![]() تیغ زنگزدهتیغ زنگزده کتاب «تیغ زنگزده» نام مجموعه هجده قصه از افسانههای آذربایجان است که حسین منزوی آنها را به فارسی برگردانده است. «مهدی خطیبی»، ویراستار کتاب تیغ زنگزده نیز در یکی از اولین بخشهای این کتاب با نام «مقدمه ویراستار» با مرور تاریخچهای از توجه جامعه ادبی غرب به دانش عوام (فولکلور) به پیدایش و استفاده آن در قلمرو ادبیات معاصر ایران اشاره کرده است و از ادامه دادن آن به شیوهای علمی توسط صادق هدایت، محمد علی جمالزاده، احمد شاملو و بسیاری دیگر سخن به میان آورده است. خطیبی همچنین با بیان اینکه بهرهگیری از دانش عوام یا فولکلور ما را به بخش هویتساز و دادگر فرهنگمان نزدیک میکند، آن را نمودی از جریان اصیل زندگی دانسته است. مصحح این کتاب درباره روند چاپ «تیغ زنگزده» این گونه نوشته است: «گذشته از ارادتی که به این شاعر ارجمند دارم، هیچگاه فکر نمیکردم که ایشان در زمینه ترجمه و داستان نیز تجربهها و آثاری را قابل چاپ داشته باشند. وقتی به کتابچه دستنویس افسانههای آذربایجان برخوردم و کتاب را باتورقی از نظر گذراندم، دریغ و افسوس از نهادم برخاست...باری، پس از مطالعه پیشنهاد چاپ آن را دادم.» همچنین خطیبی با ارایه توضیحاتی درباره تعریف قصه و ویژگیهای آن به معنای کلی، درباره محتوا و ساختار این هجده قصه نوشته است: «هجده قصه پیش رو از لحاظ درونمایه، حول محور قصههای اخلاقی میگردد که به تحسین حسن و تقبیح قبح میپردازد. نکوهش افعالی چون آزمندی، زورگویی، ستمگری و... تکریم افعالی چون بخشش، مهربانی، گذشت، احترام به حقوق دیگران و غیره.» منزوی نیز در بخش کوتاهی پیش از آغاز اولین قصه با نام «یادآوری درباره این مجموعه قصهها» نوشته: «افسانههای آذربایجان با مضامین مختلف خود، برای آشنایی با عادتها ، آداب و رسوم، جهان معنوی، آرزوها و آرمانها و عمری مبارزه با دشمنان خارجی و داخلیاش مایهها و مدارک پربار و با شکوهی در اختیار میگذارد. در این افسانهها نفرت مردم نسبت به بهرهکشی، ستمکاری، طفیلیگری و ریاکاری، احساس میشود و شیوه زندگی ساده و کار خلاق انسانهای خلاق و آبرومند در آنها مترنم است.» تیغ زنگ زده، پادشاه و پسرش، شاه و وزیر، افسانه شاه اسکندر و افسانه جیحون از جمله نامهای این مجموعه قصه است. |
![]() نقد و بررسی آثار سه تن از نویسندگان جنگ: سید مهدی شجاعی، احمد دهقان و احمد غلامیفهرست مطالب عنوان صفحه چکیده... 1 فصل اول: مقدمه و کلیات 1- کلیات. 3 1-1- مقدمه. 3 1-2- اهداف تحقیق... 4 1-3- پیشینهی تحقیق... 4 1-4- روش کار تحقیق.... 5 فصل دوم: نقد و گونههای آن 2- نقد و گونههای آن... 7 2-1- تعریف نقد.. 7 2-1-1- نقد ادبی.. 8 2-1-1-1- نسبی بودن نقد ادبی............. 8 2-1-1-2- فایدهی نقد و کار منتقد......... 8 2-1-1-3- تاریخچه و پیشینهی نقد ادبی..... 9 2-1-1-4- هدفهای نقد ادبی................ 10 2-1-1-5- ضرورت نقد ادبی................. 11 2-1-1-6- نقد ادبی در دورههای مختلف...... 11 2-2- نقد جدید........................... 14 2-3- انواع نقد ادبی..................... 16
فصل سوم: تعاریف جنگ و عوامل آن 3- تعاریف جنگ و عوامل آن................ 22 3-1- تعاریف جنگ......................... 22 3-2- علل جنگ............................ 23 3-3- فلسفه جنگ.......................... 25 3-4- جنگ ایران و عراق................... 26
فصل چهارم: ادبیات دفاع مقدس 4-1- پیشینهی جنگ در ادبیات ایران........ 31 4-2- داستان جنگ تحمیلی یا دفاع مقدس..... 32 4-3- داستان و داستاننویسان دفاع مقدس.... 34 4-4- نویسندگی و «هنر قدسی».............. 35 4-5- ادبیات دفاع مقدس................... 37 4-5-1- مهمترین موضوعاتی که نویسندگان جنگ به آن پرداختهاند 38 4-5-2- داستانهای جنگ با توجه به نوع نگرش به جنگ 39 4-5-3- تاریخچهی رمان و داستان دفاع مقدس. 40 4-5-4- زاویهی دید در داستانهای دفاع مقدس 41
فصل پنجم: نقد داستانهای جنگ سید مهدی شجاعی، احمد دهقان و احمد غلامی 5-1- معرفی سید مهدی شجاعی و نقد آثارش .. 45 5-1-2- رئالیسم جادویی................... 45 5-1-3- معرفی نویسنده ................... 46 5-1-4- آثار شجاعی در زمینهی تألیف بزرگسالان 47 5-1-5- آثار شجاعی در زمینهی تألیف کودکان 47 5-1-6- معرفی مجموعه داستان «دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز» 48 5-1-6-1- خلاصهی داستان «دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز» 48 5-1-6-2- خلاصهی داستان «آبی اما به رنگ غروب» 49 5-1-6-3- خلاصهی داستان «راز دو آینه» .... 49 5-1-6-4- خلاصهی داستان «در آن شب عزیز» .. 50 5-1-6-5- خلاصهی داستان «آرامش قهوهای» ... 51 5-1-6-6- خلاصهی داستان «بغض آینه» ....... 51 5-1-6-7- خلاصهی داستان «امضا» ........... 52 5-1-7- شخصیتپردازی در مجموعه داستان دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز........................................ 53 5-1-8- توصیف در مجموعه داستان دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز 55 5-1-9- شیوهی دیالوگنویسی در مجموعه داستان دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز...................... 57 5-1-10- واگویه یا مونولوگ در مجموعه داستان دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز...................... 61 5-1-11- عشق در مجموعه داستان دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز 62 5-1-12- شیوهی روایت در مجموعهداستان دو کبوتر، دو پنجره، یک پرواز........................................ 63 5-1-13- شیوهی شروع، اوجگیری و ختم مجموعه داستان «دو کبوتر، دوپنجره، یک پرواز»...................... 64 5-2- معرفی احمد دهقان و نقد آثارش....... 67 5-2-1- رئالیسم ......................... 67 5-2-2- معرفی نویسنده ................... 67 5-2-3- آثار احمد دهقان ................. 68 5-2-3-1- خلاصهی داستان «سفر به گرای 270 درجه» 68 5-2-3-2- شخصیتپردازی داستان ............ 68 5-2-3-3- ساختار کلمات و جملات داستان .... 70 5-2-3-4- توصیف شخصیتها و صحنههای داستان 71 5-2-3-5- شیوهی روایت داستان ............ 72 5-2-3-6- شکل شروع، اوجگیری و ختم داستان 73 5-2-4- معرفی و نقد مجموعه داستان «من قاتل پسرتان هستم» 75 5-2-4-1- معرفی مجموعهداستان«من قاتل پسرتان هستم» 75 5-2-4-1-1- خلاصهی داستان «مسافر» ........ 76 5-2-4-1-2- خلاصهی داستان «بلدرچین» ...... 