دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

اثرات پرایمینگ بذر بر خصوصیات جوانه زنی و رشد گونه Aeluropus macrostachys در شرایط تنش شوری،آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی

اثرات پرایمینگ بذر بر خصوصیات جوانه زنی و رشد گونه Aeluropus macrostachys در شرایط تنش شوری،آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی

اثرات پرایمینگ بذر بر خصوصیات جوانه زنی و رشد گونه Aeluropus macrostachys در شرایط تنش شوری،آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی

چکیده:

به منظور مطالعه اثرات پرایمینگ بذر بر خصوصیات جوانه زنی و رشد گونه Aeluropus macrostachys در شرایط تنش شوری،آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. که فاکتورهای آزمایش شامل چهار سطح پرایمینگ بذر، شاهد (بدون پرایمینگ) با KCl وNaCl و CaCl2 و پنج سطح شوری (16، 12 ،8 ،4 ،0 دسی‌سیمنزبرمتر) بود. نتایج نشان داد که تاثیر پرایمینگ بذر و تنش شوری بر درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه معنی دار بود.بیشترین درصد جوانه زنی در تیمار کلرید پتاسیم 4 دسی سیمنز بر متر بود و کمترین میزان آن مربوط به تیمارهای کلرید سدیم در سطح 4 دسی سیمنز بر متر و کلرید پتاسیم در سطح 16دسی سیمنز بر متر و در کلرید کلسیم در سطوح 12 و 16دسی سیمنز بر متر بود.

 واژه های کلیدی:پرایمینگ، تنش شوری، Aeluropus macrostachys

Contents

مقدمه. 5

فصل اول:7

مبانی نظری تحقیق. 7

1-1- بیان مساله. 8

1-2-1 هدف اصلی. 9

1-2-2 اهداف اختصاصی. 9

1-3 فرضیات تحقیق. 9

1-4 خصوصیات گیاه شناسی گونه مورد بررسی و تعیین رویشگاهها9

1-4-1 خصوصیات گیاه شناسی. 9

1-4-2اهمیت گندمیان و ارزش اقتصادی آنها11

1-4-3 قبیله Aeluropodeae. 11

1-4-4 ویژگی های گیاهشناسی جنس Aeluropus. 11

1-4-5 کلید شناسایی گونه های جنس Aeluropus. 12

1-4-6 ویژگی های گیاهشناسی گونه Aeluropus macrostachyus. 12

1-4-7 پراکنش جغرافیایی: ایران ، جنوب افغانستان، پاکستان، نمونه تیپ از بلوچستان. 13

1-4-8 پراکنش در ایران : شرق و جنوب شرق. 13

فصل دوم:16

کلیات.. 16

2-1- تعاریف.. 17

2-1-1 تعریف استرین. 17

2-1-2 استرس.. 17

2-1-3 صفراسترسی یا فقدان استرس.. 17

2-1-4 تنش.. 17

2-1-4-1 انواع تنش.. 17

2-1-4-2 جوانه زنی. 18

2-1-4-3 قوه نامیه بذر. 19

2-1-4-4 الگوهای جوانه زنی. 20

2-1-4-5- مراحل جوانه زنی. 21

2-1-4-6 عوامل موثر در جوانه زنی. 22

2-2- تنش شوری.. 23

2-2-1- مناطق شور جهان. 24

2-2-2- پراکندگی مناطق شور در ایران. 24

2-2-3- علل شوری.. 25

2-2-4- منبع نمک خاک.. 25

2-2-5 طبقه بندی گیاهان شور روی.. 25

2-2-5-1 شور روی های اجباری.. 25

2-2-5-2 شور روی های ترجیحی. 26

2-2-5-3 شور روی های پشتیبان. 26

2-2-5-4 شور روی های اتفاقی. 26

2-3 استرس کلیرید سدیم،کلرید پتاسیم،کلرید کلسیم26

2-3-1 تنظیم اسمزی گیاهان عالی در مقایسه با موجودات پست.. 26

2-3-2 تنوع در تحمل به شوری در گیاهان عالی. 26

2-4 حدهای بقاء استرس نمک... 27

2-4-1 استرس های ثانویه که توسط نمک القاء می شود28

2-4-1-1 استرس اسمزی.. 28

2-4-1-2 استرس کمبود29

2-4-2 استرس های اولیه که توسط نمک ایجاد می شود30

2-4-3 تأثیر مستقیم شوری.. 34

2-5 اثرات فاکتورهای محیطی روی استرس نمک... 35

2-6 اثرات مواد بکار رفته روی استرس نمک... 36

2-6-1 کنترل جذب سدیم، پتاسیم و کلسیم به داخل گیاه37

2-7 مکانیسم مقابله با تنش شوری در گیاهان. 37

2-8 تاریخچه پرایمینگ... 38

2-8-1هیدرو پرایمینگ... 39

2-8-2 اسمو پرایمینگ... 39

2-8-3 ماتری پرایمینگ... 40

2-9 عادت به شوری دادن. 40

فصل سوم:41

بررسی منابع. 41

3-1 سابقه تحقیق در ایران. 42

3-2 سابقه تحقیق در خارج از کشور. 44

فصل چهارم:45

مواد و روشها45

4-1 نوع روش تحقیق. 46

4-2 روش انجام تحقیق. 46

4-3 مشخصات طرح و فرضیات آزمایش.. 46

4-4 روش تهیه بذور و تعیین قوه نامیه بذور. 46

4-5 روش کار. 47

فصل پنجم:48

نتایج. 48

5-1 نتایج. 49

5-2 نتایج حاصل از مقایسه میانگین ها49

5-2-1 درصد جوانه زنی Aeluropus macrostachys. 49

5-2-2 سرعت جوانه زنی Aeluropus macrostachys. 50

در غلظت های مختلف تیمارهای موجود با شاهد51

5-2-3 طول ساقه چه Aeluropus macrostachys. 51

5-2-4 طول ریشهچه Aeluropus macrostachys. 52

5-3 بحث.. 53

5-4 نتیجه گیری نهایی. 54

5-5 پیشنهادات:55

فهرست منابع و ماخذ56

 مقدمه

یکی از مشکلات عمده در منابع طبیعی و به خصوص مراتع،وجود خاکهای شور و شور شدن خاکهای شور می باشد که شرایط رشد گیاه را مختل می کند.از آنجایی که بخش وسیعی از مراتع ایران دارای خاکهای شور و قلیایی می باشد،در تولید علوفه مراتع،شوری و شور شدن خاک یکی از عوامل مهم بازدارنده بشمار می رود،به طوری که یکی از موانع گسترش و زادآوری گیاهان مرتعی،میزان شوری در هنگام جوانه زدن بذرها می باشد(جعفری،1373)

درجه مقاومت به شوری برای گیاهان مختلف در مرحله جوانه زنی متفاوت است.تحقیقات نشان می دهد که افزایش میزان شوری در مرحله جوانه زنی،مانع جوانه زدن بذر در اکثر گیاهان می شود(کوچکی و سلطانی،1377)بین مقاومت به شوری در مرحله جوانه زنی و مقاومت گیاه در مراحل بعدی رابطه مستقیمی برقرار نیست،بیشتر گیاهان در مرحله جوانه زدن به شوری حساس می باشند مانند چغندر،اما بعضی از گیاهان مانند ذرت در مرحله جوانه زنی نسبتا به شوری مقاوم هستند ولی در مرحله بعدی از مقاومت کمتری برخوردار می باشند(کوچکی و سلطانی،1377).همچنین حساسیت جوانه زنی بذرهای گونه های مختلف نسبت به شوری بسیار متنوع است،به عنوان مثال بذر گونه ای pharagmites autstralisو hordeum jubatum نسبت به شوری 5000 میلی گرم در لیترNaCl حساس نبوده،اما جوانه زنی بذر scolochloa festucaceae و typha glauca نسبت به شوری 1000 میلی گرم در لیتر کاهش نشان داده است(گالیناتو و همکاران،1989).با افزایش شوری میزان جوانه زنی کاهش یافته و اثر شوری بر جوانه زنی به طور معمولی بازدارنده است(گلزار و خان،2000).حتی ممکن است افزایش غلظت نمک به صورت تصاعدی جوانه زنی را کاهش دهد(گلزار و خان،2001). به طوری که غلظتهای پایین بیشترین میزان جوانه زنی را به خود اختصاص داده و افزایش غلظت آن را کاهش می دهد(ضیاو خان،2004). همچنین تحقیقات نشان می دهد که نمکهای مختلف اثر متفاوتی بر جوانه زنی بذرها دارند،به همین منظور جوشی و همکاران(2004)اثر نمکهای مختلف از جمله MgCl2-NaCl-Kcl-MgSO4-CaCl2 و آب دریا را برجوانه زنی دو گونه علوفه ای A.lagopoides,Sporobollus madraspatanusمورد برسی قرار داده وبه این نتیجه رسیدند که90تا99درصد جوانه زنی در شرایط بدون نمک صورت گرفته وبا افزایش میزان نمک مقدار جوانه زنی کاهش می یابد،همچنین نتایج نشان داد کهNaCl,KCl وآب دریا بیشترین محدودیت جوانه زنی را برای این گونه ها نسبت به سایر نمکهای ذکر شده ایجاد می­نماید.

تنش شوری به عنوان عامل محیطی موثر بر سرعت جوانه زنی،علاوه بر مسمومیتی که می تواند در گیاه ایجاد کند باعث بالا رفتن فشار اسمزی نیز می شود،بنابراین جذب آب توسط بذر را با اشکال جدی روبرو می کند.توان آب محیطی که بذر در آن قرار گرفته است تاثیر مستقیمی بر جذب آب توسط بذر دارد،عوامل کاهش دهنده توان آب نظیر نمکهای محلول در آب می توانند تاثیر قابل توجهی در این امر داشته باشند(خان و یونگار،1986).

فرایند فیزیکی جذب آب به فرایندهای متابولیکی فعالی چون آبگیری و شکسته شدن خواب بذر منجر می شود،به طوری که بالاترین غلظت کلرید سدیم،کمترین میزان جوانه زنی را موجب می شود.همچنین کلرید سدیم[1] ممکن است بازدارنده فعالیت برخی ار آنزیمهایی باشد که در جوانه زنی بذر نقش بحرانی دارند(خان و یونگار،1986).استنباط کلی چنین است که شروع جوانه زنی و ورود به مرحله پیچیده وحساس جوانه زنی از حیات بذر به طور عموم در شرایطی که غلظت شوری در محیط کم است آغاز می شود و این موضوعی است که در بیشتر بذرها اعم از شورزی و غیر شورزی دیده می شود،چرا که همواره در چنین شرایطی که محیط عاری از هر عامل تنش آور ویا به عبارتی عاری از هر گونه عامل بی ثباتی وعدم تعادل بین مواد تشکیل دهنده موجود در محیط باشد،بذرها بهتر وسریعتر شروع به جوانه زنی می نمایند. هر چه غلظت مواد شور بیشتر گردد،محیط نامناسبی جهت جوانه زنی بذرها ایجاد می گردد به طوری که با افزایش شوری علاوه بر کاهش جوانه زنی، سرعت آن نیز کم میشود(فرخواه و همکاران1380).

ازآنجا که جوانه زنی[2] یکی از دوره های حساس چرخه زندگی گیاهان محسوب میشود وهر چه بهتر وبیشتر صورت گیرد،گیاه شانس بیشتری برای بقاء واستقرار پیدا میکند،در این تحقیق گونه مرتعی از خانواده گندمیان(Aeluropus macrostachys) که دارای ارزش علوفه ای و همچنین حفاظتی برای خاک می باشد انتخاب شده تا میزان تحمل به شوری آن در مرحله جوانه زنی مشخص گردد.

 

فصل اول:

مبانی نظری تحقیق

 

1-1- بیان مساله

شوری پس از خشکی از مهمترین و متداول ترین تنش های محیطی در سطح جهان و از جمله ایران است (اخایی. 1993). حدود 25 میلیون هکتار از خاکهای ایران به حالت شور و کیفیت آب آبیاری بسیاری از اراضی لب شور و بعضاً شور طبقه بندی شده است (اهدایی، ب، 1373).

بررسی اثر تنشهای محیطی و نقش آنها در پیش بینی و ارزیابی رشد گیاهان بسیار ضروری است. گیاهان رشد یافته در خاکهای شور ممکن است به دلیل خواص اسمزی شوری با درجاتی از تنش کم آبی و در نتیجه با کاهش سرعت رشد مواجه شوند. همچنین ممکن است با ورود مقادیر زیادی نمک به درون گیاه، سلول های گیاهی در اثر سمیت یونی آسیب ببیند و چه بسا جذب برخی عناصر معدنی از خاک مختل شده و رشد و عملکرد گیاه زراعی به دلیل فقر عناصر غذایی تضعیف گردد.

