پرسشنامه تاکتیک حل تعارض (CTS2) استراوس و همکاران (1996)

پرسشنامه تاکتیک حل تعارض (CTS2) استراوس و همکاران (1996) پرسشنامه تاکتیک حل تعارض (CTS2) استراوس و همکاران (1996) دارای 78 سوال و پنج بعد (خرد مقیاس) مذاکره، پرخاشگری روانشناختی،حمله فیزیکی، اجبار جنسی و صدمه می باشد. به صورت PDF ارائه شده است. روایی و پایایی به همراه مبانی نظری آن بیان شده است. دریافت فایل پرسشنامه تاکتیک حل تعارض (CTS2) استراوس و همکاران (1996)

آثار باستانی آذربایجان

آثار باستانی آذربایجان آثار باستانی آذربایجان سید جمال ترابی طباطبایی زاده پنجم اردیبهشت سال ۱۳۰۴ از برترین سکه شناسان معاصر و معروف به پدر سکه شناسی ایران است. استاد ترابی بیش از شست سال در زمینه سکه شناسی ایرانی و اسلامی و همچنین فرهنگ عامه فعالیت کرد. جمع‌آوری، ثبت و شناسایی سکه‌های سلسله‌های مختلف ایران، تدوین موزه آذربایجان و تدریس سکه شناسی را بر عهده داشت و آثار نوشتاری با ارزشی نیز در این زمینه از خود بر جای گذاشته است. در این پژوهش برخی از آثار باستانی نواحی مختلف آذربایجان معرفی شده اند. این آثار عبارتنداز: «امامزاده ورزقان میانه»، «پل قزل کورپی» بر رودخانه ای بین خانیان و کول تپه سر راه تبریز به مراغه، «کول تپه»،«تپه زال» در 33 کیلومتری از جاده مرند به جلفا، «قلعه ضحاک» در عجب شیر،«کلیسای سنت استپانوس»، «گورستان تاریخی النجق»، «گورستان تاریخی شیراز- شیز» در عجب شیر، و «مجموعه تاریخی منسوب به هلاکو» در اطراف جاده مرند به جلفا. دریافت فایل آثار باستانی آذربایجان

نمادشناسی حیوانات کلیله و دمنه بر مبنای اساطیر هند و ایران

نمادشناسی حیوانات کلیله و دمنه بر مبنای اساطیر هند و ایران چکیده:  حضور مؤثر حیوانات در حیات آدمی باعث شده که این موجودات ابتدا در حیات اساطیری و سپس به شکل نمادین در خدمت اندیشه­های انسان قرار گیرد. قابل توجه است که حیوانات علاوه بر حضور در اساطیر و حماسه­ها، بعدها در داستان­های عرفانی، تعلیمی و حکایات پندآموز نیز نقش­آفرینی می­کنند. یکی از آثاری که حیوانات در آن ایفای نقش می­کنند «کلیله و دمنه» است که اصل آن به نام «پنجاتنترا» از سرزمین هند و جایگاه رواج و شهرت آن در سرزمین ایران بوده است و در میان هر دو ملت ایران و هند جایگاه و اهمیت ویژه­ای دارد. با تأمل در نقش و کنش حیوانات این اثر مشاهده می­شود حیوانات نقش­آفرین آن، روزگاری کهن دارای نقش و جایگاه مهمی در اساطیر بوده­اند. برخی حیوانات آن همچنان پشتوانه­ی اساطیری و نمادین خود را حفظ کرده­اند و کنش­های آن­ها نیز مطابق جنبه­ی نمادین­شان در اساطیر است. نگارنده در پژوهش حاضر به نمادشناسی حیوانات کلیله و دمنه بر مبنای اساطیر هند و ایران و مقایسه­ی پشتوانه­­ی اساطیری آن­ها در دو سرزمین و همچنین به بررسی کنش­های این حیوانات در حکایت­های کلیله و دمنه، پرداخته است. ساختار پژوهش در نگاهی گذرا چنین است: فصل اول شامل «کلیات» است و فصل دوم به نمادشناسی حیوانات «کلیله و دمنه» بر مبنای اساطیر هند و ایران اختصاص دارد. در فصل سوم، کنش­های حیوانات در «کلیله و دمنه» و ساختار چند حکایت، مورد مقایسه و بررسی قرار می­گیرد. فصل چهارم، شامل نگاهی هر چند گذرا، به جایگاه «کلیله و دمنه» در چند اثر عرفانی است. در فصل پنجم نتیجه­ی مباحث این پژوهش بیان خواهد شد.  فهرست مطالب: فصل اول: کلیات 1- مقدمه...2 1-1: نماد...2 1-2: نماد و اسطوره...4 1-3:جایگاه حیوانات در اساطیر....6 2- ضرورت تحقیق...9 3- اهداف تحقیق....10 4- روش تحقیق......10 5- پیشینه تحقیق...13 فصل دوم: نمادشناسی ا- حکایت «مرد در چاه» بخش اول: خلاصه حکایت.....................................................................................................15 بخش دوم: نمادشناسی ...........................................................................................................17 1- زنبور................................................................................................................................17 2- شتر...................................................................................................................................17 3- مار....................................................................................................................................18 4- موش................................................................................................................................19 5- درخت.............................................................................................................................21 6- چاه...................................................................................................................................21 بخش سوم: تحلیل حکایت.................................................................................................... 24 2- حکایت «شیر و گاو» بخش اول: خلاصه حکایت.....................................................................................................26 بخش دوم: نمادشناسی ...........................................................................................................27 1- گاو..................................................................................................................................27 1-1:گاو در اساطیر ایران.......................................................................................................28 1-1-1: قربانی گاو در آیین میترایی.......................................................................................28 1-1-2:قربانی گاو در آیین زرتشتی.......................................................................................29 1-1-3:جمشید و قربانی گاو..................................................................................................30 1-1-4: فریدون و گاو «برمایه»..............................................................................................31 1-2: گاو در اساطیر هند.........................................................................................................32 1-2-1: ایندرا و گاو..............................................................................................................32 1-2-2: شیوا و ورزاو............................................................................................................33 1- 3: فلسفه­ی قربانی گاو.......................................................................................................34 1-4 : ارتباط گاو و زن با باران و حیات..................................................................................35 1-5 :بن­مایه­ی مرگ و زندگی...............................................................................................37 1-6 : نمادشناسی گاو...........................................................................................................38 2- شیر...................................................................................................................................39 2-1: شیر در اساطیر ایران.......................................................................................................39 2-2: شیر در اساطیر هند........................................................................................................41 2-2-1: ویشنو.......................................................................................................................42 2-2-2: دوی.........................................................................................................................42 2-2-3: گانشه.......................................................................................................................42 2-2-4 : شیوا .......................................................................................................................43 2- 3: نمادشناسی شیر............................................................................................................43 