76 5-2-4-1-3- خلاصهی داستان «زندگی سگی» .... 77 5-2-4-1-4- خلاصهی داستان «تمبر» ......... 77 5-2-4-1-5- خلاصهی داستان «بلیت» ......... 78 5-2-4-1-6- خلاصهی داستان «پری دریایی» ... 79 5-2-4-1-7- خلاصهی داستان «من قاتل پسرتان هستم» 79 5-2-4-1-8- خلاصهی داستان «بازگشت» ....... 80 5-2-4-1-9- خلاصهی داستان«بنبست» ......... 80 5-2-4-1-10- خلاصهی داستان «پیشکشی» ....... 81 5-2-4-2- نقد مجموعه داستان «من قاتل پسرتان هستم» 81 5-2-4-2-1- شخصیتپردازی در این مجموعه داستانی 81 5-2-4-2-2- توصیف در مجموعه داستان «من قاتل پسرتان هستم» 88 5-2-4-2-3- ساختار جملات و کلمات مجموعه داستان «من قاتل پسرتان هستم» ...................... 90 5-2-4-2-4- شیوهی روایت در مجموعه داستان من قاتل پسرتان هستم 91 5-2-4-2-5- شکل شروع، اوجگیری و ختم داستان 91 5-3- معرفی احمد غلامی و نقدآثارش......... 98 5-3-1- دادائیسم ........................ 98 5-3-2- معرفی نویسنده ................... 99 5-3-3- معرفی آثار احمد غلامی ............ 100 5-3-3-1- خلاصهی داستان «همهی زندگی» ..... 100 5-3-3-2- خلاصهی داستان «ناله» ........... 101 5-3-3-3- خلاصهی داستان «سکوت»............ 102 5-3-3-4- خلاصهی داستان«سایهها اوهامند» .. 102 5-3-3-5- خلاصهی داستان «در انتهای خشم» .. 103 5-3-4- شخصیتپردازی در مجموعه داستان «همهی زندگی» 103 5-3-5- توصیف در مجموعه داستان «همهی زندگی» 109 5-3-6- شیوهی روایت در مجموعه داستان «همهی زندگی» 114 5-3-7- شکل شروع، اوجگیری و ختم مجموعه داستان «همهی زندگی» 116 5-3-8- نقد کلی مجموعه داستان «همهی زندگی» 118 5-3-9- نقد رمان «جیرجیرک»............... 119 5-3-9-1- خلاصهی رمان «جیرجیرک»........... 119 5-3-9-2- شخصیتپردازی در رمان «جیرجیرک».. 120 5-3-9-3- توصیف در رمان «جیرجیرک»........ 123 5-3-9-5- شکل شروع، اوجگیری و ختم رمان «جیرجیرک» 123 5-3-9-5- نقد کلی رمان «جیرجیرک»......... 125 فصل ششم: نتیجه گیری و پیشنهادها نتیجه گیری ............................. 127 پیشنهادها .............................. 129 منابع .................................. 130 چکیده: جنگ تحمیلی عراق علیه ایران یکی از رویدادهای بزرگ تاریخی عصر حاضر است که تأثیری کلی بر ادبیات، اقتصاد و سیاست کشور گذاشت و باعث خلق ادبیاتی ارزشمند تحت عنوان «ادبیات دفاع مقدس» گردید. در این رساله نگارنده برآن است تا با توجه به ساختار داستان و معیارهای مشخص (شخصیتپردازی، شیوهی روایت، شروع و توصیف داستان) به نقد آثار نویسندگان مذکور بپردازد. این رساله در شش فصل تدوین و تنظیم گشته است که فصل اول و دوم آن به ترتیب شامل کلیات، تعریف نقد و گونههای آن میباشد. فصل سوم ادبیات جنگ را در برمیگیرد که در آن به تعاریف جنگ، فلسفهی جنگ و علل و عوامل آن پرداخته شده است. فصل چهارم شامل ادبیات دفاع مقدس است که در آن به تعریف و پیشینهی ادبیات جنگ در ایران، داستان و داستاننویسی پرداخته میشود. در فصل پنجم که مهمترین فصل رسالهاست، نقد و بررسی آثار سه نویسندهی مذکور مورد پژوهش قرار میگیرد. پس از معرفی هریک از نویسندگان، آثارشان از نظر محتوا، ساختار، شخصیتپردازی، شیوهی روایت، شروع و توصیف بررسی شده است. فصل ششم آخرین فصل این رساله است که شامل نتیجهگیری میباشد. سید مهدی شجاعی، با خلق آثاری مذهبی، جنگی و متنهای ادبی در شروع و بالندگی «ادبیات دفاع مقدس» تأثیری بسزا داشت. احمد دهقان و احمد غلامی، با آمیختن تجربه و تخیل درثبت رویدادهای جنگ و انتقال آن به نسلهای آینده نقش مهمی را در گسترهی ادبیات دفاع مقدس ایفا کردهاند. واژگان کلیدی: نقد ادبی، ادبیات جنگ، داستان، سید مهدی شجاعی، احمد دهقان، احمد غلامی. فصل اول: 1-کلیات 1-1-مقدمه: ادبیات، بخصوص ادبیات داستانی، با جنگ درآمیخته است. از روزگاران کهن تا به امروز، جنگ مقولهی مهمی برای ادبیات محسوب شده و میشود. ادبیات داستانی ایران در واکنش به جنگ هشت ساله در قالب پرداخت حادثه، شخصیت، کنش، کشمکش و فضاسازی، انتخابی هوشمندانه کرده و دو چهرهی کاملاً متضاد از خود نشان داده است. یکی شیفتگی به جنگ با طرح موضوعاتی چون قهرمان و روحیهی قهرمانپروری، آرمانگرایی، حماسهسازی، شجاعت، روحیهی شهادتطلبی، پرداختن به معنویت و دوری از زندگی دنیوی همراه بود و دیگری انزجار و نفرت از جنگ که با موضوعاتی چون: ترس، فقر، تخریب، گرسنگی، فحشا و نابودی بشر و... بررسی همه جانبهی آثار هر نویسنده راهی به سوی بهتر شناختن اوست. با بررسی محتوایی و نحوهی چینش واژگان آثار هر نویسنده می توانیم به سوالات زیر پاسخی درست و منطقی دهیم. محتوای آثار نویسندگان مطرح شده در این پژوهش بیشتر به چه موضوعاتی پرداخته است؟ آیا به نویسندگان مطرح شده در این پژوهش دیکته شده است که داستانی با این قالب و موضوعات مشخص بنویسند یا اینکه دغدغهی فکری و ذهنی آنها نوشتن در مورد جبهه و جنگ بوده است؟ بررسی محتوا و موضوعات و درونمایههای جنگی، ساختار و شخصیتپردازی آثار این نویسندگان نگارنده را بر آن داشت تا در راستای انجام پایان نامهی دورهی کارشناسی ارشد خویش به تحلیل و نقد آثار این نویسندگان بپردازد. این بررسی ابتدا به صورت مطالعهی کلی و مستمر صورت گرفت و به تعریف نقد و نقادی و وظیفهی ناقد پرداخته و بعد به بیان تعاریف جنگ و داستان جنگ پرداخته است، سپس تمامی موضوعات محتوایی و درونمایهها و موضوعات شخصیتپردازی، توصیف و شیوهی روایت را به طور جداگانه در هر اثر بررسی و جمعآوری کرده و در هر قسمت که نیاز به تعریفی کوتاه و قابل فهم بوده بیان کرده است، و در متن و ذیل تحلیل آثار هر نویسنده در صورت لزوم قسمتی از متن داستان را به عنوان شاهد نقل کردهام. در این بررسی متوجه شده که با توجه به اینکه هر سه نویسنده داستان جنگی نوشتهاند اما دغدغهی ذهنی و فکری هریک با دیگری متفاوت است و سعی در بزرگنمایی آن داشته است. وقتی با دوست دورهی کارشناسیام آقای دکتر حسین کیا که انسانی فرهیخته و فاضل است، برای انتخاب این موضوع مشورت کردم، بسیار خوشحال شد، از من خواست و تشویقم کرد که حتماً این کار را انجام دهم زیرا که دانشجویان ادبیات بیشتر به ادبیات کهن توجه دارند و کمتر به ادبیات دفاع مقدس که سهم بزرگی در ادبیات و غنای ادبیات ما داشته است، پرداختهاند، این بود که برخود وظیفه دانستم تا در این وادی مقدس گام نهم و این پژوهش را انجام دهم. در این راه از خرمن اندیشهی دکتر سید عطاءالله افتخاری و دکتر مهدی فاموری که استادان راهنما و مشاورم بودند، خوشه چینی کردم و با توجه به مشغلهی زیادی که داشتند با سعهی صدر با راهنماییهای بیدریغ و عالمانهی خود هدایتم کردند. 