت گیاهان علوفه ای ................................................................................................................................. 12 کود زیستی ......................................................................................................................................................... 12 کود زیستی فسفات بارور2 .............................................................................................................................. 16 نقش فسفر در گیاهان ...................................................................................................................................... 16 ضرورت استفاده از میکروارگانیسم های حل کننده فسفات .................................................................... 16 مکانیسم عمل کود فسفات بارور 2 ................................................................................................................ 19 نتایج حاصل از کاربرد کودهای زیستی فسفاته .......................................................................................... 19 کود زیستی نیتروکسین .................................................................................................................................. 21 اهمیت تثبیت بیولوژیکی نیتروژن هوا........................................................................................................... 22 روش های بیولوژیکی تثبیت نیتروژن مولکولی هوا ................................................................................... 23 تثبیت نیتروژن بادی آزوتروف های آزادزی ................................................................................................ 23 تثبیت نیتروژن به روش همیاری ................................................................................................................... 24 تثبیت نیتروژن به صورت همزیستی ............................................................................................................. 27 مکانیسم تثبیت زیستی نیتروژن .................................................................................................................... 28 مشخصات کود زیستی نیتروکسین ............................................................................................................... 28 نتایج حاصل از کاربرد کود زیستی نیتروکسین .......................................................................................... 29 کود زیستی بیوسولفور 1 ................................................................................................................................. 31 نقش گوگرد در گیاه ......................................................................................................................................... 31 ضرورت استفاده از باکتریهای اکسید کننده گوگرد ................................................................................... 32 مشخصات و مکانسیم عمل کود زیستی بیوسولفور .................................................................................... 34 نتایج حاصل از کاربرد کود زیستی بیوسولفور ............................................................................................. 36 فصل دوم ............................................................................................................................................................. 38 موقعیت و محل اجرای آزمایش ..................................................................................................................... 38 شرایط آب و هوایی محل اجرای آزمایش ..................................................................................................... 40 عملیات زراعی .................................................................................................................................................... 40 آماده سازی زمین .............................................................................................................................................. 40 مشخصات تیمارهای آزمایشی و طرح آزمایش ........................................................................................... 41 عملیات کاشت ................................................................................................................................................... 42 عملیات داشت .................................................................................................................................................... 43 عملیات برداشت ................................................................................................................................................. 43 نحوه نمونه برداری صفات مورد مطالعه ........................................................................................................ 43 نحوه اندازه گیری صفات مورد مطالعه .......................................................................................................... 43 ارتفاع بوته ........................................................................................................................................................... 43 تعداد شاخه های جانبی ................................................................................................................................... 44 اندازه گیری تعداد برگ در بوته ..................................................................................................................... 44 اندازه گیری قطر ساقه ...................................................................................................................................... 44 اندازه گیری وزن هزاردانه ................................................................................................................................ 44 اندازه گیری عملکرد ماده خشک ................................................................................................................... 44 اندازه گیری عملکرد علوفه تر ......................................................................................................................... 45 اندازه گیری عملکرد علوفه خشک ................................................................................................................. 45 اندازه گیری درصد پروتئین ............................................................................................................................ 45 اندازه گیری عملکرد دانه در هکتار ................................................................................................................ 45 محاسبات آماری ................................................................................................................................................ 45 فصل سوم ............................................................................................................................................................ 46 نتایج بحث ........................................................................................................................................................... 46 ارتفاع بوته ........................................................................................................................................................... 46 تعداد برگ در بوته ............................................................................................................................................ 47 تعداد انشعاب ساقه در بوته ............................................................................................................................. 48 قطر ساقه ............................................................................................................................................................. 50 عملکرد ماده خشک .......................................................................................................................................... 51 عملکرد بیولوژیک .............................................................................................................................................. 52 وزن هزاردانه ....................................................................................................................................................... 53 عملکرد دانه ........................................................................................................................................................ 55 عملکرد علوفه تر ................................................................................................................................................ 56 عملکرد علوفه خشک ........................................................................................................................................ 57 درصد پروتئین خام ........................................................................................................................................... 58 نتیجه گیری و بحث .......................................................................................................................................... 60 جدول 3-1- تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه ...................................................................................... 61 جدول 3-2- مقایسه میانگین صفات مورد مطالعه .................................................................................... 61 منابع ..................................................................................................................................................................... 62 منابع انگلیسی .................................................................................................................................................... 68  چکیده این بررسی به منظور مقایسه اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر عملکرد و صفات مرفولوژیک گیاه اسپرس در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در 9 تیمار و 4 تکرار در زمینی به مساحت 800 متر مربع در بهار سال 1391 ( 15/02/1391) در یک قطعه زمین زراعی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی آبخوان پلدشت وابسته به مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی اجرا شد.تیمار های آزمایشی شامل کود شیمیایی(NPK) کود های زیستی نیتروکسین،فسفاته بارور 2،بیوسولفور بودند که به صورت منفرد و ترکیبی اعمال گردیدند. در هر بلوک 9 تیمار اجرا گردید.صفات مورد مطالعه عبارت بود از ارتفاع بوته،تعداد برگ،تعداد شاخه های جانبی،عملکرد ماده خشک و میزان عملکرد دانه، عملکرد علوفه تر، خشک و درصد پروتئین بود. بر اساس نتایج حاصله، اثرسطوح مختلف کودی روی ارتفاع بوته ،تعداد برگ،عملکرد بیولوژیک و عملکرد ماده خشک در سطح احتمال یک درصد و بر صفت تعداد انشعابات ساقه و درصد پروتئین خام در سطح احتمال 5 درصد معنی داری بود.بیشترین عملکرد در صفات ارتفاع بوته و تعداد شاخه جانبی در تیمار تلقیح با نیتروکسین+بیوسولفور+فسفاته بارورو درصفات تعداد برگ عملکرد ماده خشک و بیولوژیک تیمار کود شیمیایی بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. در کلیه صفات کود های زیستی نسبت به شاهد و حتی کود شیمیایی برتری نشان داد که می توان نتیجه گرفت که امکان جایگزین کود زیستی خصوصا نیتروکسین با کود های شیمیایی می تواند بهترین شرایط را برای حصول حداکثری عملکرد کمی و کیفی در اسپرس فراهم سازد. کلمات کلیدی: کود زیستی،کود شیمیایی،عملکرد بیولوژیک،نیتروکسین،بیوسولفور،فسفاته بارور،اسپرس  فصل اول مقدمه و بررسی منابع 1-1 مقدمه تمدن بشری با کشاورزی آغاز شد یعنی زمانی که انسانها تصمیم گرفتند به جای آنکه در پی شکار آواره بیابان ها شوند در محلی مناسب از لحاظ آب و هوا سکونت گزینند و زندگی خود را بر پایه نظمی منطقی استوار سازند. وطن انسان در قلمرویی مشخص مستلزم برخورداری از امنیت غذایی بود و بدین ترتیب آدمی راه تازه ای برای تهیه غذای خود یافت و شروع به کشت و زرع نمود. هر چند که مدت های طولانی از کابوس بشر نخستین می گذرد ولی هنوز نیز فقر، قحطی و سوء تغذیه از جمله مشکلات بزرگ انسان قرن علم و تکنولوژی می باشد. رشد بی رویه جمعیت،تخریب منابع طبیعی،آلودگی محیط زیست، سیاست های استعماری قدرت های بزرگ و بی توجهی به ارزش های عالی انسانی همگی دست در دست هم داده و سرنوشتی مبهم را در فراسوی آینده زندگی بشر قرار داده است(کوسیکامکوس ،1999) .در شرایطی که چهره حدود 3/1 از خاک نشینان کره زمین از درد سیلی فقر درهم پیچیده است و حدود 30/0 تا 5/2 میلیارد نفر از مردمان جهان به صورت پنهان و آشکار دچار سوء تغذیه هستند عده ای از انسانها در بعضی از نقاط دنیا به دلیل زیادی ثروت و خوراک به انواع مرضهای خطرناک دچار می گردند و از عالم انسانیت خارج می شوند(مارتینز،1992).در مجموع دانه غلات و حبوبات نزدیک به 3/2 از مواد غذایی مردمان مناطق آسیا و آفریقا را به صورت مستقیم تأمین می کنند.در حالی که در اروپا،آمریکا شمالی،آرژانتین،استرالیا و زلاندونو این نسبت به 3/1 تقلیل پیدا کرده است و این ممالک به صورت غالب از فراورده های دامی استفاده می کنند(راشد محصل و همکاران،1376).کارشناسان و متخصصان کشاورزی اعتقاد دارند که افزایش تولید غذا در جهان از طریق افزایش سطح زیر کشت بیش از این میسر نیست زیرا هر جا که آب و زمین مناسبی وجود داشته، کاشت هم صورت گرفته است(میر هادی،1380). حتی بعضی از کشورهای مثل هند و چین پا را فراتر نهاده با خشک کردن حاشیه دریاها، زمین قابل کشت ایجاد کرده اند، در کشور های در حال رشد مثل ایران هم زمین های حاصلخیز و قابل کشت فراوانی وجود دارد که در حال حاضر بدون کشت رها شده اند، ولی محدودیت آب، مانع از به زیر کشت در آوردن آنها می شود. لذا با افزایش روز افزون جمعیت در جهان به خصوص در کشورهای در حال رشد، افزایش تولید و تهیه غذای کافی، فقط با افزایش محصول در واحد سطح امکان پذیر است، برای افزایش تولید در واحد سطح راه های زیادی وجود دارد، از طریق تحقیقات به نژادی یا به دست آوردن ارقام پر محصول و سازگار با شرایط آب و هوایی، خاک و محیط های مختلف و تهیه ارقام مقاوم به آفات و بیماری ها و غیره و از طریق تحقیقات به زراعی، با انجام صحیح و به موقع عملیات زراعی و مصرف نوع مطلوب نهاده های کشاورزی از جمله تهیه زمین، تاریخ کاشت ،میزان بذر در هکتار، کیفیت بذر، تعداد بوته در هکتار،میزان و موقع آبیاری، میزان و موقع پخش کود، نوع کود مصرفی، مبارزه با علف های هرز، برنامه تناوب و آیش می توان محصول بیشتری به دست آورد (میر هادی، 1380).  فصل اول 1_2_کلیات 1-2-1-گیاهشناسی اسپرس گیاهی است از تیره Fabaceae زیر تیره Papilionaceaeو قبیله Hedysareae و جنسOnobrychisکه دارای قدمت چندین صد ساله در کشور می باشد. در گزارش های مختلف تعداد 50 الی 70 گونه از این جنس را در ایران گزارش نموده اند که در بین این گونه ها گونه O.sativa از نظر خصوصیات زراعی مطلوب ترین بوده و عموما منظور از اسپرس این گونهمی باشد. اسپرس گیاهی است چند ساله بدون خار که دارای ریشه عمیق به قطر یک متر تا پنج سانتی متر و عمق چند متر با انشعابات جانبی بسیار (تقریبا دو برابر یونجه)می باشد. ساقه های این گیاه قائم , تو خالی با ارتفاع حدود یک صد سانتیمتر که از قسمت طوقه برخاسته است. برگ های اسپرس شانه ای متقابل که معمولا دارای 7 تا10جفت برگچه به شکل بیضی می باشند. اسپرس دارای گل آذین خوشه ای منفرد و قائم به طول 10 تا 15 سانتی متر که واجد دست کم ده گل صورتی یا سرخ آبی با رگه های قدری تیره است. هر گل آذین دارای پنج گلبرگ شامل 2 بال،2 ناو و یک درفش می باشد که اندام نر و ماده گیاه در داخل دو گلبرگ ناو بوده و با اندک فشار به این گلبرگ ها آزاد می شوند. میوه این گیاه به صورت غلافی نا شکوفا به شکل عدس سطح خارجی آن مشبک و برجسته می باشد درون هر غلاف یک دانه منفرد قلوه ای شکل، با سطح صاف به رنگ قهوای, زیتونی روشنیا تیره به طول 3 میلی متر که ناف آن در میانه مقعر می باشد(امید بیگی1384). 