3- شغال................................................................................................................................44 3-1: شغال در ایران...............................................................................................................44 3-2: شغال در هند.................................................................................................................45 3-3 : نمادشناسی شغال..........................................................................................................45 بخش سوم: تحلیل حکایت......................................................................................................45 3- حکایت «مرغ باران» بخش اول: خلاصه حکایت.....................................................................................................47 بخش دوم: نمادشناسی ...........................................................................................................48 1- طیطوی.............................................................................................................................48 2- گرودا...............................................................................................................................49 3- سیمرغ..............................................................................................................................50 3-1: سیمرغ در اوستا.............................................................................................................50 3-2:سیمرغ در شاهنامه .........................................................................................................51 بخش سوم:تحلیل حکایت.......................................................................................................52 4- حکایت «ملک پیلان و خرگوش» بخش اول: خلاصه حکایت.....................................................................................................56 بخش دوم: نمادشناسی............................................................................................................56 1- خرگوش........................................................................................................................ 56 1-1: خرگوش در ایران.........................................................................................................57 1-2: خرگوش در هند..........................................................................................................57 1-3: نمادشناسی خرگوش.....................................................................................................58 2- فیل...................................................................................................................................59 2-1: فیل در ایران.................................................................................................................59 2-2: فیل در هند...................................................................................................................60 2- 3: نمادشناسی فیل.............................................................................................................61 بخش سوم: تحلیل حکایت .....................................................................................................61 1- ماه در ایران ......................................................................................................................62 2- ماه در هند.........................................................................................................................63 3- ماه و زن...........................................................................................................................64 4- ارتباط آب و ماه در ایران..................................................................................................65 5- ارتباط آب و ماه در هند....................................................................................................65 6- ارتباط ماه و مرگ.............................................................................................................67 5- حکایت «بوف و زاغ» بخش اول: خلاصه حکایت.....................................................................................................68 بخش دوم: نمادشناسی............................................................................................................70 1- زاغ(کلاغ)........................................................................................................................70 1-1: زاغ(کلاغ) در ایران.......................................................................................................70 1-2: زاغ(کلاغ) در هند........................................................................................................71 1-3 : نمادشناسی زاغ(کلاغ)..................................................................................................71 2- جغد.................................................................................................................................72 2-1: جغد در ایران................................................................................................................72 2-2: جغد در هند..................................................................................................................72 2-3 : نمادشناسی جغد..........................................................................................................73 بخش سوم: تحلیل حکایت......................................................................................................73 1- خویشکاری زاغ در باب «بوف و زاغ»................................................................................73 1-1:چاره­جویی زاغ با آتش...................................................................................................74 2- خویشکاری جغد در باب «بوف و زاغ»..............................................................................75 2-1: غار...............................................................................................................................76 4- تقابل نمادین زاغ و جغد....................................................................................................78 6- حکایت «سیاح و زرگر» بخش اول: خلاصه حکایت.....................................................................................................79 بخش دوم: نمادشناسی............................................................................................................80 1- مار....................................................................................................................................80 1-1: مار در ایران..................................................................................................................80 1-2: مار در هند....................................................................................................................81 1- 3: نمادشناسی مار..............................................................................................................82 2- ببر....................................................................................................................................84 2-1: ببر در ایران..................................................................................................................84 2-2: ببر در هند....................................................................................................................85 2-3: نمادشناسی ببر...............................................................................................................86 3- بوزینه(میمون)...................................................................................................................86 3-1: بوزینه در ایران..............................................................................................................87 3-2: بوزینه در هند ...............................................................................................................87 3-3: نمادشناسی بوزینه..........................................................................................................88 بخش سوم: تحلیل حکایت......................................................................................................88 7- دیگر حیوانات «کلیله و دمنه» 1-آهو...................................................................................................................................89 2- باخه..................................................................................................................................90 3- بط....................................................................................................................................91 4- پلنگ................................................................................................................................92 5- خر...................................................................................................................................92 6- خرچنگ..........................................................................................................................93 7- راسو.................................................................................................................................93 8- روباه.................................................................................................................................94 9- غوک...............................................................................................................................94 10- کبوتر.............................................................................................................................95 11- گربه..............................................................................................................................96 12- گرگ............................................................................................................................96 13- ماهی..............................................................................................................................97 فصل سوم: بررسی کنش­های حیوانات و تحلیل ساختاری چند حکایت بخش اول: بررسی کنش­ها...................................................................................................100 1- آهو................................................................................................................................100 2- باخه...............................................................................................................................100 3- ببر..................................................................................................................................101 4- بط.................................................................................................................................101 5- بوزینه.............................................................................................................................101 6- پلنگ.............................................................................................................................101 7- جغد...............................................................................................................................101 8- خر.................................................................................................................................101  9- خرچنگ........................................................................................................................102 10- خرگوش.....................................................................................................................102 11- راسو........................................................................................................................... 102 12- روباه...........................................................................................................................102 13- زاغ..............................................................................................................................103 14- شتر.............................................................................................................................103 15- شغال...........................................................................................................................103 16- شیر.............................................................................................................................104 17- غوک........................................................................................................................ 106 18- فیل............................................................................................................................ 107 19- کبک.........................................................................................................................107 20- کبوتر.........................................................................................................................107 21- گاو............................................................................................................................107 22- گربه...........................................................................................................................107 23- گرگ.........................................................................................................................108 24- مار.............................................................................................................................108 25- ماهی..........................................................................................................................108 26- مرغ ماهیخوار.............................................................................................................108 27- موش..........................................................................................................................108 بخش دوم: تحلیل ساختاری چند حکایت............................................................................109 1- حکایت «شیر و خرگوش» ...........................................................................................109 1-1: بررسی ساختار کلی دو حکایت......................................................................................111 1-2:تحلیل تشابهات..............................................................................................................113 1-2-1: خصوصیات قهرمان در حکایت شیر و خرگوش........................................................113 1-2-2:خصوصیات قهرمان در حکایت بهیم سین و باکه........................................................114 1-3: خصوصیات ضد قهرمان................................................................................................115 1-3-1: در حکایت شیر و