1-2- اهداف تحقیق: از آنجا که شناخت صحیح و معرفی نویسندگان باید بر اساس بررسی آثاری که از خود به یادگار گذاشتهاند صورت پذیرد؛ در این تحقیق، که به بررسی و نقد داستانهای جنگ سید مهدی شجاعی، احمد دهقان، احمد غلامی پرداخته شده است، اهداف تحقیق بهطور کلی در سه محور خلاصه میشود. 1- تحلیل و بررسی قسمتی مغفول از ادبیات داستانی پایداری ایران به عنوان بخشی از ادبیات امروز ایران. 2- شناساندن چهرهی سه تن از داستاننویسان مهم دهههای اخیر. 3- کوششی برای روشن کردن وجهی از تاریخ تطور نثر فارسی در روزگار معاصر. 1-3- پیشینهی تحقیق: در مورد این موضوع کتاب هایی تألیف شده است. از جمله حسن میر عابدینی در کتاب صد سال داستاننویسی در ایران به معرفی نویسندگان و نقد و تحلیل آنها در صد سال تاریخ داستاننویسی در ایران پرداخته است. حسن بارونیان یکی دیگر از محققانی است که به موضوع تحلیل داستانهای جنگ پرداخته است. بارونیان در کتاب شخصیتپردازی در داستانهای کوتاه دفاع مقدس یکی از محوریترین و مهمترین عناصر داستان کوتاه یعنی شخصیتپردازی را انتخاب و در هفت مجموعه داستان کوتاه جنگ مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. جنگی داشتیم داستانی داشتیم، اثری دیگر در زمینهی نقد و بررسی 14عنوان کتاب داستان نشر صریر از کامران پارسی نژاد است. در این اثر به نقد داستان «سفر به گرای 270 درجه» از احمد دهقان و مجموعه داستان «همهی زندگی» از احمد غلامی نیز پرداخته است. در زمینهی نقد و بررسی داستانهای جنگ تحقیقات زیادی صورت گرفته است، اما کافی نیست و نیاز بیشتری به تحقیق در این زمینه هست. 1-4- روش کار تحقیق: گردآوری مطالب مربوط به این تحقیق بنا به ماهیت پژوهش و با توجه به شیوهی معمول در حوزهی علوم انسانی و نقد ادبی، بیشتر به طریق مطالعهی کتابخانهای بوده است؛ به این صورت که ابتدا منابع مورد نیاز مطالعه و سپس مهمترین مطالب در قالب فیشهایی دستهبندی شد و در حین مطالعه آثار، قسمتهایی از داستان به عنوان شاهد از آن استخراج گردیده و سپس همهی مطالب به رشتهی تحریر درآورده شده است.
|
![]() باورم کنباورم کن نیکلاس چارلز اسپارکس (انگلیسی: Nicholas Sparks؛ زاده ۳۱ دسامبر ۱۹۶۵) نویسنده اهل ایالات متحده آمریکا است. پدر او پاتریک مایکل اسپارکس، متخصص امور تجاری و مادرش جیل اما ماری اسپارکس متخصص دکوراسیون داخلی هستند. او فرزند دوم از سه فرزند خانواده است. او یک برادر بزرگتر از خود به نام مایکل ارل اسپارکس (1964) و یک خواهر کوچکتر به نام دنیل اسپارکس 1966-2000) است که در سن 33 سالگی به دلیل سرطان مغز از دنیا رفت. اسپارکس اینگونه می نویسد که خواهرش انگیزش ایجاد شخصیت اصلی رمان گامی برای به یاد آوردن بوده است. او و همسرش کاتولیک هستند و فرزندانشان را نیز کاتولیک بار آورده اند. قسمتی از کتاب یکی از اهالی شهر بون کریک می گوید: ...مردم اینجا زندگی نمی کنند تا پولدار شوند ،بلکه به دلیل احساس با شکوهی که از دیدن غروب خورشید و رودخانه ی پالمیکو به آنها دست می دهد اینجا هستند و به دلیل اینکه بچه هایشان با خیال راحت می توانند در اطراف بدوند و نگران غریبه ها نباشن و همسایگانشان را می شناسند و به آنها اعتماد دارند،برایشان این شهر منحصر به فرد است... ما اینجا جامعه ای داریم که همه همدیگر رو می شناسن و به وضع همدیگه توجه دارن ... |
![]() جداسازی و همسانهسازی ژنهای hrpW و hrpG جهت انتقال به لیمو ترش در راستای ایجاد مقاومت به شانکر مرکباتچکیده بیماری شانکر بهوسیلهی باکتری (Xanthomonas citri pv. citri) ایجاد میشود که هر ساله عملکرد و کیفیت محصولات خانواده مرکبات، بهویژه لیموترش و پرتقال را تحت تاثیر خود کاهش میدهد. این پژوهش با هدف جداسازیو همسانهسازی دو ژن رمز کنندهی هارپینهای HrpW و HrpG از باکتری Xcc سویه NIGEB-088 و ساخت پلاسمیدهای نوترکیب pBI-hrpG و pBI-hrpW بهمنظور توسعهی استراتژی مقاومت به بیماری شانکر بر مبنای القای واکنش دفاعی در گیاه لیموترش انجام شد. بدین منظور آغازگرهای اختصاصی (رفت و برگشت) برای تکثیر این ژنها با استفاده از توالی کامل DNA ژنومی باکتری عامل این بیماری، طراحی شد. ژنهای تکثیر شده سپس به منظور همسانهسازی، در پلاسمیدهای pGEM7zf(-) و همچنین pUC19 به ترتیب برای ژنهای hrpW و hrpG، با جایگاههای برشی XbaI و SacI و همچنین XbaI وBamHI وارد شد و پلاسمیدهای نوترکیب در باکتری E.coli سویه DH5α تراریخت شدند. به منظور بیان ژنها در گیاه، قطعهی مورد نظر در ناقل pBI121 و در جایگاههای برشی برای ژنهای هدف همسانهسازی شد، بهطوری که ژنهای مورد نظر تحت کنترل پیشبر ویروس موزائیک گل کلم 35S و پایانبر NOS در ناحیهی DNAT- این ناقل قرار گرفت. با استفاده از واکنش زنجیرهای پلیمراز، هضم آنزیمی و توالییابی حضور ژنهای هدف در کلونیهای مثبت مورد تایید قرار گرفت. این ناقلهای پلاسمیدی نوترکیب را میتوان در انتقال ژن به گیاهان حساس به این بیماری مانند لیمو ترش و پرتقال با استفاده از آگروباکتریوم مورد استفاده قرار داد. در نهایت پلاسمیدهای نوترکیب به سویههای مورد نظر آگروباکتریوم تومفاسینس منتقل و حضور ژنهای مربوطه مورد تایید واقع شد. سویههای آگروباکتریومتومفاسینس تایید شده در برنامههای انتقال ژن مورد استفاده قرار خواهند گرفت. کلمات کلیدی: شانکر مرکبات، همسانهسازی ژن، باکتری زانتوموناس سیتری، ژنهای هارپین فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول: مقدمه و مروری بر منابع 1-مقدمه...............................................................................................................................2 1-1- مقدمهای بر مرکبات………………………………………………………………………2 1-2-تاریخچهی کشت درختان مرکبات در ایران و جهان…………………………………………4 1-3- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد درختان مرکبات در ایران و جهان…………………….4 1-4-اهمیت و انواع بیماریهای مرکبات………………………………………………………...6 1-4-1- تاریخچه و اهمیت بیماری شانکر مرکبات……………………………………………….7 1-4-2- عامل بیماری…………………………………………………………………………10 1-4-3- علایم و چرخهی بیماری……………………………………………………………...13 1-4-4-ابزارهای ایجاد بیماری تحت اختیار باکتری……………………………………………..14 1-4-5-جذب، اتصال و ورود باکتری به گیاه…………………………………………………...14 1-4-6-سیستمهای ترشحی