دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

پاورپوینت درس پانزدهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ( انواع لباس )

پاورپوینت درس پانزدهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ( انواع لباس )

پاورپوینت درس پانزدهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ( انواع لباس )

پاورپوینت درس پانزدهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی ( انواع لباس ) در 22 اسلاید زیبا و جذاب شامل موضوع درس : انواع لباس های مشاغل ، گروه ها و سیر تکاملی لباس و پوشش از زمان ایران باستان تا عصر حاضر و تصاویری زیبا از لباس های محلی اقوام مختلف ایران زمین می باشد . ضمنا دراین محتوای آموزشی سئوالات متن درس به همراه پاسخ آنها نیز ارائه شده است .

معلمان عزیز می توانند برای آموزش درس به درس مطالعات اجتماعی به صورت نمایشی از این پاورپوینت استفاده لازم راببرند.

نکته : همکارانی که قبلا از پاورپوینت های آموزشی این فروشگاه استفاده کردند. حتما این فایل با ارزش را تهیه کنند.





بررسی تاثیر استفاده از عصاره چای سبز در فیلم پلی آمید بر خواص میکروبی و فیزیکو شیمیایی ماهی قزل آلا در دمای یخچال

بررسی تاثیر استفاده از عصاره چای سبز در فیلم پلی آمید بر خواص میکروبی و فیزیکو شیمیایی ماهی قزل آلا در دمای یخچال

بررسی تاثیر استفاده از عصاره چای سبز در فیلم پلی آمید بر خواص میکروبی و فیزیکو شیمیایی ماهی قزل آلا در دمای یخچال

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه.. 2

1-1-مقدمه... 2

1-2- تعریف بسته بندی... 3

1-3- ضرورت پوشش دهی گوشت تازه.... 3

1-4- پلی آمید. 4

1-4-1-انواع پلی آمیدها................... 4

1-4-2- پلی آمیئهای مهم................... 5

1-4-3- پیش تولید......................... 5

1-4-4- خواص فیلم های نایلونی............. 6

1- 5- چای................................... 7

1-5-1- چای سبز......................... 7

1-5-2- چای سفید.......................... 8

1-5-3- چای اولونگ........................ 8

1-5-4- چای سیاه.......................... 9

1-6- ماهی.................................... 10

1-7- سوالات اصلی پژوهش.......................... 14

1-8-اهداف تحقیق............................... 14

1-9-فرضیه های تحقیق........................... 14

فصل دوم: مروری بر پژوهش های پیشین.............. 15

فصل سوم: مواد و روش­ها.......................... 23

3-1- موادووسایلمورداستفاده.................... 23

3-1-1مواد مصرفی................................ 23

3-3-2 مواد غیر مصرفی........................... 23

3-2 روش کار................................. 24

3-2-1 تولید فیلم وعصاره.................. 24

3-2-1-1 روش تهیه عصاره متانولی چای سبز... 24

3-2-1-2 روش تهیه فیلم بسته بندی پلی آمید6. 24

3-2-2 آماده سازی و بسته بندی نمونه....... 24

3-2-3 آنالیز تقریبی..................... 25

3-2-3-1 سنجش درصد رطوبت.................. 25

3-2-3-2 سنجش درصد خاکستر..................... 25

3-2-3-3 سنجش درصد پروتئین................ 26

3-2-3-4 سنجش درصد چربی................... 26

3-2-4 اندازه­گیری پراکسید................. 27

3-2-5 اندازه گیری اسیدهای چرب آزاد....... 27

3-2-6 اندازه گیری تیوربابیتوریک اسید..... 27

3-2-7 اندازه گیری مجموع بازهای نیتروژنی فرار 28

3-2-8 اندازه گیری پی اچ.................. 28

3-2-9 آنالیزهای میکروبی.................. 28

3-2-9-1 آماده سازی نمونه ها.............. 28

3-2-9-2 تهیه محیط های کشت، انکوباسیون.... 29

3-10-2 بررسی حسی......................... 29

3-2-11 تجزیه تحلیل آماری.................. 30

فصل چهارم : بحث ونتایج......................... 31

4-1 آنالیز تقریبی............................ 31

4-2 آنالیز شیمیایی........................ 32

4-2-1 مقادیر پراکسید...................... 32

4-2-2 مقادیر تیورباربیوتیک اسید........... 34

4-2-3 مقادیر اسیدها چرب آزاد.............. 36

4-2-4 مقادیر مجموع بازهای نیتروژنی فرار... 38

4-2-5 مقادیر پی اچ............................ 40

4-3 آنالیزهای میکروبی.......................... 42

4-3-1 مقادیر شمارش کل باکتری............... 42

4-3-2 مقادیر باکتریهای سرمادوست............ 44

4-3-3 مقادیر انتروباکتریاسه................. 46

4-4 ارزیابی حسی................................ 47

4-4-1 بافت.................................. 48

4-4-2 رنگ................................... 48

4-4-3 بو.................................... 49

4-4-4 طعم...................................... 49

4-4-5 پذیرش کلی................................ 49

فصل پنجم : نتیجه گیری..........................