1-2-2- تهیه زمین و کاشت اسپرس اسپرس در اراضی آهکی و خشک و نسبتا سبک به خوبی رشد می کند و بر عکس در زمین ها زهدار که دارای سفره زیر زمینی بالا و اراضی شور و اسیدی محصول چندان خوبی تولید نمی کند. به طورکلی نباید اسپرس و یونجه را از نظر تناسب استفاده در یک منطقه با یکدیگر مقایسه نمود و معمولا در مناطق مناسب برای یونجه کمتر به کشت اسپرس مبادرت می شود. بستر کشت اسپرس باید دارای خاکی حاصلخیز، لومی، عاری از علفهای هرز، با شیب مناسب و تهویه مطلوب باشد. بعد از انتخاب زمین، توجه به تاریخ مناسب کشت و انجام شخم به موقع، آزمایش خاک جهت تعیین مقادیر کود مورد نیاز ضروری است. از آنجا که اکثر خاکهای ایران آهکی می باشند لذا برای زراعت اسپرس مناسب اند چرا که این نوع خاک ها کلسیم و منیزیم مورد نیاز گیاه را تامین کرده درکشت بهاره انجام یک شخم پائیزه عمیق یا خیلی عمیق به عمق 30-25 سانتی متر بسته به نوع خاک ضروری است. در بهار، یکی دو هفته قبل ازکشت در صورت امکان 50-40 تن کود حیوانی در زمین پخش کرده و در جهت عمود بر شخم دیسک و دندانه زده می شود. آخرین مرحله تسطیح زمین، دادن کودشیمیایی و بذر کاری است. در کشت پائیزه هم مراحل آماده سازی بستر کشت به همین ترتیب می باشد. بستر مناسب کشت باید دارای خاکی نرم و با خاکدانه باشد(امید بیگی1384). 1-2-3- زمان کاشت مناطق مهم کشت و کار اسپرس در ایران اردبیل، کردستان، شهر کرد، آذربایجان شرقی و غربی، اصفهان، دماوندو فیروزکوه، قزوین، زنجان، طالقان و بعضی دیگر از مناطق سردسیری کشور می باشد و در تمامی مناطق فوق الاشاره به علت مقاومت گیاهچه به سرما می توان این گیاه را به صورت پاییزه و بهاره کشت نمود البته در این ارتباط بهتر است در پاییز قبل از فرا رسیدن سرمای زمستانه و یخبندان گیاه به مرحله 2 تا 3 برگی رسده باشد و در بهار احتمال یخبندان زمین وجود نداشته باشد. اسپرس به صورت بهاره و پاییزه قابل کشت است البته باید در نظر داشت که در پاییز قبل از فرا رسیدن سرمای زمستان و یخبندان، گیاه به مرحله 2- 4 برگی رسیده و در بهار نیز احتمال یخبندان زمین نباشد. بهترین عمق کاشت بذر در8-5 سانتی متری است (امید بیگی1384). 1-2-4- میزان بذر مصرفی جهت ایجاد مزرعه ای یکدست و با دوام استفاده از بذور سالم، خالص و دارای قوه نامیه بالا (بیش از95%) ضروری می باشد. میزان بذر مصرفی در یک هکتار حداکثر3[1] تا 50 کیلوگرم است. اگر بذر با غلاف باشد این مقدار افزایش می یابد که مقدار دقیق توصیه شده به کیفیت بذر و شرایط میکرو و ماکرو کلیمایی بر می گردد (امید بیگی1384). 1-2-5- آبیاری آبیاری اسپرس همانند یونجه است ولی چون اسپرس به عنوان گیاه مقاوم در برابر خشکی معروف بوده و نیاز آبی اسپرس کمتر از یونجه است. از این رو می توان آنرا در مناطقی که بارندگی سالیانه آن بیش از 300 میلی متر باشد به صورت دیم کاشت (امید بیگی1384).  1-2-6- کوددهی در رابطه با نیاز کودی اسپرس ذکر این مساله ضروری است که این گیاه به دلیل داشتن غدد تثبیت در ریشه های فرعی خود توانایی استفاده از نیتروژن آزاد هوا را دارد و به همین دلیل بعد از رشد و توسعه کامل ریشه و شرایط مناسب برای فعالیت غده های ریزوبیوم نیاز به تامین نیتروژن از طریق کود نیتروژنه میسر نیست ولی در سال اول کاشت به دلیل عدم تکامل ریشه ها و غدد مذکور نیاز به حدود 150 تا 200 کیلوگرم در هکتار اوره همزمان با کاشت و 200 تا 250 کیلوگرم در هکتار فسفات آمونیوم قبل از کاشت می باشد. بعد از آماده سازی زمین، قبل از کاشت 200 تا 250 کیلوگرم در هکتار فسفات آمونیوم، 150 کیلوگرم پتاس، 100- 50 کیلوگرم اوره به عنوان استارتر باید به خاک اضافه گردد و بعد از هر چین نیز حداقل 50 کیلوگرم اوره به خاک اضافه می شود(زرگری، 1372). جداول1-1 توصیه کودی فسفر و پتاسیم را برای اسپرس نشان می دهد. جدول 1-1- توصیه کودهای فسفره بر مبنای فسفر قابل جذب خاک(زرگری، 1372). سوپر فسفات تریپل مورد نیاز kg/ha میزان فسفر قابل جذب خاک mg/kg 200 کمتر از 5 150 10-5 100 15-10 50 20-15 ------- بیشتر از 20 جدول 1-2- توصیه کودهای پتاسیم دار بر مبنای پتاسیم قابل جذب خاک(زرگری، 1372). کلرور پتاسیم مورد نیاز kg/ha سولفات پتاسیم مورد نیاز kg/ha میزان پتاسیم قابل جذب خاک mg/kg 150 200 کمتر از 100 100 150 150-101 100 100 250-151 50 50 300-251 -------- ------- بیشتر از 300  1-2-7- کنترل علف هرز برای کنترل علف هرز پهن برگ و نازک برگ یکساله مزرعه اسپرس بهتر است در سال اول، چین اول زود تر از موعد تعیین شده برای برداشت اسپرس انجام شود. ترجیحا بایستی این برداشت زمانی انجام شود که علف های هرز تولید بذر ننموده باشند و برای کنترل علف های هرز چند ساله به طریق مکانیکی عمل می شود و در اینمورد استفاده از کولتیواتور در فاصله بین ردیف ها موثر می باشد. از انجا که اسپرس در دام ایجاد نفخ نمی کند امکان استفاده گیاه در چراگاه ها و مراتع می باشد و برای اینکه به دوام و قدرت رشد بعدی گیاه لطمه وارد نشود دام را در مرحله تولید جوانه گل و ارتفاع 20 سانتی متری در مزرعه رها نمائیم. در سال اول برای کنترل علف های هرز پهن برگ و نازک برگ یکساله بهتر است چین اول زودتر از موعد و هنگامی که علفهای هرز تولید بذر ننموده اند برداشت شود. برای کنترل علف های هرز چند ساله نیز می توان ازکولتیواتر و یا سموم علفکش مناسب استفاده کرد. (زرگری، 1372). 1-2-8- آفات و بیماریها آفاتی نظیر زنجرک سیب زمینی و شته نخود از آفات مکنده ای هستند که سبب سوختگی برگ و کاهش تولید شاخ و برگ اسپرس می شود؛ که در صورت مشاهده خسارت اقتصادی می توان از سموم حشره کش سیستمیک استفاده نمود. از آفاتی که به بذر این گیاه در زمان گلدهی حمله می کند سرخرطومی بذر یونجه است که به اسپرس هم حمله می کند ولی در حال حاضر خسارت ان اقتصادی نمی باشد. از بیماری های مهم اسپرس، سفیدک سطحی اسپرس است که در اواخر فصل زراعی به گیاه حمله کرده که در صورت نیاز از ترکیبات گوگردی استفاده می شود(زرگری، 1372).. 1-2-9- برداشت برای دستیابی به حداکثر عملکرد کمی و کیفی رعایت زمان برداشت ضروری است و این زمان با توجه به نوع استفاده فرق می کند. در برداشت علوفه سبز جهت دستیابی به حداکثر عملکرد کمی و کیفی علوفه سبز بهتر است گیاه در مرحله 10 درصد گلدهی باشد برای اینکه به دوام و قدرت رشد بعدی لطمه ای وارد نشود دام را در مرحله تولید جوانه گل و ارتفاع 20 سانتی متری باید در مزرعه رها کرد(زرگری، 1372).. 1-2-10- تولید بذر گل های اسپرس از قسمت پایین به بالای گل آذین باز می شوند لذا همزمانی در رسیدگی بذور وجود نداشته و از طرفی بذور اسپرس سریعا ریزش می کنند از این رو جهت دستیابی به بذری با کیفیت مطلوب، کنترل مزرعه پس از تشکیل غلاف ضروری است. زمان مناسب برداشت بذر هنگامی است که رطوبت توده بذر حدود 40 درصد باشد و این رطوبت مربوط به آن دسته از بذوری است که غلاف انها کاملا سبز است. جهت جلوگیری از کاهش قوه نامیه بذور بایستی رطوبت بذر را کاهش دهیم. 1-2-11- امتیازات اسپرس بر سایر نباتات علوفه ای امتیازات این گیاه را می توان در موارد مختلفی جستجو نمود که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد : اسپرس مخصوص مناطق گرم است و در زمینهای سبک و شرایط نامساعد عملکرد خوبی دارد اسپرس دگرگشن بوده و عامل گرده افشانی زنبور عسل می باشد این گیاه دارای ریشه های عمیق بوده و گیاهی چندساله است. گیاهی مقاوم به خشکی و گرما بوده و به سرما حساس است بخصوص در اوایل رشد. دارای مواد معدنی بخصوص کلسیم است. اسپرس در مقابل چرای دام مقاوم تر است و مخصوص مناطق دیم می باشد. عدم ایجاد نفخ در دام که به همین دلیل به عنوان یک گیاه علوفه ای برای ایجاد چراگاه ایده آل می باشد. مقاومت به آفاتی نظیر سر خورطومی ساقه، برگ و ریشه یونجه باعث گردیده که در بعضی از مناطق دنیا از جمله امریکا به علت حمله شدید آفات مذکور در غرب این کشور از این گیاه به عنوان یک گیاه مقاوم استفاده شود. مقاومت به سرما از جمله مواردی است که باعث شده تا اسپرس در پاییز به مدت طولانی تر از یونجه به رشد خود ادامه بدهد و در بهار زود تر فعالیت رویشی خود را آغاز نماید. موضوع اخیر در بررسی های مشاهده ای در مناطق سردسیر کشور رویت گرده است. اسپرس بهبود کیفیت فیزیکی و شیمیایی خاک را باعث می گردد چون از طرفی به دلیل داشتن ریشه های عمیق باعث شکسته شدن لایه های نفوذ ناپذیر زیرین خاک و از طرفی دیگر به دلیل غدد تثبیت نیتروژن، باروری خاک را باعث می شود. ضمنا به علت داشتن همین ریشه های عمیق و قدرت استقرار بالا , جهت جلوگیری از فرسایش آبی و بادی خاک در شیب های تند قابل استفاده است.جذابیت گل های این گیاه برای زنبور عسل باعث شده تا در افزایش تولید عسل زنبور داران در مناطق زنبور داری از این گیاه استفاده شود(زرگری، 1372).. 1-2-12- خواص درمانی و دارویی اسپرس اسپرس به نام های دیگریچون اِسپِست،اونوبروخین واونوبروخیس قابل تلفظ می‌باشد.به طور کلی شامل مصارف ذیل می باشد 1- برای درمان دردهای رماتیسم از روغن این گیاه می‌توانید استفاده کنید. 2-برای معالجه یرقان از عصاره این گیاه روزی 3 قاشق مرباخوری همراه آب میل شود. 3-برای بازشدن اشتها عصاره این گیاه را با سرکه مخلوط کرده و یا ترشی این گیاه را تهیه نموده همراه غذا میل شود. 4- برای تقویت نیروی جنسی 8 گرم از تخم این گیاه را همراه عسل میل کنید. 5-برای درد کیسه بیضه از روغن این گیاه استفاده شود.  1-2-13- اهمیت گیاهان علوفه ای کشت و تولید گیاهان علوفه ای به عنوان ماده اولیه در تامین مواد پروتئینی و بعضی در حفظ سلامتی و امنیت غذائی کشور و همچنین نیل به خودکفایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بطوری که در برنامه چهارم توسعه بیش از 50 درصد افزایش تولید در محصولات زراعی به گیاهان علوفه ای اختصاص یافته است. نقش تعیین کننده و جایگاه خاص گیاهان علوفه ای در حفظ حاصل خیزی خاک و جلوگیری از فشار بیش از حد دام بر مراتع کشور که سبب از بین رفتن پوشش گیاهی، فرسایش خاک و جاری شدن سیلاب ها می شود. 1-3-کود های زیستی نیتروژن دار کودهای زیستی شامل مواد نگهدارنده و جمعیت متراکمی از یک یا چند نوع ارگانیسم مفید خاکزی و یا فرآورده متابولیکی آنها است که صرفا به منظور تامین عناصر غذایی مورد نیاز گیاه در یک اکوسیستم زراعی به کار می روند (صالح راستین، 1380). تامین عناصر غذایی به صورتی کاملا متناسب با تغذیه طبیعی گیاهان، کمک به تنوع زیستی، تشدید فعالیت های حیاتی، بهبود کیفیت و حفظ بهداشت محیط زیست و در مجموع حفظ و حمایت از سرمایه های ملی (خاک، آب، منابع انرژی غیرقابل تجدید) از مهم ترین مزایای کودهای زیستی محسوب می شوند (صالح راستین، 1380). دریافت فایل بررسی اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر صفات کمی و کیفی اسپرس

رساله طراحی خانه کودک با فرمت WORD

رساله طراحی خانه کودک با فرمت WORD با توجه به اینکه امروزه اهمیت به کودکان و فضاهایی که کودکان در آنها وجود دارند بسیار نمود بیشتری پیدا کرده است از این رو انجام مطالعات بیشتر و تخصصی تر در رابطه با طراحی چنین مکان هایی لازم و ضروری می باشد ،از این رو دراین پست رساله معماری طراحی خانه کودک با فرمت WORD در 121 صفحه برای شما عزیزان آماده دانلود شده است،در صورت تمایل می توانید این رساله ارزشمند را به همراه هدیه ویژه با کمترین هزینه از فروشگاه دانشجو 20 خریداری و دانلود فرمایید. چکیده: سرنوشت انسان از دوران کودکی با محیط و فضای اطراف ما عجین گشته است .عقیده بسیاری از متخصصان تعلیم و تربیت بر این است که شخصیت هر انسان در 6 سال اول زندگی او شکل می گیرد بنابراین توجه به نیازهای کودکان در این مقطع سنی و ایجاد زمینه ای برای بروز رشد نیازهای انها از یک سو و اشتغال مادران و نیاز به فضاهایی جهت جهت مراقبت و نگهداری کودکان از سوی دیگر و ضرورت ایجاد فضاهایی در جهت فراهم اوردن شرایط مطلوب برای رشد جسمی ذهنی و عاطفی و اجتماعی کودکان و شکوفایی استعداد ها و علایق انها ونیز فضایی برای اماده یازی کودک برای ورود به دبستان را مشخص می نماید. سر فصل های رساله فصل اول : مطالعات پایه و زمینه 1-1) بخش اول (پایه ): برخورد روانشناسانه با موضوع 1-1-1) شناخت کودک از دیدگاه روانشناسی 1-1-2) مراحل رشد کودک 1-1-2-1)خصوصیات کودک 3 ساله 1-1-2-2) خصوصیات کودک 5-4 ساله 1-1-2-3) خصوصیات کودک 6 ساله 1-1-3) کاردانی کودک 1-1-4) کودک و بازی 1-1-4-1) تاریخچه بازی 1-1-4-2) تعریف بازی 1-1-4-3) اهمیت بازی 1-1-4-4) بازی از نظر فروبل 1-1-4-5) اموزش از طریق بازی 1-1-4-6) انواع بازی 1-1-5) کاربرد بازی در اموزش 1-1-5-1) بازی های اموزشی 1-1-5-2) بازی های جسمانی یا بدنی 1-1-5-3) بازی های نمایشی 1-1-5-4) بازی های سرگرم کننده 1-1-6) فضای بازی 1-2) بخش دوم: مطالعات زمینه 1-2-1) شناخت تکنولوژی اموزشی 1-2-1-1) نظری گذرا براموزش پیش از دبستان درجهان امروزوایران 1-2-1-2) ماهیت و کیفیت یک خانه خوب برای کودکان 1-2-1-2) تاریخ ظهور مراکز پیش دبستانی ( کودکستان و مهد کودک) 1-2-1-3) تاریخچه شکل گیری مراکز پیش دبستانی و دبستان در ایران 1-2-1-4) هدف های اموزشی و تربیتی کودکستان 1-2-1-5) سازمان اجتماعی کلاس 1-2-1-6) سازماندهی محیط فیزیکی فصل دوم : مطالعات تکمیلی و تطبیقی 1-1) بخش اول (تکمیلی): 1-1-1) نقش معماری در پرورش فکری کودکان 1-1-2) کودک ، معماری و فضا 1-1-3) برخی احکام کالبدی در مورد طراحی برای کودکان 1-1-4) جلوه های خارجی مهد کودک 1-1-5) شیرخوارگاه 1-1-6) مهد کودک و کودکستان 1-1-7) محوطه سازی برای کودکان 1-1-7-1) محوطه بازی طبیعی 1-1-7-2) فضای باز 1-1-7-3) خیابان 1-1-7-4) فضای مخاطره امیزماجراجویانه 1-1-7-5) پناهگاهها و مکانهای دور از چشم 1-2)بخش دوم : (نمونه های تطبیقی) 1-2-1)نمونه های ایرانی 1-2-2)نمونه های خارجی فصل سوم : آنالیز سایت 1-3) خصوصیات بلوار ارشاد 1-3-1) انتخاب سایت و شناخت کلی ان 1-3-2) ضوابط مکان یابی سایت الف) ضوابط اجتماعی بافت ب) ضوابط کالبدی باف 1-3-3) شناخت زمینه (سابقه تاریخی شهر مشهد و بررسی روند توسعه فیزیکی شهر در قرون گذشته) 1-3-4) شناخت خصوصیات کالبدی شهر مشهد الف)بافت سنتی ب)بافت میانی ج)بافت شطرنجی 1-3-5) طراحی اقلیمی در شهر مشهد 1-3-6)انالیز سایت فصل چهارم: اصول طراحی 1-4) فضا 1-4-1) میزان درک کودک از فضا 1-4-2) معیارهای کیفیت فضا 1- سازماندهی 2- زمان ومسیر 3-جزءوکل 4- فرم 1-4-3) تاثیر شرایط محیطی و کالبدی بر کودکان 1-4-5) شرایط محیطی (اثرات نور و روشنایی، اثرات سروصدا، تهویه، شرایط حرارتی) 1-4-6) شرایط کالبدی (رنگ، فرم، ابعاد و اندازه ها، جنس، تزئینات، مبلمان اموزشی، اندازه مدرسه و مهد کودک ، تعداد طبقات در مدارس) 1-4-7)ابعاد و فضاهای مورد نیاز کودکستان 1-4-8)برنامه فیزیکی منابع و ماخذ فصل پنجم :طراحی آشنایی با مساله(پروپوزال) الف) ضرورت واهمیت موضوع ب) طرح مسئله ج) اهداف د) مبانی نظری عام طرح ه) منابع هدیه محصول:  پروپوزال معماری مهدکودک ( ایده طراحی کودکانه )-14 صفحه دریافت فایل رساله طراحی خانه کودک با فرمت WORD

فریدون در متون اوستایی، پهلوی و شاهنامه