باکتری……………………………………………………………15 1-4-7- سیستم ترشحی نوع III (TTSS)………………………………………………………16 1-4-8- ژنهای hrp و نقش دوگانهی آنها………………………………………………….......17 1-4-9- هارپینها و نقش آنها در القای پاسخ ………………………………………………HR20 1-5-بهرهگیری از مهندسی ژنتیک در مقاومت به بیماریها………………………………………21 فصل دوم: مواد و روشها 2- محل انجام پژوهش...........................................................................................................25 25 2-1- مواد شیمیایی، آنزیمها و کیتها………………………………………………………….25 2-2- سویههای باکتری………………………………………………………………………..25 2-3- پلاسمیدهای مورد استفاده……………………………………………………………….26 2-4-محیط کشت باکتریها……………………………………………………………….......26 2-5-آنتیبیوتیکها…………………………………………………………………………...27 2-6- طراحی آغازگر………………………………………………………………………….27 2-7- شناسایی و جداسازی باکتری Xcc.................................................................................................29 2-8-خالص سازی DNA ژنومی باکتری Xccسویهی ………………………..NIGEB.088(A*)31 2-9-تعیین کمیت و کیفیت DNA استخراج شده……………………………………………….31 2-10- واکنش زنجیرهای پلیمراز با آنزیمهایTaq و Pfu دی.ان.آ پلیمراز جهت جداسازی ژنهای هدف........................................................................................................................................................31 2-11-الکتروفورز محصولات واکنش زنجیرهای پلیمراز…………………………………............33 2-12-خالصسازی محصول واکنش زنجیرهای پلیمراز………………………………………….33 2-13-جداسازی محصول PCR و یا محصول حاصل از هضم آنزیمی از روی ژل آگارز…………...34 2-14- هضم آنزیمی با آنزیمهای محدود کننده تیپ …………………………………………..II35 2-15-الکتروفورز محصولات واکنشهای هضم آنزیمی…………………………………………39 2-16-واکنش اتصال………………………………………………………………………….39 2-17-تکثیر پلاسمید………………………………………………………………………....42 2-18-اندازهگیری دانسیته نوری(OD) باکتری…………………………………………………..42 2-19-تکنیک Colony-PCR: غربالگری کلونیهای نوترکیب……………………………………42 2-20-استخراج پلاسمید در مقیاس کم ……………………………………(Mini-Preparation)43 2-21-توالییابی……………………………………………………………………………...43 2-22-انتقال پلاسمیدهای نوترکیب pBI-hrpW و pBI-hrpG به سویههای آگروباکتریوم تومفاسینس با استفاده از روش ذوب و انجماد………………………………………………………………...43 فصل سوم: نتیجهگیری و بحث 3-شناسایی باکتری Xcc (A*)......................................................................................................................................47 3-1- شناسایی به کمک تست بیماریزایی بر روی گیاه میزبان C.auratifolia.......................................47 3-2- شناسایی به کمک آغازگرهای اختصاصیMS+/MS- و Xac01 / Xac02.....................................48 3-3- استخراج DNA ژنومی از باکتری XCC.......................................................................................49 3-4- تعیین کیفیت و کمیت DNA استخراج شده………………………………………………50 3-5-تکثیر ژنهایhrpW وhrpG با واکنش زنجیرهای پلیمراز………………………………….51 3-5-1- طراحی آغازگرهای مناسب…………………………………………………………...51 3-5-2- بهینهسازی شرایط واکنش زنجیرهای پلیمراز……………………………………………51 3-5-3- الکتروفورز محصول واکنش زنجیرهای پلیمراز………………………………………….53 3-6- تایید ناقلهای کلونینگ و بیانی از طریق الگوهای برشی حاصل از هضم توسط آنزیمهای برشی نوع II.......................................................................................................................................................54 3-7- همسانهسازی ژنهایhrpG وhrpW در ناقلهای کلونینگ (PGEM7zf(-) , pUC19).............55 3-8- تایید همسانهسازی ژنهای هدف در ناقلهای کلونینگ (pGEM7zf(-))،( pUC19)..................57 3-8-1- واکنش کلونی PCR کلونهای گزینش شده……………………………………………57 3-8-2- تایید همسانهسازی ژنهایhrpW/G در ناقلهای کلونینگ با روش هضم آنزیمی………...58 3-8-3- تایید همسانهسازی ژنهای hrpW/G در ناقلهای کلونینگ با روش واکنش زنجیرهای پلیمراز......................................................................................................................................................59 3-9-همسانه سازی ژنهای hrpG/W در ناقل بیانی pBI121...............................................................59 3-10-تایید همسانه سازی ژنهای hrpG/W در ناقل بیانی pBI121....................................................62 3-10-1-واکنش کلونی PCR کلونهای تشکیل شده…………………………………………...62 3-10-2-تایید همسانهسازی ژنهای hrpG/W در ناقل بیانی pBI121 با روش واکنش هضم آنزیمی.63 3-10-3-تایید همسانهسازی ژنهای hrpW/G در ناقل بیانی pBI121 با روش واکنش زنجیرهای پلیمراز……………………………………………………………………………………….64 3-11-توالییابی……………………………………………………………………………..65 3-11-1-نتایج توالییابی……………………………………………………………………..66 3-12-انتقال پلاسمیدهای نوترکیب pBI.hrpG و pBI.hrpW به سویههای آگروباکتریوم تومفاسینس.67 3-13- تایید انتقال پلاسمیدهای نوترکیب pBI.hrpW/G به سویههای آگروباکتریوم تومفاسینس……..67 3-13-1-تایید انتقال پلاسمیدهای نوترکیب pBI.hrpW/G با روش کلونی PCR................................67 فصل چهارم: جمعبندی کلی و پیشنهادها 4-جمعبندی کلی نتایج……………………………………………………………………….70 4-1-پیشنهادها………………………………………………………………………………71 پیوست 5-دستورالعمل استخراج و خالصسازی DNA ژنومی باکتریxanthomonas citri pv. citriسویه088(A*) NIGEB-......................................................................................................................................................84 5-1- محلولهای لازم جهت استخراج DNA ژنومی……………………………………………84 5-1-1-مراحل استخراج DNA ژنومی………………………………………………………...85 5-1-2-روش اسپکتروفوتومتری………………………………………………………………86 5-1-3-الکتروفورز بر روی ژل آگارز………………………………………………………….87 6-الکتروفورز با ژل آگارز................................................................................................. 