5-1 نتیجه گیری................................. 51

5-2 پیشنهادات.................................. 52

5-2-1 پیشنهادات پژوهشی......................... 52

5-2-2 پیشنهادات اجرایی......................... 52

منابع.......................................... 53

پیوست ها....................................... 64

چکیده انگلیسی.................................. 65

فهرست جدول ها

 جدول1-1.انواع پلی آمید............................ 5

جدول 1-2. خواص ممانعت کنندگی رزینهای پلیمر های مختلف در دمای 23 درجه سانتیگراد،برای فیلم های با ضخامت 25 میکرومتر.. 7

جدول 4-1.میانگینآنالیزتقریبیماهیقزلآلایرنگینکمان (رطوبت، خاکستر، چربی کل، پروتئین کل)....................... 31

جدول4-2. مقادیر پراکسید(PV) برای تیمارهای مختلف نسبت به زمان برحسب میلی اکی والان اکسیژن بر کیلوگرم چربی............... 32

جدول4-3. مقادیر تیوباربیتوریک اسید(TBA) برای تیمارهای مختلف در طول دوره نگهداری برحسب میلی گرم مالون دی آلدئید در کیلوگرم بافت ماهی............................................... 34

جدول4-4. مقادیر اسیدهای چرب آزاد(FFA) برای تیمارهای مختلف در طول نگهداری برحسب درصد اسید اولئیک..................... 37

جدول4-5. مقادیر عدد بازهای نیتروژنی فرار(TVB-N) برای تیمارهای مختلف آنتی اکسیدان نسبت به زمان میلی گرم در 100 گرم گوشت38

جدول 4-6. مقادیر برایتیمارهایمختلفدرطولدورهنگهداری 40

جدول4-7. مقادیر شمارش کل باکتری(TVC) برای تیمارهای مختلف نسبت به زمان برحسب log cfu/g................................. 42

جدول4-8. مقادیر باکتری های سرمادوست(PTC) برای تیمارهای مختلف نسبت به زمان برحسب log cfu/g.............................. 45

جدول4-9. مقادیر باکتری های انتروباکتریاسه(EBC) برای تیمارهای مختلف نسبت به زمان برحسب log cfu/g......................... 46

جدول4-10. نتایج ارزیابی حسی برای تیمارهای مختلف نسبت به زمان50

 

 

چکیده

مطالعه حاضر جهت بررسی تاثیر بسته بندی فعال پلی آمیدی بر ماندگاری فیله ماهی قزل آلای رنگین کمان در دمای یخچال انجام شد. این بسته بندی با افزودن عصاره متانولی چای سبز درفیلم پلی آمید6 تهیه شد. تولید فیلم فعال پلی آمید6 حاوی عصاره چای سبز با روش ریخته گری حلال[1] در غلظتهای 0، 5/2، 5، 10، 20، 40 درصد انجام شد. ماهی های بسته بندی شده به روش دوخت حرارتی در یخچال در دمای 4 درجه سانتی گراد در یک دوره 20 روزه نگهداری شد.. طی نگهداری ارزیابی کیفی ماهیان در دوره­های 4روزه از طریق اندازه گیری فاکتورهای شیمیایی (اسیدهای چرب آزاد، تیوباربیوتیک اسید، مجموع بازهای نیتروژنی فرار، pH و مقادیر پراکسید)، میکروبی (شمارش کلی باکتری ها ، باکتری های سرما دوست و باکتری های انتروباکتریاسه)و همچنین ارزیابی حسی نمونه ها انجام شد.نتایج نشان داد که بسته بندی حاوی عصاره چای سبز در مقایسه با نمونه شاهد اختلاف معنی داری (05(p<0/در به تاخیر انداختن فساد شیمیایی و میکروبی داشتو افزایش زمان نگهداری باعث افزایش میزان اسیدهای چرب آزاد، تیوباربیوتیک اسید، مجموه بازهای نیتروژنی فرار،PH و پراکسید شد که این افزایش در نمونه شاهد سریع تر و بیشتر بود. نتایج آنالیز حسی بیانگر کیفیت مناسب نمونه های تیمار در مقایسه با نمونه های شاهد بود. نمونه های بسته بندی شده در بسته بندی حاوی 20 و 40 درصد عصاره از نظر فاکتورهای ارزیابی کیفی شیمیایی و میکروبی تا پایان دوره نگهداری قابل مصرف بود و اط نظر حسی ئر حد متوسط بود.بسته بندی فعال پلی آمیدی حاوی عصاره چای سبز منجر به افزایش ماندگاری ماهی قزل آلای رنگین کمان طی نگهداری در یخچال گردید و توانست عمر نگهداری ماهی را از 72ساعت در دمای یخچال به 20 روز در همین دما ارتقاء دهد.