فریدون در متون اوستایی، پهلوی و شاهنامه  چکیده دوره پهلوانی یا حماسی در ایران باستان از پادشاهی فریدون آغاز می گردد و تا قبل از پادشاهی فریدون سرزمین ایران را هنیره می گفتند که پس از آن این سرزمین ایران نام گرفت. در میان شاهان افسانه ای سلسلسه ی پیشدادیان فریدون جایگاه خاصی دارد. فریدون آزادی بخش و مصلح جهان بود. در روایات اساطیری و حماسی ایران باشمار زیادی از پهلوانان اساطیری روبرو می شویم که یکی از معروف ترین آنها فریدون است. فریدون نام یکی از شاهان پیشدادی است. این نام در اوستا بصورت ثرتئونه (raētaonaθ) و در پهلوی فردون ( frēdon ) و در فارسی فریدون گفته می شود.در اوستا قهرمانی است که شخصیتی نیمه خدایی دارد و لقب او اژدهاکش است..در شاهنامه فریدون از نژاد جمشید است وپدرش از قربانیان ضحاک. او آخرین شاه از طبقه پیشدادیان دادگر است. در این پژوهش سعی برآن است کلیه روایات وتعاریف مربوط به این اسطوره با هر عنوان و توضیحی بصورت مقایسه ای بر مبنای متون اوستایی، فارسی میانه و شاهنامه بررسی علمی گردد.در هر فصل به بررسی فریدون در دوران مختلف پرداخته شده ودر آخر فصل یادداشتهای مربوط به آن آورده شده است و لازم به توضیح است که کلیه واژگان اوستایی و پهلوی حتی المقدور علاوه بر آوانویسی ، ریشه شناسی گردیده اند و سیر تحول آنها تا به فارسی امروزین به اختصار آمده است.   فهرست مطالب  عنوان صفحه  فصل اول: مقدمه 1-1- اهمیت و ضرورت پژوهش... 3 1-2- تحلیل درباره واژه ی اسطوره. 3 1-3-اهداف تحقیق.. 5 1-4-پیشینه تحقیق... 6 1-5-روش تحقیق.. 7  فصل دوم: فریدون در متون اوستایی 2-1- تعریف واژه.. 10 2-2- زادگاه... 13 2-3- هوم..................................... 15 2-4- اژدهاکشی................................ 16 2-5-فره کیانی................................ 21 2-6-طبابت.................................... 23 2-7- گرز..................................... 29 2-8-افسونگری................................. 31 2-9- سنگهوکو ارنوک.......................... 32 2-10-قلمرو سه پسر............................ 35 یادداشت های فصل دوم......................... 38  فصل سوم: فریدون در متون پهلوی 3-1-مقدمه.................................... 52 3-2- نسب فریدون.............................. 54 3-3- فریدون و ضحاک و دیوان مازندران......... 57 عنوان صفحه  3-4-فریدون و فرزندانش........................ 63 3-5-دین...................................... 65 3-6-درباره میرا شدن فریدون................... 66 3-7-پادشاهی فریدون........................... 67 3-8- افسونگری فریدون......................... 71 3-9-طبابت.................................... 73 3-10-فریدون و اعمال او در منابع مختلف........ 73 یادداشت های فصل سوم......................... 76 فصل چهارم: فریدون در شاهنامه 4-1- مقدمه................................... 82 4-2-تعریف واژه............................... 83 4-3-نسب فریدون............................... 83 4-4-تولد فریدون.............................. 84 4-5- دوران کودکی و جوانی فریدون.............. 85 4-6-نقش«گاو»در زندگانی فریدون................ 92 4-6-1-کاربرد لفظ«گاو»در القاب پدران فریدون.92 4-6-2-«گاو برمایه»،گاو فریدون.............. 92 4-6-3-گاو سواری فریدون..................... 94 4-7-گرز فریدون............................... 94 4-8- جنبۀ افسونگری فریدون ................... 95 4-8-1-راز ................................. 95 4-8-2-اروند رود............................ 97 4-8-3- به شکل اژدها در آمدن................ 97 4-8-4- آگاهی از آینده...................... 98 4-9-طبابت................................... 100 4-10-سفر در زندگی فریدون.................... 101 4-11-تقسیم جهان............................. 101 4-12- دلایل شهرت فریدون...................... 105 4-13-اوصاف و القاب فریدون................... 108 عنوان صفحه  یادداشت های فصل چهارم....................... 112  فصل پنجم: نتیجه گیری 5-1- نتیجه گیری............................. 118 5-2- پیشنهادات.............................. 121 5-3- محدودیت ها............................. 122  فهرست منابع و مأخذ منابع فارسی .................................. 123 منابع انگلیسی ................................ 127  فصل اول  مقدمه  هویت یک ویژگی برگرفته از گذشته و حال است ، سرگذشت گذشتگان وآداب ورسوم فرهنگ آنها و تاثیرات آن بر زندگی حال ،هویت یک نسل را به وجود می آورد.هویت عامل متمایز کننده جوامع بشری است که شناخت هویت هر جامعه برای آن جامعه ضروری است. اساطیر، دین و زبان برخی از این مولفه ها هستند. فریدون به عنوان یکی از عوامل اصلی تشکیل دهنده هویت جمعی و فرهنگی جامعه در ارتباط با هویت ایرانی مورد بررسی قرار گرفته است که نفوذ خود را از طریق لایه های کهن فرهنگی بر کنشگران اجتماعی اعمال کند(اعزازی،1376: 124). در میان شخصیت های افسانه ای جهان بی تردید فریدون یکی از کهنترین شخصیتهاست که به دلیل همین قدمت و از جهتی به دلیل خاستگاه تاریخی و جغرافیایی که متعاقباَ توضیح آن داده خواهد شد، فرصت کافی برای بن مایه های (motifs) فراوانی از هویت و خویشکاریهای وی وجود دارد. بر اساس متون مختلف در مورد خاستگاه آریائیان در دوران فریدون ، ورنه(varəna)به عنوان زیستگاه وی بیان گردیده است. ورنه همان گیلان امروزی است که صحت این مطلب با گزارشاتی که درآن بیان گردیده است که در کوه البرز جنگاوری و یگانه پرستی را از مغان زردتشت آموخت، نیز مطابقت می کند. منابع مختلف ایرانی از این شخصیت آگاهی و شناخت می دهند که یکی از آنها یشت ها می باشد. در آنجا از ثرتئونه raētaonaθاوستائی به تفضیل سخن رفته است و بر این مبنا اهورامزدا با او سخن گفته و به او پیشنهاد پیامبری داده که فریدون نپذیرفته و سپس به او پیشنهاد پادشاهی داده می شود که می پذیرد و به مدت 500 سال بر هفت کشور فرمان می کند. از اینجا به بعد داستان چند وچون پادشاهی وی و یاری گری و چاره جویی او برای مردم مطرح می گردد. سرانجام فریدون به دلیل افزایش شکوه و قدرت نقش اهورامزدا را در توانایی فرد انکار می کند و بدین سبب فره ایزدی که موجب برتری او نسبت به مردم بود از وی جدا گشته به صورت فردی آسیب پذیر و عادی در می آید و بعد از تقسیم جهان بین سه فرزند، در گوشه ای از دنیا، جان خود را از دست می دهد.(پور داود،1347: 195) در منابع ایرانی بر سر نوع گناه، طول دوران پادشاهی و نیز فرد کشنده ی او اتفاق نظر وجود ندارد که همه آنها مورد بحث قرار خواهد گرفت. در این تحقیق شخصیت و خویشکاری فریدون در متون اوستایی،پهلوی و شاهنامه بررسی می گردد.   1-1- اهمیت و ضرورت پژوهش  فریدون سومین شخصیت قابل بحث در شاهنامه فردوسی می باشد.شاید بتوان گفت پادشاهی فریدون تحولات زیادی در تاریخ اساطیری ایران ایجاد کرده است.لذا بررسی دقیق شخصیت پهلوانی و اسطوره ای فریدون و پادشاهی او بر ایران زمین ضروری به نظر می رسد.اسطوره ها نقشی اساسی در آداب و رسوم و فرهنگ هر قوم ایفا می کنند.شناخت صحیح اسطوره منجر به شناخت فرهنگ و جلو گیری از نفوذ نا هنجاریهای فرهنگی در جامعه می گردد.شناخت صحیح و استوار فرهنگ موجب ایجاد اعتماد به نفس در عموم مردم جامعه می گردد. لذا بررسی دقیق اسطوره های هر سرزمین اهمیت ویژه ای برای مردمان حال و آینده آن سرزمین دارد. در این پژوهش کسب اطلاعات لازم و جامع در مورد فریدون که اسطوره ای ایرانی است به عنوان مهمترین جنبه پژوهش در نظر گرفته شده است .اما آنچه در این اسطوره ها مهم است صحت تاریخی آنها نیست بلکه مفهومی است که شرح این داستانها برای معتقدان آنها در بر دارد و همچنین از این جهت دارای اهمیت است که دیدگاههای آدمی را به خویشتن و جهان و آفریدگار بیان می کند   1-2- تحلیل درباره واژه ی اسطوره  دیر زمانی است که جُستارگران دین و فرهنگ ، عظمت واژه اسطوره را دریافته و هرکدام با پیمانه ی توان خویش ، رمز و رازهای آن را ساخته اند. دکتر مهرداد بهار ، پژوهشگر توانمند اساطیر ایران ، در زمینه ی واژه اسطوره می گوید : « اساطیر جمع مکسر واژه اسطوره در عربی است ؛ اسطوره خود واژه ای است معرب از یونانی " Historia " به معنای جست و جو، آگاهی و داستان؛ و از مصدر" Historian " به معنای بررسی کردن و شرح دادن ؛ واژه اروپایی برابر آن "myth" در انگلیسی ؛ "mythe" در فرانسه ؛ "myth-e" در آلمانی ؛ از واژه ی یونانی "mythos" به معنای شرح ، خبر و قصه گرفته شده است. » (بهار ، 1381: 21). ارائه تعریف کاملی که دربرگیرنده ی همه مفاهیم آن باشد کار آسانی نیست. در فهم عامه و در برخی از فرهنگها ، اسطوره معنی « آنچه خیالی و غیرواقعی است و جنبه ی افسانه ای محض دارد » یافته است ؛ اما اسطوره را باید داستان و سرگذشتی «مینوی» دانست که معمولأ اصل آن معلوم نیست و شرح عمل ، عقیده ، نهاد یا پدیده ای طبیعی است به صورت فراسویی که دست کم بخشی از آن از سنتها و روایتها گرفته شده و با آیینها و عقاید دینی پیوندی ناگسستنی دارد( آموزگار ، 1374: 3). اسطوره( Myth) عبارت از یک دسته از داستانهاست که اگرچه بنیان آنها بر حقیقت و تاریخ مبتنی است اما شکل ظاهری آنها به افسانه شبیه است. به سخنی دیگر ، اسطوره همان مذاهب منسوخ ملتهای کهن است که دیگر کسی را به صورت « خودآگاه‌ « بدان اعتقادی نیست ، اما رفتارهای ناخودآگاه فردی و جمعی مدتها ، آشکار و جلوه گر می شود و این داستانها برای مردم روزگاران کهن مبین آفرینش و فلسفه ی اموری است که اتفاق افتاده است و آئین ها و رسوم اجتماعی را توجیه می کند به همین دلیل اساطیر پیوسته با باورهای دینی و مناسک و آداب و رسوم و باورهای عامه ی مردم درآمیخته است( رستگار فسائی ، 1378 : 24). پژوشگر عصر ما الیاده ، باور دارد که اسطوره عبارت است از روایتی مقدس که به خویشتن شناسی انسان متدین شکل و بیان می بخشد ؛ و بدین روی بُعدی دینی در دریافت اسطوره ای وجود دارد که آن را به چیزی جز بصیرت دینی نمی توان تعبیر کرد. تعبیر اسطوره ، به زبانی دیگر ، نیازمند توصیف دقیق و تشخیص آن درک دینی است که در این پدیده مضمر است. « اسطوره تاریخی مقدس را روایت می کند ، یعنی واقعه ای ازلی که در آن زمان انجام یافته است. اسطوره ، همواره نقلی از آفرینش است ؛ و از آن سخن می گوید که چگونه امری کمال پذیرفته به بودن آغاز کرد. بدین سبب است که اسطوره با هستی شناسی پیوند دارد و تنها از حقایق سخن می گوید : از آنچه حقیقتاً اتفاق افتاده ، از آنچه که به کمال پدیدار گشته است( بهار ، 1375: 369). او باور دارد که « اسطوره فقط از آنچه در واقع روی داده و به تمامی پدیدار گشته سخن می گوید.شخصیت های اسطوره ای باشندگان مینوی هستند و به ویژه به دلیل کارهایی که در زمان سرآغاز همه به وجود آمدن ها و از بین رفتن ها کرده اند، شهرت دارند . اسطوره ها ، کار آفرینش گر آن شخصیت ها را نمایان می سازد ، و قدسی بودن یا برتر از طبیعت بودن کردار ایشان را آشکار می کند.» "اسطوره اصطلاحی کلی است و در برگیرنده ی باورهای مقدس انسان در مرحله ی خاصی از تصورات اجتماعی که در عصر جوامع ابتدائی شکل می گیرد و باور داشت مقدس همگان می گردد"(بهار، 1375: 371). اسطوره روایت غیر عادی ، فراطبیعی و مینوی است. تاریخ مینوی جامعه های آغازین است. اسطوره واکنشی از ناتوانی انسان است در مقابله با درماندگیها و ضعف او دربرآوردن آرزوها و ترس او از حوادث غیرمترقبه. قدرت تخیل نهایت فعالیت خود را در این زمینه انجام می دهد. خدایان به این ترتیب خلق می شوند و سپس به شهریاران و پهلوانان زمینی تبدیل می گردند و گاهی به عکس از شخصیتی تاریخی یا قهرمان معمولی ، موجودی اسطوره ای شکل می گیرد ؛ به این صورت که همه ی ویژگی های یک موجود خارق العاده را به او نسبت می دهند و بتدریج با این ویژگی ها ، قهرمان از صورت موجود بشری عادی خارج می شود. از سوی دیگر ، اسطوره تجسّم احساسات آدمیان است به گونه ای ناخودآگاه ، برای تقلیل گرفتاری ها یا اعتراض به اموری که برای ایشان نامطلوب و غیر عادلانه است و چون آن را تکرار می کنند آرامشی به آنها دست می دهد. تکرار این داستانها که در قالب نوعی آیین دینی برگزار می شود به آنها حقانیت و واقیعت می بخشد. اسطوره همچنین نشانه ای از عدم آگاهی بشر است از علل واقعی حوادث . انسان به پیروی از تخیل خود برای رویدادها علت و انگیزه می تراشد به این ترتیب ، تخیل را با واقیعت ها پیوند می دهد( آموزگار، 1374: 4-5‌). اسطوره ها آیینه هایی هستند که تصویرهایی را از ورای هزاره ها منعکس می کنند و آنجا که تاریخ و باستانشناسی خاموش می مانند اسطوره ها به سخن در می آیند و فرهنگ آدمیان را از دوردست ها به زمان ما می آورند و افکار بلند و منطق گسترده ی مردمانی ناشناخته ولی اندیشمند را در دسترس ما می گذارند. درون مایه های اسطوره ، چهره های نمادین و اشیای فراطبیعی و مینوی هستند و اگر گیتیانه هم باشند ، اوصافشان فراطبیعی و مینوی است. بیشترین درون مایه ی اسطوره ها در مورد خلقت است.   1-3-اهداف پژوهش  هدف عمده این پژوهش، ایجاد شناخت جامعی از فریدون به عنوان اسطوره ای ایرانی است. مطالعه در کلیه روایات، متون از گذشته تا کنون و تحقیقات، همچنین بررسی مقایسه ای متون باستانی و فارسی میانه و شاهنامه جهت شناخت سیر اعتقادی مردمان باستان مورد نظر است. با وجود چنین پژوهشی امکان بررسی تغییرات اعتقادی مردم که در طول اعصار مختلف به وجود آمده و تفاوت دیدگاه امروزی مردم در مورد یک اسطوره باستانی با منشاء اولیه آن قابل قیاس خواهد بود. 1-4-پیشینه تحقیق  از آنجا که هدف اصلی این تحقیق، مقایسه فریدون دردوران مختلف است،به نظر می رسد که منابع مورد استفاده در این کار را می توان در دو گروه جداگانه قرار داد. دریافت فایل فریدون در متون اوستایی، پهلوی و شاهنامه

بررسی تأثیر کمپوست کود گاوی در بستر کشت و شوری آب آبیاری بر رشد گیاه پرنده ی بهشتی Strelitzia reginae) )

بررسی تأثیر کمپوست کود گاوی در بستر کشت و شوری آب آبیاری بر رشد گیاه پرنده ی بهشتی Strelitzia reginae) )  فهرست مطالب موضوع صفحه  فصل اول: کلیات تحقیق 1 1 –1- وضعیت تجاری گل و گیاه در جهان.. 2 1–2- وضعیت تجارت گل­های شاخه بریده در جهان.. 2 1–3- وضعیت گل و گیاه در ایران.. 2 1-4- موقعیت جغرافیایی ایران از نظر تولید و صادرات.. 3 1– 5- وضعیت کشت و کار گیاه استرلیتزیا در ایران.. 4 1–6- صادرات گل و گیاه در ایران.. 4 1 - 7-برخیازخصوصیاتمطلوببسترهایکشت.. 4 1 - 7 -1 - مادهآلی.. 4 1 -7- 2 - اسیدیته های کشت (pH).. 4 1 -7 – 3 - نسبت C/Nبسترهایکشت.. 5 1 -7– 4 - هدایتالکتریکی (EC ) در بسترهای کشت.. 5 1– 7– 5 - هدایت الکتریکی (EC) و CEC در بستر کشت گیاهان زینتی 5 1-7–6- تخلخلبسترهایکشت.. 6 1-7–7- ظرفیتنگهداریآب.. 6 1 -8– اهمیت گیاه استرلیتزیا رژینا.. 6 1 -9 - منشاء گیاه استرلیتزیا رژینا.. 6  1–10- خصوصیات گیاه شناسی استرلیتزیا.. 7 1–11- مرفولوژی و آناتومی گل پرنده بهشتی.. 7 1 – 12 - پرورش و نگهداری.. 8 1 –12–1- آبیاری.. 8 1-12-2- دما.. 8 1 –12– 3 – نور.. 8 1 - 12 – 4 – بستر کشت.. 8 1 –12– 5- کود دهی و تغذیه.. 8 1 – 13 - گلدهی و عوامل آن.. 9 1 – 14– ازدیاد و ثکثیر.. 9 1 – 15- آفات و بیماری ها.. 9 فصل دوم : مرور منابع.. 10 2– 1 - وضعیت شوری در ایران.. 11 2 -2 - تأثیر شوری برگیاهان.. 11 2-3- تأثیر شوری برروی گیاهان زینتی.. 12 2- 4- دلایل ایجاد شوری در خاک.. 14 2– 4 -1- شوری خاک از نمک جاده.. 14 2-4-2- شوری خاک در اثر آبیاری.. 14 2-4-3- شوری خاک در اثر استفاده بیش از حد کود.. 14 2-4-4- شوری خاک در اثر هوا دیدگی سنگها (شوری ذاتی).. 15 2-4-5 – خاک­های سدیمی.. 15 2- 5- مقدار شوری در کودهای دامی.. 15 2-6- وضعیت خاک­های کشورایران از نظر مواد آلی.. 15 2-7– وضعیت تولید کود دامی در جهان.. 16 2-8- وضعیت تولید کودهای دامی و آلی در کشور.. 16 2-9- مزایای کمپوست به عنوان بخشی از بستر کشت گیاهان.. 16 2-10- ترکیب و مشخصات کود دامی (حیوانی).. 17 2-11- عوامل موثر بر ترکیب شیمیایی کود ‎‎18 2-12-ارزش تغذیه کود دامی (حیوانی).. 18 2-13- روش و زمان مصرف کود دامی (حیوانی).. 18 2-14- تأثیر کمپوست کود حیوانی بر گیاهان زینتی.. 19 2-15- وضعیت تولیدکود های دامی وآلیدرکشور.. 20 2-16- تاثیر استفاده از مواد آلی و کود دامی بر خصوصیات و عملکرد گیاهان 20 2- 17- بر رسی اثر کودهای شیمیایی بر روی گیاهان و محیط زیست.. 21 2-18- اهمیت بسترهای کشت.. 21 2-19- انواع بسترهای کشت.. 22 2-19-1- بسترهای بدون خاک.. 22 2-19-2- پیت.. 22 2-19-3- پیتاسفاگنوم (خزه پیت).. 23 2-19-4-خزه هیپنوم.. 24 2-19-5- پیت نی جگنی.. 24 2-19-6-هوموس پیت.. 25 2-19-7- پوست درختان.. 35 2-19-8- کوکوپیت.. 26 2-19-9- پرلیت.. 26 2-19-10- ورمیکولیت.. 27 2-19-11-زئولیت.. 28 2-20- کودهای آلی:.. 28 فصل سوم: مواد و روش­ها.. 29 3 – 1 - طرح آزمایش.. 30 3 – 2 – محل و تاریخ اجرای آزمایش.. 30 3 – 3 –1- مواد گیاهی.. 30 3 – 4 – آماده سازی بسترهای کشت.. 31 3-4-1- مواد مورد استفاده.. 31 3-4-1-1- خاک زراعی.. 31 3-4- 1 – 2- کمپوست کود گاوی.. 31 3-4-1-3- پوست برنج.. 32 3-4-1-4- کود­های شیمیایی.. 32 3-4-1 -4- 1- کود سوپر فسفات.. 32 3-4-1-4-2- کود اوره.. 32 3-4-1-4-3- کود کریستالون.. 33 3-5-تعیین EC و PH آب آبیاری و مواد بستر کشت در شروع آزمایش.........................................................................33 3 -6- تهیه­ی محلول شوری (آب شور) با استفاده از نمک طعام (NA) 33 3-7- تیمارهای آزمایشی.. 34 3-8- کاشت گیاه استرلیتزیا رژینا در بسترهای اصلی مورد آزمایش.. 35 3-9- روش کار عملی در طول مدت آزمایش.. 35 3-10- اندازه­گیری شاخص‌های رشد گیاه.. 37 3-11-اندازه­گیری ارتفاع گیاه، تعداد برگ، پهنک برگ و محیط طوقه‌ی گیاه 37 3-11-1-اندازه­گیری وزن تر اندام هوایی گیاه.. 39 3-11-2- اندازه­گیری وزن تر ریشه.. 39 3-11-3- اندازه­گیری وزن خشک اندام هوایی و ریشه.. 40 3-11-4- اندازه گیری pHو EC در بستر کشت.. 40 3-11-5- محاسبات آماری.. 