88 6-1-نمای ساده از دستگاه الکتروفورز…………………………………………………………88 6-2-ژل آگارز……………………………………………………………………………….89 6-3- اتیدیوم بروماید………………………………………………………………………....89 6-4- بافر بارگزاری ژل آگارز………………………………………………………………….90 6-5-طرز تهیه محلول …………………………………………………………….TBE 0.5X91 6-6-طرز تهیه آگارز 1%...........................................................................................................91 7-دستورالعمل خالصسازی فرآوردههای تکثیر شده و قطعات DNA از روی ژل آگارز.....................92 7-1-خالصسازی فرآوردههای تکثیر شده با کیت ……………………………………..Bioneer92 7-2- خالصسازی قطعات DNA از ژل آگارز.......................................................................................93 8-دستورالعمل تهیه باکتریهای مستعد برای پذیرش DNA خارجی...........................................95 8-1- تهیه سلولهای مستعد E.coli.......................................................................................95 8-2-دستورالعمل تراریزش باکتری مستعد به روش شوک حرارتی......................................................96 8-3- تهیهی سلولهای مستعد و انتقال پلاسمیدهای نوترکیب pBI-hrpW و pBI-hrpG به سویههای آگروباکتریوم تومفاسینس با استفاده از روش ذوب و انجماد................................................................97 9-استخراج پلاسمید در مقیاس کم از باکتری E.coli سویه DH5α.....................................................99 9-1- استخراج پلاسمید به روش دستی………………………………………………………...99 9-2-استخراج پلاسمید با استفاده از کیت MBST (دکتر شایان)………………………................101 9-3-روش تهیه محلول های IPTG و ………………………………………………...X-Gal103 9-3-1-تهیه محلول ایزوپروپیل D-B تیوگالاکتوپیرانوزید (IPTG)....................................................103 9-3-2-تهیه 5 برمو-3 کلرو- اتیدولیل D-B گالاکتوزید (X-Gal)……………………………...103 10-تهیه مایه تلقیح و بهینهسازی شرایط مایهزنی گیاه میزبان..............................................................103 فهرست جداول عنوان صفحه 1-1- بیماریزایی فرمهای مختلف شانکر روی چهار گونه از مرکبات........................................ 12 1-2- مشخصات آغازگرهای اختصاصی برای تکثیر و شناسایی................................................. 29 2-2- برنامه Multipelex PCRبا آغازگرهای MS+/MS- و Xac01/Xac02...........................30 3-2- ترکیب محلول مادری برای واکنش Multipelex PCRجهت شناسایی باکتری................ 30 4-2- شیب دمایی بهکار رفته برای تعیین بهترین دمای اتصال با آنزیم Taq............................... 32 5-2- ترکیب محلول مادری برای واکنش زنجیرهای پلیمراز با آنزیم pfuدی.ان.آ پلیمراز.......... 32 6-2- چرخه حرارتی بهکار رفته برای تکثیر نهایی با آنزیم pfu................................................. 33 7-2- شرایط واکنش هضم ژن hrpWو ناقل همسانهسازی مربوطه (pGEM7zf(-))................ 36 8-2- شرایط واکنش هضم ژن hrpGو ناقل همسانهسازی مربوطه (pUC19).......................... 36 9-2- شرایط واکنش دوتایی هضم آنزیمی جهت تایید ناقلهای همسانهسازی ((-)pGEM7zf) و (pUC19)............................................................................................................................. 37 10-2– شرایط واکنش هضم دوتایی آنزیمی جهت تایید ناقل بیانی(pBI121).......................... 37 11-2- شرایط واکنش هضم آنزیمی ژن hrpWو pBI121جهت بازیابی قطعات مورد نظر از روی ژل........................................................................................................................................ 38 12-2– شرایط واکنش هضم ژن hrpGو ناقل بیانی جهت بازیابی قطعات مورد نظر از روی ژل...........................................................................................................................................38 13-2- شرایط واکنش اتصال (pBI121-hrpG).................................................................... 40 14-2- شرایط واکنش اتصال (pBI121-hrpW)..................................................................... 40 15-2- شرایط واکنش اتصال (pUC19-hrpG)...................................................................... 41 16-2- شرایط واکنش اتصال (pGEM7zf(-)-hrpW)............................................................ 41 17-2- چرخه حرارتی بهکار رفته برای واکنش کلونی PCRبه منظور تایید همسانهسازی در وکتور بیانی...................................................................................................................................... 45 18-2- ترکیبات محلول مادری واکنش زنجیرهای کلونی PCRجهت تایید عمل همسانهسازی دروکتورهای کلونینگ و بیانی................................................................................................ 45 1-5- مواد و مقدار مورد نیاز جهت تهیه بافر Loading dye...................................................... 91 فهرست شکلها عنوان صفحه 11-3- الکتروفورز محصول واکنش زنجیرهای پلیمراز پلاسمیدهای تایید شده بر روی ژل آگارز 1%....59 12-3- هضم آنزیمی ناقل بیانی جهت بازیابی از روی ژل آگارز (الف) قطعات بازیابی شده (ب)........61 13-3- فراورده بازیابی شده ناقل بیانی و ژنهای hrpW/G جهت تعیین نسبت واکنش اتصال..............62 فصل اول مقدمه و بررسی منابع 1- مقدمه1-1- مقدمهای بر مرکباتمرکبات با نام علمی Citrus spp. از خانوادهی Rutaceae و زیرخانوادهی Auranutideae هستند. مرکبات گیاهانی بوتهای، درختچهای با شاخ و برگ متراکم میباشند، اغلب گونههای مرکبات(مانند پرتقال[1]، گریپفروت[2] و دورگهای نارنگی[3]) در نواحی نیمه گرمسیری با زمستان سرد فقط یک بار در سال در اواخر زمستان و اوایل بهار گل میدهند. اما در نواحی گرمسیر و ساحلی ممکن است درختان مرکبات مانند لیموها[4] و لایمهاکه در بهار و تابستان گل میدهند، در طول سال چندین مرتبه گل داده و یا اینکه دورهی گلدهی بسیار طولانی داشته باشند (دیویس و همکاران، 1994). در مرکبات گلها 8-4 گلبرگ ضخیم سفید، قرمز یا ارغوانی رنگ، 5-4 کاسبرگ و 32-16 پرچم دارند. تخمدن دارای 14-6 برچهی بیضوی متصل به خامهی خیلی باریک و گاهی متورم و پهن بوده که به کلالهی کروی ختم میشود. گلها در مرکبات دو جنسی هستند و همچنین نوع گردهافشانی مرکبات برحسب گونه متفاوت است و خودگشن، خودگشن- دگرگشن و پارتنوکارپ هستند. بهعنوان مثال، لیموترش عموماً خودگشن میباشد (کاستل و جمیتر، 1999). میوهی مرکبات غنی از ویتامینهای A، B، C، فیبر، کربوهیدرات (قندهای ساده، فروکتوز، گلوکز و ساکارز) و مقادیری کلسیم، پتاسیم، نیاسین و اسیدفولیک میباشد که موجب پایین آوردن کلسترول خون، پیشگیری از عفونتهای ویروسی و احتمال بروز سرطان روده و معده میشود (گورنستئین و همکاران، 2001).