براساس تعریف شانون و گریو (1999) شوری عبارت است از حضور بیش از اندازه نمکهای قابل حل عناصر معدنی در محلول آب خاک که منجر به تجمع نمک در ناحیه ریشه و ریشه چه و گیاه در جذب آب کافی از محلول های خاک با مشکل روبه رو می شود.

جوانه زنی مرحله ای بحرانی در زندگی گیاهان بوده و تحمل شوری در طی جوانه زنی برای استقرار گیاهانی که در این محیط رشد می کنند یک بحران محسوب می شود. از طرفی برای تولید علوفه مراتع شوری و شور شدن خاک یکی از عوامل بازدارنده به شمار می رود و مدیریت اراضی شور و اصطلاح خاکهای شور و جلوگیری از پیشروی خاکهای شور در مدیریت منابع طبیعی به ویژه مراتع امری لازم و ضروری است (جعفری، 1379).

گرچه حجم مطالعات انجام شده در رابطه با اثر شوری بر جوامع گیاهای و ویژگی های رشد و نمو گیاهان کم نیست ولی اکثر این مطالعات در مورد گیاهان خاص و بویژه گیاهان زراعی است. گیاهان مرتعی شور زیست کمتر مورد توجه واقع شده اند.

هدف از انجام این تحقیق بررسی اثر اعمال تیمارهای مقاوم سازی بذر گونه Aeluropus macrostachys بر درصدو سرعت جوانه زنی،طول ریشه­چه و ساقه­چه این گیاه تحت شدتهای مختلف تنش شوری است.تا نهایتا بتوان با مقاوم سازی بذور این گیاه که از گیاهان با ارزش مراتع استان کرمان محسوب می شود،به گسترش آن در مناطقی که با مشکل شوری خاک درگیر هستند امیدوار شد.

1-2 اهداف تحقیق

1-2-1 هدف اصلی

بررسی درصد و سرعت جوانه­زنی و طول ریشه­چه و ساقه­چه گیاه Aeluropus macrostachys پس از اعمال تیمارهای مقاوم سازی بذر تحت شدتهای مختلف تنش شوری.

1-2-2 اهداف اختصاصی

1ـ تعیین اثر کلرید سدیم و کلرید کلسیم و کلرید پتاسیم در غلظت های مختلف بر روی درصد جوانه زنی گیاه Aeluropus macrostachys

2ـ تعیین اثر کلرید سدیم و کلرید کلسیم و کلرید پتاسیم در غلظت های مختلف بر روی سرعت جوانه زنی گیاه Aeluropus macrostachys

3ـ تعیین اثر کلرید سدیم و کلرید کلسیم و کلرید پتاسیم در غلظت های مختلف بر روی طول ریشه چه گیاهAeluropus macrostachys

4ـ تعیین اثر کلرید سدیم و کلرید کلسیم و کلرید پتاسیم در غلظت های مختلف بر روی طول ساقه چه گیاه Aeluropus macrostachys

 

1-3 فرضیات تحقیق

اعمال تیمارهای مقاوم سازی بذر،باعث افزایش معنی دار سرعت و درصد جوانه­زنی و همچنین طول ریشه­چه و ساقه­چه گیاه Aeluropus macrostachys با افزایش سطوح مختلف شوری می گردد.

1-4 خصوصیات گیاه شناسی گونه مورد بررسی و تعیین رویشگاهها

1-4-1 خصوصیات گیاه شناسی

تیره گندم دارای جنسها و گونه های همانند و یکنواختی است که انتشار جهانی دارند و از دوره کرتاسه فوقانی به بعد که سنگواره بابمبوزای از آن به دست آمد شناخته شدند و بدون شک ظهور آنها بسیار قدیمتر از دوره یاد شده است. تیره گندمیان امروزه حدود 450 جنس با 6000 گونه دارد. (خداشناس،1390).

گیاهان عموماً یکساله یا پایا ،بندرت با اعضای چوبی و از نظر کلی دارای ظاهری شبیه به هم اند. انواع یکساله آنها معمولاً ریشه های افشان و انواع چند ساله آنها غالباً ریزوم متورم دارند. ساقه هوایی گیاهان تیره گندم دارای ساختمان خاصی است که ماشوره نامیده می شود.

[1] -NaCl

[2] -Germination





نمود جلوه‌های پیوند انسان با خداوند و آفریده‌های او در بوستان سعدی

نمود جلوه‌های پیوند انسان با خداوند و آفریده‌های او در بوستان سعدی

نمود جلوه‌های پیوند انسان با خداوند و آفریده‌های او در بوستان سعدی

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده... 1

مقدمه..2

پیشینه ی تحقیق....6

اهداف تحقیق... 7

روش کار.. 8

فصل اول: نگاهی به سعدی و آثارش

1-1- زندگی سعدی... 10

1-2- آثار سعدی... 12

1-2-1- بوستان یا سعدی نامه.... 12

1-2-2- گلستان.. 12

1-3- بوستان از دیدگاه ارباب قلم... 13

فصل دوم: جلوه‌های پیوند انسان با خداوند

2-1 درآمد .. 16

2-2- تسلیم و رضا در برابر حکم خداوند........... 17

2-3- احسان و نیکوکاری.......................... 19

2-4- دادگری حلقه‌ی پیوند با خدا ................ 26

2-5- سپاس­گزاری................................. 28

2-6- عشق به ایزد............................... 32

2-7- امید پیوند دهنده‌ی انسان با خداوند......... 41

2-8- خاکساری نردبان عروج....................... 43

2-9- قناعت .................................... 44

2-10- کسب روزی حلال............................. 46

2-11- پاکی درون................................ 48

2-12- استفاده درست از اعضا و جوارح ............ 49

2-12-1- زبان.................................. 50

2-12-2- گوش................................... 52

2-12-3- چشم................................... 54

2-12-4- سر.................................... 55

2-12-5- دست................................... 56

2-13- توجه به شریعت............................ 57

2-13-1- دین داری.............................. 57

2-13-2- نماز گزاری............................ 58

2-13-3- توبه و بازگشت......................... 59

2-13-4- امر به معروف و نهی از منکر............ 61

2-13-5- پرهیز از غیبت......................... 63

2-13-6- عبادت و اطاعت از خداوند............... 65

2-13-7- یاد مرگ.............................. 66

2-13-8- توجه به رستاخیز....................... 71

2-13-9- یاد بهشت.............................. 73

2-13-10- یاد دوزخ............................. 74

2-13-11- پرهیز از شیطان....................... 75

2-13-12- دوری از هوای نفس..................... 77

2-13-13- بی اعتنایی به دنیای ناپایدار......... 79

فصل سوم: پیوند انسان با هم نوعان

3-1 درآمد ..................................... 85

3-2- پیوند سلطان با مردم....................... 85

3-2-1 رعیت پروری سلطان........................ 87

3-2-2 توجه پادشاه به بازرگانان................ 110

3-2-3 توجه به غریبان.......................... 111

3-2-4 توجه به نویسندگان و جنگجویان............ 112

3-2-5 توجه به لشکریان......................... 113

3-2-6 احسان و نیکوکاری پادشاه................. 116

3-2-7 عدل و انصاف پادشاه...................... 119

3-2- 8 رفتار با دشمنان........................ 123

3-3 - توجه به سالخوردگان و با تجربه‌ها.......... 130

3-4- توجه به یتیمان............................ 132

3-5- میهمان نوازی.............................. 135

3-6- پرهیز از بدی.............................. 137

3-7- صبر و بردباری............................. 138

3-8- بخشش به دیگران نردبان عروج................ 139

فصل چهارم: پیوند انسان با خویشتن

4-1 درآمد ..................................... 144

4-2- غم خواری خویش............................. 145

4-3- ترک غرور و خودپرستی....................... 145

4-4- تواضع و فروتنی............................ 148

4-5- پرهیز از خودنمایی......................... 149

4-6- راست کاری................................. 151

4-7- پرهیز از شکم بارگی........................ 152

4-8- ترک آز.................................... 153

فصل پنجم: پیوند انسان با جلوه‌های طبیعت

5-1 درآمد ..................................... 156

5-2- توجه به طبیعت............................. 157

5-3- توجه به جانوران........................... 160

5-4- توجه به دیگر جلوه‌های طبیعت................ 166

فصل ششم: نتیجه گیری و پیشنهادات

6-1- نتیجه گیری و پیشنهادها.................... 171

6-2- پیشنهادها................................. 172

منابع و مأخذ..................................... 173

 چکیده

پیوند انسان با خداوند و جلوه‌های آفرینش، یکی از درون مایه‌های شعری اغلب شاعران عرصه زبان و ادبیات فارسی از دوره‌ی آغازین شعر تاکنون بوده است. این ویژگی در شعر و اندیشه‌های برخی شاعران به دلایل خاص بیشتر نمود پیدا کرده است.

سعدی شیرازی شاعر بنام سبک عراقی که در قرن هفتم می زیست در اشعار خویش به ویژه بوستان تلاش کرده است با ترسیم مدینه‌ی فاضله در ذهن خویش انسان‌ها را بدین سمت و سو سوق دهد.

یکی از محتواهای غالب در این کتاب که در بیشتر اشعار آن به چشم می خورد. همین اندیشه‌ی ناب، تجلی پیوند انسان با خداوند و آفریده‌های اوست.

پژوهشگر در این پایان نامه کوشش دارد با خواندن تمام ابیات سعدی نامه این ویژگی شعری سعدی را به دقّت مورد نقد و بررسی قرار دهد.

مهم‌ترین دستاوردی که از این پژوهش به دست آمد آن است که بوستان شیخ تجلی گاه زیستن برای خداست و او جلوه‌هایی از پیوندها هم چون دادگری، نیکوکاری، رعیت پروری و … را می آفریند که عمل به آن‌ها انسان را به سرچشمه‌ی خوبی‌ها پیوند می زند و آرمان شهری ساخته می‌شود که در اندیشه‌ی سعدی جلوه گر است.

کلید واژه­ها: خداوند، سعدی، بوستان، پیوند، جلوه­ها

مقدمه

سعدی چون پیامبری بود که در یک دوره از تاریخ سیاسی ایران ظهور کرد که جامعه‌ی ایرانی در گرداب پیامدهای ناشی از قتل و غارت‌های قوم مغول دست و پا می زد. آنجا که یأس و ناامیدی بر پیکره‌ی اخلاقی ایرانیان ضربه می زد و آنها را به سوی فلاکت و نابودی سوق می‌داد.

درآن برهه از تاریخ ایران، هر چند خطه‌ی فارس با تدبیر حاکمان آن از این غارت‌ها در امان مانده بود؛ ولی سعدی می‌داند که گرد و غبار غم و رنج این فتنه به جای جای ایران پراکنده می‌شود.

اکنون او به عنوان یک اصلاح گر که افکاری برتر از اندیشه‌های بشری زمان خود دارد چه وظیفه‌ی خطیری را بر دوش می‌کشد. چگونه باید عمل کند که امیدی روشن به آینده فرا روی بشر ناامید قرار گیرد.

سعدی سال‌ها در میان اقوام مختلف زیست و با اخلاق گروه‌های زیادی از مردم آشنا شد و تجربه‌ها آموخت تا با کوله باری از تجربه و احساس قدم به زادگاه خود، شیراز، بگذارد و آنچه را می‌داند و در اندیشه خود می‌گذراند در بوستان و گلستان به نگارش در آورد تا آیندگان را بهره­­ها باشد.

در این پژوهش، نگارنده قصد دارد به کمک اندیشمندان علم و ادب به ویژه استادان بزرگوارم جناب آقای دکتر محمودی و سرکار خانم دکتر نیازکار سیری اخلاقی و پیوندی در بوستان سعدی داشته و از این رهگذر به نمایش جلوه‌های پیوند انسان با خداوند و آفریده‌های او بپردازد. پیوند و ارتباط بنده با خداوند و آفریده‌های او در بوستان هدف متعالی است که سعدی با شیوه‌ی تمثیل و حکایات در کلام خود به تصویر می‌کشد تا رسالتی که در دنیای اندیشه‌ی پربار خود دارد به انجام برساند.

در جلوه گاه‌اندیشه‌ی سعدی آن چه به روشنی قابل تصور است همه چیز حول محوری استوار که همان آفریدگار است، می چرخد.

سعدی در بوستان باب‌هایی را بر روی انسان باز می‌کند که هر کدام دری است برای ایجاد و پیوند و ارتباط با خداوند.