 واژه های کلیدی: فیلم فعال، پلی آمید6، عصاره چای سبز، قزل آلای رنگین کمان، فساد شیمیایی و میکروبی

  فصل اول: کلیات تحقیق

 1-1- مقدمه

واژه یا اصطلاح بسته­بندی به هرماده، ظرف یا پوششی که جهت جلوگیری از آلودگی طی حمل­و­نقل و جابه­جایی، حفاظت، بهبود و بازار­یابی یا فروش هر فرآورده یا ماده به­کار می­رود اتلاق می­گردد)لپز،2004)[2]هدفصنعتبسته­بندیحفاظت ازموادغذاییبهبهترین شکلوباحداقلهزینهمی­باشد،بهطوریکه مصرف­کنندهوتولیدکننده بیشترینرضایتراداشتهباشند. تقاضا برای تولید محصولات غذایی تازه، ایمن و با حداقل فرآیند درحال حاضر از جمله مهمترین چالش هایی می­باشد که امروزه صنعت بسته بندی مواد غذایی با آن مواجه می­باشد و همواره به دنبال راهکاری برای حفظ کیفیت و ایمنی غذا در زمینه بسته بندی بوده است. انتخاب صحیح مواد و روش مناسب بسته بندی باعث حفظ کیفیت محصول می­شود. شناخته­ترین مواد بسته­بندی دارای خصوصیات ذکر شده مواد بسته­بندی پلاستیکی می­باشند. شناخته­ترین مواد بسته­بندی دارای خصوصیات ذکر شده مواد بسته­بندی پلاستیکی می­باشند(دالین و همکاران،1998)[3]. توسعه­ی روزافزون صنایع پتروشیمی و پیشرفت سریع تکنولوژی­های مربوط به تولید پلاستیک­های صنعتی موجب کاربرد هر چه بیشتر پلیمرهای نفتی در صنایع بسته­بندی و به خصوص بسته­بندی­های ویژه­ی مواد غذایی شده است. دلیل این امر دسترسی آسان به ماده­ی اولیه، هزینه­ی نسبتا پایین، ویژگی­های مکانیکی مطلوب و بازدارندگی خوب میباشد (سیراکوزا وهمکاران،2008)[4].

تکنولوژیبستهبندی طیدودههگذشتهتکاملیافتهاست. هدفازبستهبندیماهیتازه بهتأخیرانداختنفساد،کاهشافتوزن درخردهفروشییادرسطحمصرفکنندهاست. سیستمهایبستهبندی، دامنهایازلفافپیچیدنبراینگهداریکوتاهمدتدرسرماو عرضهدرخردهفروشیتابستهبندیدراتمسفریبا 100 % دیاکسیدکربنبراینگهداریطولانیدرسرما، گستردهاست. انتخابنمودنیکبستهبندیمحافظخوببرایماهیتازهودستیابیبهبازارفروشمطلوب، نیازمنددانستناصولفرآیندفسادیاستکهمحصولتحتتأثیرآنقرارمیگیرد. شرایطبهداشتیمحصول قبل از بسته بندی ومدتزمانیکهمحصولبایدنگهداریوتوزیعشودعواملاصلی درنگهداریماهیتازهوسردشده است که باید مدنظرقرارگیرند. حفظظاهرجذابوتازه محصول، درتأخیردرفساد میکروبیاست. بهحداقلرساندنافتدراثرترشحشیرابه ازنظراقتصادیمهماستچراکهچنین افتهاییسببمیشودتامحصولباسودکمتریفروختهشود. (کری و لدوارد،2002)[5].

 1-2- تعریف بسته بندی

تعاریف مختلفی از بسته بندی ارائه شده است، از جمله : به عنوان محافظی که سلامت کالای محتوی خود را از مرحله پس از برداشت و تولید تا مرحله مصرف (نگهداری یا انبارمانی) حفظ کند.

بسته بندی به معنای ساخت یا تهیه و تعبیه ظروف یامحافظی است که سلامت کالای محتوی خود را در فاصله زمانی بعد از برداشت، تولید، حمل و نقل، انبارداری و توزیع تا مصرف نهایی حفظ کند و از صدمات و خطرات احتمالی فیزیکی یا شیمیایی آن جلوگیری کند.بسته بندی به معنای تهیه ظروف، محافظ یا سیستمی است که سلامت کالای محتوی خود را در فاصله تولید تا مصرف حفظ نموده و آن را از ضربات، صدمات، لغزش، فشار و ارتعاش مصون نگه دارد(پین پین،1992)[6].

 1-3 ضرورتپوششدهی گوشتهای تازه

انتخابفیلمهاوپوششهابرایبستهبندیگوشتهابهواسطهنفوذپذیریآنهابهرطوبتوگاز تعیینمیشود. اغلبفیلمهاوپوششهایبهکاررفتهبهمنظوراجتنابازافتوزن گوشت ها،سدهاییدر برابررطوبتهستند. برای گوشت های تازهجاییکهافزایشعمرنگهداریمدنظراستبسته هاییباسرعتانتقالپائینبهگازهااستفادهمیشوند (کری و لدوارد،2002)[7]. برایناساس فیلمهاوپوششهایخوراکیمزایایزیادیبرایگوشت های تازهیافرآوری­شدهدارندکهازآنجملهمی توانبهمواردزیراشارهنمود:

1- ازطریقکاهشدادنافترطوبتطینگهداریگوشتهای تازه،ازافتوزنمحصولبههنگام فروشوتغییربافتآنجلوگیریمیکنند.