41 فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های تحقیق.. 42 4-1- اثر سطوح مختلف شوری آب و کمپوست کود گاوی در بستر کشت و رشد گیاه استرلیتزیا.. 43 4-1-1- اثر کمپوست کود گاوی در بستر کشت و رشد گیاه استرلیزیا..............................................................................43 4-1-2- تاثیر هدایت الکتریکی (EC) بستر کشت ...........................................................................................................43 4-1-3- تاثیر بر PH بستر کشت ...................................................................................................................................43 4-2-اثر بستر کشت (کمپوست کود گاوی) بر شاخص رشد گیاه استرلیتزیا 44 4-2-1- ارتفاع.. 44 4-2-2- قطر طوقه.. 45 4-2-3- وزن تر اندام هوایی.. 45 4-2-4- وزن خشک اندام هوایی.. 46 4-2-5- وزن تر ریشه.. 47 4-2-6- وزن خشک ریشه.. 48 4-2-7- تعداد برگ.. 49 4-2-8- مساحت پهنک برگ.. 50 4-3- تأثیر شوری آب آبیاری بر روی بستر کشت و گیاه استرلیتزیا.. 50 4-4- تاثیر شوری بر هدایت الکتریکی (CE) بستر کشت.. 50 4-5- تاثیر شوری بر PH بستر کشت.................................................................................................................................51 4-6- تاثیر شوری آب آبیاری بر رشد گیاه استرلیتزیا..........................................................................................................51 4-6-1- ارتفاع....................................................................................................................................................................51 2-6-2-قطر طوقه...........................................................................................................................................................52 4-6-3- وزن تر اندام هوایی.. 53 4-6-4- وزن خشک اندام هوایی.. 54 4-6-5- وزن تر ریشه.. 55 4-6-6- وزن خشک ریشه.. 56 4-6-7- تعداد برگ.. 57 4-6-8- مساحت پهنک برگ.. 57 4 -7- اثر متقابل بستر کشت و شوری بر شاخص­های رشد گیاه استرلیتزیا.......................................................................58 4-8- تاثیرات متقابل کمپوست کود گاوی و شوری آب آبیاری بر EC و PH بستر کشت..............................................58 4-8-1- ارتفاع ..................................................................................................................................................................59 4-8-2- محیط طوقه .........................................................................................................................................................59 4-8-3- وزن خشک اندام هوایی.......................................................................................................................................59 4-8-4- وزن تر اندام هوایی...............................................................................................................................................59 4-6-5- وزن تر ریشه.. 59 4-6-6- وزن خشک ریشه.. 60 4-6-7- مساحت پهنک برگ.. 60 فصل پنجم; بحث و نتیجه گیری و پیشنهادات.. 70 5-1- بحث.. 71 5-1-1-اثر سطوح مختلف شوری آب و کمپوست کود گاوی در بستر کشت و رشد گیاه استرلیتزیا.. 71 5-1-2- مقایسه کمپوست کود گاوی برEC بستر کشت.. 71 5-1-1-3- تاثیر شوری آب آبیاری EC بستر کشت.. 71 5-1-4- اثر متقابل بستر کشت و شوری آب آبیاری بر EC.. 71 5-2- PH بستر کشت.. 72 5-3- اثر بستر کشت بر رشد گیاه.. 72 5-4- اثر بستر گشت بر تعداد برگ و مساحت پهنگ برگ گیاه.. 73 5-5- تاثیر شوری آب آبیاری بر رشد گیاه استرلیتزیا.. 73 5-6- نتیجه گیری نهایی.. 74 5-7- پیشنهادات.. 75 منابع: .. 76  فهرست جداول عنوان صفحه جدول 1-1 : صادرات گل و گیاه در سالهای اخیر.. 4 جدول 3- 1- مقدار EC و pH مواد مورد استفاده در بسترهای کشت و آب آبیاری (شاهد) قبل از شروع آزمایش.. 33 جدول3 – 2– مقدار نمک لازم جهت ساخت محلولهای شوری آب.. 33 جدول 3-3- مشخصات و علامت اختصاری تیمارهای به کار رفته درآزمایش. 34 جدول 4 – 1- اثر متقابل سطوح کمپوست کود گاوی و شوری آب آبیاری بر تعداد برگ، مساحت پهنک برگ، EC و pH بستر کشت استر لیتزیا رژینا.. 60 جدول 4 – 2- اثر متقابل سطوح کمپوست کود گاوی و شوری آب آبیاری بر رشد گیاه استر لیتزیا رژینا.. 68 جدول4 – 3- مقایسه ی میانگین بستر کشت، شوری آب آبیاری و اثر متقابل آنها بر شاخص های رشد گیاه استر لیتزیا.. 69  فهرست نمودارها عنوان صفحه نمودار4-1- اثر سطوح کمپوست کود گاوی بر Ph بستر کشت.. 43 نمودار 4-2- اثر کمپوست کود گاوی بر ارتفاع گیاه استرلیتزیا.. 44 نمودار 4-3- اثر کمپوست کود گاوی بر محیط طوقه گیاه استرلیتزیا 45 نمودار 4-4- اثر کمپوست کود گاوی بر وزن تر اندام هوایی گیاه استرلیتزیا 46 نمودار 4-5- اثر کمپوست کود گاوی بر وزن خشک اندام هوایی گیاه استرلیتزیا 47 نمودار 4-6 - اثر کمپوست کود گاوی بر وزن تر ریشه گیاه استرلیتزیا 48 نمودار 4-7- اثر کمپوست کود گاوی بر وزن خشک ریشه گیاه استرلیتزیا 49 نمودار 4-8- اثر کمپوست کود گاوی بر مساحت پهنک برگ گیاه استرلیتزیا 50 نمودار 4 – 9– اثر سطوح شوری آب آبیاری بر pH بستر کشت.. 51 نمودار 4 – 10 – اثر سطوح شوری آب آبیاری بر ارتفاع گیاه استرلیتزیا 52 نمودار 4 – 11– اثر سطوح شوری آب آبیاری بر محیط طوقه گیاه استرلیتزیا 53 نمودار 4 – 12 – اثر سطوح شوری آب آبیاری بر وزن تر اندام هوایی گیاه استرلیتزیا.. 54 نمودار 4 – 13– اثر سطوح شوری آب آبیاری بر وزن خشک اندام هوایی گیاه استرلیتزیا.. 55 نمودار 4 – 14– اثر سطوح شوری آب آبیاری بر وزن تر ریشه گیاه استرلیتزیا 56 نمودار 4 – 15– اثر سطوح شوری آب آبیاری بر مساحت پهنک برگ گیاه استرلیتزیا 58  فهرست تصاویر عنوان صفحه تصویر 3 – 1- گیاهان استرلیتزیای تهیه شده برای شروع آزمایش. 30 تصویر3-2- کمپوست کود گاوی مورد استفاده جهت استفاده و آماده سازی بستر کشت.. 31 تصویر3-3- کشت گیاهان استرلیتزیا در بستر های مطابق طرح آزمایش. 35 تصویر3-4- گیاهان استرلیتزیا در طی دوران رشد.. 36 تصویر3-5– اندازه گیری محلول پایه (Stok) جهت ساخت محلول شور رقیق مطابق طرح آزمایش.. 36 تصویر3- 6– تیمارها در ماه ششم آزمایش.. 37 تصویر 3- 7- اندازه گیری مساحت پهنک برگ تیمارها. 38 تصویر 3- 8- اندازه گیری ارتفاع گیاهان در پایان آزمایش.. 39 تصویر 3 – 9- اندازهگیری وزن تر ریشه.. 40 تصویر3 – 10 – عصاره گیری از مواد بستر کشت جهت سنجش EC و pH بستر کشت.. 41  چکیده گیاه زینتی استرلیتزیا رژینا یک گیاه دائمی و با ارزش است. توجه به بسترومحیط کشت آن اهمیت بالایی دارد. از جملة­ مهم­ترین فاکتورهایی که درکشت گیاهان به ویژه گیاهان دائمی باید به آن توجه نمود، تغذیه و سنجش درجة حساسیت، یا مقاومت گیاه مورد نظر به شوری می­باشد، با این وصف، بخشی از خاک­ها و حتی آب­های کشور ایران با شوری مواجه هستند. همچنین میزان مواد آلی و غلظت برخی عناصر غذایی در خاک اندک می­باشد. از طرفی تغذیه با استفاده ازکودهای شیمیایی، علاوه بر تخریب ساختمان و بافت خاک، آثار زیان­بار زیست محیطی و شوری بیشتر خاک را نیز در دراز مدت به دنبال خواهد داشت. به این جهت، آزمایشی به صورت فاکتوریل برپایة طرح بلوک­های کامل تصادفی با دو فاکتور بستر کشت و شوری آب آبیاری، شامل بستر کشت شاهد (100 درصد خاک زراعی)، 100 درصد خاک زراعی به همراه مصرف کودهای شیمیایی، مقادیر 15، 30 و 45 درصد کمپوست کود گاوی به جای خاک زراعی و تیمارهای شوری آب شامل 1- آب آبیاری منطقه (شاهد)، 2- آب آبیاری با شوری 1، 2، 4 و 6 دسی­زیمنس بر متر طراحی شد. بر این اساس اثرات 25 تیمار و هر تیمار در 3 تکرار بر رشد گیاه استرلیتزیا بررسی شد. پس از 8 ماه وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی، قطر ساقه، تعداد برگ، اندازِة پهنک برگ و ارتفاع گیاه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد کلیة شاخص­های رشد با افزایش کمپوست کود گاوی در بستر کشت، نسبت به شاهد به صورت معنی داری افزایش یافت. هم­چنین در مقایسه با کاربرد کودهای شیمیایی، اکثر شاخص­های رشد گیاه مانند وزن تر و خشک اندام هوایی، ریشه، مساحت پهنک برگ، تعداد برگ و ارتفاع افزایش نشان داد. در تیمارهای شوری، تفاوت معنی دار اختلال رشد دیده نشد، و حتی در برخی تیمارهای شوری در مقایسه با شاهد افزایش رشد مشاهده شد. در کل نتایج نشان داد که افزودن کمپوست کود گاوی در بستر کشت گیاه استرلیتزیا می­تواند جایگزین مناسبی برای مصرف کود­های شیمیایی در بستر کشت باشد، و این گیاه تا شوری آب ds/m 6 توانایی رشد و نمو دارد.  واژگان کلیدی: استرلیتزیا رژینا (پرنده بهشتی)، شوری، کمپوست کود دامی (گاوی)، کود شیمیایی.  فصل اول کلیات تحقیق  1 –1- وضعیت تجاری گل وگیاه در جهان تولید تجاری گیاهان زینتی، یک کشت و کار جهانی است. ارزش اقتصادی آن­ در دو دهه گذشته، به طور معنی ­داری افزایش یافته است و استعداد زیادی برای پرورش مداوم آن در آینده هم در بازارهای داخلی و هم بازارهای بین­المللی وجود دارد (روت[1] و همکاران، 2006). چهار صادر کننده­ی برتر (هلند، کلمبیا، ایتالیا، اسرائیل) حدود 80 درصد بازار جهان را تشکیل می­دهند. سهم کشور­های در حال توسعه، آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین، جهت تأمین مواد کشت مورد نیاز، برای تولید تجاری گیاهان زینتی، باغ­ها و فضای سبز، کمتر از 20 درصد می­باشد. کیفیت بیشتر و بهتر مواد پایه­ای بستر کشت، نیاز پایه­ای و اساسی تولیدکنندگان برای افزایش بهره­وری و سودمندی می­باشد (روت و همکاران، 2006). بر پایه آمار مرکز بین­المللی آمار گل و گیاهان زینتی (AIPH) در سال 2000، میزان کل سطح گل و گیاه در دنیا 360000 هکتار گزارش شده است که ارزش آن­­ها بالغ بر 60 میلیارد دلار تخمین زده شده است. همچنین این مرکز اعلام کرد 10 کشور مهم از نظر سطح زیر کشت گل و گیاهان زینتی عبارتند از ژاپن، ایتالیا، هلند، آمریکا، مکزیک، اسپانیا، آلمان، کلمبیا، فرانسه، فلسطین اشغالی و ایران با حدود 4400 هکتار سطح زیرکشت، رتبه دوازدهم را دارا می­باشد. در حال حاضر ارزش تولیدات گل گیاه در جهان به بیش از 100 میلیارد دلار افزایش یافته است (سازمان توسعة تجارت ایران، 1389.www.top.ir ). 1–2- وضعیت تجارت گل­های شاخه بریده در جهان تنها میزان صادرات جهانی گل­های شاخه بریده در سال 2008 میلادی به ارزش 6 میلیارد و 635 میلیون دلار بوده است، این رقم در سال 2005 بالغ بر 5/9 میلیارد دلار بوده است، رکود اقتصاد جهانی، خصوصا در اروپا در این فراز و فرود­ها تأثیر داشته است (سازمان توسعة تجارت ایران، 1389). 1–3- وضعیت گل و گیاه در ایران ایرانیکیازخواستگاه­هاوزادگاه­هایطبیعیگیاهانزینتیازجملهلاله،سنبل،زنبقو برخیازدرختچه­هاوتعدادزیادیازدرختانمیوهبهشمارمی­آیدودرمنابععلمیدنیااسنادومدارک مربوطبهاینموضوعموجوداست .ولیازنظراقتصادیوصادراتگلوگیاه،ایرانهنوزموقعیت مناسبیدرسطحدنیاندارد (ویژهنامهباغدار، 1387). ایران در سال­های قبل از 1357 یکی از بزرگ­ترین وارد­ کنندگان گل و گیاهان زینتی بود، اما امروزه در جایگاه یک صادرکننده گل ارتقاءیافته، که نمونه آن را می­توان به صادرات گل­های مریم، گلایل، سوسن و غیره اشاره کرد. اما آنچه مهم است ایران از نظر صادرات در جایگاه 107 جهان قرار دارد. امروزه برای به­دست آوردن جایگاه مناسب در بازارهای دنیا، باید محصولی عالی و قابل رقابت با سایر کشورها تولید نمود (بشیراعظمی، 1375). 1-4- موقعیت جغرافیایی ایران از نظر تولید وصادرات موقعیتایرانازنظرجغرافیاییازدونظرمهماست: الف: ازنظرآبوهوایی ب: موقعیتنسبتبهکشورهایهمسایه ایراندرمنطقه­ایباطولروزبلندوروشناییکاملآفتابقرارداردوازایننظرمی­تواندربسیاری ازهزینه­هایمربوطبهگرم کردنوروشننگاهداشتنگلخانه­هاکهبرایکاشتوتکثیرگیاهانزینتی اهمیتزیادیدارد،صرفه جوییکند.علاوهبراینموقعیت،ایرانبهدلیلقرارداشتندرکنارکشورهای پرمصرفگلوگیاهازنظراقتصادیحائزاهمیتاست. همسایه­هایشمالیوجنوبیایرانازخریداران بسیارخوبگیاهانزینتیهستند.ایرانباداشتنیکبازارمتعادلونسبتاًثابتودائمیقادراست جایگاهواقعیخودرادراینعرصهپیداکند (ویژه نامه باغدار،1387). امروزهپرورشگلوگیاهانزینتیبهیکصنعتاشتغال­زاوارزآورتبدیلشدهاست. ایرانکشوری درحالتوسعهاستودراینراستابایدصادراتغیرنفتیآنروزبهروزافزایشیابد. تاکنون14 گونهاقلیمآبوهواییدرجهانشناختهشدهکهازاینتعداد،12گونهآندرسرزمینپهناورماوجود دارد. شایدکمترینکشوریرابتوانیافتکهتفاوتدرجههوادرآنبین25 تا40درجهسانتیگراددر طولسالباشدوبتوانانواعگلوگیاهانرادرآنسرزمینپرورشداد،اماایرانبهلطفوموهبت الهیازچنینشرایطآبوهواییبرخورداراست. امروزهماشاهدآنهستیمکهبسیاریازکشورهای دنیابدوندراختیارداشتنچنینشرایطآبوهوایی،موفقشده­اندبابهره گیریازعلموفناورینوین بهپرورشانواعگیاهاندرشرایطمصنوعیبپردازندوسهمبالقوه­ایازاین تجارتسودمندرادر عرصه­های بین­المللیازآنخودکنند (ویژهنامهباغدار،1387). تولیدگلوگیاهانزینتیامروزهازاهمیت خاصیبرخورداربودهوتدوینبرنامه­ایجامعدرجهت تولیدوصادراتاینگیاهان،علاوهبراشتغالزایی،درآمدسرشاریرانصیبکشورمانمی­نماید. کشورمانازنظرشرایطآبوهواییونوریبرتر­ی­های ویژهاینسبتبهتولیدکنندگانعمدهجهانی دارد،بااینوجودبهدلیلعدمرعایتاصولصحیحتغذیه­ایوعدماستفادهازبسترهایمناسب، گیاهانیباکیفیتپایینتولیدمی­شوندکهارزشصادرات ندارند (محبوب خمامی، 1385).  1–­­ 5- وضعیت کشت و کار گیاه استرلیتزیا در ایران درحال حاضر در کشور ما تنها سطح محدودی از شمال کشور در استان­های مازندران و گیلان به کشت و کار آن اقدام می­شود (پاداشت دهکایی و کافی، 1381) .در بازارهای گل در داخل کشور نیز هر روزی که می­گذرد تقاضا برای گل و برگ گیاه استرلیتزیا بیشتر می­شود. این افزایش تقاضا علاوه بر زیبایی و شکل منحصر به فرد آن، به دلیل ماندگاری طولانی و طبیعی گل و برگ استرلیتزیا حتی بدون استفاده از مواد نگهدارنده است. در صورتی که پتانسیل بیشتری برای صادرات و ارز آوری نسبت به بسیاری دیگر از گل­ها و گیاهان زینتی دارد. 1–6- صادرات گل و گیاه در ایران بر اساس آمار سازمان توسعه و تجارت ایران (1389)، صادرات گل گیاه در سال­های اخیر به شرح زیر بوده است­: جدول 1-1 : صادرات گل و گیاه در سالهای اخیر سال ارزش به میلیون دلار 1383 2 1384 24 1385 7 1386 11 1387 20 1389 27  1 - 7-برخیازخصوصیاتمطلوببسترهایکشت 1 - 7 -1 - مادهآلی مادهآلی،حاصلتجزیهکاملویانا­تمامبقایایگیاهیوجانوریمی­باشد. مادهآلیدربسترکشت بایدپایداربودهونقشخود راتاپایانمرحلهبرداشتگیاهحفظکند (رونالدودیان[2]،2006)­. 1 -7- 2 - اسیدیته های کشت (pH) دربسترهایکشت، pH تاثیرزیادیبررویقابلیتدسترسیریشهبهعناصرغذاییدارد.اغلبعناصر ضروریبرایرشدگیاهدر pH برابر7- 5/5 دردسترسمی­باشند اگر pH بیشازحدکمویابیش ازحدزیادباشددسترسیگیاهبهعناصرغذاییمحدودمی شود. اغلبگیاهان،بهترینرشدرادرpH محدوده 7 - 6 دارند. مقدار اسیدیته یا قلیایی بودن بستر کشت توسط اندازه­گیری مقدار یون­های هیدروژن مربوط در محلول بسترتعیین می­شود. pH معین بستر، قابلیت دسترسی ریشه به عناصر غذایی گیاه را تنظیم می­کند. میزان pHبستر بدون خاک، باید از 4/5 تا 6 باشد. برای بستر با بیش از 20 درصد خاک، میزان pH باید از 2/6 تا 8/6 باشد. PH بستر می­تواند در واکنش به کود­ها، قلیاییت آب و تجزیه ماده آلی تغییر کند (وسترولت[3]، 2003). 1 -7 – 3 - نسبت C/Nبسترهایکشت بسترهایآلیدرنتیجهفعالیتمیکروارگانیسم­هاتجزیهمی­شوند.اینموجوداتدرطیفرآیند تجزیهنیتروژنراجذبمی­کنند. اگرمقدارزیادیموادآلیدرمدتکمیتوسطمیکروارگانیسم­ها شکستهشودبسترازنیتروژنتهیمی­شود.بینگیاهومیکروارگانیسم­هابرایجذبنیتروژنرقابتی پیشمی­آیدومیکرو ارگانیسم­هابهعلتسطحویژهبیشتربرتریمی­یابند.بهترین نسبت C/N برای گیاهانزینتیدرمحدودهکمتراز 1 :30 است (دال وویلکینز[4]، 1996)­. 1 -7– 4 - هدایتالکتریکی (EC ) در بسترهای کشت بالابودنمیزاننمک­های محلولدربسترهایکشتگیاهان،رشدراکاهش دادهوباعثبروزسوختگیدربرگگیاهمی­شود(چن[5]وهمکاران، 1988)­.شوری بالاتراز 4دسی­زیمنسبرمتربهصورتمشابهیرشدرادراکثرگیاهانتحتتاثیرقرارمی­دهدودرشوریبالاتراز8 دسیزیمنسبرمترفقطگیاهانمتحملبهشوریقادربهرشدهستند (دالوویلکینز، 1996). 1– 7– 5 - هدایت الکتریکی (EC­­) و CEC در بستر کشت گیاهان زینتی پرورشگیاهانزینتیدربسترهایگلدانیباشوریبین 1 – 3 دسی­زیمنسبرمترمحققمی­شود (حسندوخت،1384). دامنه شوریمطلوبدربسترهایکشتگیاهانزینتیبین 63/0 تا 56/1 میلی­موسبرسانتیمترمطلوب گزارششدهاست (روبینز[6]،2000). میزان CECبستر­های کشت همراه با خاک در مقایسه با بستر­های بدون خاک بیشتر است. قابلیت نگهداری عناصر غذایی بستر­های کشت با خاک بیشتر از بدون خاک می­باشد، از این­رو این بستر­ها برای رشد گیاهانی با دوره رشد طولانی و آبیاری زیاد از قبیل گل­های شاخه بریده[7] و داوودی[8]مناسب­تر است. بهترین دامنه pH برای این بستر­ها 2/6 تا 8/6 است (دالو ویلکینز، 1999).  