به قول علی دشتی «از همان باب اول که «در تدبیر و عدل رأی» سخن رانده و از نخستین حکایت بوستان، روح انسان دوستی سعدی، مرد اجتماع و اخلاق که عدالت و مردمی‌را اساس کشوربانی می‌داند تجلی می‌کند.» (دشتی، 1380: 281)

او وقتی از عدل و انصاف می‌گوید عدالت را که یکی از محورهای ارتباطی جلوه‌های پیوند با خداست در کاسه‌ی پادشاهان می‌ریزد تا زیردستان و رعیت را سیراب کند.

بر آن باش تا هرچه نیت کنی

 

نظر در صلاح رعیت کنی...

240/43

از آن بهره ورتر در آفاق نیست

 

که در مُلک رانی به انصاف زیست

246/43

احسان و نیکوکاری فضیلتی که گشایش اخروی را نصیب بنده می‌کند

کرم کن که فردا که دیوان نهند

 

منازل به مقدار احسان دهند

564/56

وقتی عشق و شور آفرینی می‌کند، هدفش ساختن روحی پاک و هدایت زندگی برای پیوند با حضرت حق است.

اگر میرم امروز در کوی دوست

 

قیامت زنم خیمه پهلوی دوست

1733/104

سرفرو آوردن در برابر حکم و رای خداوند و راضی به رضای حق بودن، اندیشه‌ای است که تجلی گاه معرفه الله است.

چو رد می نگردد خدنگ قضا

 

سپر نیست مر بنده را جز رضا

2620/141

قناعت پیوندی سعادت بخش که توانگری را به دنبال دارد.

قناعت توانگر کند مرد را

 

خبر کن حریص جهان گرد را

2704/145

عالم بوستان جهان تربیت است و اصلاح نفس و دگرگونی اندیشه‌ها برای سلامتی پیوندها.

سخن در صلاح است و تدبیر و خوی

 

نه در اسب و میدان و چوگان و گوی

2874/153

در بوستان تفکر در پدیده‌های هستی و نعمت‌های او انسان را به سپاس گزاری برمی انگیزد تا جلوه‌ای دیگر از پیوندها رقم بخورد.

عطایی است هر موی از او بر تنم

 

چگونه به هر موی شکری کنم؟

ستایش خداوند بخشنده را

 

که موجود کرد از عدم بنده را

3313-3312/171

در اندیشه‌های سعدی، عنایت خداوند همیشه شامل احوال بندگان است و توبه دروازه‌ای است برای ایجاد پیوندهای دوباره حتی بعد از سال‌ها غفلت.

بیا ای که عمرت به هفتاد رفت

 

مگر خفته بودی که بر باد رفت؟

همه برگ بودن همی ساختی

 

به تدبیر رفتن نپرداختی

3577-3576/183

بر روی هم نمایشگاهی که سعدی در بوستان به عرضه می‌گذارد، مجموعه‌ای از پیوندهایی است که در چرخه‌ی ارتباطی انسان با خدا و آفریده‌های او هر کدام شاه راه و ریسمان محکمی است که می‌توان با چنگ زدن به آن با خدا پیوند خورد. به قول دکتر زرین کوب «راه‌هایی است که مخاطب را به کاخ دولت –یعنی سعادت ابدی- ره می نماید» (زرین کوب، 1391: 740)

ابیاتی که در این پایان نامه به عنوان نمونه آورده شده از بوستان سعدی (سعدی نامه) به تصحیح غلام حسین یوسفی است و اعداد که در زیر ابیات آورده شده از چپ به راست به ترتیب بیانگر شماره صفحه و شماره بیت می‌باشد.

این پایان نامه در پنج فصل به قرار زیر تنظیم شده است.

1- فصل اول: نگاهی به زندگی سعدی و آثارش

که در این فصل مختصری از زندگی سعدی و روزگارش و آثار وی آورده شده است.

2-فصل دوم: جلوه‌های پیوند انسان با خداوند

در این فصل سعی شده که آنچه در اندیشه سعدی باعث پیوند انسان با خداوند می‌گردد به صورت عنوان‌های جداگانه آورده شود و سپس برای هر عنوان توضیحاتی همراه با نمونه ابیات آورده شود.

3- فصل سوم: پیوند انسان با هم نوعان

در این فصل جلوه‌هایی از پیوند بین انسان و هم نوع خود به ویژه پیوند بین پادشاه و مردم آورده شده که به اعتقاد سعدی عنصرهای اخلاقی هم چون: رعیت پروری، نیکوکاری و غریب نوازی و میهمان نوازی جلوه‌هایی هستند که سبب پیوند انسان با هم نوع خود می‌گردد.

4- فصل چهارم: پیوند انسان با خویشتن

سعدی باور دارد که انسان نسبت به خودش هم یک مسئولیتی دارد که در این فصل از جلوه‌هایی صحبت شده که در واقع پیوند دهنده‌ی انسان با خویشتن است و سبب خودسازی او می‌گردد، پیوند‌هایی هم چون: در غم خویش بودن، پاک دلی، پرهیز از غرور، خودپرستی و...

5- فصل پنجم: پیوند انسان با دیگر جلوه‌های آفرینش

در بوستان سعدی جلوه‌هایی از آفرینش خداوند وجود دارد که انسان در پیوند و ارتباط با آنهاست. پیوند‌هایی هم چون: طبیعت، جانوران و... که در این فصل از این جلوه‌ها و چگونگی پیوند انسان با آنها صحبت شده است.

پیشینه تحقیق

سعدی فرمانروای ملک سخن است و کلامش فراگیر و آشنا با روح و جان آدم که نه محدود به زمان است، نه مکان. پس کمتر کسی است که در طول زندگی خود برای یک بار هم که شده سری به بوستان وی نزده باشد و گلی از گل‌های رنگارنگ آن نچیده باشد، اما در مورد موضوع پژوهش ما آنچه از تقحص و بررسی در کتاب‌ها و مقاله‌های سعدی پژوهی به دست آمد، هیچ تحقیق جامعی پیدا نشد، مگر موضوعات پراکنده و گوشزدهای گذرا که پژوهشگر در انجام کار تحقیقی خویش از آن‌ها بهره جسته است. ذیلاً به ذکر چند مورد بسنده می‌شود:

1- زرین کوب، عبدالحسین 1379، حدیث خوش سعدی، انتشارات سخن، تهران

در این کتاب ضمن آوردن مطالبی در مورد زندگی سعدی اندیشه‌های شیخ در بوستان و گلستان مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است.

2- دشتی، علی، 1380، قلمرو سعدی، انتشارات اساطیر، تهران، چاپ دوم

دراین کتاب نویسنده ابتدا ضمن پاسخ گویی به انتقادی که بر قلمرو سعدی شده، چگونگی شیوه‌ی سخن، فصاحت و بلاغت سعدی را بررسی کرده و سپس مقایسه‌هایی با شاعران دیگر داشته و بعد از آن به چگونگی اندیشه‌های سعدی در گلستان و بوستان پرداخته است.

3- یوسفی، غلامحسین، 1359، بوستان سعدی، تهران، چاپ سروش

دکتر یوسفی بعد از پیش گفتار در این کتاب مطلبی را با عنوان «جهان مطلوب سعدی در بوستان» آورده و بیان می‌کند که سعدی مدینه‌ی فاضله‌ای که می جسته در بوستان تصویر کرده است و جهان بوستان را همه نیکی، پاکی، دادگری و انسانیت می‌داند.

 اهداف تحقیق

1- اهداف علمی:

تبیین جایگاه‌اندیشگانی سعدی در حوزه‌ی پیوند انسان با خداوند و آفریده‌های او در بوستان.

 

2- اهداف کاربردی:

از این پژوهش در حوزه‌های زیر می‌توان استفاده کرد:

الف: در حوزه سعدی پژوهی

ب: در حوزه سبک شناسی

ج: در حوزه جامعه شناسی و مردم شناسی

د: در حوزه سیاست و کشورداری (سیاست مدن)

ذ: در حوزه اخلاق و معارف اسلامی

 روش کار:

1- نوع روش تحقیق:

تلفیقی از روش اسنادی و تحلیلی است.

 2- روش گرد آوری اطلاعات:

با توجه به موضوع مورد پژوهش بیشتر روش کتابخانه‌ای مورد توجه بوده است بدین طریق که ابتدا به کتاب خانه‌ها مراجعه شده و کتاب‌های معتبر و قابل استناد که بتوان به عنوان سند قابل اطمینان از آن‌ها استفاده کرد، انتخاب شد. پس با مطالعه‌ی دقیق آن منابع، مطالبی را که با موضوع پژوهش ارتباط داشت، فیش برداری کرده و آن گاه با تجزیه و تحلیل فیش‌ها و تنظیم دقیق آنها شروع به نوشتن پایان نامه‌ی خود کرده و در پایان دست آوری که از این پژوهش حاصل شد را به عنوان نتیجه آورده است.

  فصل اول

نگاهی به سعدی و آثارش

1-1- زندگی سعدی

سعدی از محبوب­ترین و معروف­ترین شاعران و نویسندگان ایرانی که در سده­ای از تاریخ ادبیات ایران ظهور کرد که تأثیر زیادی بر سبک نویسندگان و شاعران بعد از خود گذاشت.

برای شناخت سعدی و شخصیت او بهترین راه شناخت آثار او به ویژه بوستان و گلستان است. البته تمام وقایع زندگی­اش را که حتی خود نیز در آثارش به ان اشاره کرده است نمی توان باور کرد، زیرا بعضی از آن­ها با واقعیت­های زمانی و آیین­های اقوام تناقض دارند، علاوه بر این از معاصران سعدی نیز اطلاعات بسیار کمی درباره­ی وی به دست آمده است.

به هر حال برای درک بهتر آثار سعدی تا حدامکان زندگی و را از طریق آثار خودش دنبال می­کنیم.

«نام او مصلح، لقبش شرف الدین و عنوان شعری اش، «سعدی» است که بنابر مشهور باید از نام سعد بن ابی بکر، اتابک سلغری زمان خود گرفته باشد.» (صفا، 1361، ج 2: 125)

او در حوالی سال 606 هجری قبل از حمله‌ی مغول در خانواده‌ای که پدران او به تعبیر خودش «همه عالمان دین بودند» (حکایت، 1363: 700) در شهر نشاط انگیز شیراز دیده به جهان گشود. این کودک بی قرار که از پدر، یتیم مانده

«مرا باشد از درد طفلان خبر که در طفلی از سر برفتم پدر» 1152-82

و خاطره و محبت‌های از دست رفته وی شیراز را با همه‌ی جلوه و جمالش برای او ناگوار کرده بود و دامن تربیت نیای مادری اش هم نتوانسته بود خلأ ناشی از فقدان پدر را پر کند و دیگر با ایام جوانی و جمال جویی فاصله‌ی چندانی نداشت، به سفری دراز و پرخاطره و لبریز از تجربه و دانش اندوزی رهنمون شد.

او که آموزشهای مقدماتی را در زادگاه خود آموخته بود در حدود سال 620 هجری که دو سه سالی از یورش مغولان به سرزمین‌های شرقی ایران می‌گذشت برای اتمام تحصیلات، راه بغداد را در پیش گرفت. در آنجا بود که تحت تأثیر صوفی نامدار شیخ شهاب الدین بهروردی (622 ق) قرار گرفت (براون، 1366: 211)

سعدی چندی را در بغداد گذراند اما ناگهان انگیزه‌ی دانش اندوزی در او به سوی جهان گردی بدل شد و از بغداد راه دیگر بلاد عربی را در پیش گرفت.

سی و پنج سال روزگار سعدی در سرزمین‌های عربی نگذشت. بلکه اگر دعوی او در حکایت‌های گلستان و بوستان درست باشد، باید گفت به روم و شرق عالم اسلام نیز رفته است:

شنیدم که مردی است پاکیزه بوم

 

شناسا و رهرو در اقصای روم

من و چند سالوک صحرا نورد

 

برفتیم قاصد به دیدار مرد

1372-1371/89

هانری ماسه محقق فرانسوی این موضوع را تأیید می‌کند که : «در اقصای روم سعدی از بندر اسکندرون در غرب طرسوس عزیمت کرد تا به دریای سیاه برسد» (هانری ماسه 1364: 95)

اگر همه‌ی این سفرها هم واقعی نباشد و برخی از آن‌ها را تنها بر خیال شاعرانه حمل کنیم، باری در این نکته جای سخن نیست که سعدی سفر بسیار کرده است. او در آغاز جوانی از شیراز بیرون آمده بود تا مگر جایی قرار و آرام یابد اما هیچ جا قرار نیافت، بعد از سی و پنج سال خانه به دوشی بار دیگر هوای شیراز به دلش راه یافت؛ درحالی که از میانه عمر هم گذشته بود و نزدیک به پنجاه سال داشت.