خرگوش....................................................................................115 1-3-2: در حکایت بهیم سین و باکه...................................................................................115 1-4: چاره جویی­ها............................................................................................................116 1-5:همانندیهای داستان ضحاک در شاهنامه با حکایت شیر و خرگوش و بهیما و باکه..........118 1-5-1: خصوصیات قهرمان در داستان ضحاک...................................................................118 1-5-2:خصوصیات ضدقهرمان در داستان ضحاک..............................................................118 1-5-3: چاره جویی در داستان ضحاک..............................................................................119 2- حکایت »شیر و گاو»......................................................................................................121 3-بررسی تطبیقی ساختار داستان بوف و زاغ با داستان پادشاه جهود و نصرانیان:...................122 4- داستان پادشاه و برهمنان در کلیله و دمنه.........................................................................127 4-1 بررسی ساختاری داستان پادشاه و برهمنان در کلیله و دمنه با داستان بهرام گور و کنیزک در هفت­پیکر نظامی .................................................................................................................129 فصل چهارم: بیان دو عامل دیگر ماندگاری «کلیله و دمنه» بخش اول: بررسی چند اندیشه­ی بارز دینی..........................................................................134 1-1: زن در کلیله و دمنه.....................................................................................................134 1-2: زهد و ریاضت.......................................................................................................... 138 1-3 : دوستی و ایثار و حفظ پیمان......................................................................................139 1-4 : حفظ جانوران و محیط زیست...................................................................................140 بخش دوم: کلیله و دمنه و تأویل­های رمزی..........................................................................143 فصل پنجم: نتیجه­گیری..............................................................................153 پی­نوشت..........................................................................................................................167 تصاویر..............................................................................................................................182 چکیده انگلیسی(abstract).........................................................................................193 فهرست منابع.................................................................................................................. 194  نمودارها: نمودار شماره(1).................................................................................................................156 نمودار شماره(2).................................................................................................................157 نمودار شماره(3).................................................................................................................158  جداول: جدول شماره(1)نمادها.......................................................................................................161 جدول شماره(2)کنش­ها.....................................................................................................163 جدول شماره(3)تطبیق ساختاری چند حکایت از کلیله و دمنه با داستان­های در ادبیات فارسی.............................................................................................................................. 166  فهرست تصاویر: تصویر 1: میترا در حال قربانی گاو(موزه واتیکان).(برگرفته از کتاب «آیین مهر»:50). تصویر2:دورگا،تجسم نیروی خلاقه­ی شیوا(آیین مهر:61). تصویر3 :خدای خورشید و کلاغ(آیین مهر:52). تصویر4 : شیوا و خانواده­ی او. شیوا در حال به رشته کشیدن جمجمه مردگان است. نقاشی کانگرا1790، موزه­ی ویکتوریا و آلبرت(شناخت اساطیر هند:49). تصویر5 :دورگا، یکی از جنبه­های زنانه­ی ایزد بزرگ، شیوا، که زاده شد تا نابودگر دیوها باشد(دانشنامه اساطیر جهان:444). تصویر6 : گرودا، شهریار پرندگان و مرکوب و ناقل ویشنو(شناخت اساطیر هند:49). تصویر7 : جتایو، تجسم گرودا، در حال حمله به «راونا» است؛ در این نبرد جتایو زخمی شد اما چندان زنده ماند که «راما» را از ربوده شدن سیتا آگاه کند.نقاش مغول مربوط به سده­ی هفتم(شناخت اساطیر هند:106). تصویر8 : دستبند برنجین مربوط به دوره­ی هخامنشی، مکشوفه از گنجینه جیحون(درآمدی بر اسطوره­ها و نمادهای ایران و هند:157). تصویر9 : در آتش شدن سیتا برای اثبات پاکدامنی خود. نقاش مغولی سده هفدهم میلادی(شناخت اساطیر هند:111). تصویر10 : کوزه­ی مربوط به زمان اشکانیان(درآمدی بر اسطوره­ها و نمادهای ایران و هند در عصر باستان:130). تصویر11 : تندیس سرسوتی، ایزدبانوی آب، شعر و موسیقی در هند(شناخت اساطیر هند:159). تصویر12 : ماه ـ زن(آیین مهر:52). تصویر 13: تندیس دیانا، ایزدبانوی ماه در روم باستان(دانشنامه اساطیر جهان:384). تصویر14 : کامه خدای عشق سوار بر فیلی نمادین و به هم برشده از زنانی که در جستجوی محبت اویند. نقاشی تریچلی نوپولی، موزه­ی ویکتوریا و آلبرت(شناخت اساطیر هند:178). تصویر15: کریشنا در حال رام کردن و رقصیدن بر تن اژدرمار اهریمن به نام کالیا، کالیا مقیم رود جمنا بود و کریشنا با رام کردن او به هنگام نوجوانی، مردمان ساحل رود را از وحشت رهانید. تندیس مفرغی از کهولا سده 16 میلادی، موزه ویکتوریا و آلبرت(شناخت اساطیر هند:101). تصویر16: تندیس آسکله­پیوس، ایزد درمان در روم باستان(دانشنامه اساطیر جهان:384). تصویر17: تندیس «مانجوسری«(manjusri)، تجسم بودایی خرد(دانشنامه اساطیر جهان؛76). فصل اول:کلیات   1- مقدمه: اسطوره از مفاهیمی است که ارائه­ی یک تعریف جامع از آن، که دربرگیرنده­ی همه­ی مفاهیم و مطابق با فرهنگ­های مختلف باشد، کار دشواری است. پژوهشگران، بر اساس دیدگاه­های خاص خود، تعاریفی از اسطوره ارائه داده­اند. در این پژوهش نیز باید ابتدا تعریف خاصی از اسطوره پذیرفت و ارائه داد. ژاله آموزگار در بخش اساطیری «تاریخ ایران باستان» مطالبی درباره­ی اسطوره آورده است که با مباحث پژوهش حاضر همخوانی بیشتری دارد: «اسطوره واکنشی از ناتوانی انسان است در مقابله با درماندگی­ها و ضعف او در برآوردن آرزوها و ترس او از حوادث غیر مترقبه. قدرت تخیل، نهایت فعالیت خود را در این زمینه انجام می­دهد. خدایان به این ترتیب خلق می­شوند و سپس به شهریاران و پهلوانان زمینی تبدیل می­گردند و گاهی به عکس از شخصیتی تاریخی یا قهرمانی معمولی، موجودی اسطوره­ای شکل می­گیرد؛ به این صورت که همه­ی ویژگی­های یک موجود خارق­العاده را به او نسبت می­دهند...از سوی دیگر اسطوره تجسم احساسات آدمیان است به گونه­ای ناخودآگاه، برای تقلیل گرفتاری­ها یا اعتراض به اموری که برایشان نامطلوب و غیرعادلانه است و چون آن را تکرار می­کنند آرامشی به آن­ها دست می­دهد...»(آموزگار،1383: 54) به عبارت دیگر، «اسطوره» بیان بینش و تفکر انسان ابتدایی در برخورد او با پدیده­های پیرامونش است. حضور مؤثر جانوران در حیات آدمی باعث شده این موجودات ابتدا در حیات اساطیری و سپس به شکل نمادین در خدمت بیان اندیشه­های انسان­ها قرار گیرند. حیوانات علاوه بر حضور در اساطیر و حماسه­ها، بعدها در داستان­های عرفانی، تعلیمی و قصه­ها و حکایات پندآموز نیز نقش­آفرینی می­کنند و در برخی موارد پشتوانه­ی نمادین و کهن خود را(هر چند کم­رنگ) حفظ کرده­اند و ریشه­ی بعضی از خویشکاری­هایشان را می­توان در پشتوانه­ی اسطوره­ای آن­ها مشاهده کرد.  1-1تعریف نماد: نماد معانی متفاوت و مختلفی دارد. در ایران نماد درمعنای لغوی خود چنان­که در لغت­نامه­ی دهخدا و به نقل از آنندراج آمده است، به معنای «فاعل»، یعنی ظاهر کننده و نشان­دهنده و مظهر واقع شدن است. اما در دوران جدید، این واژه عمدتاً در «غیر ما وُضع له» به کار رفته است و غالباً با نقش­های کنایی، استعاری و حتی گاه در معنای نشانه و علامت استعمال شده است.