2- باجلوگیریازخروجعصاره از گوشت های تازه،سببحفظموادمغذیشدهضمناینکه بااینروشدیگرنیازیبهپدرطوبتگیردرتهظروفبستهبندینمیباشد.

3- ازآنجاییکهانتقالگازهایمثلاکسیژنودیاکسیدکربنمشخصاپایداریمادهغذایی راتحتتاثیرقرارمیدهندوحالتاولیهفساددربسیاریازموادغذاییاکسیداسیونچربی،ویتامینها، ترکیباتمعطرورنگدانههامیباشدفیلمهاوپوششهایخوراکیدرموردموادپروتئینیوگوشتیبا کنترلنفوذپذیریگازهایاکسیژنودیاکسیدکربنسببکاهشاکسیداسیونچربی وکاهشبارمیکروبیمیگردند. تصعیدموادفرارازمحصولپوششدارکاهشیافتهازنفوذموادفرارمحیطاطرافبهآنجلوگیریمیکنندو لذاازتغییربووطعممحصولجلوگیریمینماید (کاتر،2006)[8].

 1-4 پلی آمید

پلی آمید ها موادی هستند که در آنها گروه های آمیدی به صورت تکرار شونده وجود دارند.این مواد به دلیل ترکیب منحصر به فردشان از جمله استحکام مکانیکی،دفرمگی دمایی در دمای بالا،انعطاف پذیری و استحکام بالا،خواص ممانعت کنندگی خوب در برابر اکسیژن ،مواد شیمیایی و آروما،قابل انعطاف با حرارت در صنعت بسته بندی بسیار مورد استفاده هستند. در میان پلیمر های مورد استفاده در بسته بندی ،پلی آمید 6 دارای سهم 83% در این میان می باشد.البته لازم به ذکر است که امروزه واژه نایلون به عنوان واژه ی عمومی به پلی آمید ها نسبت داده می شود.به طور کلی خواص پلی آمید ها از گروه های آمید آنها نشات می گیرد. به هر حال واحد های آمید هم،واکنش قوی ای را با آب تشکیل می دهد که همین امر موجب جذب آب در دامنه ی 2-20% در آن می شود.این مولکولهای آب در باندهای هیدروژنی جایگیری شده نیروهای جذب کننده داخل مولکولی را سست کرده و به عنوان یک روانساز موجب قابلیت تغییر شکل استثنایی و القاءکشسانی بسیار خوب به پلی آمید ها می شود.

 1-4-1 انواع پلی آمید ها

پلی آمید ها از 2 نوع AوB سنتز می شوند که در نوع A گروه دی اسید با گروه دی آمین ترکیب می شود و در نوع B فقط یک گروه آمینو اسید موجود است.در نوع A تعدادی از اتمهای آمین کربن با تعدادی از اتمهای اسید کربن ترکیب می شوند و در نوع B فقط تعدادی از اتمهای آمینو اسید کربن وجود دارند.

 شکل 1-1 پلی آمیدها از نظر نوع سنتز

 1-4-2 پلی آمید های مهم

 جدول1-1. انواع پلی آمید

انواع پلی آمید

نوع

مونومر سازنده

دمای ذوب

جذب رطوبت

پلی آمید66

A

هگزن دی آمین،آدیپیک اسید

260 درجه سانتی گراد

8.5%

پلی آمید 610

A

هگزن دی آمین ،سباسیک اسید

220درجه سانتی گراد

3.3%

پلی آمید612

A

هگزن دی آمین،دودکانیک دی اسید

215 درجه سانتی گراد

2.8%

پلی آمید6

B

کاپرولاکتام(آمینو کاپروئیک اسید)

220 درجه سانتی گراد

9.5%

پلی آمید12

B

لائورین لاکتام

178 درجه سانتی گراد

1.5%

پلی آمید66/6

B

هگزن دی آمین،آدیپیک اسید،کاپروئیک اسید

195 درجه سانتی گراد

10.5%

پلی آمیدT6/61

A,B

هگزن دی آمین ،ایزوفتالیک اسید،تر فتالیک اسید

دمای انتقال شیشه ای =132درجه سانتیگراد

1.3%

 پلی آمید 6 و پلی آمید66/6 برای فیلم های بسته بندی بسیار مهم هستند.

پلی آمید ها به وسیله روشهای تبخیر حلال،اکستروژن و قالب گیری دمیدنی قابلیت تشکیل فیلم دارند.

 1-4-3 پیش تولید

پلی آمید به عنوان پلیمر جاذب رطوبت با بسپارش تراکمی،در مقابل رطوبت حساس است.تولید رزین نایلون با محتوای رطوبتی بیش از حد بالا ،موجب تخریب وزن مولکولی به وسیله هیدرولیز می شود که موجب ایجاد حباب های بخار آب می شود.برای جلوگیری از این مورد محتوای رطوبتی باید به زیر 0.1 محتوای رطوبتی بر ساعت برسد.بسیاری از سازندگان منابع نایلون ،نایلون را پیش خشک می نمایند و در بسته بندی ضد آب برای اطمینان از خشک ماندن آن نگهداری می کنند و برای مصرف آماده سازی می کنند.هنگامی که این بسته های ضد آب بازمی شود،نایلون آب را از اتمسفر اطراف جذب کرده و به همین علت مواجه ی نایلون با رطوبت هوا پس از بازگشایی بسته بندی باید به کمترین زمان و به سرعت صورت گیرد یا اینکه رزینها ی آن با هوای خشک یا نیتروژن روکش شوند.