در آن ایام که سعدی از سفر دراز خود به شیراز باز می‌گشت اتابک، پسر سعد زنگی بر این شهر حکومت داشت. اتابکان با سیاست و چاره‌اندیشی توانسته بودند سرزمین را از آتش هجوم ویرانگر تاتار در امان نگه دارند و از آن برای شاعران و صاحب قلمان یک جزیره‌ی ثبات بسازند.

سال‌های آخر حیات بار آور سعدی در شیراز گذشت و سرانجام در سال 690 هجری چراغ عمرش خاموش گشت و جسم خاکی او که با عشق به آدمی و آدمیت سرشته شده بود، در محلی که امروزه به نام سعدیّه زیارتگاه صاحب دلان است، آرام یافت درحالی که نامش زندگانی جاوید را تازه آغاز کرده بود.

1-2- آثار سعدی

1-2-1- بوستان یا سعدی نامه:

این کتاب درواقع اولین اثر مدوّن سعدی است و کار سرودن آن به سال 655 تمام شده است.

ز ششصد فزون بود پنجاه و پنج

 

که پر درشد این نامبردار گنج

114/37

گویا سعدی این اثر را در ایام سفر بخصوص در دمشق شروع کرده است (هانری ماسه، 1364: 156) و هم چون ارمغانی، در سال ورود به وطن بر دوستانش عرضه داشته است.‌هانری ماسه از قول یکی از شارحان ترک این ابیات بوستان را شاهد مدعای خود می‌آورد:

« تولای مردان این پاک بوم

 

برانگیختم خاطر از شام و روم

دریغ آمدم زان همه بوستان

 

تهی دست رفتن سوی دوستان

بدل گفتم از مصرقند آورند

 

بر دوستان ارمغانی برند

مرا گر تهی بود از آن قند دست

 

سخن‌های شیرین‌تر از قند هست»

104-101/37

موضوع این کتاب که عالی‌ترین آثار خامه‌ی توانای سعدی و یکی از شاهکارهای بی رقیب شعر فارسی است، اخلاق و تربیت و سیاست و اجتماعیّات است در ده باب: عدل، احسان، عشق، تواضع، ذکر، تربیت، شعر، توبه، مناجات و ختم کتاب.

سعدی این کتاب را که حدود چهارهزار بیت دارد در بحر متقارب سرود و به نام اتابک ابوبکر بن سعد زنگی نام بردار کرده است.

 1-2-2- گلستان

یکی از شاهکارهای ادب فارسی گلستان است که سعدی یک سال بعد از تصنیف بوستان یعنی در سال 655 تألیف کرده. این کتاب که هم به نظم است هم به نثر حاصل تجربیات دل پذیر و رنگارنگ سعدی است که برخلاف بوستان که برای خودش دنیایی است مستقل و مطلوب، تصویری زنده از دنیای واقعی عصر سعدی است که در یک مقدمه و هشت باب تصنیف شده است بدین قرار: در سیرت پادشاهان، در اخلاق درویشان، در فضیلت قناعت، در فواید خاموشی، در عشق جوانی، در ضعف و پیری، در تأثیر تربیت و در آداب صحبت.





عوامل مؤثر بر پذیرش نوغانداری در استان گیلان

عوامل مؤثر بر پذیرش نوغانداری در استان گیلان

عوامل مؤثر بر پذیرش نوغانداری در استان گیلان

 چکیده

این تحقیق تلاش کرده است تا عوامل مؤثر بر پذیرش نوغانداری را بررسی نموده، دلایل عدم استقبال کشاورزان را نیز مورد واکاوی قراردهد. بدین منظور جامعه نوغانداران مناطق لنگرود و شفت با توجه به اهمیت این دومنطقه در نوغانداری استان، با دارا بودن بیشترین خانوار نوغاندار بعنوان جامعه آماری تحقیق درنظر گرفته شد. براساس تعداد افراد جامعه (4187N=) تعداد نمونه محاسبه گردید(198n=) و به تبع آن تعداد افراد گروه دوم مورد مطالعه که شامل کشاورزان غیرنوغاندار این مناطق بودند نیز مشخص شد. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه‌هایی که سؤالات آنها براساس اهداف تحقیق، مطالعات پیشین و با همکاری کارشناسان مربوط طراحی گردیده بود جمع‌آوری شد. به منظور بررسی ویژگی­های فردی شامل سن افراد مورد مطالعه، سابقه فعالیت در نوغانداری، تعداد افراد تحت تکفل، میزان تحصیلات، مساحت توتستان ها، تعداد تلمبار ونوع مالکیت آن‌ها، میزان درآمد حاصل از فعالیت نوغانداری و نیز فعالیت­های غیر نوغانداری به تناسب موضوع از آماره‌های توصیفی مانند فراوانی، درصد فراوانی، میانگین، انحراف معیار، واریانس وغیره استفاده گردیده، داده‌های جمع‌آوری شده به صورت جدول آمار توصیفی ارایه شد. در بخش آمار استنباطی به منظور بررسی اهداف تحقیق وآزمون فرضیات آن، به تناسب موضوع و با توجه به متغیرهای پژوهش آزمون کای اسکوئر، آزمونt دو گروه مستقل، ‌آزمون U من ویتنی ‌و آزمون دوجمله‌ای مورد استفاده قرار گرفت. علاوه براین تعدادی از پرسش­ها که عموماَ مربوط به تأثیر سیاست­های حمایتی بر پذیرش نوغانداری بود با استفاده از مقیاس لیکرت اندازه­گیری گردید. نتایج تحقیق نشان داد تمامی ویژگی‌های فردی غیر از جنسیت یعنی سن، تعداد افراد تحت تکفل، تحصیلات، سابقه نوغانداری و نیز ویژگی‌های فنی، اقتصادی و آموزشی همچون نوع مالکیت تلمبار، درآمدزا بودن نوغانداری با توجه به کوتاهی زمان پرورش نسبت به سایر فعالیت‌های کشاورزی، تمایل به بازسازی تلمبار، تمایل به شرکت در کلاس‌های نوغانداری و نیز دوره‌های آموزشی مرتبط با نوغانداری با پذیرش نوغانداری دارای رابطه متقابل می‌باشند. همچنین بررسی‌ها نشان داد در مورد تأثیر تمامی سیاست‌های حمایتی یعنی اعطای وام و تسهیلات برای بازسازی و ساخت تلمبار، بیمه پرورش کرم ابریشم، آموزش و ترویج نوغانداری و فعالیت‌های مرتبط، توزیع رایگان نهال اصلاح شده، توزیع تخم نوغان پرتولید و خرید تضمینی پیله بین دو گروه مورد بحث تفاوت معنی‌داری وجود دارد. بر اساس نتایج تمامی سیاست‌های حمایتی برشمرده شده بر پذیرش نوغانداری مؤثر بوده‌اند. با این حال توزیع رایگان نهال اصلاح شده، توزیع تخم نوغان پرتولید و خرید تضمینی پیله در هر دو گروه نوغاندار و غیر نوغاندار بیشترین تأثیر را در پذیرش نوغانداری داشته است.

واژگان کلیدی: پذیرش، نوغانداری، گیلان

 


فصل اول: کلیات تحقیق

 

1-1-مقدمه .........................................................................................................................................

2

1-2- بیان مسئله .................................................................................................................................

3

1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق .........................................................................................................

4

1-4- اهداف تحقیق ...........................................................................................................................

5

1-4-1- هدف کلی ........................................................................................................................

5

1-4-2- اهداف اختصاصی .............................................................................................................

6

1-5- محدوده‌های تحقیق ...................................................................................................................

6

1-5-1- محدوده مکانی .................................................................................................................

6

1-5-2- محدوده زمانی ..................................................................................................................

6

1-5-3- محدوده موضوعی ............................................................................................................

6

1-6- تعریف واژگان کلیدی ...............................................................................................................

6

   

فصل دوم: ادبیات تحقیق

بخش اول

 

2-1- مروری بر فعالیت نوغانداری ...................................................................................................

9

2-1-1- مقدمه ..............................................................................................................................

9

2-1-2- نوغانداری و تولیدات آن..................................................................................................

9

2-1-3- سابقه نوغانداری ...............................................................................................................

10

2-1-4- نوغانداری و تولید ابریشم در ایران ..................................................................................

بخش دوم

11

 

2-2- پذیرش فناوری‌ها در کشاورزی ................................................................................................

14

2-3- پیش‌نگاشته‌ها ............................................................................................................................

16

2-4- مبانی نظری تحقیق ...................................................................................................................

26

   

فصل سوم: روش تحقیق

 

3-1- مقدمه ........................................................................................................................................

29

3-2- محدوده جغرافیایی تحقیق ........................................................................................................

3- 3- نوع تحقیق ...............................................................................................................................

29

31

3-4- جامعه آماری تحقیق ..................................................................................................................

32

3-5- روش نمونه­گیری ......................................................................................................................

32

3-6- برآورد حجم نمونه‌ها ................................................................................................................

32

3-7- روش گردآوری داده‌ها .............................................................................................................

33

3-8- ابزار پژوهش ............................................................................................................................

3- 9- متغیرهای تحقیق .....................................................................................................................

33

34

3-9-1- متغیر مستقل ...................................................................................................................

34

3-9-2- متغیر وابسته ....................................................................................................................

34

3-10- فرضیه‌های تحقیق ...................................................................................................................

34

3-11- روش­های آماری تجزیه و تحلیل داده‌ها .................................................................................

34

3-11-1- آمار توصیفی ................................................................................................................

35

3-11-2- آمار استنباطی ...............................................................................................................

35

   

فصل چهارم: یافته­های تحقیق

 

4-1- مقدمه ........................................................................................................................................

37

4-2- تجزیه و تحلیل داده­ها (آمار توصیفی) ......................................................................................

37

4-2-1- منطقه ................................................................................................................................

37

4-2-2- جنس................................................................................................................................

38

4-2-3- سن ...................................................................................................................................

38

4-2-4- تعداد افراد تحت تکفل .....................................................................................................

39

4-2-5- سابقه نوغانداری ...............................................................................................................

40

4-2- 6- میزان تحصیلات ..............................................................................................................

40

4-2-7- فعالیت‌های غیرنوغانداری ................................................................................................

41

4-2-8- درآمد حاصل از فعالیت‌های غیرنوغانداری ......................................................................

42

4-2-9- درآمد حاصل از نوغانداری ..............................................................................................

42

4-2-10- تعداد تلمبار ....................................................................................................................

43

4-2-11- نوع مالکیت تلمبار .......................................................................................................

44

4-2-12- مساحت تلمبار .............................................................................................................

44

4-2-13- تعداد جعبه تخم نوغان پرورش داده شده (1392) ......................................................

45

4-2-14- نوع تلمبار....................................................................................................................

45

4- 2-15- مساحت توتستان.........................................................................................................

4- 2-16- مالکیت توتستان..........................................................................................................

46

46

4- 2-17- دسترسی به روش درختکاری در توتستان.....................................................................

47

4-2-18- نحوه آشنایی با نوغانداری.............................................................................................

47

4-2-19- علت فعالیت نوغانداری................................................................................................

48

4-2-20- برخورداری از خدمات بیمه..........................................................................................

48

4-2-21- فروش تضمینی پیله تر تولیدی.....................................................................................

49

4-2-22- مرجع مورد تمایل نوغاندار برای فروش پیله ................................................................

49

4-2-23- شرایط عرضه به بازار ....................................................................................................

49

4-2-24- میزان هماهنگی شیوه‌های پرورش ارائه شده توسط مروجین با تجربه‌های شخصی نوغاندار ...............................................................................................................................

 

50

4-2-25- میزان درک نوغاندار از روش‌های نوین ارائه شده توسط مروجین ................................

51

4-2-26- استفاده از تسهیلات بانکی .............................................................................................

51

4-2- 27- شرکت در کلاس‌های آموزش نوغانداری ....................................................................

52

4-2-28- مناسب بودن اطلاعات مروجان برای نوغاندار ..............................................................

52

4-2-29- تاثیر مروجان در تصمیم نوغانداران برای پرورش کرم ابریشم ......................................

53

4-2-30- دریافت نهال یارانه‌ای اصلاح شده طی سال‌های 88 تا90 .............................................

53

4-2-31- وضعیت آینده نوغانداری از دیدگاه نوغانداران .............................................................

54

4-2-32- تخریب توتستان ............................................................................................................

54

4-2-33- میزان آشنایی با نوغانداری ............................................................................................

55

4-2-34- راه‌های کسب اطلاع درباره نوغانداری ..........................................................................

56

4-2-35- علاقه‌مندی به نوغانداری ...............................................................................................

56

4-2-36- درآمدزایی نوغانداری با توجه به کوتاهی زمان پرورش ................................................