(ر.ک:قبادی،1374: 339) کلمه­ی نماد، برابر(symbole)، در زبان فرانسوی است؛ «لغت symbole از واژه­ی یونانی«sumballein» می­آید که به معنی به هم پیوستن و اتصال است. هر sumbalon در اصل نشانه­ای برای شناخت و بازشناسی بوده است، یعنی یک نیمه از آن­چه را که هرگز ندیده باشند، چون برادر بدانند و بپذیرند.»(ستاری،1366: 9) نماد همیشه سرشار از راز و رمز است.«از ابتدا که معرفت بشری از افسانه­ها و اساطیر فراتر آمده یعنی قالب فرضیه و فلسفه به خود گرفت تاکنون، تعریف نماد همچنان چند پهلو و ناگشوده باقی مانده است.»(قبادی،1374: 342) تعریف نماد از نظر اصطلاحی نیز بسیار گسترده و وسیع است و اغلب صاحب­نظران، نماد را از دیدگاهی ویژه و سازگار با قلمرو کاری خویش تعریف کرده­اند؛ چنان­که روان­شناسان، فلاسفه، اسطوره­شناسان، ادیبان و... هر کدام تعریفی متفاوت از نماد ارائه داده­اند؛ البته در همه­ی این تعاریف یک نقطه­ی مشترک وجود دارد­ و آن این است که: نماد بر معنی و مفهومی، ورای آن­چه ظاهر آن می­نماید دلالت دارد؛ معنی­ای پوشیده و پنهان که باید کشف شود. به تعریف نماد از چند دیدگاه مختلف اشاره می­شود که این تعاریف برگرفته از مقاله­ی «نظری بر نمادشناسی و اختلاف و اشتراک آن با استعاره و کنایه» است: نماد در علم روان­شناسی به معنی وجه آشکار و نمایان صورت مثالی ناشناخته و فی­نفسه بیان­نشدنی است. هر صورت مثالی می­تواند در جامه­ی نمادهای مختلف ظاهر گردد. این نمادها به نوبه­ی خود می­توانند مجموعه­ی صورت­های گوناگونی را تشکیل دهند و به شکل دسته­های تصاویر به هم پیوسته­ای درآیند. از نظر یونگ، نمادهای گوناگون مجسم­کننده­ی صورت مثالی هستند.(ر.ک:باستید،1370: 70) «در فرهنگ فلسفی، نوشته­های سمبلیک و نمادین، آثاری مبتنی بر صور الهامی در مقابل تفکر منطقی مبتنی بر معانی مجرد، تعریف شده است. میرچا الیاده رمز و نماد را دنباله و ادامه­ی تجلی قداست در اساطیر توصیف کرده است. از نظر ادبی نیز هرگاه در اثر ادبی، ابزار و عناصری به خدمت گرفته شود که القاءکننده­ و مبیّن موضوع یا شیی دیگر باشد یا عملی مطرح گردد که امر دیگر را القاء کند که هم خود باشد و هم مظهر مفاهیم فراتر از وجود عینی خود، «نماد» خوانده می­شود.»(قبادی،1374: 341-339) همچنین نماد به حسب جایگاه آن در اثر و وسعت و شمول یا سیر تاریخی و طبیعی آن، به این گروه­ها قابل تقسیم است: تقسیم­بندی بر حسب جایگاه نماد در اثر: 1- تصویرهای پراکنده: در صورتی که اثر، یک اثر ساختاری نباشد ـ مثلاً رمان، داستان، قصه، مثنوی یا قصیده نباشد یا تمام ساختار اثر ادبی، نمادین نباشد؛ همانند: غزلیات شمس، در این صورت نماد به صورت تصویرهای پراکنده جلوه می­کند؛ مثلا نماد سیمرغ در غزلیات. 2- ساختاری: مجموعه­ی اثر، ساختاری نمادین دارد مانند: منطق­الطیر عطار. تقسیم­بندی بر حسب وسعت و شمول نماد: 1- نمادهای عام: نمادهایی که گستره­ی آن در حد یک کشور و حتی فراتر از ادبیات یک کشور است. مثل نماد کبوتر و برگ زیتون برای صلح. 2- نمادهای خاص: نمادهایی که نزد هر هنرمندی تعبیری متفاوت و متغیر دارد. مانند تصویرهای رمزی مولوی که خاص خود اوست. نمادهای طبیعی نیز نمادهایی هستند که عموماً در ادبیات ریشه­دار هستند ولی خیلی شناخته شده نیستند و تاریخی شده­اند؛ و شاعر یا نویسنده این نماد را خلق نکرده بلکه قادر به کشف و استعمال آن شده است.(ر.ک: همان: 345-344).  1-2 نماد و اسطوره: نماد در اساطیر ـ که مورد پژوهش ماست ـ جایگاه ویژه­ای دارد و در واقع به منزله­ی زبان اسطوره است. در واقع «نماد واسطه­ی جاودانی­ای است میان آن­چه خرد درمی­یابد و آن­چه درنمی­یابد. از این رو، بهترین زبان برای بیان اساطیر، زبان نماد است نه مفاهیم عقلی. هر انسان در هر دوره به نمادها قالبی نو می­بخشد، بدین­گونه که آن حقیقت جاودانه که نماد نمایشگر آن است، هر بار به صورتی تازه به ما عرضه می­شود»(ستاری،1366: 469). نمادها آبستن معانی و رازها هستند. یک نماد ممکن است یک معنی خاص را به ذهن القا کند و گاه یک نماد معانی و مفاهیم گوناگونی را در بطن خود جای داده است؛ به عبارت دیگر، معانی گوناگون و رازناک در قالب نماد پیچیده شده­اند. نماد نشان دهنده­ی تضادها و پیوندهای طبیعی و ماوراءطبیعی در دنیای اساطیر، افسانه­ها، قصه­ها و حماسه است. تضاد و تقابل خیر و شر، روشنی و تاریکی، زمین و آسمان، باران و خشکی، خورشید و ماه و...در داستان­ها، اساطیر و افسانه­ها و قصه­ها و... به گونه­ای نمادین، مانند جنگ خدایان و اهریمنان، جنگ زاغ و جغد، جنگ مار و پرنده و جنگ قهرمان با اژدها و... مطرح می­شود که اغلب برای نشان دادن قطب­های متضاد جهان است. از طرف دیگر با استفاده از نماد، می­توان پیوند و آشتی تضادها را به نمایش گذاشت، مانند پیوند و آشتی خورشید و ماه یا پیوند روز و شب که به صورت ازدواج خورشید و ماه، در اساطیر مختلف ظاهر می­شود و یا پیوند آب و آتش در برخی از اساطیر، مانند ارتباط «اگنی»(agni) و «تریته­آپتیه»1(trita-āptiya) در اساطیر هند؛ بدین­صورت که اگنی، خدای آتش، که خود از آب به وجود آمده است و پاک­ترین فرزند آب­هاست؛ برادرش «تریته­آپتیه» را نیز از آب می­آفریند و بعدها تریته با دیو خشکی می­جنگد و او را شکست می­دهد؛(ر.ک:بهار،1351: 48) پس نمادشناسی دانشی است که این پیوندها و تضادها را شناسایی و تفسیر می­کند. دریافت فایل نمادشناسی حیوانات کلیله و دمنه بر مبنای اساطیر هند و ایران

پاورپوینت درس دهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ( چه عواملی موجب گسترش علوم و فنون در دوره ی اسلامی شد ؟)

پاورپوینت درس دهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ( چه عواملی موجب گسترش علوم و فنون در دوره ی اسلامی شد ؟) پاورپوینت درس دهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی (چه عواملی موجب گسترش علوم و فنون در دوره ی اسلامی شد ؟ ) در 23 اسلاید همراه با تصاویر گوناگون و جذاب شامل موضوع درس : عوامل گسترش علوم و فنون در دوره ی اسلامی و آشنایی با مراکز علمی جهان اسلام جهت تدریس توسط همکاران در کلاس هوشمند تولید شده است .در ضمن این محتوای آموزشی شامل سئوالات متن درس دهم و جواب آنها نیز می باشد . این محتوای آموزشی علاوه بر استفاده معلم در کلاس درس ، جهت استفاده در منزل توسط اولیای محترم برای درک بهتر مطالب کتاب مفید می باشد . معلمان عزیز می توانند برای آموزش درس به درس مطالعات اجتماعی به صورت نمایشی از این پاورپوینت استفاده لازم راببرند. دریافت فایل پاورپوینت درس دهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ( چه عواملی موجب گسترش علوم و فنون در دوره ی اسلامی شد ؟)

مطالعه ی رفتار انتشار ملکولی و جذب عنصر سنگین کادمیم در خاک رسی منطقه ی دفن زباله ی ارومیه

مطالعه ی رفتار انتشار ملکولی و جذب عنصر سنگین کادمیم در خاک رسی منطقه ی دفن زباله ی ارومیه  چکیده: یکی از مشکلات زیست­محیطی دفن زباله­ها، غلبه بر حجم بالای شیرابه­ای است که همزمان و پس از دفن زباله در نتیجه رطوبت اولیه زباله و همچنین نفوذ بارندگی در محل دفن بوجود می­آید. از آلاینده­های مهم موجود در شیرابه، فلزات سنگین محلول در آن می­باشند. کادمیم از جمله این فلزات است که در نتیجه­ی آزاد شدن یون کادمیم از زباله­های کادمیم­دار وارد شیرابه می­شود. آب­های اسیدی حاصل از نزولات جوی، می­توانند عناصر موجود در زباله را حل کرده و با نفوذ به سفره­های آب­زیرزمینی، سبب آلودگی آنها گردند. آب­های زیرزمینی آلوده به فلزات سنگین نیز، دارای پتانسیل ایجاد خطر برای سلامتی انسان هستند. جهت تثبیت و نگهداری کادمیم در پی لاینر­های رسی لندفیل، معمولاً از خاک­های رسی که دارای مکان­های جذبی فراوان بوده و باعث کاهش نفوذ آن به لایه­های پایین و آب­های زیرزمینی می­شوند، استفاده می­شود. در این تحقیق خاک­های مورد مطالعه از سه منطقه­ فاقد آلودگی تهیه و آنالیزهای فیزیکو شیمیایی و مکانیکی خاک­ها برای آنها انجام شد. بمنظور ارزیابی پتانسیل جذبی خاک­ها، مطالعات جذب و واجذب کادمیم، براساس تکنیک­های بچ (Batch) بررسی شده و سپس نمونه خاک 1 به عنوان نمونه مناسب شناخته شده و آزمون­های جذب و انتشار مولکولی برای تعیین ضرایب انتشار و تأخیری بر روی این خاک انجام شد. هم­دماهای جذبی کادمیم در خاک منطقه، مورد مطالعه قرار گرفته و با دو معادله پرکاربرد فروندلیچ و لانگ­مویر برازش داده شدند. بر اساس ضرایب رگرسیون (R2) داده­های آزمایشگاهی برازش داده شده با معادلات، هر دو مدل تطابق خوبی با معادلات نشان دادند. بر طبق پارامترهای جذبی معادلات، خاک منطقه دارای بیشترین ظرفیت جذب برای