1-7–6- تخلخلبسترهایکشت درفضایبینذراتجامدبسترکشتخللوفرجوجوددارد.درصدبالایخللوفرجیا تخلخلباعثزهکشیبهتر،وجودآبوهوایلازموتبادلاتگازینرمالمی شود. یکخاکباغیویا مادهمعدنیمطلوبدرحدود 50 درصدخللوفرجدارد.بسترهایآلیمورداستفادهدرگلخانهبین 75 تا 80 درصد تخلخل دارند (رونالد و دیان، 2006). 1-7–7- ظرفیتنگهداریآب بسترکشتمطلوبقاعدتأبایدذخیرهآبقابلدسترسبرایاستفاده گیاهراداشتهباشد. آبقابلدسترسآبیاستکهمی­تواندبهوسیلهریشهگیاهجذبشودکهدرخللوفرجبستریافتمی­شود (رونالد و دیان، 2006). 1-8- اهمیت گیاه استرلیتزیا رژینا گیاه پرنده بهشتی (استرلیتزیا رژینا)، در بین مردم جهان محبوبیت خاصی داشته و از اهمیت تجاری روز افزون و بالایی هم برخوردار می­باشد و به عنوان یک گیاه گل بریده و زینتی چند منظوره و با ظرفیت­های بالا محسوب شده، ضمن تقاضای روز افزون در ایران و جهان برای گل­های بریده ­­و زیبایش، برگ­های با دوام آن در تزیین و گل آرایی، به عنوان یکی از برگ­های اصلی کاربرد وسیع داشته، و همچنین استفاده از این گیاه درطراحی فضای سبز و یا به عنوان یک گیاه گلدانی گلدار زیبا، ارزش­ ویژه­ای به آن داده است. 1 -9-­ منشاء گیاه استرلیتزیا رژینا گیاه استرلیتزیا با نام علمیreginae Strelitzia بومی آفریقای جنوبی می­باشد. نام­های متداول آن عبارتند از:استرلیتزیا، منقار درنا، جرثقیل گل و پرنده­ی بهشتی، هر چند این نام­ها نیز در مجموع به گونه­های دیگرآن نیز گفته می­شوند. نام علمی آن به احترام بزرگداشت ملکه شارلوت همسر جورج سوم پادشاه انگلستان از مکلنبورگ، Strelitza برگزیده شده است (پاداشت دهکایی، 1382). این گیاه برای اولین بار در سال 1773 به اروپا معرفی شد، هنگامی که آن در باغ گیاهی سلطنتی Kew کاشته شده است. ازآن زمان به بعد به طور گسترده­ای در سراسر جهان معرفی شده، از جمله در آمریکا و استرالیا، در ایالات متحده، فلوریدا و کالیفرنیا از مناطق عمده کشت آن محسوب می­شوند. این گیاه زینتی در جنوب کالیفرنیا به عنوان گل رسمی و نماد شهر لس­آنجلس انتخاب شده است (پاداشت دهکایی و کافی، 1381).  1-10- خصوصیات گیاه شناسی استرلیتزیا استرلیتزیا (پرنده­ی بهشتی)­­­­­­­­­ گیاهی دائمی، گلدار و تک لپه است. از نظر گیاه شناسی در راسته­ی Zingiberales، خانواده­یStrelitziacea ­­، جنس Strelitzia و دارای 5 گونه­ی مهم است. مهم­ترین گونه­ی آن با نام علمیStrelitzia reginae با گلبرگ­های آبی مایل به بنفش و کاسبرگ­­­های نارنجی که شکل سر پرنده­ی زیبای بهشتی را دارد می­باشد. ارتفاع این گیاه 5/1 تا 2 متر و در محیطی به قطر حدود 1 متر با برگ­های پارویی شکل و پهنکی به طول 25 تا 70 سانتیمتر و عرض 10 تا 30 سانتی­متر گسترده می­شود، گل­ها بالاتر از برگ­ها، در نوک ساقه­های بلند (دمگل) از بین اسپات که شکل وظاهر سر و منقار یک پرنده آن را دارد بیرون می­آیند گل و کاسبرگ در یک زمان از اسپات که شامل سه کاسبرگ نارنجی درخشان پر رنگ و سه گلبرگ بنفش آبی نمایان می­شوند، دو گلبرگ آبی متصل به هم به شکل پیکان یا فلش مانند هستند (پاداشت دهکایی و کافی، 1381. www.floridata.com/ref/s/stre_reg.cfm). 1–11- مرفولوژی و آناتومی گل پرنده بهشتی گل آذین استرلیتزیا رژینا دارای یک دمگل بلند است که در انتها به یک براکته قایقی شکل منتهی می­شود که گل­های کامل دارای سه کاسبرگ نارنجی کم بیش مساوی و سه گلبرگ آبی نامساوی هستند. دو گلبرگ در یک ساختمان پیکانی شکل به هم پیوسته­اند در شیار حاصل از پیوستن دو گلبرگ پنج پرچم و خامه قرار گرفته است، سومین گلبرگ کوچک است و کیسه مانند که در پایه­ی گلبرگ­های پیکانی شکل قرار گرفته است. پنج پرچم دارای میله­های بلند و بساک طولی هستند و تقریباً طول دو گلبرگ پیوسته شده پیکانی شکل را دنبال می­کنند. طول بساک ها قبل از شکفتن گل 51-48 میلیمتر است وکاسبرگ­ها نارنجی و گلبرگ­ها آبی هستند انتهای بساک­ها به انتهای غلاف گلبرگ متصل شده­اند. میله­های پرچم خیلی باریک با پایه­ی مخروطی و مایل به آبی هستند. دانه گرده نا صاف وحدود 100 میکرومتر قطر دارد. جوانه زنی گرده هم روی کلاله و هم روی محلول 1% ساکارز القاء می­شود و قطر لوله گرده در حدود 30 میکرومتر است. استرلیتزیا یک گیاه تک پایه با گل­های کامل دو جنسی است اما به دلایل ژنتیکی دانة گرده خود را پذیرا نیست و باید توسط دانه­های گردة گیاه دیگر عمل تلقیح صورت گیرد، در طبیعت و زادگاهش این کار توسط پرندگان و خفاش انجام می­شود و در موسسه­های تولیدی توسط ابزاری مانند قلم مو و دست انسان صورت می­گیرد (پاداشت دهکایی و کافی، 1381).  1– 12- پرورش و نگهداری 1 –12–1- آبیاری استرلیتزیا در بهار و تابستان و فصل رشد به آبیاری منظم و مرتب نیاز دارد و هر چند که به خشکی و کم آبی نیز مقاوم است، ولی برای گلدهی بهتر باید از خشکی زیاد و مفرط آن در فصل گرما پرهیز شود. اما در غیر از آفتاب کامل و تابستان، نیاز آن به آب کمتر می­شود. 1-12-2- دما در تحقیقات به­عمل آمده حداقل دما برای تولید گل، 13 درجه سانتی­گراد در شب و 21 درجه سانتی­گراد در روز است، ولی دمای بهینه 17 درجه سانتی­گراد در شب و 21 تا 23 درجه سانتی­گراد در روز می­باشد. دمای بالا­­تر از 28 درجه سانتی­گراد برای این گیاه مفید نبوده زیرا باعث سقط جوانه گل می­شود، در دمای پایین تر از 12 درجه گلدهی نکرده و گل­های باز آن در دمای زیر 8 درجه سانتی­گراد آسیب می­بینند و بوته­ی آن سرمای شدید و یخبندان را تحمل نمی­کند و اندام هوایی آن از بین می­رود (پاداشت دهکایی و کافی، 1381). 1–12– 3 – نور نور مانند دما بر روی گلدهی استرلیتزیا تاثیر ندارد اما دیده شده گیاهانی که در آفتاب کامل رشد کرده­اند از گیاهانی که در سایه کامل بوده­اند برگ بیشتر و در نتیجه گل بیشتر نیز تولید کرده­اند به­طور کلی هم در آفتاب و هم در کمی سایه پاسخ خوبی می­دهد (پاداشت دهکایی و کافی، 1382). 1- 12 – 4 – بستر کشت استرلیتزیا تقریباً تحمل و سازگاری با هر نوع خاکی دارد اما بهترین رشد آن درخاک­های لومی غنی و با زهکشی خوب است. 1–12– 5- کود دهی و تغذیه در طول فصل رشد گیاهانی که در زمین کاشته شده­اند نیاز به یک کود خوب و متعادل با پایه نیتروژنی بالا دارند که باید ضمن مرطوب نگه داشتن خاک به استرلیتزیا داده شود. در صورت امکان عناصر کمیاب مفید است، برای گیاهان گلدانی رسیدگی به این موضوع اهمیت بیشتری دارد. 1– 13- گلدهی و عوامل آن استرلیتزیا از نظر گل آغازی یک گیاه خود القاء است (self indactive)، و سه دوره در رابطه با مدت نمو و رشد گل آن وجود دارد­: دوره اول از گل آغازی تا ظهور برگ مربوط به جوانة­ گل که مدت 6 ماه طول می­کشد؛ دوره دوم از ظهور برگ تا ظهور غنچة گل که حدود 4 ماه به طول می­انجامد و دوره سوم از ظهور غنچه تا شکفتن گل که حدود 2 ماه طول می­کشد (پاداشت دهکایی و کافی، 1381). 1– 14– ازدیاد و ثکثیر استرلیتزیا را می توان از سه طریق جنسی (بذر)، تقسیم بوته و روش کشت بافت سلول و اندام، تکثیر و ازدیاد نمود. تکثیر به وسیله بذر عمده­ترین راه تکثیر فراوان و تجارتی­ترین آن نیز است، ولی اشکال عمده آن، طول مدت جوانه زنی و سبز شدن بذر، و همچنین زمان طولانی از جوانه زنی تا مرحله بلوغ و گلدهی آن است، که معمولا ممکن است تا 4 سال یا بیشتر نیز طول کشد. تقسیم بوته سریع­ترین روش رسیدن به مرحله گلدهی و محصول می­باشد، یعنی در سال اول بعد از تکثیر، ولی به عنوان یک راه تجاری، عمومیت ندارد. از روش کشت بافت هم می­توان به تکثیر استرلیتزیا مبادرت کرد اما درحال حاضر در مورد این گیاه خیلی مرسوم نیست. 1– 15- آفات و بیماری ها استر لیتزیا در برابر آفات و بیماری­ها، بر خلاف بسیاری از گل­ها و گیاهان زینتی، گیاه نسبتاٌ مقاومی است، ولی از جمله­ی آفات و امراضی که در صورت بالا بودن رطوبت و تهویه نا مناسب روی این گیاه تاثیر گذار است، می­توان به کنه­های عنکبوتی قرمز و برخی قارچ­های گیاهی اشاره کرد.  1. Rout  1. Ronald & Dianne [3]-Westervelt,2003 [4]-Dole&Wilkins,1996 [5]- Chen et all,1988 [6]- Robbins,2006 [7]- Cut foliage [8]-Chrysanthemum morifolium دریافت فایل بررسی تأثیر کمپوست کود گاوی در بستر کشت و شوری آب آبیاری بر رشد گیاه پرنده ی بهشتی Strelitzia reginae) )

فهرست موضوعی اشخاص در شاهنامة فردوسی از هفت خان اسفندیار تا پایان پادشاهی قباد

فهرست موضوعی اشخاص در شاهنامة فردوسی از هفت خان اسفندیار تا پایان پادشاهی قباد چکیده شاهنامۀ حکیم ابوالقاسم فردوسی از داستان های بسیاری تشکیل یافته است . در عین حال هر یک از داستان‏های این اثر حماسی عظیم دارای شخصیّت های فراوانی است که مطالعۀ تک تک حوادث زندگی این شخصیت‏ها به صرف زمان بسیاری نیازمند است و این احتمال وجود دارد که همین حجم انبوه در عدم رغبت به خوانش این متن ارزشمند مؤثر افتد .پژوهش حاضر جهت تسهیل در امر دستیابی به اطلاعات موجود در شاهنامه با صرف زمان کمتر، به بررسی اقدامات، رفتار ها و حوادث زندگی پادشاهان، پهلوانان و سایر اشخاص در شاهنامۀ فردوسی پرداخته و با عنوان بندی، فهرست کردن و ارائۀ آن‏ها با ترتیبی منطقی، این امکان را برای خواننده فراهم آورده است که با یک بار نگاه کردن به فهرست اقدامات و حوادث مهمّ زندگی آنان، آشنایی کلی با چگونگی حضور شخصیت‏ها در شاهنامه پیدا کند وبدون اتلاف وقت و سردرگمی ، به سراغ حادثۀ خاصی برود که خواهان مطالعه وکسب آگاهی بیشتر دربارۀ آن است.  کلید واژه: فردوسی، شاهنامه، شخصیت‏های شاهنامه  فهرست مطالب عنوان شمارۀ صفحه مقدمه...1 بخش اول :اسامی خاص الف) آرزو...6 آزاده...6 اَرجاسپ..7 اَردشیر...7 اَردشیرموبد.. 15 اَردشیرنیکوکار...15 اَردوان...15 اَرسطالیس....17 اِسفندیار...17 اِسکندر.............................................................................................................................................................................28 اَشک.................................................................................................................................................................................41 اَلان شاه...........................................................................................................................................................................41 اَلوای.................................................................................................................................................................................41 اَندریمان......................................................................................................................................................................... 41 اندیان...............................................................................................................................................................................42 اورمزد 1 .......................................................................................................................................................................42 اورمزد 2..........................................................................................................................................................................42 اورمزد بزرگ...................................................................................................................................................................43 ب) بابک..................................................................................................................................................................................43 برانوش 1.........................................................................................................................................................................44 برانوش 2........................................................................................................................................................................44 براهام جهود....................................................................................................................................................................44 برزمهر..............................................................................................................................................................................45 برزین.............................................................................................................................................................................. 45 بِلاش پیروز......................................................................................................................................................................46 بُناک.................................................................................................................................................................................46 بَنداه..................................................................................................................................................................................46 بندوی..............................................................................................................................................................................46 به آفرید.......................................................................................................................................................................... 47 بهرام اورمزد....................................................................................................................................................................47 بهرام بهرام.......................................................................................................................................................................48 بهرام بهرامیان................................................................................................................................................................48 بهرام شاپور.....................................................................................................................................................................48 بهرام گور.........................................................................................................................................................................49 بهرام هور.........................................................................................................................................................................67 بهزاد.................................................................................................................................................................................67 بهمن 1............................................................................................................................................................................67 بهمن 2............................................................................................................................................................................70 بیژن..................................................................................................................................................................................70 بیطقون............................................................................................................................................................................70 بیورد.................................................................................................................................................................................71 پ) پارس...............................................................................................................................................................................71 پارس مرزبان...................................................................................................................................................................71 پِروش...............................................................................................................................................................................71 پشوتن..............................................................................................................................................................................71 پیروز............................................................................................................................................................................... 