57

4-2- 37- میزان فعالیت فیزیکی و نیاز به نیروی کار نسبت به سایر فعالیت‌های کشاورزی .........

58

4-2-38- میزان هماهنگی شیوه‌های پرورش ارائه شده توسط مروجین با امکانات نوغانداری ....

58

4-2-39- دلایل عدم شرکت در کلاس‌های نوغانداری .................................................................

59

4-2-40- تمایل به احداث یا بازسازی تلمبار ...............................................................................

60

4-2-41- تمایل به شرکت در کلاس‌های آموزش نوغانداری .......................................................

61

4-2-42- تمایل به شرکت در کلاس‌های آموزشی مرتبط با نوغانداری ........................................

61

4-2-43- تمایل به دریافت نهال توت اصلاح شده .......................................................................

62

4-2-44- سابقه نوغانداری کشاورزان غیر نوغاندار ......................................................................

62

4-2-45- امکانات نوغانداری کشاورزان غیرنوغاندار ...................................................................

62

4-2-46- عوامل موثر بر افزایش تولید پیله و احیای نوغانداری از دیدگاه نوغانداران و غیرنوغانداران ......................................................................................................................

 

63

4-3- بخش آمار استنباطی .................................................................................................................

63

4-3-1- همبستگی بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته ..............................................................

64

4-3-3-1- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و منطقه مورد فعالیت .........................................

64

4-3-3-2- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و جنسیت ..........................................................

64

4-3-3-3- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و تحصیلات ......................................................

64

4-3-3-4- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و اشتغال غیرنوغانداری .....................................

65

4-3-3-5- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و نوع مالکیت تلمبار .........................................

65

4-3-3-6-همبستگی بین پذیرش نوغانداری و درآمدزایی آن با توجه به کوتاهی زمان پرور...

65

4-3-3-7- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و میزان فعالیت فیزیکی و نیاز به نیروی کار ......

66

4-3-3-8- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و شیوه های پرورش ارائه شده توسط مروجین .

66

4-3-3-9- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و دلایل عدم شرکت در کلاس‌های آموزش نوغانداری ........................................................................................................................

 

66

4-3-3-10- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و تمایل به بازسازی تلمبار ..............................

67

4-3-3-11- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و تمایل به شرکت در کلاس‌های آموزش نوغانداری ......................................................................................................................

 

67

4-3-3-12- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و تمایل به شرکت در کلاس‌های آموزشی مرتبط با فعالیت­هاینوغانداری .....................................................................................

 

67

4-3-3-13- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و تمایل به دریافت نهال توت اصلاح شده .....

68

4-3-3-14- همبستگی بین پذیرش نوغانداری و راه‌های کسب اطلاع از نوغانداری ...............

68

   

فصل پنجم: بحث و پیشنهادات

 

5-1- مقدمه ........................................................................................................................................

75

5-2- محدودیت تحقیق .....................................................................................................................

75

5-3- نتیجه‌گیری و بحث ...................................................................................................................

75

5-4- پیشنهادات .................................................................................................................................

79

   

منابع ....................................................................................................................................................

پرسشنامه‌ها ..........................................................................................................................................

چکیده انگلیسی ...................................................................................................................................

81

88

95

   

 

جدول 2-1- مبانی نظری تحقیق .................................................................................................................

27

جدول 4-1- توزیع فراوانی پاسخ دهندگان از نظر منطقه ............................................................................

37

جدول 4– 2- توزیع فراوانی جنسیت پاسخ دهندگان..................................................................................

38

جدول 4- 3- توزیع فراوانی وضعیت سن پاسخ دهندگان ...........................................................................

39

جدول 4- 4- توزیع فراوانی وضعیت افراد تحت تکفل پاسخ دهندگان ......................................................

39

جدول 4- 5- توزیع فراوانی وضعیت سابقه نوغانداری پاسخ دهندگان........................................................

40

جدول 4- 6- توزیع فراوانی میزان تحصیلات پاسخ دهندگان .....................................................................

41

جدول 4- 7- توزیع فراوانی نمونه ها برحسب فعالیت‌های غیرنوغانداری ..................................................

41

جدول 4- 8- توزیع فراوانی درآمد حاصل از فعالیت‌های غیر نوغانداری ...................................................

42

جدول 4- 9- توزیع فراوانی درآمد حاصل از نوغانداری پاسخ دهندگان ....................................................

43

جدول 4- 10- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب تعداد تلمبار تحت مالکیت ................................................

44

جدول 4- 11- نوع مالکیت تلمبار ...............................................................................................................

44

جدول 4- 12- توزیع فراوانی نمونه‌ها بر حسب مساحت تلمبار ................................................................

44

جدول 4- 13- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب تعداد جعبه تخم نوغان پرورش داده شده در سال 1392...

45

جدول 4- 14- توزیع فراوانی برحسب نوع تلمبار ......................................................................................

46

جدول4- 15- مساحت توتستان به (متر مربع) ............................................................................................

46

جدول4- 16- مالکیت توتستان ...................................................................................................................

46

جدول 4- 17- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب روش درختکاری توت .....................................................

47

جدول 4- 18- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب نحوه آشنایی با نوغانداری ................................................

47

جدول 4- 19- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب علت فعالیت نوغانداری ....................................................

48

جدول 4- 20- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب برخورداری از خدمات بیمه در سال 1391 ......................

48

جدول 4- 21- توزیع فراوانی برحسب فروش تضمینی پیله تر تولیدی ......................................................

49

جدول 4- 22- تمایل فرد برای فروش پیله .................................................................................................

49

جدول 4- 23- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب دیدگاه شرایط عرضه محصول به بازار .............................

50

جدول 4- 24- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب میزان هماهنگی شیوه های ترویجی با تجربه‌های شخصی

50

جدول 4- 25- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب میزان درک نوغاندار از روشهای نوین ارائه شده ..............

51

جدول 4- 26- توزیع فراوانی نمونه ها برحسب استفاده از تسهیلات بانکی طی سال‌های 88 تا 91 ..........

51

جدول 4- 27- توزیع فراوانی نمونه ها برحسب شرکت در کلاسهای آموزش ...........................................

52

جدول 4- 28- مناسب بودن اطلاعات مروجان برای نوغاندار ....................................................................

52

جدول 4- 29- تاثیر مروجان در تصمیم نوغاندارا ن برای پرورش کرم ابریشم ...........................................

53

جدول 4- 30- دریافت نهال یارانه‌ای اصلاح شده طی سال‌های 88 تا90 ...................................................

53

جدول 4- 31- وضعیت آینده نوغانداری از دیدگاه نوغانداران ..................................................................

54

جدول 4- 32- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب وضعیت تخریب توتستان .................................................

55

جدول 4- 33- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب میزان آشنایی با نوغانداری ................................................

55

جدول 4- 34- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب راه‌های کسب اطلاع در مورد نوغانداری ..........................

56

جدول 4- 35- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب میزان علاقه‌مندی به نوغانداری .........................................

57

جدول 4- 36- توزیع فراوانی نمونه‌ها بر حسب درآمدزایی نوغانداری ......................................................

57

جدول 4- 37- میزان فعالیت فیزیکی و نیاز به نیروی کار نوغانداری نسبت به سایر فعالیت‌های کشاورزی

58

جدول 4- 38- توزیع فراوانی نمونه ها برحسب میزان هماهنگی شیوه‌های پرورش ارائه شده ...................

59

جدول 4- 39- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب دلایل عدم شرکت در کلاس‌های نوغانداری ....................

60

جدول 4- 40- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب تمایل به احداث یا بازسازی تلمبار ...................................

60

جدول 4- 41- توزیع فراوانی نمونه‌ها برحسب تمایل به شرکت در کلاس‌های آموزشی ...........................

61

جدول 4- 42- تمایل به شرکت در کلاس‌های آموزشی مرتبط با نوغانداری ..............................................

61

جدول 4- 43- تمایل به دریافت نهال توت اصلاح شده .............................................................................

62

جدول 4- 44- توزیع فراوانی کشاورزان غیر نوغاندار برحسب دارا بودن سابقه نوغانداری .......................

62

جدول 4- 45- توزیع فراوانی کشاورزان غیرنوغاندار برحسب دارا بودن امکانات نوغانداری ....................

63

جدول4- 46- بررسی عوامل موثر بر افزایش تولید پیله و احیای نوغانداری ..............................................

63

جدول 4- 47- آماره X2...........................................................................................................................

69

جدول 4- 48- آزمون t مقایسه دو گروه مستقل .........................................................................................

69

جدول 4- 49- آماره یومن ویتنی ................................................................................................................

71

جدول 4- 50- آماره دو جمله­ای .................................................................................................................

73

 

6

نمودار 2- 1- تعداد جعبه تخم نوغان توزیع شده در کل کشور و استان گیلان ..........................................

6

نمودار 2- 2- تعداد جعبه تخم نوغان توزیع شده در کل کشور ................................................................

30

شکل 1-1- شهرستان لنگرود (به تفکیک بخش و دهستان) ........................................................................

31

شکل 1-2- شهرستان شفت (به تفکیک بخش و دهستان) ..........................................................................

88

ضمیمه 1- پرسشنامه‌ها................................................................................................................................

   

 1- 1- مقدمه

تولید بیشتر، توزیع عادلانه ثروت، به دست آوردن سطح معیشت بالاتر و تأمین زندگی آسوده‌تر، هدف عمومی جوامع کنونی است که هریک به اشکال گوناگون در پی تحقق آن هستند (کشاورز،1389). عموماّ در کشورهای درحال توسعه، ساختار و اساس توسعه فعالیت‌های اقتصادی بر پایه کشاورزی است. بنابراین کشورهایی که اساس آنها بر کشاورزی استوار است مزیت نسبی بیشتری در تولید دارند (کیانی راد،1389).

نوغانداری و تولید فراورده‌های ابریشمی ازجمله فعالیت‌هایی است که می‌تواند در کنار سایر فعالیت‌های کشاورزی در یک دوره کوتاه‌مدت درآمدی را عاید خانوارهای روستایی نماید. وجود شرایط اقلیمی و امکانات مساعد توسعه نوغانداری و صنایع ابریشم در ایران و اشتغال‌زایی این فعالیت در بهره‌گیری از بیکاری‌های پنهان و نیروهای متمرکز در روستا از یک سو و گسترش صحیح آن متناسب با شرایط اقلیمی مناطق مختلف از سوی دیگر، می‌تواند درجهت رفع پاره‌ای از مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشاورزان مؤثر باشد (راهی، 1390).

سیرتاریخ نوغانداری در ایران با سابقه دیرینه‌اش نشان می‌دهد که این حرفه طی دوره‌های مختلف و در مواجهه با موانع و مشکلات گوناگون هیچگاه ازبین نرفته و فراموش نگردیده بلکه همچنان افتان وخیزان مسیر خود را طی نموده‌است.

تاریخ کهن ابریشم جهان گواهی موثر بر حضور ایرانیان در تولید و تجارت این محصول و تولید بافته‌های ابریشمی نفیس از زمان‌های دور تا به امروز می‌باشد. از ویژگی‌های بارز این صنعت به‌علاوه صنعت فرش اشتغال‌زایی آن است. در صنعت ابریشم از مرحله نوغانداری تا تبدیل نهایی، مشاغل زیادی وجود دارد که بعضاً مشاغل دائمی هستند.

در این راستا رویکرد منطقی و برنامه ریزی شده به فعالیت‌های جانبی کشاورزی و صنایع تبدیلی و صنایع دستی با افزایش سطح اشتغال و ایجاد درآمد نیز می‌تواند ضمن حفظ بافت روستایی به توسعه و احیاء آن کمک شایانی کرده، روستانشینی را اقتصادی‌تر نماید. نوغانداری و مشاغل مرتبط با آن مانند قالی‌بافی و تولید فراورده‌های ابریشمی از جمله این فعالیت‌ها می‌باشد که قادر است ضمن ایجاد انگیزه اقتصادی و به‌کارگیری بخشی از نیروی کار روستا، درآمد نسبتاّ مناسبی را عاید خانوار روستایی نماید. به همین سبب بررسی علل گرایش کشاورزان و نیز عدم اقبال گروهی دیگر از آنان نسبت به این صنعت حائز اهمیت است.