تولید مرکبات در جهان امروز از اهمیت بسزایی برخوردار است و یکی از منابع مهم ثروت، مبادلات تجاری و اشتغال به کار ساکنین حدود 137 کشور مرکباتخیز جهان بهشمار میآید. حدود یکصد صنعت در جهان، از مرکبات در تولید فرآوردههای خود استفاده میکنند. از موارد مهم و قابل توجه در صنعت مرکبات بالا بودن ارزش افزودهی این محصول از طریق تولید محصولات جانبی آن است، که شامل مواد اولیهی دارویی، غذایی و آرایشی و بهداشتی میشود (اسماعیل و ژانگ، 2004). کشت و کار مرکبات بین عرضهای جغرافیایی 40 درجهی شمالی و جنوبی از خط استوا صورت میگیرد که در سطوح تجاری مناطق عمدهی تولید مرکبات جهان در بین عرضهای جغرافیایی 5/23-40 درجهی شمالی و جنوبی قرار دارند. حداقل حرارت مورد نیاز برای شروع رشد مرکبات (صفر فیزیولوژیک) 5/12 درجهی سانتیگراد و متوسط دمای مناسب جهت رشد مطلوب 5/18 درجه سانتیگراد است، مرکبات ماهیانه به 180 ساعت مجموعهی حرارتی نیاز دارند (فتوحی و همکاران، 1385). دما و آب به صورت چشمگیری در تنظیم زمان و دورهی گلدهی، توزیع گل، درصد تشکیل میوه و وضعیت نمو و ریزش میوهی درختان مرکبات تأثیر دارند. مرکبات جهت رشد و نمو در مناطق مرطوب به میزان 750 و در مناطق خشک به 1500 میلیمتر (15 هزار متر مکعب آب در هکتار) آب در سال نیاز دارند (خوشخوی و همکاران، 1373). سرما و یخبندان از جمله مسائل محیطی خطرساز برای مرکبات در کنار بیماریها[5] و آفات[6] به شمار میروند. بهترین نوع خاک برای کشت و کار مرکبات، خاک شنی- لومی میباشد، و همچنین در محدودهی 5/5 تا 5/7 از pH عملکرد خوبی دارند. در بین محصولات باغی، مرکبات حساسترین گروه به شوری خاک میباشند (خوشخوی و همکاران، 1364). 1-2- تاریخچهی کشت درختان مرکبات در ایران و جهانمنشأ مرکبات را میتوان جنوب شرق آسیا، چین و مجمع الجزایر هند و از 2400 سال قبل از میلاد مسیح دانست (جمیتر و هو، 1990).از کنارههای جنوبی دریای مازندراننیز به عنوان دومین کانون گسترش کشت مرکبات نام برده میشود (الهینیا ،1383). ورود مرکبات به ایران به جز گونهی بالنگ، سابقهای 400 ساله دارد. به استناد مدارک تاریخی، ایران دروازهی خروج مرکبات از آسیا به سایر مناطق جهان بوده است (الهینیا، 1383). 1-3- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد درختان مرکبات در ایران و جهانبر اساس گزارش آمار مرکبات وزارت کشاورزی در سال 1392، سطح زیر کشت مرکبات کشور در قالب سه ناحیهی مرکزی، شمالی و جنوبی به میزان 288108 هکتار و میزان تولید 4299247 تن بوده است که این آمار نشانگر تمایل جمعیت برای مصرف و در نتیجه لزوم اهمیت بیشتر به تحقیقات و کشت این محصول در راه تامین نیازهای غذایی جمعیت رو به افزایش کشور است. تولید مرکبات کشور حدود 4 میلیون تن برآورد شده و 3/86 درصد آن از اراضی آبی حاصل شده است. راندمان[7] تولید مرکبات آبی در کشور 6/16931 کیلوگرم در هکتار است. بیشترین و کمترین عملکرد آبی به ترتیب با 2/21832 و 7/438 کیلوگرم به استانهای مازندران و لرستان تعلق دارد. بر اساس آمار فائو در سال 2008، سطح زیر کشت مرکبات در دنیا 7/8 میلیون هکتار بوده و میزان متوسط تولید محصول مرکبات جهان 122 میلیون تن گزارش شده است. بررسی کشورهای عمدهی تولیدکنندهی مرکبات نشانمیدهد که از نظر سطح زیر کشت به ترتیب چین، برزیل، نیجریه، مکزیک، آمریکا، هند، اسپانیا و ایران مقام اول تا هشتم را به خود اختصاص دادهاند. این در حالی است که براساس میزان تولید مرکبات، کشورهای برزیل، آمریکا، چین، مکزیک، اسپانیا، هند، ایتالیا و ایران بهترتیب در ردههایاول تا هشتم قرار گرفتهاند (آمار نامه کشاورزی، 1388). از لحاظ عملکرد[8] مرکبات نیز به ترتیب آمریکا، ترکیه، آفریقای جنوبی، ژاپن و آرژانتین مقامهای اول تا پنجم را دارا هستند درحالیکه ایران از این حیث در جایگاه دهم قرار میگیرد. علیرغم وجود پتانسیلهای لازم جهت کشت و کار مرکبات در کشور، اما وجود عوامل محدودکننده و همچنین عدم مدیریت صحیح باعث شده کشور ایران تنها 4/0 درصد از سهم تجارت جهانی[9] مرکبات را داشته باشد (آمارنامه محصولات باغی، 1387)، که این موضوع نشاندهندهی نیاز به انجام مطالعات بیشتر پیرامون این عوامل محدودکنندهی زیستی[10] و غیر زیستی[11] و مدیریت این عوامل با بهرهگیری از دانش و تکنولوژیهای نوین در راستای کاهش اثرگذاری آنها بر کشت و کار، تولید و صادرات این محصول میباشد. 1-4- اهمیت و انواع بیماریهای مرکباتاهمیت بیماریهای گیاهی برای انسان به علت خساراتی[12] است که در نتیجهی بیماری به گیاهان و فرآوردههای آنها وارد میشود. بیماریهای گیاهی ممکن است عامل محدودکنندهی کاشت یک گیاه در یک منطقه و یا یک کشور بوده و تمام گیاهان یک گونه را که به بیماری بخصوصی، حساس هستند نابود کند (اشکان، 1385). علیرغم تفاوتهای موجود از نظر میزان و نوع خسارتهای مالی ناشی از بیماریها، زارع مطلع و آگاه میتواند با استفاده از بهترین رقم موجود، روشهای مبارزهی زراعی، بیولوژیکی، ژنتیکی و شیمیایی، نهتنها مدیریت مناسبی برای محصول خود داشته باشد، بلکه حتی در سالهایی که دیگر باغات ضررهای زیادی متحمل شدهاند، سود بیشتری بدست آورد. تریستیزای مرکبات[13]، اگزوکورتیس مرکبات[14]، کیسهی صمغی[15]، جاروی جادوگر[16]، گرینینگ[17]، استابورن و شانکر باکتریایی مرکبات[18] از جملهی بیماریهای مهم مرکبات در ایران و جهان بهشمار میروند (اشکان، 1385). 