یون کادمیم بود اما در تیمارهای لئوناردیت، کاهش شیب هم­دماهای جذبی و همچنین ظرفیت جذب مشاهده شد. این حالت به دلیل کاهش مقدار کانی­های رسی و آهک و همچنین کاهش pH به دلیل افزودن درصدهای مختلف لئوناردیتی با pHی اسیدی، در تیمارها حاصل شده است. نتایج آزمایش انتشار نشان داد، غلظت کادمیم در محلول منبع بالای ستون انتشار، با گذشت زمان کاهش یافت. این کاهش در خاک منطقه که فاقد لئوناردیت بود، بسیار سریعتر اتفاق افتاد. این امر به دلیل قدرت بالای خاک منطقه در مقایسه با تیمار با سطوح مختلف لئوناردیت، در جذب کادمیم در روزهای ابتدایی آزمایش و تأثیر آهسته لئوناردیت در روند جذب در طول دوره آزمایش می­تواند باشد. نتایج نشان داد خاک مورد مطالعه دارای ضریب انتشار ظاهری cm2/s 8-10×74/1 برای خاک منطقه و محدوده 8-10×87/1 تا cm2/s 8-10×3/2 برای تیمارهای مختلف با لئوناردیت است. خاک منطقه به دلیل مقادیر بالای رس، چسبندگی بهتری در حالت متراکم ایجاد کرده و در نتیجه آن تخلخل کاهش یافته و چگالی ظاهری افزایش یافت. این فاکتورها باعث شد تا محلول منبع در طول 72 روز آزمایش، در مورد ستون خاک منطقه مورد مطالعه، نتواند بیشتر از cm6 نفوذ داشته باشد و در نتیجه ضریب انتشار ظاهری در کمترین مقدار در مقایسه با تیمار با لئوناردیت، نمایان شود. مدل­سازی با این ضرایب، تأکیدی بر این نتایج بود و نشان داد در طی دوره­های زمانی 1 تا 1000 سال، خاک منطقه مورد مطالعه، کمترین یون کادمیم را به آبخوان انتقال داده است. فهرست مطالب فصل اول : مقدمه و کلیات 1-1- مقدمه.. 1 1-2-طرح مسئله.. 2 1-3-هدف و راهکارها.. 3 1-4-موقعیت منطقه مورد مطالعه.. 3 1-5-ساختار پایان­نامه.. 5 فصل دوم : مفاهیم و بررسی منابع 2-1-مقدمه.. 6 2-2-ساختار لندفیل.. 6 2-2-1-لایه­های مانع انتقال آلودگی .. 10 2-2-1-1-سیستم­های تک لاینری (SLS). 11 2-2-1-2-سیستم لاینرهای کامپوزیت (CLS). 11 2-2-1-3-سیستم­های لاینری دوتایی(DLS). 11 2-2-2-مواد درزگیر.. 12 2-2-2-1-لاینرهای رسی متراکم (CCL). 12 2-2-2-2-لاینرهای معدنی متناوب (AML). 13 2-2-2-3-لاینرهای رسی-مصنوعی (GCL). 13 2-2-2-4-لاینرهای آسفالتی (AL). 13 2-3-شیرابه.. 13 2-4-کانیهای رسی.. 17 2-1-1-کانی­شناسی از طریق روش XRD.. 18 2-4-1-1-........................................................................................ کائولینیت.. 20 2-4-1-2-............................................................................................. اسمکتیت.. 21 2-4-1-3-ایلیت................................................................................................ 22 2-4-1-4-کلریت................................................................................................ 22 2-4-2-توانایی جایگزینی یونی.. 23 2-4-3-ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC). 23 2-4-4-مکانیسم فعل و انفعالات.. 24 2-5-پدیده جذب در خاک.. 26 2-5-1-هم­دمای جذب سطحی.. 28 2-5-2-مدل­های جذب سطحی مبتنی بر تعادل.. 30 2-5-2-1-معادله فروندلیچ.. 30 2-5-2-2-معادله لانگ­مویر.. 31 2-5-3-............................................................................................................ واجذب.. 32 2-5-4-مواد آلی.. 32 2-5-4-1-کانی لئوناردیت.. 35 2-5-4-2-کاربردهای زیست­محیطی لئوناردیت.. 36 2-6-رفتار فلزات در خاک.. 36 2-7-شیمی محلول خاک.. 37 2-8-خواص خاک مؤثر در جذب فلزات.. 40 2-8-1-اثر کاتیون­های رقیب.. 41 2-8-2-اثر تشکیل کمپلکس.. 41 2-8-3-اثر pH....................................................................................................... 43 2-8-4-اثر پتانسیل ردوکس (اکسایش-کاهش).. 44 2-9-اثرات زیست­محیطی آلودگی کادمیم بر موجودات زنده.. 45 2-9-1-مکانیسم­های اثر.. 46 2-9-1-1-مکانیسم اثر در گیاهان.. 46 2-9-1-2-مکانیسم اثر در جانوران.. 47 2-9-1-3- مکانیسم اثر در انسان.. 48 2-10-رفتار کادمیم در خاک.. 49 2-11-مکانیسم­های انتقال مایعات.. 49 2-11-1-جریان فرارفت.. 50 2-11-2-جریان انتشار.. 51 فصل سوم : مواد و روش­ها 3-1-مقدمه.. 56 3-2-آزمایش­های شیمی خاک.. 56 3-2-1-ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC)(روش استات سدیم).. 56 3-2-2-اندازه­گیری pH خاک (روش CaCl2).. 57 3-2-3-مواد آلی (کربن آلی).. 57 3-2-4-کربنات کلسیم معادل (آهک) (CCE). 57 3-3-آزمایشات مکانیک خاک.. 58 3-3-1-آزمایش دانه­بندی.. 58 3-3-1-1-دانه­بندی با الک ( برای ذراتی با قطر بزرگتر از mm075/0) 58 3-3-1-2-هیدرومتری به روش بایوکاس (برای ذراتی با قطرکمتر از mm075/0) 59 3-3-1-3- هیدرومتری به روش ASTM... 59 3-3-2-آزمایش حدود اتربرگ.. 60 3-3-3-آزمایش چگالی ویژه.. 63 3-3-4-آزمایش تراکم.. 63 3-4-آزمایش کانی­شناسی (XRD). 64 3-4-1-تیمارهای مقدماتی.. 64 3-4-1-1-حذف کربنات کلسیم (CaCO3). 64 3-4-1-2-حذف مواد آلی.. 65 3-4-1-3-حذف اکسیدهای آهن آزاد.. 65 3-4-2-جداسازی بخش رس.. 65 3-4-3-اشباع کمپلکس تبادلی.. 66 3-4-3-1-اشباع با منیزیم.. 66 3-4-3-2-تیمار با گلیسرول.. 66 3-4-3-3-اشباع با پتاسیم.. 66 3-4-4-تهیه اسلایدها.. 67 3-5-مشخصات لئوناردیت مصرفی.. 67 3-6-آزمایشات جذب.. 68 3-6-1-1-تهیه محلول کادمیم برای آزمایش جذب انتخاب نمونه مناسب 68 3-6-1-2-تهیه محلول کادمیم برای آزمایش جذب تیمارهای مختلف لئوناردیت 68 3-7-آزمایش انتشار مولکولی.. 69 3-7-1-تهیه ستون­های انتشار (مدل لاینری).. 69 3-7-1-1-تهیه محلول کادمیم.. 69 3-7-1-2-آماده سازی خاک مورد استفاده در ستون انتشار 70 3-7-1-3-اضافه کردن محلول آلاینده به ستون­ها.. 70 3-7-2-نحوه نمونه­برداری از محلول آلاینده.. 70 3-7-3-نحوه خارج کردن ستون­ها از قالب و قطعه­بندی.. 71 3-7-4-دستگاه بادی استحصال آب منفذی از خاک.. 71 3-7-5-معرفی نرم­افزار POLLUTE.V7. 75 3-7-6-معرفی نرم­افزار Sigma Plot.V12. 76 3-1-مدل­سازی انتقال کادمیم از طریق لندفیل به آبخوان زیرین 77 فصل چهارم : نتایج و بحث 4-1-مقدمه.. 78 4-2- انتخاب نمونه مناسب.. 78 4-2-1-خصوصیات خاک.. 78 4-2-2-ویژگی­های جذبی کادمیم.. 81 4-3-کانی­شناسی.. 85 4-4-طبقه­بندی خاک مورد مطالعه در سیستم یونیفاید.. 86 4-5-خصوصیات مکانیکی خاک مختلط با سطوح مختلف لئوناردیت 87 4-6-برآورد ضرایب جذبی خاک در مقایسه با تیمارهای مختلف لئوناردیت 90 4-6-1-محاسبه ضریب تفکیک­پذیری در شرایط غیر تراکمی.. 96 4-7-انتشار مولکولی.. 97 4-7-1-محاسبه ضریب تأخیری (R). 104 4-7-2-محاسبه ضریب تفکیک­پذیری در حالت متراکم.. 104 4-8-مدل­سازی تحرک کادمیم در لاینر.. 105 فصل پنجم : نتیجه­گیری و پیشنهادات 5-1-نتیجه­گیری.. 109 5-2-پیشنهادات.. 111 منابع ............... 112  فهرست جداول جدول ‏1‑1: منابع زباله­های کادمیم­دار.. 1 جدول ‏2‑1: فهرست مواد خطرناک در آزمایش TCLP. 14 جدول ‏2‑2: گونه­های شیمیایی موجود در شیرابه طبق تحقیقات مختلف 16 جدول ‏2‑3: خصوصیات برخی از کانیهای رسی.. 24 جدول ‏2‑4: آفینیته نسبی فلزات در خاک و اجزای سازنده آن.. 39 جدول ‏3‑1: مختصات جغرافیایی محل نمونه­برداری.. 56 جدول ‏3‑2: مشخصات آزمایش پراکتور استاندارد.. 64 جدول ‏3‑3: مشخصات لئوناردیت مورد استفاده.. 67 جدول ‏4‑1: خصوصیات فیزیکوشیمیایی نمونه خاک­های مورد مطالعه 78 جدول ‏4‑2: خصوصیات مکانیکی نمونه­های خاک.. 79 جدول ‏4‑3: پارامترهای جذبی فروندلیچ و لانگ­مویر.. 84 جدول ‏4‑4: خصوصیات مکانیکی نمونه­های خاک.. 88 جدول ‏4‑5: غلظت تعادلی و مقدار ماده جذب شونده خاک و تیمارهای مختلف لئوناردیت.. 90 جدول ‏4‑6: پارامترهای جذبی فروندلیچ و لانگ­مویر.. 96 جدول ‏4‑7: ضریب تفکیک­پذیری نمونه­های مورد مطالعه و فاکتورهای وابسته به آن در محاسبات.. 97 جدول ‏4‑8: فاکتور تأخیری و پارامترهای مؤثر در محاسبه آن.. 104 جدول ‏4‑9: ضریب تفکیک­پذیری کادمیم در ستون­های انتشار.. 105 جدول ‏4‑10: پارامترهای ورودی به نرم­افزار Pollute. 106 جدول ‏4‑11: غلظت کادمیم موجود در آبخوان با لاینری متشکل از خاک نمونه­های مورد مطالعه.. 107  فهرست اشکال شکل ‏1‑1: نقشه زمین­شناسی منطقه مورد مطالعه و محل­های نمونه­برداری 4 شکل ‏2‑1: طرح شماتیک یک لندفیل مهندسی- بهداشتی.. 7 شکل ‏2‑2: لوله­های جمع­آوری و انتقال شیرابه در لایه زهکش.. 8 شکل ‏2‑3: نحوه دوختن لایه­های ژئوتکستایل در حد فاصل لایه رسی و لایه زهکش.. 8 شکل ‏2‑4: لایه­های مختلف یک لندفیل در حال ساخت.. 9 شکل ‏2‑5: مخزن جمع­آوری شیرابه لندفیل کینگ­استون کانادا.. 10 شکل ‏2‑6: انواع سیستم­های لاینری.. 