 1- 2- بیان مسئله

استان گیلان با تولید حدود 55 تا 60 درصد پیله تر و برخورداری از بیشترین بهره‌بردار فعالیت نوغانداری در کشور بعنوان قطب فعالیت نوغانداری در ایران محسوب می‌شود. در سال‌های اخیر تولید پیله و ابریشم در ایران با کاهش بیش از پنجاه درصد مواجه شده ‌است (شرکت سهامی پرورش کرم ابریشم ایران، 1387). در طی همین مدت دستمزد کارگری در ایران خصوصا در گیلان به شدت افزایش یافته و با توجه به کارگرطلب بودن نوغانداری، قیمت پیله تولیدشده نتوانسته پاسخگوی زحمات کشاورز باشد. عدم صرفه اقتصادی تولید پیله در شرایطی رخ داد که قیمت زمین نیز افزایش بی‌سابقه‌ای پیداکرد و این موضوع انگیزه کافی برای تغییر کاربری توتستان‌ها را فراهم نمود. به‌علاوه محصولات رقیب کشاورزی نیز از وضعیت نسبی بهتری برخوردار شدند و مجموعاّ انگیزه برای تولید پیله کاهش‌ یافت. علیرغم کاهش تولید پیله و کاهش عرضه نخ ابریشمی داخلی در سال‌های اخیر، قیمت نخ ابریشمی افزایش پیدا نکرد. این موضوع به دلیل کاهش قیمت نخ ابریشم در بازارهای جهانی و به علاوه تولید ابریشم ارزان قیمت در کشورهای همسایه ایران نظیر افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان بود. ایران با توجه به کیفیت تخم نوغان خود که از قدرت رقابت بالایی برخوردار است در سال‌های 1380 و 1381 از صادرکنندگان تخم نوغان به کشورهای آسیای میانه بود که متأسفانه این بازارها در سال‌های اخیر از دست رفت.

افزایش روزافزون مصرف فراورده‌های ابریشمی به سبب ارتقاء سطح زندگی مردم به ویژه در کشورهای توسعه‌یافته و محبوبیت این محصولات نزد دوستداران محیط زیست در جهان به سبب اهمیت خواص فیزیکی و شیمیایی ابریشم برای سلامت و بهداشت از یک سو و توقف یا کاهش فعالیت نوغانداری در کشورهای توسعه‌یافته به سبب محدودیت زمین و افزایش دستمزد نیروی کار، فرصت مناسبی برای کشورهای درحال توسعه فراهم‌آورده ‌است تا با به‌کارگیری روش‌های نوین، تولید ابریشم را در کشورهای خود افزایش دهند.

با ظهور پدیده صنعتی شدن در برخی کشورها نظیر ژاپن و کره جنوبی از رونق این فعالیت کاسته شده، این کشورها دارای مزیت نسبی در بخش صنعت ابریشم گردیدند. از طرف دیگر کشورهایی مانند هندوستان و چین همچنان ‌که در مسیر صنعتی شدن گام برمی‌دارند اما طلایه داران تولید ابریشم درجهان هستند (راهی، 1390).

در سال های اخیر فعالیت نوغانداری در ایران با رکود شدیدی مواجه شده ‌است. این امر نه به دلیل عدم قابلیت‌های این سرزمین پهناور است بلکه بروز برخی از موانع و مشکلات، امروزه نوغانداری و تولید ابریشم در ایران را همانند برخی دیگر از زیربخش‌های کشاورزی به چالش کشیده‌است (صیداوی و همکاران، 1385).

 به‌طور کلی چالش‌های پیش روی صنعت نوغانداری را می‌توان بدین شرح خلاصه نمود:عدم رغبت کشاورزان به دلایلی همچون بالا بودن نرخ نهاده‌های کشاورزی، نوسانات قیمت پیله و ابریشم، ناپایداری بازار، پایین بودن قیمت پیله،کاهش صادرات فرش، عدم صرفه اقتصادی برای تولیدکننده پیله‌تر و ابریشم، بالا بودن قیمت تمام شده نسبت به سایر کشورها، عدم ایجاد زیرساخت‌های تشکیلاتی مناسب، عملکرد پایین‌تر نسبت به هیبریدهای پرتولید در برخی کشورها به دلیل عدم رعایت شرایط استاندارد پرورش، سنتی بودن سیستم‌های تولید و خصوصیات ژنتیکی هیبریدهای ایرانی، عدم وجود صنایع تبدیلی متنوع، واردات رسمی و غیر رسمی پیله و ابریشم به دلیل وجود نخ های ارزان‌تر از قیمت تمام شده داخلی و بالا بودن دستمزد کارگران نسبت به برخی کشورهای دیگر.

 با توجه به قلمرو وسیع نوغانداری در کشور و قابلیت توسعه این صنعت، ریشه‌دار بودن آن در فرهنگ و تمدن ایرانی و لزوم حفظ و تداوم آن با استفاده از تکنیک‌های نوین پرورشی، تدوین یک برنامه هدفمند و بلند مدتبرای احیاء این صنعت دیرپا ضروری می‌باشد.در این تحقیق تلاش می‌شود تا عوامل مؤثر بر پذیرش نوغانداری بررسی گردد و دلایل عدم استقبال کشاورزان نیز مورد واکاوی قرارگیرد. موقعیت ویژه استان گیلان در این حرفه – صنعت به عنوان قطب اصلی نوغانداری و دارا بودن بالاترین میزان تولید ابریشم کشور، اهمیت پرداختن به این موضوع را در محدوده این استان دو چندان می‌نماید. پژوهش پیش رو درصدد پاسخ دادن به این پرسش است که مهمترین عوامل اقتصادی، اجتماعی و فنی تأثیرگذار بر پذیرش نوغانداری کدامند؟

 1- 3- ضرورت و اهمیت تحقیقپرورش کرم ابریشم از حرفه‌های بسیار قدیمی است که در طول تاریخ ایران با فراز و نشیب فراوان به حیات خود ادامه داده ‌است. ابریشم در بخشی از حیات چند هزارساله این کشور خودنمایی کرده و حتی در برخی از ادوار محور اقتصاد این مرزو بوم بوده ‌است. در بسیاری از کشورها و عمدتاَ در آسیا این حرفه از دیرباز محل کسب درآمد مردم بوده، این فعالیت همچنان ادامه دارد. اگرچه نوغانداری به‌عنوان یک فعالیت جانبی تلقی می‌گردد، اما با توسعه تکنولوژی و صنعتی‌کردن این فعالیت امکان بهره‌برداری بیشتر و بالطبع کسب منافع از آن در شرایط اقلیمی معمولی به عنوان یک شغل جانبی مطرح بوده، مورد استفاده بسیاری از کشورها قرار می‌گیرد. در شرایط مطلوب‌تر اقلیمی نیز به دلیل سرعت رشد درخت توت و امکان پرورش کرم ابریشم دو تا سه بار (در مناطق معتدله) و چهار تا پنج بار (در مناطق نیمه‌گرمسیری و گرمسیری) در سال می‌تواند به عنوان یک شغل جانبی خانوار روستایی محسوب‌گردد. بنابراین گسترش صحیح آن متناسب با شرایط اقلیمی مختلف می‌تواند به عنوان برنامه‌ای مناسب در جهت رفع پاره‌ای از مشکلات اقتصادی و اجتماعی نقش ارزنده‌ای را ایفا نماید (صیداوی وهمکاران، 1385).

به‌دلیل اینکه نوغانداری یک فعالیت جانبی برایکشاورزان محسوب می‌گردد، تاکنون کمتر مورد توجه و حمایت بوده ‌است.از سوی دیگر 95 درصد تولیدات نخ ابریشم صرف تولید فرش ابریشمی می‌شود که بازار آن صادراتی است و مصرف داخلی آن بسیار محدود است، لذا فعالیت‌های نوغانداری بسیار وابسته به تحولات بین‌المللی صادرات فرش است. حجم قابل توجهی ازابریشم مورد نیاز کشور از طریق واردات تأمین می‌شود، این در حالی است که با حمایت از نوغانداران داخلی و ایجاد انگیزه در کشاورزانی که به طور بالقوه از امکانات پرورش کرم ابریشم برخوردارند امکان افزایش تولید ابریشم داخلی و ایجاد فرصت اشتغال برای کشاورزان شمال کشور فراهم می‌شود. ابریشم به دلیل بالابودن ارزش افزوده، از ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد فرصت‌های شغلی برخوردار است. به کار انداختن چرخ‌های تولید ابریشم در شمال کشور ضمن افزایش نقدینگی در بازارهای داخلی، قدرت صادراتی ایران در حوزه صادرات غیرنفتی را نیز افزایش می‌دهد.

عمده پژوهش‌های علمی و تحقیقاتی در حوزه صنعت نوغانداری و ابریشم در دنیا به استثناء مواردی که به کلی‌گویی درخصوص سیاست‌های اتخاذ شده توسط دولت‌های کشورهای نوغان‌خیز پرداخته ‌است یا پژوهش‌هایی که صرفاَ به روش‌های اصلاح نژادی کرم ابریشم، درختان توت و غیره معطوف بوده ‌است، توجه کمتری به بررسی تأثیرگذاری این سیاست‌ها و راه‌های توسعه آن داشته‌ است. در ایران نیز مطالعات صورت گرفته درخصوص صنعت نوغانداری و ابریشم بیشتر در راستای بررسی‌های مربوط به توسعه این صنعت در قالب مطالعات طرح توسعه نوغانداری و صنایع ابریشم ایران و نیز موضوعات مرتبط با اصلاح نژاد کرم ابریشم و درخت توت و آفات و بیماری‌های آنها معطوف بوده و در مجموع کمتر به بررسی علمی علل کمرنگ شدن استقبال کشاورزان از این حرفه دیرینه و عوامل مؤثر در پذیرش آنان پرداخته شده‌است. لذا انجام طرح‌های پژوهشی در این خصوص ضروری به نظر می‌رسد.

 1- 4- اهداف تحقیق

1-4- 1- هدف کلی:

هدف کلی این تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش نوغانداری در میان کشاورزان استان گیلان است. برای این منظور اهداف اختصاصی زیر مدنظر می‌باشند:

 1-4-2- اهداف اختصاصی:

1- بررسی ویژگی‌های فردی کشاورزان شهرستان‌های لنگرود و شفت به عنوان دو قطب نوغانداری شرق و غرب استان گیلان .

2- بررسی ویژگی‌های فنی مؤثر بر پذیرش نوغانداری

3- بررسی ویژگی‌های اقتصادی تأثیرگذار بر پذیرش نوغانداری

4- بررسی ویژگی‌های اجتماعی مؤثر بر پذیرش نوغانداری

 1- 5- محدوده‌های تحقیق

1- 5- 1- محدوده مکانی:

این تحقیق در محدوده جغرافیایی استان گیلان و مشخصاّ در روستاهای شهرستان‌های لنگرود و شفت انجام شده‌است.

1- 5- 2- محدوده زمانی:

زمان اجرای این تحقیق از اول فروردین 1392 تا پایان شهریور 1392 بوده است.

 1- 5- 3- محدوده موضوعی:

این تحقیق از نظر موضوعی و زمینه تخصصی محدود به بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش و نوغانداری می‌باشد، به همین دلیل در اجرای آن تلاش گردیده است تا همه جوانب مربوط به پذیرش نوغانداری مد نظر قرار گیرد.

 





پیوند ادبیّات با اقتصاد در آثار سعدی

پیوند ادبیّات با اقتصاد در آثار سعدی

پیوند ادبیّات با اقتصاد در آثار سعدی

چکیده:

شعر فارسی از جهت پیونددادن واژگان و مفاهیم اقتصادی با احساس و عاطفه شاعرانه در قلم بسیاری از شعرا به اوج خود رسیده است. در این میان استاد سخن،، سعدی شیرازی،، از جمله کسانی است که در آثار خود مطالب و نظرات ارزشمندی در زمینه معیشت، تلاش و کوشش، قناعت، مجاهدت، همت اقتصادی و دیگر مسائل مادی و اقتصادی زندگی دارد که بررسی این نظریات و به کارگیری آن ها در زندگی، می تواند راهگشای بسیاری از مسائل اقتصادی روز جامعه باشد. بطوریکه بوستان و گلستان او یک دوره ی کامل از حکمت عملی و سرشار از سفارش های تعلیمی در زمینه های گوناگون و از جمله اقتصاد است. بنابراین در این رساله نگارنده می کوشد با استخراج اصطلاحات اقتصادی، ابیات و حکایات مربوط به مسائل اقتصادی از آثار سعدی، مجموعه ای تحت عنوان پیوند اقتصاد با ادبیات در آثار نامبرده به وجود آورد و آنگاه با بررسی این موضوعات این نکته را روشن سازد که سعدی خود شاعری میانه رو و به قناعت در زندگی پایبند بوده است و از نظر او بسیاری از مشکلات اقتصادی جامعه با احسان و بخشش صاحبان ثروت از بین خواهد رفت و در این صورت جامعه ای آرمانی بوجود خواهد آمد که در آن خبری از فقر، بیکاری، اختلافات طبقاتی و دیگر مشکلات اقتصادی نخواهد بود.