1-4-1- تاریخچه و اهمیت بیماری شانکر مرکباتدر بین انواع بیماریهای مرکبات، از بیماریهای مهم که توسط عوامل بیماریزای باکتریایی رخ میدهد بیماری شانکر مرکبات میباشد، که در سالهای اخیر میزان خسارت آن در اغلب کشورهای مرکباتخیز جهان از جمله ایران قابل توجه بوده است (گتوالد و سوون، 2002). این بیماری دامنهی میزبانی[19] وسیعی درگونههای گیاهی خانوادهی روتاسه دارد که در بین آنها برخی از ارقام مهم تجاری نظیر پرتقالو لیموترش خسارت شدیدی میبینند. شدت آلودگی بسته به نوع گونه، رقم و شرایط آب و هوایی مختلف متفاوت است (روزتی، 1977 وسیورولو، 1981 و 1999). شانکر باکتریایی مرکبات به دلیل انتشار و گسترش سریع، ریزش برگ و میوه، خسارت کمی و کیفی میوه و سرخشکیدگی یکی از بیماریهای آسیبرسان مرکبات محسوب میشود (داس، 2003). اختلافاتی بین دانشمندان محقق در این حوزه بر سر منشأ[20] جغرافیایی این بیماری وجود دارد (داس، 2003). بیماری شانکر مرکبات در سال 1899 برای اولین بار در ژاپن بر روی برگهای واشنگتن ناول مشاهده گردید ولی نامی برای آن مشخص نشد (سیورولو، 1981)، برگر و همکاران(1914) شانکر را بهعنوان بیماری جدیدی معرفی کردند (کویزومی، 1985). اما قدیمیترین آثار از این بیماری مربوط به نمونههایی از بالنگ[21] در هرباریومی در انگلستان است که بین سالهای 1827 تا 1831 از هندوستان جمعآوری شده بودند (داس و همکاران، 2003). فاوست و جنکینز (1933) این بیماری را منشأ گرفته از هند و جاوا دانستهاند. این یافتهها نشان میدهد که منشأ بیماری در مناطق استوایی آسیا مانند جنوب چین، هند و اندونزی میباشد و از آنجا به سایر مراکز کشت و کار مرکبات مانند کشورهای حوزهی خلیج فارس و همچنین آمریکا منتقل شده است (دوپسون، 1940). این بیماری همچنین در آمریکا در اوایل قرن بیستم توسط روزتی (1977)، در آفریقای جنوبی توسط Doidge (1916) و در استرالیا توسط Garnsey و همکاران (1979) گزارش شد (داس و همکاران، 2003). در ایران شانکر آسیایی مرکبات برای اولین بار توسط علیزاده و رحیمیان (1368) در منطقهی کهنوج از توابع استان کرمان بر روی لیمو مکزیکی شناسایی شد (علیزاده و رحیمیان، 1990). نوع آسیایی شانکر باکتریایی مرکبات (پاتوتیپ A) در سال 1910 از طریق پونسیروسهایی[22] که از ژاپن بهعنوان نهال بذری، به ایالت فلوریدای آمریکا وارد شد (واترین و همکاران، 2000). در سال 1915 دولت فدرال آمریکا برنامهی خود را در زمینهی ریشهکنی این بیماری ابلاغ کرد و برای جلوگیری از شیوع پاتوژن، ریشهکنی[23] درختان آلوده، به صورت قانون فدرال درآمد (لو، 2010). این بیماری احتمالاً از جنوب شرق آسیا به دیگر مناطق تولید کنندهی مرکبات انتشار یافته است (شرافتی و همکاران، 1392). علاوه بر ایالات متحدهی آمریکا، ریشهکنی این بیماری درکشورهای استرالیا، نیوزلند و آفریقای جنوبی هم صورت گرفته است و برنامهی ریشهکنی در برزیل و اروگوئه به صورت فعال ادامه دارد (اسچاد و همکاران، 2006). نوع B در آمریکای جنوبی در سال 1923 مورد شناسایی قرار گرفت. این پاتوتیپ در آرژانتین، اروگوئه و احتمالاً پاراگوئه وجود دارد و برای اولین بار از روی لیمو[24] جدا گردیده است (واترین و همکاران، 1995). پاتوتیپ C از برزیل در سال 1963و نوع D در سال 1981 از مکزیک از نمونههای آلوده جداسازی گردید (اسچاد و همکاران، 2006). بیماری به صورت همهگیر پس از آن در آرژانتین، استرالیا، برزیل، عمان، عربستان سعودی، جزیرهی ریونیون، ایالات متحدهی آمریکا و اروگوئه رخ داده است (گراهام و همکاران، 2004). بیش از هر محصولی از مرکبات، این بیماری دارای اثرات مضر بر لیمو ترش میباشد (آنینیموس، 2000). با وجود اعمال قوانین قرنطینهای در برخی کشورها به منظور جلوگیری از انتشار این بیماری، همانطور که در کشور ما بهعنوان یک بیماری قرنطینهای داخلی عنوان میگردد، ولیکن این بیماری همچنان در حال انتشار میباشد (اسکولتیس، 1987 و گوتو، 2000). هم اکنون به لحاظ جغرافیایی بیش از 30 کشور جهان از مناطق مختلف آسیا، اقیانوس آرام، مجمع الجزایر هند، آمریکای جنوبی و جنوب شرقی آمریکا درگیر با خسارات مربوط به این بیماری میباشند. این بیماری به لحاظ اقتصادی با اثرات مختلفی که بر میوه و شاخ و برگ درختان مرکبات دارد، مانع از محصولدهی مطلوب و مناسب آن با توجیه اقتصادی میشود (گوتو، 1992). در سراسر جهان، سالانه میلیونها دلار صرف مبارزه با این بیماری میشود که طی آن میلیونها درخت نیز نابود خواهند شد. به طور مثال در فلوریدا طی دو مرحله در حد فاصل سالهای 1933-1915 و همچنین 1985-1984 بالغ بر 20 میلیون اصل درخت با هزینهای بالغ بر 25 میلیون دلار در راستای مبارزه با این بیماری از بین برده شد (اسکولتیس و همکاران، 1987). 1-4-2- عامل بیماریXanthomonas citri pv. citri بهعنوان عامل بیماری شانکر باکتریایی مرکبات دارای 3 پاتوار و مشتمل بر 5 تیپ میباشد (استال و سیمور، 1983). citri، aurantifolia و citromelo سه پاتوار مربوط به این باکتری در قالب تیپهای A، B، C، D و E میباشند (گابریل، 2001). پاتوار citri و تیپ A آن دارای بیشترین دامنهی میزبانی و اثر تخریبی برروی مرکبات است (واترین و همکاران، 2000). در آخرین دستهبندی صورتگرفته، این سه پاتوار به سطح گونه ارتقا پیدا کرده و نام آنها به ترتیب Xanthomonus citri pv.citri، X. fuscans pv. aurentifolii و X. alfalfa pv.citromelo تغییر یافته است (اسچاد، 2004). در میاناین تنوع، سویههای جدیدی معروف به A* و AW نیز شناسایی شدهاند(ورنیر و همکاران، 1998وگراهام، 2001 و برونینگ و گابریل،2003). سویههای A*در جنوب غرب آسیا(ایران) شناسایی گردیدهاند و از طرفی سویهی Aw در ناحیهای از آمریکا مشاهده شده است ولیکن این دو از نظر بیماریزایی رفتاری شبیه به هم را دارند (علیزاده و رحیمیان، 1369 و سون وهمکاران، 1989 و گابریل، 2000). دامنهی میزبانی سویههای A* و AW محدود به لیموترش است اما، دلیل این محدودیت میزبانی مشخص نیست. مطالعات نشان میدهد که پراکنش فرم A* محدود به هند، کشورهای جنوب شرق آسیا و حوزهی خلیج فارس، از جمله ایران میگردد. تفاوت بین سویهها در نوع میزبان و پراکنش جغرافیایی آنها میباشد. تمام کولتیوارهای مرکبات مستعد بیماری شانکر هستند ولی از بین آنها لیمومکزیکی، لیموشیرین و گریپفروت از بقیه حساسترهستند (گتوالد و همکاران، 2002 وآشا و همکاران، 2003). اعضای خانوادهی زانتوموناس در ارتباط با گیاه و وابسته به میزبان اختصاصی خویش میباشند و دارای دامنهی میزبانی بسیار وسیعی هستند به طوری که قابلیت آلودگی 240 جنس گیاهی در قالب 68 خانواده را دارا میباشند (هاوارد، 1993). اختصاصیت در نوع میزبان در این خانوادهی باکتریایی بسیار بالا میباشد به گونهای که در برخی موارد محدود به گونهای در جنس خاصی از گیاهان میشود (آشا و همکاران، 2003)، که این مهم به واسطهی 140 پاتوار مختلف از این باکتری امکانپذیر میشود (هاوارد، 1993). باکتری جنس Xanthomonas گرم منفی، میلهای شکل، دارای تاژک قطبی[25]، قادر به تولید رنگدانهی انحصاری زانتومونادین[26]، رشد هوازی، عدم احیای نیترات