نایلون به طور گسترده ای برای بسته بندی مواد و غذاهای حساس به اکسیژن مانند گوشت،گوشت های فرآیند شده ،ماهی دودی،غلات ، پنیر و محصولات لبنی و غذاهای نیمه آماده مورد استفاده است.

 1-4-4 خواص فیلم های نایلونی

خواص نایلون از وجود گروه های آمینی در زنجیره پلیمر نشات می گیرد که موجب چسبندگی داخل مولکولی محکم به وسیله پیوند هیدروژنی است.

این نیرو های جاذب بین مولکولی موجب :

1)دمای ذوب و مقاومت حرارتی بالا

2)خواص مکانیکی بالا(محکم و مقاوم)

3)خواص ممانعت کنندگی بالا در برابر اکسیژن،دی اکسید کربن و بسیاری از حلالهای مولد عطر و بو.

قطبیت بالای گروه های آمیدی نیز مسوول ایجاد جذب در رزین نایلون است.قرار گیری مولکولهای آب در میان باندهای هیدروژنی موجب ایجاد خواص الاستیکی مناسبی می شود.مقاومت بالا در برابر سوراخ شدگی و دوام و استحکام بالا و همچنین قابلیت انعطاف با دما از سایر مزایای فیلم نایلونی است.از ویژگیهای برجسته نایلون این واقعیت بسیار مورد توجه است که این فیلم تمام خواص مناسب را باهم در ساختار یک فیلم دارد که این امر موجب می شود این پلیمر در ترکیب با سایر پلیمر ها که این خواص را ندارند قابل ترکیب باشد.

همانطور که خواص مکانیکی نایلون به جذب آب رزین نایلون بستگی دارد ،آب به عنوان عامل روانساز (پلاستیسایزر)عمل کرده و استحکام آنرا کاهش،و تغییر شکل و قابلیت کشش و الاستیسیته را افزایش می دهد.

در مورد خواص ممانعت کنندگی پلی آمید 6 این ماده داری نرخ متوسط انتقال اکسیژن است[9] که در سطوح بالای رطوبتی افزایش می یابد.خواص ممانعت کنندگی در آن دو برابر پلی اولفین هاست.اما در برابر اتیلن ونیل الکل خواص ممانعت کنندگی کمتر ی دارد.نایلون در برابر مواد شیمیایی با قطبیت پایین و حلالهای هیدرو کربنی مانند لیمونن،وانیلین و منتول خواص ممانعت کنندگی خوبی را از خود دارد.

نایلون در برابر ترکیبات شیمیایی به شدت قطبی مثل: آب،متانول و اتانول خواص ممانعت کنندگی کمی دارد (گتز و همکاران،2003)[10].

 جدول 1-2. خواص ممانعت کنندگی رزینهای پلیمر های مختلف در دمای 23 درجه سانتیگراد،برای فیلم های با ضخامت 25 میکرومتر

Menthol

Limonene

Isooctane

H2O

C2H6

CO2

N2

 

50%rh

50%rh

50%rh

0%85

 

0%rh

0%rh

25mfilm

g/m2d

g/m2d

g/m2d

g/m2d

Cm3/m2d bar

Cm3/m2d bar

Cm3/m2d bar

 

<0.01

0.012

0.08

35

0.5

200

14

PA6

     

30

0.4

150

12

BOPA6

10

60

350

5

     

LDPE

<0.01

0.012

0.1

       

EVOH 44%

 1-5 چای

انواع چای شامل سیاه، سبز، سفید، اوولانگ[11] می باشند و به طور تقریبی 76-78% چای تولید در دنیا چای سیاه، 20-22% چای سبز و کمتر از 2%چای اولونگ است(کاروری و همکاران، 2007)[12].

 1-5-1 چای سبز

چای سبز یک بوته همیشه سبز از خانواده Theaceaeاست، گونه های جنس Camelliaدر بسیاری از کشورها رشد می کند، با این وجود چین، هند، ژاپن و سریلانکا کشورهای اصلی تولیدکننده چای هستند(هولمان، 2000)[13]. ترکیب شیمیایی برگ های چای و دم کرده های آن تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله نوع چای، گونه بوته چای، سن برگ ها، فصل برداشت، آب وهوا، تکنولوژی های فرآوری و شرایط خشک کردن طی فرآیند تولید چای، پیش زمینه ژئوشیمیایی خاک، روش کشت و پرورش و آلودگی محیطی می باشد(هولمان، 2000؛ فرناندز و همکاران[14]2000؛ وانسوندارا و شهیدی، 1997)[15]. چای محصولی است که از غنچه و جوانه های لطیف گیاهی از نوع کاملیا[16] پس از طی مراحل مختلفی مانند پلاس، مالش، تخمیر و خشک کردن به دست می آید. این نوع چای پس از چیدن برگ های چای در معرض بخار قرار می گیرد تا پیش از خشک شدن آنزیم های پلی فنل اکسیداز غیرفعال شوند در این فرآورده مقدار ترکیبات پلی فنل که مهمترین ترکیبات آنتی اکسیدانی موجود در برگ سبز چای هستند بیشتر از چای سیاه می باشد. مراحل فرآوری آن بدین ترتیب است که ابتدا برگ های پلاسیده در معرض هوای داغ قرار گرفته و سپس جهت غیرفعال شدن آنزیم های داخلی در دمای بالا خشک می شوند(سوزانده می شوند)، در ادامه مالش خورده و خشک می شوند و در نهایت تحت خشک شدن نهایی در دمای بالا(سوزاندن) قرار گرفته و محصول انتهایی که همان چای سبز که چایی تخمیر نشده می باشد بدست می آید.