73 پیروز بهرامیان................................................................................................................................................................73 پیروز یزدگرد..................................................................................................................................................................74 ج) جاماسپ 1......................................................................................................................................................................75 جاماسپ 2......................................................................................................................................................................75 جانوشیار..........................................................................................................................................................................76 جوانوی.............................................................................................................................................................................76 خ) خرّاد1...............................................................................................................................................................................76 خرّاد 2 ............................................................................................................................................................................77 خرّاد 3.............................................................................................................................................................................77 خُزاعه...............................................................................................................................................................................77 خزوران.............................................................................................................................................................................77 خسرو 1 .........................................................................................................................................................................77 خسرو 2...........................................................................................................................................................................77 خضر.................................................................................................................................................................................78 خوشنواز...........................................................................................................................................................................78 د) دادبرزین..........................................................................................................................................................................79 دارا....................................................................................................................................................................................79 داراب................................................................................................................................................................................81 دل افروز..........................................................................................................................................................................83 ر) رستم................................................................................................................................................................................83 رشنواد..............................................................................................................................................................................89 رودابه................................................................................................................................................................................89 روزبه.................................................................................................................................................................................90 روشنک........................................................................................................................................................................... 90 ز) زال................................................................................................................................................................................... 91 زرمهر.............................................................................................................................................................................. 92 زواره................................................................................................................................................................................ 93 س) ساسان 1 ........................................................................................................................................................................94 ساسان 2.........................................................................................................................................................................94 ساسان چهارم.................................................................................................................................................................94 ساسان ساسان................................................................................................................................................................95 سپینود.............................................................................................................................................................................95 سُورُک............................................................................................................................................................................ 95 سوسنک......................................................................................................................................................................... 96 سوفرای........................................................................................................................................................................... 96 ش) شاپور............................................................................................................................................................................... 97 شاپور اردشیر..................................................................................................................................................................97 شاپور ذوالاکتاف.............................................................................................................................................................99 شاپور رازی...................................................................................................................................................................104 شاپور شاپور.................................................................................................................................................................104 شاهوی........................................................................................................................................................................104 شعیب..........................................................................................................................................................................105 شَغاد............................................................................................................................................................................ 105 شنبلید........................................................................................................................................................................ 106 شنگان.......................................................................................................................................................................... 106 شَنگل............................................................................................................................................................................106 شهر ..............................................................................................................................................................................109 شهرگیر 1 ...................................................................................................................................................................109 شهرگیر 2.....................................................................................................................................................................109 شهروی..........................................................................................................................................................................109 شیرخون.......................................................................................................................................................................110 ط) طایر...............................................................................................................................................................................110 طرخان..........................................................................................................................................................................110 طینوش 1 ...................................................................................................................................................................110 طینوش 2.....................................................................................................................................................................111 ف) فرآیین...........................................................................................................................................................................111 فرامرز............................................................................................................................................................................111 فرانک............................................................................................................................................................................113 فرشید وردکدیور.........................................................................................................................................................113 فغانیش..........................................................................................................................................................................113 فغستان.........................................................................................................................................................................113 فور..................................................................................................................................................................................114 فیلقوس.......................................................................................................................................................................114 ق) قارن...............................................................................................................................................................................114 قارن برزمهر..................................................................................................................................................................115 قباد................................................................................................................................................................................115 قیدافه............................................................................................................................................................................118 قیدروش...................................................................................................................................................................... 119 قیران .......................................................................................................................................................................... 119 قیطون...........................................................................................................................................................................120 ک) کتایون...........................................................................................................................................................................120 کرزسپ.........................................................................................................................................................................120 کنارنگ..........................................................................................................................................................................121 کُهرم..............................................................................................................................................................................121 کَید هندی ..................................................................................................................................................................121 گ) گرگسار..........................................................................................................................................................................122 گستهم......................................................................................................................................................................... 