به نیتریت، اکسیداز منفی و فاقد گرانولهای پلیهیدروکسی بوتارات در سلول است (آشا و همکاران، 2003). کلونیهای این باکتری به رنگ زرد و لعابی بوده و اندازهی سلولهای آن در ابعاد 6/0-2/0 در 9/20-8/0 میکرومتر بوده و حداقل و حداکثر رشد آن بین ºC5 و ºC32-28 میباشد و برای رشد به فاکتورهای رشدی چون متیونین2، گلوتامیک اسید3 و نیکوتینیک اسید4 و یا ترکیب هرسه نیازمند است (حسنزاده، 1384). + شانکر ضعیف، +++ شانکر قوی، - بدون علایم، HR علائم فوقحساسیت A : استرین آسیا B-strain (X. axonopodis pv. Aurantifolii): آمریکای جنوبی (آرژانتین، پاراگوئه و برزیل) C-strain (X. axonopodis pv. Aurantifolii): برزیل AW: مناطق ولینگتون، فلوریدا A*: مناطق جنوب غربی آسیا 1-4-3- علایم و چرخهی بیماری[27] شناسایی و اتصال به میزبان، نفوذ، تکثیر، آلودگی و انتشار از جمله مراحلی است که باکتری در برهمکنش با میزبان جهت ایجاد بیماری طی میکند (دوان و همکاران، 1999). علایم این بیماری شامل زخمهای برآمده و نکروتیک مشخص بر روی برگها، بدشکلی میوهها، ریزش پیش از موعد میوه، خشکیدگی سرشاخهها و ضعف عمومی درخت میشود. البته این بیماری سیستمیک نمیباشد و باعث زخمهای موضعی[28] میشود (اسکولتیس و همکاران، 1987). اندازهی تاولها به رقم مرکبات و سن گیاه بستگی دارد و ممکن است به 6 میلیمتر برسد. برگها تا 6 هفتگی حساس هستند و بهدلیل دورهی کوتاه حساسیت تاولهای روی برگ متنوع نیستند. میوه تا 40 روز پس از تشکیل حساس است و به همین دلیل تاولهای ناشی از بیماری شانکر از نظر اندازه یکسان نیستند (سیورلو، 1981). در صورت وجود رطوبت آزاد در سطح تاولهای(شانکرهای) برگ، شاخه و میوه، ترشحات حاوی باکتری از این شانکرها خارج و میتواند بافتهای تازه و جدید را آلوده کند (گابریل و برونینگ، 2003). میزبان حساس، شرایط محیطی مناسب شامل گرمای توأم با بارندگی و باد (بویژه طوفانهای همراه با شن)، سابقهی یخزدگی در سال قبل و فعالیت آفت مینوز و همچنین وجود منبع عامل بیماری از جمله شرایط مناسب برای تکثیر و انتشار عامل بیماری و همهگیر شدن بیماری میباشد (نیوان، 1961). 1-4-4- ابزارهای ایجاد بیماری، تحت اختیار باکتریباکتریهای بیماریزای گیاهی[29] نیز مثل سایر پاتوژنها جهت فائق آمدن بر سیستمهای دفاعی فعال و غیر فعال گیاه نیازمند ابزارهایی جهت غلبه بر این سیستم و ایجاد بیماری در گیاه میباشد که بدین منظور ابزارهای مختلفی جهت تحقق این هدف در طول تکامل بسته به نیاز باکتری در آن ایجاد شده است. شانکر باکتریایی مرکبات نیز که به وسیلهی Xcc ایجاد میشود، از مکانیسمهای مختلفی جهت تکثیر در میزبان بهره میبرد که در امتداد آن شناسایی و اتصال به میزبان به کمک ترکیبات فنلیک مترشحه از جانب گیاه و همچنین پروتئین ادهیسین[30] و اگزوپلیساکارید[31] زانتان و بدنبال آن با بهرهگیری از ژنهای hrp[32] و سیستمهای ترشحی[33]، افکتورهای بیماریزایی خود را به داخل سلول میزبان فرستاده که موجب تعدیل سیستم میزبان به نفع خود میشود (گوتو، 1985). -4-5- جذب، اتصال و ورود باکتری به گیاهاولین مرحله در واکنش بین گیاه و باکتری تشخیص و جذب[34] باکتری به طرف ترکیبات مترشحه از اندامهای هوایی و زخم است (تاکاشی، 1984) که این مرحله توسط پدیدهی شیموتاکسی[35] صورت میگیرد. سیگنالهال اختصاصی در گیاه و پروتئینهای تشخیصی در باکتری باعث ایجاد ارتباط میگردند. در واکنش گیاه- بیمارگر، باکتری به صورت مداوم تغییرات فیزیولوژیکی گیاه را مورد سنجش قرار میدهد. ادهسین، اگزوپلیساکارید و لیپوپلیساکارید از جمله ابزارهای تحت اختیار باکتری عامل شانکر در این راستا میباشند (گوتو و همکاران، 1979 و کینگسلی و همکاران، 1993). بعد از مرحلهی جذب، مرحلهی اتصال سلولهای باکتریایی به سطح بافت گیاهی جهت ایجاد واکنش ضروری است. چندین فاکتور گیاهی در این واکنش نقش دارند، از جمله لکتینهای گیاهی که بهعنوان ناحیهی گیرنده یا دریافت کنندهی ترکیبات پلیساکاریدی خارج سلولی (EPS) مانند زانتان عمل میکنند. همچنین یک پروتئین غشا خارجی وابسته به Ca2+ به نام ادهسین ساخته میشود که در اتصال باکتری به دیوارهی سلولی میزبان نیز نقش دارد (اسکرکر و برگ، 2001). علاوه بر این باکتریها برای این هدف دارای ضمایم سطحی هستند که به آنها فیمبریا و پیلوس میگویند که باعث چسبیدن باکتری به سطح بافت گیاهی میشوند (هی، 1998). ورود باکتری به درون بافت گیاهی به صورت غیر فعال و از محل روزنهها و زخمها صورت میگیرد (رابرت و رایان، 2011). -4-6- سیستمهای ترشحی باکتریباکتری برای اینکه بتواند فاکتورهای بیماریزایی را به داخل سلول وارد کند از سیستمهای ترشحی استفاده میکند. سیستمهای صدور پروتئین در تمام ارگانیسمهای زنده شامل باکتریهای گرم منفی و ارگانلهای یوکاریوتی مشتق از آنها حضور دارند (رابرت و رایان، 2011). در مقایسه با موجودات دیگر، باکتریهای گرم منفی سیستمهای مستقل بسیاری را برای صدور پروتئین دارا میباشند که شامل 5 سیستم در باکتری زانتوموناس میباشد که در یک تقسیمبندی میتوان، آنها را در قالب 2 گروه بررسی کرد، گروهی که طی یک مرحله وابسته به انرژی پروتئین را از عرض غشای داخلی و خارجی باکتری عبور داده و آنرا به فضای آپوپلاستی یا حتی درون سلول میزبان تزریق میکند که شامل سیستمهای نوع I، III و IV هستند و همچنین گروهی دیگر که عمل انتقال را طی دو مرحله صورت میدهند که شامل سیستمهای نوع II و V میباشند و وابسته به مسیرهای عمومی ترشح یعنیsec و tat میباشند (آشا و همکاران، 2003). [1] Citrus sinensis [2] Citrus paradisi [3] Citrus reticulata [4] C limon [5] Diseases [6] Pests [7] Efficiency [8] Performance [9] World Trade [10] Biological [11] Nonbiological [12] Damage [13] CitrusTristizae [14] CitrusAxocurtis [15] Bagofgummy [16] BroomWizard [17] Grining [18] Citrusbacterialcanker [19] Scopehosting [20] Origin [21]Citrus medetica L. [22] pancirus trifoliate Raf [23] Eradication [24] Citrus lemon [25] Polar flagella [26] Xanthomonadin [27] Disease cycle [28] Topical [29]Phytopathogenic [30] Adhesion [31] Exopolysaccharide [32] hypersentitive response and pathogenecity [33] Secretorysystem [34] Absorption [35] chemotaxi |
![]() ساختار عصبی زنان و مردانمجموعه اسلاید های 33تایی زن مرد مذاکره . بحث پیرامون تفاوت های فطری ساختار عصبی زنان و مردان و لزوم توجه به آنها در مذاکرات و دعواهای زناشویی . رضا ناظری |