 1-5-2 چای سفید

نوعی چای خاص و کمیاب است که وجه تسمیه خود را از نوعی گونه مخصوص چای گرفته، به علاوه نوع خاص روش فرآوری آن بعد از برداشت نیز سبب نامیدن این اسم شده است. این چای دارای تعداد زیادی غنچهاست که با دمبرگ های ریز نقره ای پوشیده شده اندکه بر رنگ سفید و روشن این چای تأثیر می گذارد. مراحل فرآوری آن بدین ترتیب است که ابتدا برگ های چای تحت خشک شدن مقدماتی با بخار قرار می گیرند، سپس زیر نور خورشید و به صورت طبیعی در معرض هوا خشک می شوند تا محصول نهایی یا همان چای سفید بدست آید.

 1-5-3 چای اولونگ

این نوع چای بوسیله اکسیداسیون ناقص برگ های چای به عنوان بخشی از فرآیند حد واسط تهیه چای سیاه و سبز تولید می شود. در ابتدا برگ های چای در بیرون از سالن فرآوری و در معرض هوای آزاد به مدت 5/0 تا 1 ساعت قرار گرفته تا پلاسیده شوند طی این پروسه ویژگی های طعم و بو چای بوجود می آیند، در ادامه پلاسیدن در درون سالن فرآوری و با انجام عمل مالش به مدت6 الی 8 ساعت به طور کامل انجام می گردد. سپس جهت غیرفعال شدن آنزیم های داخلی برگ ها سوزانده می شوند(خشک شدن در دمای بالا) و مجدداً مالش خورده و خشک می شوند و در نهایت سوزاندن نهایی روی آنها نیز صورت گرفته تا محصول نهایی با همان چای اولونگ که چایی نیمه تخمیر شده است بدست آید.

 1-5-4 چای سیاه

نوعی از فرآورده های چای است که پس از طی مراحل کامل فرآوری و یا چای سازی از برگ سبز به دست می آید. برگ های چای درون سالن فرآوری بدون انجام عمل مالش پلاسیده شده و سپس مالش می خورند و جهت اکسیداسیون مقدماتی توسط آنزیمهای پلی فنل اکسیداز قبل از خشک شدن نهایی اول مرطوب شده و به اتاقی جهت انجام عمل تخمیر منتقل شده، بعد از تخمیر برگ ها تحت خشک شدن نهایی قرار گرفته تا آنزیم های داخلی برگ غیرفعال شوند و در انتها چای کاملاً تخمیر شده یا همان چای سیاه بدست می آید.

 برگ های چای منبع ترکیبات پلی فنل هستند، برگ های چای سبز حاوی فلاونوئیدها و علاوه بر آن اسیدهای فنولیک می باشند که ممکن است تا 30% وزن خشک برگ های تازه را تشکیل دهد، اما آنها تنها 10% وزن خشک چای سیاه را تشکیل می دهند. مهمترین گروه های پلی فنل های چای موادی هستند که هنوز به طور واحد نامگذاری نشده اند. اغلب برای این ترکیبات نام هایی از قبیل فلاونوئیدها، فلاون-3-الس و یا کاتشین ها استفاده می شود. 3 گروه اساسی پلی فنل های موجود در برگ های چای شامل کاتشین، تیوفلاوین ها و تیوروبیگین ها می باشند. کاتشین های مهم چای سبز عبارت از کاتشین، اپی کاتشین، گالوکاتشین، اپی کاتشین گالات، اپی گالوکاتشین و اپی گالوکاتشین گالات می باشند. ثابت شده که برگ های چای تنها محصول غذایی هستند که دارایاپی گالوکاتشین گالات[17] می باشند، اپی گالوکاتشین گالات یک ترکیب فعال است که دارای 8 گروه آزاد OH می باشد و مشخص شده که دارای فعالیت آنتی اکسیدانی بالایی است(گرمزا و همکاران، 2006)[18]. ترکیبات مذکور از بین برنده رادیکال های آزاد و چلاته کننده فلزات هستند و از رونوشت سازی آنزیم ها وفساد آنزیمی جلوگیری می کنند و دارای فعالیت های مفید ضدباکتریایی نیز هستند که این خصوصیات نشان دهنده توانایی بالای آنها به عنوان آنتی اکسیدان و نگهدارنده در صنایع غذایی مخصوصاً در زمینه نگهداری و حفظ فرآورده های گوشتی می باشد(هیگدون و فری[19]، 2003؛ مانزوکو وهمکاران[20]، 1998؛ تانگ و همکاران[21]،2001). همچنین پلی فنل های چای نقش مهمی در حفظ و نگهداری پروتئین ایفا می کنند(کارترینو و همکاران، 1998)[22].از همین رو عصاره چای سبز به دلیل داشتن خصوصیات ذکر شده به عنوان یک ترکیب آنتی اکسیدانی با خواص ضدباکتریایی و ضدویروسی موردتوجه واقع شده است(مانزوکو و همکاران، 1998، یانگ و همکاران، 2000)[23].