124 گُشتاسپ.......................................................................................................................................................................124 گُشسپ..........................................................................................................................................................................126 گلنار...............................................................................................................................................................................126 گودرز ................................................................................................................................................................127 گوش بستر.................................................................................................................................................................. 127 گیروی .........................................................................................................................................................................127 ل) لُنبک آبکش............................................................................................................................................................... 127 مالکه..............................................................................................................................................................................128 مانی صورتگر..............................................................................................................................................................128 ماه آفرید..................................................................................................................................................................... 129 ماهیار 1 ......................................................................................................................................................................129 ماهیار 2...................................................................................................................................................................... 129 ماهیار 3........................................................................................................................................................................129 مزدک............................................................................................................................................................................130 مشکناز..........................................................................................................................................................................131 مشکنک........................................................................................................................................................................131 مَنذر...............................................................................................................................................................................132 مهرآذر...........................................................................................................................................................................134 مهران............................................................................................................................................................................134 مهربرزین خرّاد............................................................................................................................................................134 مهربنداد........................................................................................................................................................................135 مهرپیروز بنداد.............................................................................................................................................................135 مهرک نوشزاد...........................................................................................................................................................135 مهرنوش......................................................................................................................................................................135 میلاد..............................................................................................................................................................................135 ن) ناردانک..........................................................................................................................................................................136 ناهید..............................................................................................................................................................................136 نِرسی 1 .......................................................................................................................................................................136 نِرسی 2.........................................................................................................................................................................137 نِرسی 3.............................................................................................................................................................137 نِرسی آزادچهر.................................................................................................................................................137 نصرقتیب....................................................................................................................................................................138 نُعمان..........................................................................................................................................................................138 نوش آذر.....................................................................................................................................................................139 نوشه.............................................................................................................................................................................139 نوشین روان...............................................................................................................................................................139 ه) هرمز.............................................................................................................................................................................140 هرمزد..........................................................................................................................................................................140 هرمز یزدگرد.............................................................................................................................................................. 140 هَفتواد...........................................................................................................................................................................141 همای 1 .......................................................................................................................................................................141 همای 2......................................................................................................................................................................142 همای چهرآزاد.............................................................................................................................................................142 هوشیار..........................................................................................................................................................................143 ی) یازاردشیر......................................................................................................................................................................144 یانُس..............................................................................................................................................................................144 یزدگردبزهگر...............................................................................................................................................................144 یزدگردبهرام.................................................................................................................................................................145 بخش دوّم:عناوین عام ب) باغبان......................................................................................................................................................................148 پ) پزشک1..................................................................................................................................................................148 پزشک2.......................................................................................................................................................................148 د) دبیر..........................................................................................................................................................................149 دختر اردوان.............................................................................................................................................................149 دخترمهرنوش زاد....................................................................................................................................................149 دخترهفتواد..............................................................................................................................................................150 دهقان............................................................................................................................................................................150 دهقان چاچ.................................................................................................................................................................150 دیده بان.......................................................................................................................................................................150 ر) راهب..............................................................................................................................................................................151 ز) زن پالیزبان ................................................................................................................................................................151 زن گازُر........................................................................................................................................................................151 س) ساقی.............................................................................................................................................................................152 سکُوبا.............................................................................................................................................................................152 ف) فرستاده 1....................................................................................................................................................................152 فرستاده 2...................................................................................................................................................................152 فرستاده 3...................................................................................................................................................................152 فرستاده 4...................................................................................................................................................................152 فغفور 1........................................................................................................................................................................153 فغفور 2........................................................................................................................................................................153 فیلسوف هندی .........................................................................................................................................................153 ق) قیصر 1.........................................................................................................................................................................154 قیصر 2.........................................................................................................................................................................154 ک) کنیزک 1.....................................................................................................................................................................154 کنیزک 2.....................................................................................................................................................................155 گ) گازر .............................................................................................................................................................................155 ل) لوریان............................................................................................................................................................................155 م) موبد 1 ........................................................................................................................................................................156 موبد 2..........................................................................................................................................................................157  فهرست منابع..............................................................................................................................................................158 مقدمه شاهنامۀ فردوسی بزرگترین منظومۀ حماسی زبان فارسی و آیینۀ تمام نمای فرهنگ، اعتقادات و آداب و رسوم ایرانیان است. این شاهکار بزرگ ادبی، دارای شهرتی جهانی بوده و به مثابۀ شناسنامه و سند هویّت ملّت ماست. شاهنامه سرگذشت قوم ایرانی را از آغاز آفرینش جهان و نخستین فرمانروایان ایران تا زمان شکست آخرین امپراتور ساسانی از سپاه اسلام، دربر می‏گیرد، بنابراین از داستان­های بسیاری تشکیل یافته و محدودۀ زمانی آن نیز طولانی است. اشخاص متعددی در داستان­های آن نقش­آفرینی کرده­ و با اقدامات خود در روند داستان­ها تأثیرگذار و از آن‏ها تأثیرپذیر بوده­اند. آشنایی با این اشخاص گرچه ممکن است مطلوب و دلخواه باشد؛ امّا مطالعۀ حوادث زندگانی و اقدامات فرد فرد آن‏ها با توّجه به حجم شاهنامه مستلزم صرف زمان بسیاری است و نیز هیچ منبع مدوّن و طبقه بندی شده‏ای وجود ندارد تا هر پژوهشگری بتواند بدون جست وجوی بخش اعظمی از شاهنامه و مطالعه تک تک ابیات آن، به آسانی به اطلاعاتی که نیاز دارد دسترسی پیدا کند. پژوهش حاضر به منظور تسهیل در امر دستیابی به اشخاص داستان­ها و حوادث زندگی آن­ها کوشیده است فهرستی موضوعی از اشخاص شاهنامه به دست دهد تا ابتدا مانند هر فهرست دیگری با ترتیب الفبایی بتوان به سهولت و بدون اتلاف وقت و سردرگمی شخصیّت مورد نظر را از میان اشخاص بسیاری که نامشان در شاهنامه آمده است، یافت؛ و سپس با مراجعه به نام آن شخص به تمامی حوادث زندگی و اقدامات او پی برد و بر مطالب داستان­ها احاطۀ کافی پیدا کرد.