12 شکل ‏2‑7: اصول طیف سنجی XRD.. 20 شکل ‏2‑8: طرح هندسی از ساختار لایه کائولینیت.. 21 شکل ‏2‑9: چگونگی توزیع بار در لایه کائولینیت.. 21 شکل ‏2‑10: مکانیسم­های احتمالی جذب آب توسط سطوح رسی.. 25 شکل ‏2‑11: مکانیسم­های مختلف جذب یون در سطح کانی.. 27 شکل ‏2‑12: چهار دسته کلی هم­دماهای جذب سطحی.. 29 شکل ‏2‑13: مفهوم ترسیمی پارامترهای Kf و n درمعادله فروندلیچ 30 شکل ‏2‑14: کنترل کننده­های اصلی غلظت فلزات کمیاب در محلول خاک 37 شکل ‏2‑15: سه مکانیسم جذب کاتیون در سطح سیلیکات (مثل مونتموریلونیت).. 38 شکل ‏2‑16: تحرک نسبی کاتیون­ها در میان خاک.. 40 شکل ‏2‑17: نمودار حلالیت کادمیم در خاک­های نیبلی با بافت لومی رسی.. 44 شکل ‏2‑18: انتقال مایعات به طریقه فرارفت.. 50 شکل ‏2‑19: نمایش ریاضی جریان فرارفت.. 50 شکل ‏2‑20: انتشار مولکولی املاح.. 52 شکل ‏3‑1: نمودار انواع رفتار خاک در برابر رطوبت.. 60 شکل ‏3‑2: دستگاه کاساگرانده برای تعیین حد خمیری خاک.. 61 شکل ‏3‑3: نحوه آماده کردن فیتیله mm2/3.. 62 شکل ‏3‑4: ستون­های مدل لاینری آزمایش انتشار مولکولی.. 72 شکل ‏3‑5: خارج کردن ستون انتشار مولکولی از درون قالب و قطعه­بندی آن.. 73 شکل ‏3‑6: آماده کردن پیستون جهت استحصال آب منفذی.. 74 شکل ‏3‑7: پانل و گیج­های فشار دستگاه استحصال آب منفذی.. 75 شکل ‏4‑1: نمودار حد روانی خاک­های مورد مطالعه.. 80 شکل ‏4‑2: نمودار تراکم خاک­های مورد مطالعه.. 81 شکل ‏4‑3: هم­دماهای جذبی خاک­های مورد مطالعه.. 82 شکل ‏4‑4: هم­دماهای جذبی فروندلیچ و لانگ­مویر.. 83 شکل ‏4‑5: پراش­نگاره خاک مورد مطالعه.. 86 شکل ‏4‑6: منحنی دانه­بندی خاک منطقه لندفیل ارومیه.. 87 شکل ‏4‑7: نمودار حد روانی نمونه­های خاک.. 88 شکل ‏4‑8: نمودار تراکم نمونه­های مورد مطالعه.. 90 شکل ‏4‑9: هم­دماهای جذبی نمونه­های مورد مطالعه.. 92 شکل ‏4‑10: هم­دمای جذبی برازش داده شده با معادله فروندلیچ.. 94 شکل ‏4‑11: هم­دمای جذبی برازش داده شده با معادله لانگ­مویر.. 95 شکل ‏4‑12: نمودار غلظت-زمان خاک منطقه (فاقد لئوناردیت).. 98 شکل ‏4‑13: نمودار غلظت-زمان خاک تیمار شده با 5/2 درصد لئوناردیت 98 شکل ‏4‑14: نمودار غلظت-زمان خاک تیمار شده با 5 درصد لئوناردیت 99 شکل ‏4‑15: نمودار غلظت-زمان خاک تیمار شده با 5/7 درصد لئوناردیت 99 شکل ‏4‑16: نمودار غلظت-زمان خاک تیمار شده با 10 درصد لئوناردیت 100 شکل ‏4‑17: نمودار غلظت-عمق نمونه خاک فاقد لئوناردیت.. 101 شکل ‏4‑18: نمودار غلظت-عمق خاک تیمار شده با 5/2 درصد لئوناردیت 102 شکل ‏4‑19: نمودار غلظت-عمق خاک تیمار شده با 5 درصد لئوناردیت 102 شکل ‏4‑20: نمودار غلظت-عمق خاک تیمار شده با 5/7 درصد لئوناردیت 103 شکل ‏4‑21: نمودار غلظت-عمق خاک تیمار شده با 10 درصد لئوناردیت 103 شکل ‏4‑22: نمودار غلظت کادمیم موجود در آبخوان با لاینری متشکل از خاک.. 108 1- فصل اول : مقدمه و کلیات -1- مقدمه بیشتر مواد زائد روی زمین در آبگیرها، گودال­ها، چاه­های تزریقی و محل­های دفن زباله ریخته شده که در حال آلوده­سازی محیط زیرسطحی هستند. در آمریکای شمالی حدود 17 میلیون تأسیسات دفن زباله وجود دارد که طبق برآوردهای موجود سالیانه 5/6 میلیارد متر مکعب انواع مایعات از آنها به داخل زمین نفوذ می­کند که می­تواند موجب آلودگی آب­های زیرزمینی آن منطقه شود]1[. اگر چه می­توان با روش­های بازیافت زباله از حجم آن کاست؛ ولی هنوز هم عمدتاً به علت سهولت اجرا، دفن زباله به عنوان روشی بهداشتی جهت دفع آنها انجام می­گیرد. آمار منتشر شده از سوی سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری تهران نشان می­دهد که ایران از نظر تولید زباله در مرتبه دهم جهان قرار دارد. بطور متوسط رطوبت اولیه زباله­های خانگی در ایران بالغ بر 60 درصد برآورد گردیده است. غلبه بر حجم بالای شیرابه یکی از مشکلات زیست­محیطی است که همزمان و پس از دفن زباله در نتیجه رطوبت اولیه زباله و همچنین نفوذ بارندگی در محل دفن بوجود می­آید. یافته­ها نشان می­دهد که شیرابه محل دفن محتوی آلاینده­های مختلفی از جمله­ فلزات سنگین است. آب­های اسیدی حاصل از نزولات جوی، می­توانند عناصر موجود در زباله را حل کرده و با نفوذ به سفره­های آب­زیرزمینی، سبب آلودگی آنها گردند. آب­های زیرزمینی آلوده به فلزات سنگین، دارای پتانسیل ایجاد خطر برای سلامتی انسان هستند. از جمله فلزات سنگین موجود در شیرابه، کادمیم (Cd) است که به عنوان خطری بزرگ در طول دوران آلودگی­های زیست­محیطی مطرح می­شود؛ چرا که تقریباً برای تمامی موجودات زنده سمی است و در هیچ یک از فرآیند­های بیولوژیکی نقش ندارد. کادمیم در بدن انسان در کلیه­ها تجمع یافته و نیمه عمر بیولوژیکی آن 10 تا 30 سال می­باشد. وقتی که این تجمع به مقادیر بالاتر از mg/Kg200 برسد، با ایجاد آسیب در قشر کلیه منجر به افزایش کلسیم در ادرار و فقدان گلوکز می­شود]2[. منابع کادمیم موجود در شیرابه، آزاد شدن آن از زباله­های حاوی کادمیم است. در جدول 1-1 فهرست این قبیل زباله­ها آمده است. جدول ‏1‑1: منابع زباله­های کادمیم­دار]2[ منابع کادمیم در زباله­های جامد خانگی[1] (MSW) مقادیر کادمیم (میلی­گرم کادمیم/کیلوگرم MSW) پلاستیک­های رنگی 2 کاغذ، خاکروبه، مواد فسادپذیر، زباله­های سبزیجات 2- 1 فرآورده­های روی، باتری­ها، فلزات روکش­شده 9-8 اگر خاک زیر مکان دفن زباله[2] (لندفیل) نسبتاً غیر قابل نفوذ باشد، نفوذ شیرابه به آب زیرزمینی آهسته می­گردد؛ بنابراین یکی از روش­های جلوگیری از ایجاد آلودگی توسط شیرابه، پوشاندن کف لندفیل با خاک­ها یا مواد با نفوذپذیری کم و جذب بالای آلاینده­ است]3[. جهت تثبیت و نگهداری کادمیم، در پی لاینر[3]­های رسی لندفیل، از خاک­های رسی که دارای مکان­های جذبی فراوان بوده و باعث کاهش نفوذ آن به لایه­های پایین و آب­های زیرزمینی می شوند، استفاده می­شود. در واقع عملکرد لاینر رسی کاهش انتشار شیرابه به آب­های زیرزمینی و جلوگیری از تغییر کیفیت این منابع است.جهت ارزیابی رفتار لایه­ی رسی در پی لندفیل نسبت به آلاینده­های موجود در شیرابه، نیاز به اطلاعاتی در مورد ضریب انتشار و همچنین میزان جذب توسط خاک رس است. از آنجا که از خاک رسی در لاینرهای مدفن های زباله استفاده شده و کانیهای رسی با عناصر سنگین موجود در شیرابه زباله از نظر انتشار مولکولی و جذب اندرکنش دارند، تعیین پارامترهای انتقال آلودگی مربوط به این عناصر در خاک رسی، در طراحی لاینر مناسب مدفن ضروری بوده و مورد توجه طراحان و محققین می­باشد]4[. در مطالعات گذشته رفتار یون کلر که یونی بی­اثر در واکنش­های جذبی با اجزای خاک است، به عنوان آلاینده استفاده می­شد ]5[ و ]6[ اما در این مطالعه به خاطر سمی بودن و تحرک زیاد عنصر کادمیم در خاک و همچنین پرمصرف بودن در صنایعی مانند چرم­سازی، صنایع الکتریکی و رنگ، ضریب انتشار مولکولی و جذب این عنصر بررسی می­شود. 1-2- طرح مسئله سرنوشت فلزات سنگین در محلول موجود در منافذ خاک رس (آب منفذی) بوسیله فعل ­و انفعالات فاز جامد-مایع کنترل می­شود]7[. انتقال و زمان ماندگاری فلزها، تابع pH، پتانسیل اکسایش-کاهش و حضور جذب­کننده­هایی چون کانیهای رسی و اکسی­هیدروکسیدها است ]8[. کانی­های رسی به دلیل داشتن سطوح جذب اختصاصی­ بالا و جایگاههای پیوندی با تعداد بارهای منفی بسیار، ظرفیت بالایی در جذب فلزات سنگین دارند. هزینه­ی بالای مصالح عایق­ مصنوعی وغیراقتصادی بودن استفاده از آنها در پروژه­های بزرگ باعث شده تا مصالح طبیعی با نفوذپذیری کم و حداکثر راندمان جذب و تثبیت، بیشتر مورد توجه قرار گیرد. سیستم­ چند لایه رسی لندفیل­ زباله­های خانگی و صنعتی به عنوان سد ژئوشیمیایی هیدرولیکی، جهت جلوگیری از انتقال فلزات سنگین به آبخوان­های زیرین عمل می­کند. تحرک فلزات سنگین در لاینرهای رسی می­تواند با مدت زمان تحرک، که شامل فرآیندهای انتشار مولکولی و فرارفت می­باشد و بوسیله کندشدگی در طول زمان که برگشت­پذیربودن یا برگشت­ناپذیربودن تثبیت­شدگی یون­های فلزات سنگین بر روی ذرات خاک را توصیف می­کند، شرح داده شود]4[. فرایند جذب توسط کانی­ها شامل جذب سطحی، تبادل یونی، واکنش­های کمپلکسی و رسوب عناصر بوده و ارتباط تنگاتنگ با مقدار و نوع کانی­های رسی دارد. قدرت تثبیت، اهمیت زیادی در امکان تحرک مجدد عناصر داشته و به شدت تحت تأثیر پارامتر­های غلظت، قابلیت حل، pH، Eh، کانه آرایی، سطوح ویژه و ظرفیت تبادل کاتیونی می­باشد]7[. براساس مطالعات، در غلظت­های پایین( کمتر از 5-10مولار) تشکیل کمپلکس­های سطحی با کلسیت و اکسیدهای آلومینیم، آهن و منگنز، ممکن است از مهمترین مکانیسم­های جذب برای کادمیم باشند. همچنین مکانیسم کنترل­کننده جذب Cd در غلظت­های بالا (بیشتر از 5-10مولار)، محتملاً یک فرآیند جذب غیراختصاصی از قبیل تبادل کاتیونی می­باشد]9[.