 واژگان کلیدی:

اقتصاد، ادبیّات، سعدی شیرازی، شعر فارسی

 فهرست مندرجات

عنوان شماره صفحه

فصل اولکلیات تحقیق.. 1

1-1 مقدمه:.. 2

1-2 بیان مسأله تحقیق:.. 5

1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق:.. 6

1-4 اهداف تحقیق:.. 7

1-5 سؤالات تحقیق:.. 7

1-6 فرضیات و مفاهیم اساسی تحقیق:.. 7

فصل دومپیشینه تحقیق.. 11

2-1 مروری بر پژوهش های پیشین:.. 12

فصل سومروش تحقیق.. 14

3-1 مقدمه.. 15

3-2 روش تحقیق:.. 15

3-3 ابزار گردآوری تحقیق:.. 16

4-3 شیوه تجزیه و تحلیل:.. 16

فصل چهارمیافته های تحقیق.. 17

4-1 تاریخچه و تعریف علم اقتصاد:.. 18

4-2حمله مغول و تحولات اقتصادی آن:.. 20

4-2-1 اثرات حمله مغول:.. 21

4-2-1-1 عوامل اقتصادی حمله مغول:.. 21

4-3 زمانه و عصر سعدی:.. 24

4-4 اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی:.. 27

4-5 دسته بندی اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی:.. 29

جدول 4-1تشریح برخی اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی:.. 31

4-5-1قناعت:.. 50

4-5-2 کار و پیشه:.. 61

4-5-3 بازار و بازرگانی:.. 65

4-5-4اصلاح الگوی مصرف:.. 71

4-5-4-1بخش اوّل: پذیرش قناعت و اصلاح الگوی مصرف.. 71

4-5-4-2 بخش دوّم: فواید صرفه جویی.. 76

4-5 -5 معیشت، رزق و روزی:.. 79

4-5-6 دخل و خرج:.. 84

4-5-7 خراج و مالیات:.. 89

4-5- 8 فقر و ثروت:.. 93

4-5-9 عدالت:.. 104

4-5-10 مدیریت:.. 111

4-5- 11 سود و زیان:.. 121

جدول 4-2 پاره ای اشعار حکیمانه سعدی پیرامون واژه های سود و زیان: 124

فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات.. 127

5-1 نتیجه گیری:.. 128

5-2 پیشنهادات:.. 133

منابع.. 134

 فصل اوّل

کلیات تحقیق

1-1 مقدمه:

انسان ها برای ادامه حیات خود از همان آغاز زندگی همیشه در جستجوی راه حل مناسبی برای تأمین معیشت خود بوده و تلاش می کردند تا احتیاجات مادی به خصوص نیازهای اولیه (آب، غذا، پوشاک) خودشان را به خوبی برآورده نمایند. این فعالیت ها در قالب تولید، توزیع، مصرف و خدمات مربوط به آنها شکل می گرفت. امّا به شکل امروزی تحت عنوان علم اقتصاد تعریف نمی شد و معمولاً در علومی مانند سیاست، تدبیر منزل و علم اخلاق که اجزاء سه گانه حکمت عملی می باشند مطرح گردیده است. عالمان، دانشمندان و ادبیان ما در طول دوران مختلف تاریخی وقتی که مشکلات و معضلات اقتصادی و نیازهای جامعه را مشاهده می کردند هر کدام با توجه به دوره ای که زندگی می کردند و در مقتضیات زمانی که به سر می بردند. مطالبی را با مفاهیم مختلف جهت حل معضل اقتصادی و رهایی از مشکلات و رسیدن به رفاه و پیشرفت بیان کرده و آثاری از خود به یادگار گذاشته اند. بسامد و تنوع واژگان و مفاهیم اقتصادی در ادبیات ممکن است خواننده را با وضع اقتصادی زمان و یا سراینده (شاعر) به طور اجمالی آشنا کند. امّا مطالعه و شناخت شگردهای هنری شاعران در ترکیب و تلفیق چنین واژه هایی باعث می شود که درک آن ها مخاطب را به وجد درآورده و مقام هنری شاعر را به او بشناساند و بطور کلی تأمل در این گونه واژگان این فرضیه را بوجود می آورد که اصطلاحات اقتصادی موجود در شعر فارسی از وضع اقتصادی شاعران و دوره ی آن ها حکایت می کند و از سوی دیگر شعرا برای پر بار کردن مفاهیم و مضامین خود از اصطلاحات اقتصادی کمک گرفته و برای معنا کردن و زیبا ساختن کلمات و اصطلاحات اقتصادی از تکنیک ها و فنون ادبی و بلاغی استفاده می کنند. با توجه به مطالب ذکر شده هدف اصلی در این رساله ارایه ی پیوند اصطلاحات اقتصادی با ادبیات در آثار سعدی شیرازی می باشد و این موضوع بیشتر به منظور چگونگی تأثیر ادبیات فارسی در مسائل و مشکلات اقتصادی با عنایت به موقعیت های زمانی و مکانی است. بطوری که سعدی در آثار خود به ویژه گلستان و بوستان سیمای فرد دنیا دیده ای را دارد که در فکر سلامت جامعه است و می خواهد مردم را به شاهراه صلاح و حسن اخلاق رهنمون کند. بسیاری از مسائل پیچیده ی دنیای امروز از جمله اقتصاد به مدد ذوق لطیف و ساده پسند سعدی به صورتی محسوس و روشن ارائه می شود و می تواند راهگشای بسیاری از مسائل اقتصادی دنیای امروز باشد. او متفکری است که مسائل اقتصادی و اجتماعی زمان خویش را با بیانی زیبا به تصویر کشیده است و در آثار او چه منظوم و چه منثور از یک جامعه طبقاتی متشکل از ستمگران و ستمکشان، گرسنگان و پیران سخن به میان آمده است. سعدی در ابواب دهگانه بوستان خود تصویری از جامعه مطلوب ارائه می دهد و در هشت باب گلستان مشخصات جامعه را با شناخت تجربی و رویکرد اقتصادی و اجتماعی برای خوانندگان می شناساند و بطور کلی مظالم و مفاسد حکمرانان زمان ودردهای اجتماعی و مشکلات اقتصادی با شیوه بسیار عالی در این آثار مورد بررسی قرار گرفته است. برای نمونه سعدی در گلستان به جوانی اسراف پیشه می گوید: «دخل آب روان است و خرج آسیای گردان یعنی خرج فراوان کردن مسلم کی راست که دخل معین دارد». او همچنین باب ششم بوستان را به مسئله قناعت اختصاص داده که یکی از رکن های اقتصاد اسلامی است و بدون شک با شناخت سفارش های سعدی در زمینه رعایت دخل و خرج در زندگی می توان الگوهای عملی در راستای اصلاح الگوی مصرف به جامعه عرضه کرد و زمینه را برای شناخت نسل امروز از شیوه های زندگی گذشتگان در بهره مندی از توانایی های اقتصادی فراهم نمود. البته بررسی مباحث اقتصادی در ادبیّات، نوپا و تازه است و مباحث مربوط به این مقوله را در گذشته در زمره ی مباحث اجتماعی آورده اند بطوریکه سعدی نیز به اقتصاد، عدالت اقتصادی و اجتماعی و دقت در دخل و خرج و سایر موارد توجه ویژه داشته و در آثارش این مباحث را مطرح کرده است و در حقیقت چون سعدی از لحاظ روان شناسی فردی خوش بین می باشد، معتقد است که برای رسیدن به نیک‌بختی، سعادت دنیوی و اخروی تلاش و کوشش لازم است و بنابراین قناعت را به معنی گوشه‌نشینی نمی داند و ضمن اعتقاد به قناعت و ساده زیستی مردم را به تلاش و کوشش برای فراهم کردن رفاه خود و خانواده خود ترغیب و تشویق می کند و بر آن است که رزق و روزی هر کس در تقدیر او نوشته شده است و انسان با تلاش باید به این تقدیر خود دست یابد. بنابراین برای پی بردن به تفکرات اقتصادی سعدی؛ علاوه بر عقاید او باید دانست سعدی در خانواده ای اندیشمند و عالم دین ظهور کرده است. در رابطه با اوضاع مالی و اقتصادی سعدی باید گفت که سعدی از طبقه متوسط جامعه بوده است که پدرش در ابتدا تاجر بوده و سپس به کار دولتی مشغول شده است. امّا چون کار دولتی برآورندۀ مخارج زندگی وی نبوده تصمیم می گیرد مانند گذشته به تجارت روی آورد. همین مسئله سبب شده تا سعدی با بسیاری از مسائل مربوط به خرید و فروش و مسائل اقتصادی از همان دوران کودکی آشنا شود و این مسائل را بسیار زیبا و با لحنی آمیخته به پند و اندرز در سراسر آثار خود منعکس کند و به همین خاطر، سعدی بر آن بوده است که ثروت باید صرف برآوردن ضروریات زندگی شود و مقداری از آن هم به مصرف اموری برسد که روح آدمی را سیراب می کند.

بد و نیک را بذل کن سیم و زر که این کسب خیرست و آن دفع شد

کلیات،257

امّا آنچه که بیشترین تأثیر را در شکل گیری عقاید اقتصادی سعدی داشته است اتفاقاتی است که در دورۀ جوانی وی به وقوع پیوسته است. دوره جوانی سعدی مصادف با حمله مغول بوده و در این دوره شرایط اقتصادی و اجتماعی مردم از هر لحاظ وخیم بوده است. مردم نگران جان و در پی به دست آوردن نان و بزرگان در اندیشه قدرت و مقام بوده اند. تسامح مغول باعث می شده است که اخذ مالیات با بی پروایی صورت گیرد و نوعی اختلاف طبقاتی در جامعه به وجود آید. در چنین روزگاری جامعه تحت حاکمیت حکام مستبد عادت به تسلیم داشت و به وسیله رؤسای عامه هدایت می شد. کشاورزی و دامپروری وسیله عمدۀ معیشت عامه بود و صنعت در تهیه لوازم روزانه زندگانی کارساز بوده و تجارت زندگی طبقات مرفه را تزئین می داده است. این شرایط بد اجتماعی و اقتصادی از نظر سعدی دور نمانده است و به همین خاطر شیخ اجل در سراسر آثار خود و به ویژه گلستان و بوستان به انعکاس این مسائل پرداخته است. لذا در این رساله سعی شده است ابتدا اوضاع اقتصادی قرن هشتم و زمانه شاعر مورد بررسی قرار گیرد و آنگاه ضمن گزینش تعدادی از اصطلاحات و واژگان اقتصادی مؤثر در آثار سعدی به تحلیل و بررسی پاره ای از این اصطلاحات و کاربرد آنها در زندگی مردم و ادبیات پرداخته شود. تا خوانندگان محترم بدانند، یک شاعر تنها کارش سرودن و نگارش شعر نیست بلکه آشنایی او به مسائل مختلف از جمله سیاسی، اجتماعی و اقتصادی او را وا‌می‌دارد تا مباحث مختلف مربوط به زندگی اجتماعی و مسائل روز را در قالب پند و اندرز به حاکمان و جامعه تفهیم نماید. امید است مطالب این رساله مورد توجه و نظر خوانندگان محترم قرار گیرد.

1-2 بیان مسأله تحقیق:

بررسی مباحث اقتصادی در ادبیّات بحثی نوپا و تازه است و در گذشته مباحث مربوط به این مقوله را بیشتر در زمرۀ مباحث اجتماعی آورده اند. از نظر برخی از صاحب نظران ریشه بسیاری از مشکلات اقتصادی، تاریخی می باشد و به این دلیل تفاوت پیشرفت های اقتصادی کشورهای مختلف را می توان از دیدگاه تاریخی مدنظر قرار داد.

ادبیات به دلیل آنکه آینه تمام نمای مسائل اجتماعی و اقتصادی هر دوره می باشد. نقش بالایی در فهم تاریخی تفاوت پیشرفت های اقتصادی جوامع مختلف دارد. سعدی به دلیل ویژگی سیاح بودن، سابقه تجارت خانوادگی و درک مسائل اقتصادی و اجتماعی عمیق در بین شعرا زبان زد می باشد. در قرون وسطی دانش اقتصاد به مفهوم علم امروز، مجموعه ای کامل، جامع و مستقل نبوده و برخی مسائل اقتصادی در علومی مانند: سیاست، تدبیر منزل و علم اخلاق که اجزاء سه گانه حکمت عملی می باشند مطرح گردیده است.





اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهر آتشی

اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهر آتشی

اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهر آتشی

  فهرست مطالب

 عنوان: صفحه:

 چکیده1

فصل اول: کلیات..