همچنین در ارائه مطالب سعی شده است تا جایی که ممکن است بین ماجراهای مربوط به هر شخص پیوند و نظم منطقی رعایت شود تا موضوعات گسیخته و در حکم یادداشت‏های پراکنده نباشد. هدف ما این بوده‏است که خوانندگانی که قصد مطالعه و آشنایی با هر یک از اشخاص شاهنامۀ فردوسی را دارند و بنا به هر علّتی امکان بررسی تمامی ابیات، برای آن­ها فراهم نیست با صرف مدّت زمان کمتری از رفتارها واقدامات شخص مورد نظر خود آگاهی پیدا کنند. مبنای این پژوهش شاهنامۀ تصحیح آقای «جلال خالقی مطلق» می باشد. به منظور انجام یافتن این پژوهش، ابتدا تمامی ابیات به طور دقیق مورد مطالعه قرار گرفته و پس از استخراج عناوین اشخاص و معرفی کوتاه آن‏ها، حوادث زندگی و اقدامات آنان بررسی و به صورت فهرست موضوعی طبقه­بندی شده‏است. این پژوهش به بررسی حدود دوازده هزار و چهار صد بیت از اثر بی بدیل حکیم ابوالقاسم فردوسی پرداخته و با توجّه به حجم این اثر و حضور پادشاهان و اشخاص متعدد در آن تقریباً به پادشاهی بیست وهفت پادشاه وصد وهفتاد وشش شخصیّت دیگر انجامیده است. محدودۀ آن از زمان پادشاهی گشتاسپ و قسمت هفت خان اسفندیار شروع و به پایان پادشاهی قباد منتهی شده است. همچنان که اشاره شد تکیه این تحقیق، عمدتاً بر اقدامات و کارکردهای شخصیت‏هاست. اقداماتی مانند جنگ، پیروزی، شکست و موارد بسیار دیگر که ساختار زندگانی شخصیّت­های مطرح و گمنام شاهنامه را نمایان می‏سازد؛ اما در عین حال این اعمال و رفتار، خواه‏ناخواه معرّف شخصیت‏ها و ویژگی­های فردی آنان نیز می‏باشد. برای نمونه با بررسی اقدامات" اسفندیار"مشخّص می­شود که او تابع قانون، نظم، وظیفه و پیرو دستور پادشاه است. "رستم" نسبت به ایران، شاه و پهلوانان وفادار و فداکار ؛ ولی سخت حیثیّت پرست است." اسکندر" شیفتۀ جهانگیری و اقتدار است." بهرام گور" عاشق عیش و عشرت و شکار است." نوشین روان" مظهر عدالت به شمار می­رود و شخصیّت­های درجۀ دوم مانند" پشوتن" و " ارسطالیس" مظهر خیرخواهی و دلسوزی هستند. خلاصه اینکه هر یک از اشخاص در شاهنامه- که تعداد آن‏ها نیز بسیار است- ویژگی­های خاصّ خود را دارند . فصل‏های تحقیق: این تحقیق در سه قسمت شامل:مقدمه، اسامی خاص و عناوین عام تنظیم شده است؛ به این ترتیب که پس از مقدمه، اسامی خاص و پس از آن عناوین عام به ترتیب حروف الفبا درج گشته است . برخی از مشکلاتی که در انجام دادن این پژوهش با آن مواجه بودیم: - یافتن عبارتی که در عین کوتاهی بتواند بیانگر حادثه‏ای باشد که محدودۀ روایت آن در شاهنامه چندین بیت و گاه چندین صفحه را به خود اختصاص داده بود. - فاصله افتادن میان مطالب مربوط به زندگی و اقدامات یک شخص یا وجود دو یا سه موضوع در یک بیت که تفکیک و عنوان‏گذاری آن را مشکل می­ساخت. - جمع‏آوری مطالب مربوط به پادشاهانی که قبل از رسیدن به تاج و تخت و در زمان حکومت پدران خود اقداماتی را انجام داده­بودند که شرح آن در ضمن همان پادشاه اصلی آمده بود. برای مثال: هفت خان اسفندیار اگرچه باید ذیل عنوان اسفندیار جای بگیرد؛ اما ابیات مربوط به آن در ذیل پادشاهی پدرش گشتاسپ آمده است. پیش از انجام دادن این پژوهش چشم‏اندازی که در برابر ما بود چنین اجزاء و محتوایی داشت: پرسش­های اصلی تحقیق: - ساختار زندگی شخصیّت­های شاهنامه­ی فردوسی چگونه است؟ - نقش این پایان نامه در معرفی شخصیّت­­های گمنام شاهنامه چیست؟ - نقش این پایان نامه در معرفی شخصیت­های مطرح شاهنامه چیست؟ فرضیه­ها: - ساختار حوادث زندگانی شخصیّت­های شاهنامه شبیه به یکدیگر نیست و هرکدام ویژگی­های خود را دارند. - نقش پر رنگ برخی از شخصیّت­ها در شاهنامۀ فردوسی مانع از نمایان شدن دیگر شخصیّت­ها­ شده است و انجام یافتن این پایان نامه به برجسته نمایی این اشخاص کمک شایانی خواهد نمود. - بررسی های شاهنامه پژوهان غالباً برشخصیت هایی خاص و نیز حوادثی خاص از زندگانی آنان تکیه داشته است . این پژوهش می تواند حوادثی از زندگانی شخصیت های مطرح شاهنامه را که کمتر مورد توجه قرار گرفته است، در معرض دید پژوهندگان قراردهد. اهدف تحقیق: - توجه به حوادث مغفول مانده از زندگانی شخصیت‏های شاهنامه - ارائۀ تمامی حوادث زندگی شخصیت­های­ شاهنامه - معرفی بعضی شخصیت های مغفول مانده در شاهنامه. - تسهیل امر دست یابی به حوادث زندگانی شخصیت های شاهنامه پیشینۀ تحقیق: تا کنون پژوهش­های بسیاری در مورد اشخاص و ویژگی­های شخصیّتی قهرمانان شاهنامه انجام شده است که عمدتا به چند چهرۀ مشهور پرداخته اند یا فقط به معرفی نام و نژاد آنها بسنده کرده اند؛ برای نمونه کتاب­های «فرهنگ نام­های شاهنامه»و«حماسه آفرینان شاهنامه»و....امّااین پژوهش در میان پایان نامه‏های دفاع شده در سطح کشور و یا کتاب­ها و فرهنگ­های نوشته شده دربارۀ شاهنامۀ فردوسی هیچ سابقه ای ندارد. روش تحقیق: در اجرای این پژوهش از روش کتابخانه­ای استفاده شده است؛ به این ترتیب که تمامی ابیات به طور دقیق مورد مطالعه قرار گرفته­اند. پس از استخراج عناوین اشخاص (اصلی و فرعی) و معرفی کوتاه آنها، حوادث مهم زندگی و اقدامات آنها مورد بررسی قرار گرفته و به صورت فهرست موضوعی طبقه­بندی شدند. باری نگارنده با تمام کاستی­ها و نارسایی­هایی که در این پژوهش وجود دارد، امیدوار است این کار برای دانش پژوهان ادب دوست به ویژه پژوهندگان شاهنامۀ فردوسی سودمند افتد. بخش اول: اسامی خاص  بخش اول: اسامی خاص  آرزو دختر ماهیار گوهر فروش بود که بهرام گور او را به همسری برگزید. خیره شدن آرزو از دیدار بهرام گور: ج6،ص491 ، ب982 دادن جام شراب به ماهیار و بهرام: ج6،ص 491 ، ب984-986 خوش آمدگویی به بهرام گور: ج6،ص491-492، ب994-997 مدح و چامه سرایی، برای ماهیار و بهرام: ج6 ، ص492-493،ب1000-1017/ ج6،ص500 ،ب 1116-1120 پسندیدن بهرام گور برای همسری خود: ج 6 ، ص493-494، ب1024-1026/ ج6، ص494، ب 1040 ازدواج آرزو با بهرام گور و رفتن به شبستان وی: ج 6،ص495، ب1042-1044/ج6،ص500، ب 1125 خبر یافتن از هویت واقعی بهرام گور :ج6،ص497، ب1074-1081 رفتن آرزو نزد بهرام با گوهر و نثار: ج6،ص498، ب1091-1092 فرا خـواندن پـدر خـود نـزد بهـــرام: ج6،ص498، ب1097 آزاده کنیز رومی که بهرام او را به همسری برگزید و سر انجام به دست بهرام در شکارگاه زیر سم اسب جان باخت. رفتن آزاده همراه بهرام به شکارگاه: ج6،ص373-374،ب166-173 شرط گذاشتن آزاده برای بهرام درشکار آهو: ج6، ص374-375،ب177-182 کشته شدن به دست بهرام بعد از دل سوزی برای آهو:ج6،ص376،ب193-198 ارجاسپ پادشـاه تـوران بــــود و جـنگهای بسیـاری با گشتاسپ داشت و دختران گشتاسپ را در رویین دژ دربند کرده بود و سرانجام به دست اسفندیار کشته شد. فریب خوردن از اسفندیار و پناه دادن به وی در رویین دژ:ج5،ص260-261،ب491-504 نواخت اسفندیار و پرسش از نام وی: ج5،ص262، ب517-520 پرسش از اسفندیار دربارۀ ایران و دریافت پاسخ: ج5،ص262-363،ب521-527 مغرور شدن ارجاسپ به موقعیت خود: ج5 ، ص 263، ب528-529 فریب خوردن از اسفندیار و اجازه دادن به وی برای بزم آرایی: ج5،ص267،ب575-577/ ج5، ص267 ، ب581 آماده شدن ارجاسپ برای رزم با پشوتن: ج5 ، ص 269،ب598-602 غمگین شدن ارجاسپ از سخنان کهرم دربارۀ ایرانیان: ج5،ص270،ب618-622 فراخوانی و تحریک لشکر برای جنگ با ایرانیان: ج5، ص270-271،ب623-626 بیدار شدن از خواب و درآویختن با اسفندیار: ج5، ص273،ب649-651/ ج5،ص273،ب655-656 کشته شدن ارجاسپ به دست اسفندیار: ج5، ص 273،ب657-658 اردشیر پسر ساسان است که پس از شکست دادن اردوان به مدت چهل و دو سال پادشاهی کرد0 تولّد و نامگذاری اردشیر : ج6، ص142-143، ب 136-138 آموختن انواع هنرها :ج6،ص143،ب141-142 رفتن اردشیر به درگاه اردوان: ج6، ص 144، ب 163-164 مورد لطـف و احتـرام واقـع شـدن اردشیر از طرف اردوان :ج6،ص144،ب165-168 فرستادن پیشکش ‏هایی نزد اردوان: ج6، ص 145 ، ب170-171 شرکت در نخجیرگاه همراه اردوان و پسرانش و شکارکردن گورخر با یک تیر:ج6، ص145،ب181-182 معرفی خود به اردوان به عنوان شکارکننده گورخر: ج6،ص146،ب185 دعوت اردشیر از پسر اردوان برای اثبات ادعای خود:ج6،ص146،ب187-188 مورد عتاب قرار گرفتن اردشیر از سوی اردوان و گماشته شدن به آخور سالاری: ج6، ص146، ب 194 -189 غمگین شدن اردشیر به خاطر انتصابش به آخور سالاری :ج6،ص146،ب195 نامه نوشتن و گزارش رویدادها به بابک:ج6، ص 146-147،ب196-198 دریافت نامۀ بابک و به فکر فریب و چاره افتادن: ج6، ص147،ب210 انتخـاب کـردن سـرایی در نزدیکی اسـطبل بـرای میگساری: ج6، ص147-148،ب211-213 صحـبت کردن اردشیـر بـا گلـنار :ج6، ص149، ب 225-226 غمگین و دلسرد شدن از کار اردوان: ج6، ص149، ب236-237 چاره جویی اردشیر برای گریز از لشکر اردوان :ج6، ص150،ب238/ج6،ص151،ب258 صحبت کردن اردشیر با گلنار دربارۀ گریختن به ایران:ج6،ص151،ب259-261/ج6،ص151،ب264 مهیّا کردن شرایط فرار توسط اردشیر: ج6، ص 152، ب272-276 گریختن اردشیر با گلنار به سرزمین پارس: ج6، ص152،ب277-279/ج6،ص154،ب304 استراحت کردن اردشیر و گلنار کنار آبگیر: ج6، ص154،ب306-310 دیدن دو مرد جوان در کنار آبگیر و پند گرفتن اردشیر از آن‏ها :ج6،ص154-155،ب311-314 منصرف شدن اردشیر و گلنار از استراحت و ادامه دادن به راه :ج6،ص155،ب315-316 رسیدن به کنار دریا، یاری خواستن از خداوند و عبور از دریا :ج6،ص156 ،ب337-342 گرد آمدن سپاهیان در کنار دریا و استقبال از اردشیر: ج6، ص157،ب343-348 سخن‏ گفتن اردشیر و گرد آوردن سپاه: ج6، ص 157-158،ب349-363 شـادمـانی اردشـیر از گـردآمـدن سـپاه و تـأسیس شارستان کنار دریا:ج6،ص158،ب364-366 لشکرکشی اردشیر به سوی اسطخر پس از شنیدن سخنان موبد :ج6، ص158-159، ب 367-373 نواخت ُبناک توسط اردشیر :ج6،ص159،ب382 اندیشناک شدن اردشیر از بُناک وسپاه وی: ج6، ص159،ب383-384 مطمئن شدن اردشیر از جانب بُناک پس از عهد و پیمان او:ج6،ص160،ب391-393 رفتن اردشیر به سوی آتشکدۀ رام خرّاد ونیایش با خداوند:ج6،ص160،ب393-395 پاداش دادن به سپاهیان پس ازسان دیدن:ج6، ص160،ب396-397 پیروزی اردشیر در جنگ با بهمن : ج6،ص160-161، ب398-406 تاخـتن اردشیـر از پس بهمن و رسیدن به اسطخر: ج6، ص161،ب407-408 مشهـور شدن اردشـیر و پیوستن سپاهیان بی‏شمار به او :ج6،ص161،ب409-410 راندن اردشیر سپاه خود را از پارس پس از نیرو گرفتن او و سپاهش :ج6،ص161،ب411 رویارویی و جنگ اردشیر با اردوان :ج6،ص162-163،ب418-424 دستور اردشیر برای کشتن اردوان: ج6، ص163، ب436-438 فرستادن دو پسر اردوان به زندان :ج6، ص 164 ب441-442 بخشیدن غنایم جنگی به سپاهیان:ج6، ص 164 ب445-446 قبول پیشنهاد بنُاک و خواستگاری از دختر اردوان: ج6، ص164ب454 آمدن به ری پس از اقامت دو ماهه در کاخ اردوان : ج6، ص165،ب455-456 تأسیس و آبادکردن شهر خرّۀ اردشیر (شهرگور) و روسـتاهای اطراف آن: ج6، ص165-166، ب457-466 لشکرکشی اردشیر وجنگ با کردان:ج6، ص166، ب467-471 گریختن اردشیر و سپاهیان اندکش از جنگ کردان: ج6،ص166،ب472-475 دیـدن آتـش بـر فـراز کـوه و رفـتن اردشیــر و سپاهیانش به آنجا: ج6،ص167،ب78-478 رسـیدن اردشـیر و سـپاهیـانش نـزد شبـانان و استراحت در آنجا: ج6،ص167،ب479-484 پرسش و پاسخ اردشیر و سر شبان :ج6،ص167، ب484-490 بردن چند نفر از چوپانان برای نمایاندن راه :ج6، ص167، ب491 مورد استقبال واقع شدن اردشـیر از طرف مـردم ده: ج6، ص168،ب492-494 فرسـتادن اردشیر کارآگاهان را و خبر گرفتن از کردها :ج6،ص168،ب495-498 شادمانی اردشیر از سخنان کاراگاهان: ج6،ص 168 ،ب498 آمـاده شـدن اردشـیر بـرای شبـیخون زدن بـر کردها: ج6،ص168،ب500-502 شبیخـون زدن و شـکست دادن کردها :ج6، ص 168-169،ب503-508 بخشیدن غنایم جنگ کردان به سپاهیان خود: ج6، ص169،ب509-511 مغرور نشدن اردشیر ازشکستن کردها و تاختن به شهر اسطخر: ج6،ص169،ب512 صدور دستور آماده شدن سپاهیان برای رزم: ج6، ص169,ب513-516 لشکر کشیدن اردشیر بـه رزم هفتواد: ج6،ص 175 ،ب590-591 رزم اردشـیر با هفتـواد و شکست یافتن اردشیر: ج6، ص175-176،ب594-599 رزم دوبـارۀ اردشیـر بـا هفتـواد و شاهـوی :ج6، ص176-177،ب600-618 جمع آوری اردشیـر لشکر خـود را پس از جنگ: ج6 ،ص177،ب619-620 بسـته شدن راه آذوقه بر اردشیر: ج6،ص177، ب 621/ج6،ص178،ب624 آگاه شـدن اردشیـر از کار مــهرک نـوشـزاد و سرزنش خود :ج6،ص178،ب627-628 مشـورت اردشیر با بزرگان، چاره جویی از آنان و شنیدن نظرشان:ج6،ص178،ب629-634 بزم آرایی اردشیر و اصابت تیری حاوی پیام بر برۀ خوان :ج6،ص178،ب635-638 آگاه شدن اردشیر از وجود کرم و پیام تهدید آمیز همراه تیر: ج6، ص179،ب640-645 اندیشناک شدن اردشیر از کرم:ج6،ص179،ب648 رانـدن سپـاه خـود به پـارس و جنـگی دیگـر با هفتواد: ج6،ص179،ب649-650 فـرار اردشـیر و بزرگان از جنگ :ج6،ص179،ب 651 /ج6،ص180،ب654 رسیـدن اردشیـر به شارسـتان و دیدن دو جوان روستایی :ج6،ص180،ب655-656 پرسش و پاسخ دو جـوان روستـایی و اردشیر با یکدیگر:ج6،ص180،ب657-660 بزم آرایی دو جـوان و صـحبت کـردن با اردشیر :ج6، ص180-181،ب663-670 شادمانی اردشیر از شنیدن سخنان دو جوان: ج6، ص181،ب671-672/ج6،ص181، ب 684 / ج6، ص182،ب688 معرفی اردشیر خود را به دو جوان و چاره جویی از آن‏ها دربارۀ کرم و هفتواد: ج6، ص181 ،ب 673-674 شنیدن راه چارۀ کرم و هفتواد از دو جوان: ج6، ص181،ب678-683/ج6،ص182،ب686 رفتـن اردشـیر به هـمراه آن دو جــوان به خـرّۀ اردشیر :ج6،ص182،ب689-690 رزم اردشیر و مهرک نوشزاد: ج6، ص 182، ب 691-694 کشتن اردشیر مهرک و خاندان او را :ج6، ص182، ب695-697 مستقر شدن اردشیر و سپاهیانش میان دو کوه : ج 6 ،ص183،ب700-701 سپردن سپاه خود به شهرگیر: ج6: ص183، ب 702-708 رفتن اردشیر در لباس بازرگانان به دژ هفتواد و همراهی هفت مرد راز دار با وی: ج6، ص183-184،ب709-719 معرفی اردشیر خود و همراهانش را به نگهبانان کرم:ج6،ص184-185،ب722-726 راهیـابی اردشیـر به داخـل دژ هفـتواد و اجرای نقشۀ خود:ج6،ص185-186،ب737-742 کشتن اردشـیر کرم و نگهبانان کرم را: ج 6، ص 186-187،ب743-750 اعلام پیـروزی خود و کشتن کرم به سپاهیانش: ج6،ص187،ب751/ج6،ص187،ب708 هشدار اردشیر به شهرگیر برای گرفتن هفتواد: ج6،ص187،ب756-758 دستور اردشیر مبنی بر دار زدن هفـتواد و شاهوی : ج6،ص188،ب767-768 بخشیدن غنایم جنگی بر سپاهیان و بردن غنایم به خرّۀ اردشیر:ج6،ص188،ب770-772 برپا ساختن آتشکده، جشن مهرگان و سده در خرّۀ اردشیر:ج6،ص188،ب773 سپردن آن سرزمین به میزبانان و رفتن به پارس و شهر گور:ج6،ص188،ب774-776 فرستادن سپاه به همراه مردی شایسته به کرمان: ج6، ص189،ب777 رفتن اردشیر به سوی طیسفون: ج6، ص189 ، ب778 تاجگذاری و نشستن اردشیر بر تخت پادشاهی در بغداد :ج6،ص193،ب1-4 دریافت فایل فهرست موضوعی اشخاص در شاهنامة فردوسی از هفت خان اسفندیار تا پایان پادشاهی قباد