لذا از روش جذب­سطحی با توجه به کارایی و کاربرد آسان آن به عنوان یکی از پرکاربردترین روش­های حذف فلزات سنگین]10[، در این مطالعه استفاده شده است. 1-3- هدف و راهکارها هدف از انجام این مطالعه، بررسی رفتار انتشار مولکولی و جذب عنصر کادمیم در خاک رسی موجود در منطقه­ی دفن زباله­ی ارومیه، تأثیر کانی لئوناردیت در تغییر این رفتار و تعیین ضرایب مربوطه، جهت پایش و ارزیابی لاینرهای رسی موجود در لندفیل نسبت به این فلز سنگین و سمی و متحرک است. برای ارزیابی تأثیر شیرابه بر سفره آب زیرزمینی منطقه­ای که در آن دفن زباله انجام می­گیرد، لازم است: 1) ابتدا مکانیسم­های حرکتی انتقال آلودگی مشخص شوند. 2) مدل نظری مناسب برای مکانیسم­های حرکتی تعریف شود. 3) پارامتر­های مختلف موجود در مدل، تخمین زده شود. 4) معادلات حاکم بر مدل نظری تعریف­ و حل شده و میزان آلودگی سفره آب زیرزمینی پیش­بینی شود. مطالعه عنصر سنگین کادمیم از نظر انتشار مولکولی و جذب سطحی در خاک منطقه نازلوی ارومیه و ارائه روش­های آزمایشگاهی تعیین ضرایب برای اولین بار در منطقه انجام شده است. 1-4- موقعیت منطقه مورد مطالعه منطقه­ مورد مطالعه (محل دفن زباله­­ شهر ارومیه)، در محدوده ورقه 1:100000 سرو، به مختصات جغرافیایی "25/50 ,َ39 , ْ37 عرض شمالی و "93/07,َ59 , ْ44 طول شرقی با میانگین ارتفاعی1450 متر در استان آذربایجان غربی، در شمال غربی ایران و در شهرستان ارومیه، 12 کیلومتری جاده سرو واقع شده است. نقشه زمین­شناسی منطقه به همراه نقاط نمونه­برداری در شکل 1-1 آمده است.  شکل ‏1‑1: نقشه زمین­شناسی منطقه مورد مطالعه و محل­های نمونه­برداری  1-5- ساختار پایان­نامه پایان­نامه حاضر مشتمل بر 5 فصل، به شرح زیر می­باشد. فصل اول: شامل مقدمه، طرح مسئله اصلی پایان­نامه، هدف و راهکار برای رسیدن به مطلوب­ترین نتیجه و معرفی منطقه مورد مطالعه است. فصل دوم: مفاهیم و اصطلاحات مربوطه شامل ساختار لندفیل، کانیهای رسی، انتشار ملکولی، جذب سطحی، رفتار فلزات در خاک، معادلات حاکم بر انتشار و جذب و مروری بر مطالعات گذشته در این فصل آمده است. فصل سوم: شرحی بر مواد، روش­های آزمایش و دستگاههای مورد استفاده در پایان­نامه حاضر، به همراه معرفی­ مدل­های رایانه­ای بکار برده شده در تعیین ضرایب انتشار مولکولی و جذب در این فصل موجود است. فصل چهارم:نتایج و بحث در زمینه­ی داده­های آزمایش­های XRD، جذب (Batch Test) و انتشار مولکولی، آنالیز و تجزیه و تحلیل خروجی مدل­های POLLUTE.V7 و Sigma Plot.V12 در این فصل آمده است. فصل پنجم: در این فصل جمع­بندی نهایی، نتیجه­گیری و پیشنهادهایی برای مطالعات آتی آمده است.  2- فصل دوم : مفاهیم و بررسی منابع 2-1- مقدمه امروزه مدفن­های مهندسی-بهداشتی زباله[4] در اغلب کشورهایتوسعه یافته دنیا اجرا می­شوند. در آمریکای شمالی (آمریکاو کانادا) قوانین زیست­محیطی، جزئیات طرح­های مهندسی دفن زباله­های شهری و زباله­های خطرناک را به طور کامل تشریح نموده است و متولیان امر دفن زباله ملزم به رعایت این قوانین هستند. یک مدفن مهندسی-بهداشتی باید قادر باشد خطرات ناشی از زباله را به محیط اطراف به حداقل مقدار ممکن کاهش­ دهد. از جمله این خطرات به موارد زیر می­توان اشاره کرد: 1- نفوذ شیرابه زباله به لایه­های تحتانی محل دفن و آلوده کردن سفره آب زیرزمینی منطقه 2- پخش زباله­ها به محیط اطراف لندفیل توسط باد یا پرندگان، و انتشار بوی نامطبوع زباله در محیط اطراف لندفیل 3- تولید و انتشار گازهای تولید شده از تجزیه زباله­ها خصوصاً گازهای متان و دی­اکسیدکربن به محیط اطراف و اتمسفر 2-2- ساختار لندفیل زباله‌ها در یک مدفن مهندسی- بهداشتی به نحوی انبار می‌شوند که تماس آن‌ها با محیط اطراف حداقل بوده و هیچ‌گونه مشکل یا خطری برای بهداشت عمومی یا محیط زیست ایجاد نکنند. در یک مدفن مهندسی-بهداشتی با اعمال روش‌های مهندسی بایستی حجم زباله‌ها به حداقل ممکن رسانده شود و در پایان هر روز کاری، روی آن‌ها با مواد خاکی پوشانده شود. سیستم­های جمع آوری و تخلیه شیرابه و گاز در آن تعبیه شده و تأسیسات کنترل و پایش در پیرامون آن نصب گردد. در شکل 2-1، جزئیات یک لندفیل مهندسی- بهداشتی بطور شماتیک نشان داده شده است. همان طور که در این شکل دیده می­شود طرح کلی لندفیل از بالا به پایین دارای لایه­های زیر است: لایه پوشش نهایی[5]: این لایه پس از پر شدن لندفیل، برای بستن مدفن و جداکردن زباله­ها از محیط طبیعی، اجرا می­شود. زباله­های متراکم شده و مدفون[6]: این بخش در طول بهره­برداری از لندفیل طی یک برنامه مشخص متراکم و جایگذاری شده است.شکل ‏2‑1: طرح شماتیک یک لندفیل مهندسی- بهداشتی]11[ لایه شنی زهکش اولیه شیرابه[7]: این لایه‌ عمدتاً متشکل از خاک درشت دانه نظیر شن و ماسه است که دارای نفوذپذیری بالایی بوده و رطوبت و شیرابه به آسانی از آن‌ها عبور می­کند. وظیفه این لایه جمع­آوری و زهکش شیرابه تولید شده از زباله­ها در زیر لندفیل می­باشد. در داخل و کف این لایه­ها، شبکه لوله­گذاری شامل لوله­های سوراخ­دار از جنس پلی­اتیلن کار گذاشته می­شوند که کار جمع­آوری و انتقال شیرابه را به خارج از مدفن انجام می­دهند (شکل 2-2) شکل ‏2‑2: لوله­های جمع­آوری و انتقال شیرابه در لایه زهکش]11[ لایه ژئوتکستایل[8]: این لایه به عنوان جداکننده مابین لایه زهکش شنی و لایه رسی زیر آن عمل کرده و از نفوذ خاک رسی به داخل منافذ لایه شنی زهکش، جلوگیری می­کند. پس از متراکم کردن لایه رسی اولیه و قبل از پخش و اجرای لایه زهکش، لایه­های ژئوتکستایل بر روی زمین پهن شده و به یکدیگر دوخته می­شوند (شکل 2-3). شکل ‏2‑3: نحوه دوختن لایه­های ژئوتکستایل در حد فاصل لایه رسی و لایه زهکش]11[ لایه سیلت رسی متراکم شده اولیه[9]: این لایه به عنوان اولین لایه مانع انتقال آلودگی به پایین عمل می­کند. لایه شنی زهکش ثانویه شیرابه[10]: وظیفه این لایه جمع­آوری و زهکش شیرابه عبور کرده از لایه سیلت-رسی متراکم اولیه است. لایه سیلت رسی متراکم شده ثانویه[11]: این لایه دومین لایه مانع انتقال آلودگی به پایین است. لایه­های رسوبی طبیعی[12]: این لایه­ها همان رسوبات و مواد زمین­شناسی هستند که بصورت طبیعی در زیر محل دفن وجود داشته و حد فاصل لندفیل و سفره آب­های زیرزمینی موجود در زیر محل دفن هستند. در شکل 2-4 نحوه اجرای هر یک از لایه­ها در یک لندفیل در حال ساخت مشاهده می­شود. شکل ‏2‑4: لایه­های مختلف یک لندفیل در حال ساخت]11[ شیرابه­های زهکشی شده از کف مدفن، بصورت ثقلی، از طریق شبکه لوله­گذاری به داخل یک مخزن شیرابه واقع در کنار مدفن منتقل شده و نگهداری می­شوند (شکل 2-5). سپس شیرابه توسط پمپ به ایستگاه تصفیه شیرابه منتقل و تصفیه می­شود]11[. شکل ‏2‑5: مخزن جمع­آوری شیرابه لندفیل کینگ­استون کانادا]11[ در صورتی که مدفن در یک اقلیم خشک ساخته شده و شیرابه حاصل از رطوبت زباله‌ها و فعل و انفعالات شیمیایی و بیولوژیک کم باشد، ممکن است ارتفاع یا حد شیرابه جمع شده در حوضچه در طول عمر مدفن زیاد نباشد. در این صورت شیرابه در کف مدفن باقیمانده و به مرور زمان از میزان آلایندگی آن کم می‌شود. 2-2-1- لایه­های مانع انتقال آلودگی[13] به مجموع لایه­های زهکش شیرابه و لایه­های سیلت- رسی متراکم شده، لایه­های مانع انتقال آلودگی گفته می­شود. این مجموعه در زیر لندفیل با عنوان سیستم مانع انتقال آلودگی تحتانی[14] (BBS) شناخته شده و جهت حفاظت آب­های زیرزمینی در برابر آلودگی در نتیجه نشت شیرابه تعبیه می­شود. وظیفه این سیستم جلوگیری، کاهش و یا کنترل حرکت آلاینده، که غالباً ناشی از نفوذ شیرابه از میان لاینر تحتانی لندفیل در نتیجه انواع حرکت یون­های با پتانسیل آلایندگی است، می­باشد. در مبحث طراحی لندفیل­، BBSها، بر اساس تعداد لاینر و لایه زهکش، به سه نوع اصلی سیستم­های تک لاینری[15]، سیستم لاینرهای کامپوزیت (چندلایه)[16] و سیستم­های لاینری دوتایی[17] تقسیم می­شوند که در زیر به شرح آنها می­پردازیم. [1]- Municipal solid waste [2]- Landfill [3]- Liner [4]- Engineered Sanitary Landfills [5]- Final cover [6]- Solid waste [7]- Primary leachate collection system [8]- Geotextile [9]- Primary liner, clayey silt [10]- Secondary leachate collection system [11]- Secondary liner, clayey silt [12]- Natural deposit [13]- Barrier [14]- Bottom barrier system [15]- Single liner system [16]- Composite liners system [17]- Double liner system دریافت فایل مطالعه ی رفتار انتشار ملکولی و جذب عنصر سنگین کادمیم در خاک رسی منطقه ی دفن زباله ی ارومیه