علیرغم ویژگی های بسیار مفید ترکیبات پلی فنل موجود در چای، لازم است در هنگام استفاده از این ترکیبات به تأثیر نامطلوب آن بر ویژگی های حسی مواد غذایی و همچنین تخمیر قوی آن ترکیبات غذایی اشاره کرد(میکین و همکاران، 1982)[24].

 1-6 ماهی

ماهی و دیگر فرآورده های دریایی از مهمترین تولیدات اقتصادی بسیاری از کشورها می باشند(آبورگ و همکاران، 2002)[25].چربی ماهیان منبع مهمی از اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه امگا3 و به طور عمده DHA[26] و EPA[27] است(لین و لین، 2004)[28].

ماهیان چرب مثل ماهی آزاد و قزل آلای رنگین کمان دارای سطوح بالایی از اسیدهای چرب چندغیراشباع[29] می باشند که به خاطر اثرات مفید اسیدهای چرب غیراشباع امگا3 بر روی سلامتی، مصرف آنها توصیه می شوند. نقش DHA در رشد سلول های مغزی در طول بارداری و شبکیه چشم و نقش EPA در جلوگیری از ظهور بیماری قلبی به اثبات رسیده است(نووارو گارسیا و همکاران، 2004)[30]. اما از طرفی چربی ماهیان به دلیل داشتن مقدار قابل توجهی از اسیدهای چرب با چند پیوند دوگانه[31]در مقابل فسادهای ناشی از اکسیداسیون بسیار حساس می باشند(ویسیتی و همکاران، 2003)[32]. عدم استفاده از تکنیک های مناسب نگهداری ماهیان و محصولات دریایی منجر به تغییرات سریع در فاکتورهای متفاوت شیمیایی، بیوشیمیایی و میکروبیولوژی محصول گردیده که پدیده کمپلکس فساد ماهی را به دنبال دارد(سلام و همکاران، 2007)[33]. در سال های اخیر، موارد زیادی از فساد مواد غذایی و بیماری های با منشأ غذایی ناشی از رشدمیکروارگانیسم های در سراسر جهان گزارش شده است(مید و همکاران[34]، شان وهمکاران، 2007)[35].

ماهیان آب شیرین محصولاتی با فسادپذیری بالایی هستند فساد باکتریایی در ماهی های نگهداری شده در یخچال و یا ماهیان منجمد و فرآورده های ماهی تحت شرایط نگهداری هوازی(درحضور اکسیژن) بوسیله باکتری های سرماگرا گرم منفی مثل Pseudomanas، Shewanella، Alteromonas، Flavobacterium spp ایجاد می شود. کیفیت ماهیان آب شیرین دغدغه ای مهم برای صنعت و مصرف کنندگان می باشد. با این وجود کاهش کیفیت مستقیماً وابسته به طبیعت گونه های ماهی و همچنین شرایط دستکاری و نگهداری است(رضایی و حسینی، 2008)[36].

اکسیداسیون در غذا به وسیله وجود انواع مختلف واکنش ها و در نتیجه تشکیل رادیکال های آزاد، هیدروپراکسیدها و محصولات دیگر فساد می باشد(بیلتز و گروسچ، 1999)[37]. غذاهای گوشتی در نتیجه برهم کنش[38] انواع مختلف رادیکال ها و یا از طریق اکسیداسیون چربی محصول فاسد می شوند. واکنش انوع اکسیژن، مانند رادیکال هیدروکسی[39]، آنیون سوپراکسید[40] و رادیکال های آکوکسیل[41] قادر به اکسیداسیون لیپیدها و پروتئین هستند(لین و لیانگ، 2002)[42]. ترکیبات فرار حاصل از شکسته شدن، واکنش اکسیداسیون و واکنش هیدرولیتیک چربی ها(هیدروپراکسیدها، آلدئیدها، کتون ها، اسیدهای چرب و ...) بو، طعم، رنگ، بافت، ارزش غذایی و به طور کلی کیفیت را دستخوش تغییر کرده و و باعث عدم مطلوبیت برای مصرف کنندگان این منبع مهم غذایی می شود(هراس و همکاران،2000[43]؛ ساکاناکا و همکاران،2005)[44]. اقداماتی درجلوگیری و یا به تعویق انداختن فساد ماهی ها و فرآورده های آن گزارش شده است که از آن جمله می توان به کنترل درجه حرارت وکاهش آن، کنترل های لازم در محل فرآوری، بسته بندی تحت خلاء[45]، بسته بندی در اتمسفر اصلاح شده[46] و همچنین افزودن آنتی اکسیدان به مواد غذایی یکی از موثرترین شیوه های کاهش سرعت اکسایش چربی هاست. این شیوه به طرز فراگیری برای افزایش میزان ماندگاری مواد غذایی و بهبود پایداری لیپیدها و غذاهای لیپیدی و به تبع آن جلوگیری از افت خصوصیات حسی و ارزش تغذیه ای آن ها مورد استفاده قرار می گیرد(فرهوش، 1382). چون مرحله انتشار اکسیداسیون منجر به تشکیل یک سری واکنش رادیکال آزاد می شود استفاده از آنتی اکسیدان ها جهت کاهش سرعت اکسیداسیون معمول است(ویسیتی و همکاران، 2003)[47] . به طوریکه آنتی اکسیدان ها رادیکال های آزاد را به دام انداخته و از پیشرفت اکسیداسیون می کاهند(ویسیتی و همکاران، 2003).