1 ـ 1 ـمقدمه ‌3

2ـ1ـاهداف تحقیق 5

3ـ1ـپیشینه تحقیق6

4ـ1ـروش تحقیق ‌7

فصلدوم:تاریخچه ی شعر جنوب7

2ـتارخچه ی شعر جنوب 8

1 ـ2ـمفاهیم و مضامین در شعر جنوب8

1ـ1ـ2ـمضامین طبیعی9

2ـ1ـ2ـرنگ 10

3ـ1 ـ2 ـ مضامین معنوی ........10

فصلسوم:بررسی زندگینامه و آثار و افکار منوچهر آتشی13

3ـ مختصری از زندگینامه و افکار منوچهر آتشی15

1 ـ3 ـبررسی زندگینامه و شعر منوچهر آتشی 15

2 ـ3 ـ آتشی و شعر نو نیمایی 25

3 ـ3 ـآثار منظوم و منثور منوچهر آتشی28

1ـ3 ـ3 ـ آثار منظوم آتشی29

2ـ3 ـ3 ـآثار منثور آتشی 35

4 ـ3 ـویژگی های بارز اشعار منوچهر آتشی33

فصلچهارم:اسطوره و تحلیل و بررسی اساطیر در اشعار منوچهر آتشی41

1 ـ4 ـ اسطوره و کارکرد های آن 42

2 ـ4 ـ جایگاه اساطیر درآثارادبی و شعرآتشی49

3-4-اسطوره های انسانی54

1ـ3 ـ4 ـاساطیر ایرانی 54

2ـ3 ـ4 ـاساطیر یونان 117

3 ـ3 ـ4 ـاسطوره های پیامبران 155

4 ـ3 ـ4 ـاسطوره های دلدادگان 199

4 ـ4 ـاسطوره ی جانداران غیر انسانی211

1 ـ4 ـ4 ـ موجودات فرا طبیعی 211

2 ـ4 ـ4 ـ گیاهان اسطوره ای 234

1ـ2 ـ4 ـ4 ـ اسطوره ی گل ها 235

2ـ2 ـ4 ـ4 ـ اسطوره ی درختان 255

3 ـ4 ـ4 ـ حیوانات اسطوره ی 274

5 ـ4 ـاسطوره های غیر جانداران301

1 ـ5 ـ4 ـ مظاهر طبیعت 301

2 ـ5 ـ4 ـ عناصر اربعه 334

فصل پنجم: طبیعت در شعر آتشی.. 347

طبیعت348

1 ـ5 ـ طبیعت جاندار349

1 ـ 1 ـ5 ـ گیاهان349

1 ـ1 ـ1 ـ5 ـ گل ها349

2 ـ 1 ـ1 ـ5 ـ درختان366

2 ـ1 ـ5 ـ جانوران375

3 ـ1 ـ5 ـ آبزیان388

2 ـ5 ـطبیعت بی جان399

1 ـ 2 ـ5 ـ شهر ها و روستاهای بوشهر399

2 ـ2 ـ5 ـ اصطلاحات دریایی و دریا نوردی408

3 ـ2 ـ5 ـویژگی های طبیعی و جغرافیایی بوشهر417

نتیجه گیری.. 430

پیشنهادها432

فهرست منابع433

 فصل اول :کلیات

 1-1-مقدمه

از دیر باز این پرسش بر صفحه اذهان نقش بسته است که رمز جاودانگی آثار بزرگ هنری چیست؟ به راستی چه عاملی موجب می شود این آثار در هر دوره ای با تازگی بیشتری ظاهر شوند؟

چرا گذشت زمان در مقبولیّت چنین آثار بزرگ هنری تحوّل ایجاد نمی کند ؟ چه ویژگی های مشترکی در این آثار نهفته است که دریای موّاج زمان و مکان را درهم می شکافد و به پیش می تازد ؟ چرا بعضی شاعران در یک محدوده ی زمانی در بالاترین مرتبه قرار می گیرند امّا محدود به ذوق زمان می شوند و مقبولیّت پایدار نمی یابند؟

 عوامل متعدّدی می تواند دلیل بر جاودانگی آثار ادبی باشد . که مهم ترین مسئله ، پرداختن به کلّیّات و مفاهیم عام بشری و در واقع مسائل فطری انسان ها است . انسان ها با تمام تفاوت ظاهریشان ، دارای احساسات و نیازهای مشترکی می باشند که این احساس مشترک ، همان طبیعت عام بشری است . که پاسخ به این نیاز ها در هر لفاف و پوششی ، می تواند احساسات آن ها را تحت تأثیر قرار دهد. شعر و ادب نیز، با آفرینش دنیای تخیلّ و محال که زاده ی ذهن خلّاق شاعر است ، دریای درون آدمی را به تلاطم می کشاند ، حال اگر این اثر ادبی در برگیرنده ی مسائل فطری و درونی مخاطبان باشد ، استمرار ارزش اثر را در طول زمان به دنبال خواهد داشت. پس اگر حافظ، مولانا ،سعدی و دیگران هنوز پس از سالیان سال ، شعر شان برصفحه ی دل و اذهان نور افشانی می کند و رنگ کهنگی نمی پذیرد، به این دلیل است که ریشه در مشترکات فطری مخاطبانشان دارد و از دریچه عواطف و احساسات با آن رابطه برقرارکرده اند، اقدام به خلق و آفرینش اثری نموده اند که گویی به عنوان نماینده میلیون ها انسان لب به سخن گشوده اند و پیام خود را در لباسی آراسته اند که به دل می نشیند و مخاطبان را با خود همدل و همسو می سازد.

در ادبیات معاصر ما نیز، شاعران بزرگی بوده اند که توانسته اند به تجربیات فردی خود که محدود به شخص، اجتماع،زمان و ملّیّت ایشان است، باتأمّل و تعمّق، به یاری حافظه ی مخیّل و خلّاق خویش، هوّیت هنری ببخشند.

« منوچهر آتشی » نیز از چهره هایی است که توانسته است به این ویژگی مهم در شعر پی ببرد و هم عصران خود، چون: احمد شاملو، فروغ فرخزاد، مهدی اخوان ثالث، سیمین بهبهانی و دیگران به مفاهیم انسان شناسی، هستی شناسی ارزش های جاوید و نیاز های متعالی انسانی در شعرش بپردازد و با جهان بینی عمیقی پا به عرصه ی شعر و هنر بگذارد. آتشی، در این راه علاوه بر پرداختن به اسطوره های مختلف از عناصر طبیعت جنوب هم یاری می گیرد و این عناصر را در کوره ی عواطف و احساسات ذهن مخّیل خویش ، در قالب زیباترین تابلوها و تصاویر شاعرانه به دوستداران شعر و ادب عرصه می نماید.

بررسی اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهر آتشی ، نگارنده را بر آن داشت تا در جهت نگارش پایان نامه تحصیلی خود اشعار این شاعر را در حوزه ی اسطوره و طبیعت مورد بررسی قرار دهد. این بررسی ابتدا به صورت مطالعه ی کلی و مستمر صورت گرفت و سپس تمامی موارد اسطوره ای انسانی و غیر انسانی و جمادات و جنبه های طبیعت را به طور جداگانه مورد بررسیقرارداد و جمع آوری کرده است و در هر قسمت تعریفی قابل فهم بیان نموده و ابیاتی را به عنوان شاهد از دیوان شاعر بیان کرده ام . در این بررسی متوجّه گردیده که بعضی از موضوعات را به بسیار اندک و غیر قابل بیان به کار برده و بعضی دیگر را به صورت چشمگیر و قابل بیان بسزا به کار برده است.همچنین در قسمت اسطوره ها ( اسطوره ی جانداران غیر انسانی و جمادات ) با وجود اسطوره ای بودن موارد ، غالباً کاربرد اسطوره ای در اشعار آتشی ندارند و بُعد اسطوره ای آن ها نسبت به معنی سطحی و امروزی ،چندان محسوس نیست و شاعر بیشتر به عنوان ابزار های موجودات طبیعی برای توصیف استفاده کرده است .هرچند شاعر توجّهی به بن مایه های اسطوره ای آن ها نداشته ، ولی چون نگارنده بر آن بوده است که تمام موارد اسطوره ای را بررسی کند، هر کدام از آن ها را تحلیل و بررسی کرده است.

 به طور کلّی مطالب این رساله در پنج فصل تدوین و تنظیم گردیده است :

  فصل اول: کلیات، که شامل مقدمه ،اهداف تحقیق، پیشینه ی تحقیق و روش کار.

 فصل دوم: تاریخچه ی شعر جنوب .

در این فصل ابتدا تاریخچه شعر جنوب و سپس مفاهیم و مضامین و ویژگی های شعر جنوب بیان شده است.

 فصل سوم: زندگینامه و آثار و افکار منوچهر آتشی .

در این فصل ابتدا به بررسی زندگینامه و افکار منوچهر آتشی و سپس به مختصری از اوضاع و شرایط اجتماعی و سیاسی شاعر و سبک شعری وی و آثارش پرداخته ایم .

 فصل چهارم : اسطوره و کار کرد های آن .

در این فصل به تعریف و بررسی اسطوره و جایگاه اساطیر در آثار آتشی و سپس به تحلیل و بررسی اسطوره هایی که آتشی در اشعارش آورده پرداخته ایم .

این فصل به طور جداگانه به سه قسمت تقسیم بندی گردیده است :

1- اسطوره های انسانی: که شامل اسطوره های ایرانی ، یونانی، پیامبران، و دلدادگانمی شوند.

2- اسطوره ی جانداران غیر انسانی ، که شامل موجودات فرا طبیعی ،اسطوره ی گیاهان و اسطوره ی حیوانات است.

3- اسطورهی جمادات که به دو قسمت تقسیم شده است : مظاهر طبیعت و عناصر اربعه

 فصل پنجم:طبیعت در شعر آتشی

در این فصل به بررسی طبیعت جنوب که آتشی از آن تأثیر پذیرفته است ، پرداخته ایم . این فصل به طور جداگانه در دو حیطه ی طبیعت جان دار (که به سه قسمت تقسیم شده است: 1- گیاهان2- حیوانات 3-آبزیان )و طبیعت بی جان (که شامل :1-شهرها و روستاهای بوشهر 2- اصطلاحات دریایی و کشتی 3- ویژگی هایطبیعی و جغرافیایی بوشهر)تدوین و تنظیم گردیده است.

 1-2- اهداف تحقیق

از آن جا که شناخت صحیح و معرفی شاعران باید بر اساس بررسی آثاری که از خود به یادگار نهاده اند صورت پذیرد، در این تحقیق یعنی: بررسی اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهری آتشی ، اهداف به کلی در چهار محور دنبال می شود:

1- نشان دادن مبدأ گرایی فرهنگی و اقلیم شناسی در اشعار منوچهر آتشی از رهگذر بررسی طبیعت در شعر او.

2- تبیین شیو های پرداختن و بهره گیری از اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهر آتشی.

3- بررسی نگاه خاص و رویکردهای منحصر به فرد منوچهر آتشی در انعکاس دادن دو عنصر طبیعت و اسطوره در اشعار.

4- نشان دادن جایگاه اسطوره و طبیعت در اشعارش منوچهر آتشی.

 1- 3- پیشینه ی تحقیق

اسطوره و یا طبیعت، در اشعار بسیاری از شاعران از آغاز شعر دری تا کنون بررسی شده است، امّا در زمینه بررسی اسطوره و طبیعت در اشعار منوچهر آتشی ، تا کنون هیچ کاری انجام نشده است .

آنچه مشخص است این است که چهار رساله برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد در مورد اشعار این شاعر نوشته شده که عبارتند از :

1- منصور نژاد(1384)، تحلیل و بررسی اشعار منوچهر آتشی ، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2- محسنی فرد(1386)،سبک شناسی شعر منوچهر آتشی، بر اساس نظریه ی روایت شناسی و شعر شناسی، دانشگاه پیام نور تهران

3- شکری (1389)، بررسی امید و ناامیدی در اشعار منوچهر آتشی ، دانشگاه یزد.

4- رحیمی فرد(1389)،تأثیر اقلیم بر شاعران معاصر با تأکید بر ( نیما یوشیج، فروغ فرخزاد و منوچهر آتشی) ، دانشگاه تهران.

 1-4- روش کار تحقیق

گردآوری مطالب مربوط به این تحقیق بنابر روش معمول رشته های علوم انسانی بیشتر به طریق مطالعه ی کتابخانه ای بوده است.

به این صورت که ابتدا منابع مورد نیاز ، مطالعه و سپس مهم ترین مطالب در قالب فیش هاییگردآوری گردیده و سپس به رشته ی تحریر در آورده شده است .