کاربرد آنتی اکسیدان ها در مواد غذایی یکی از موثرترین شیوه های کاهش اکسیداسیون لیپیدها و افزایش عمر ماندگاری غذاهای لیپیدی و بنابراین جلوگیری از کاهش کیفیت حسی و تغذیه ای آنهاست. آنتی اکسیدان ها به هر ماده ای که قادر است از اکسیداسیون ماده اکسیدشونده جلوگیری کند و یا آن را به تأخیر اندازد، اطلاق می شود(پازوس و همکاران[48]، 2004؛ والنزول و همکاران[49]، 1991). هرچند به دلیل برگشت ناپذیری واکنش های فساد، امکان بهبود کیفیت یک محصول اکسید شده میسر نیست.(گلی1382). آنتی اکسیدان ها طی قرن ها به عنوان ترکیبات افزودنی به غذا مورد استفاده قرار گرفته اند، آن ها عمدتاً جهت به تأخیر انداختن تجمع رادیکال آزاد استفاده می شوند، از این رو سبب ایجاد تقویت در ثبات اکسیداتیو غذا می شوند(هالیول[50]، 1995؛ گمز و همکاران[51]، 1996).

ترکیبات آنتی اکسیدانی از طریق واکنش های مختلف از قبیل کند کردن مرحله آغاز و انتشار، مهار کاتالیزورها، پایدار ساختن هیدروپراکسیداها، تخریب یا ترکیب شدن با رادیکال ها، با توجه به نوع ساختمان شان، سرعت واکنش های اکسیداسیون را کند می کنند ولی به نظر می رسد که بیشتر آنتی اکسیدان ها از طریق ترکیب با رادیکال های پراکسی، که در مرحله انتشار یا تجزیه هیدروپراکسیدها ایجاد می شوند، سرعت اتواکسیداسیون را کاهش می دهند(حدادخداپرست، 1373).

ویژگی های لازم برای عمل آنتی اکسیدان ها

1- موثر بودن درغلظت های کم

2- سازگار بودن با ماده اولیه

3-نداشتن اثر حسی یا ارگانولپتیکی

4- سمی نبودن برای مصرف کننده(غیرمضر بودن)

5- مقاوم بودن به حرارت که این خاصیت را (ویژگی حمل)[52]

6- داشتن قابلیت حل در چربی به منظور ایجاد محیطی همگن

7- مناسب بودن قیمت(اقتصادی بودن)

8- سهولت در کاربرد

9- غیرقابل جذب به وسیله بدن

10- داشتن اثرات فیزیولوژی غیرمضر

علاوه بر موارد ذکر شده فعالیت آنتی اکسیدان ها ممکن است تحت تأثیر عواملی چون قابلیت حل شدن و فعالیت در سیستم های حاوی چربی، ثبات طی زمان فرآوری و به علاوه تطابق استانداردهای قانونی باشد(گیس، 1996؛ هولیهان[53]، 1985).

معروفترین آنتی اکسیدان های مصنوعی(سنتتیک) استفاده شده در صنایع غذایی شامل بوتیل هیدروکسی تولوئن[54]، بوتیل هیدروکسی آنیزول[55] و ترشری بوتیل هیدروکیون[56] می باشند(بوزکورت، 2006)[57]. با این وجود استفاده از آنتی اکسیدان های سنتیتک در چندین کشور به خاطر خطر سرطان زایی آنها ممنوع شده است(تانگ و همکاران[58]، 2001؛ وانسوندارا و شهیدی[59]، 1998).

همچنین اثرات نامطلوب آنتی اکسیدان های مصنوعی مانند جهش زایی، ایجاد مسمومیت و سرطان زایی سبب شده است تا استفاده از آنتی اکسیدان های طبیعی مانند ترکیبات پلی فنل، ویتامین های آنتی اکسیدانی شامل اسیداسکوربیک، توکوفرول، ویتامین A و - کاروتن و ... که اثرات محافظتی در برابر بیماری های مزمن، سرطان، دیابت، بیماری های قلبی عروقی، آلزایمر، آب مروارید و جهش زایی دارند، توصیه شود. ترکیبات فنولیک مانند هیدروکسی آنیزول بوتیله[60] و استرهای آلی اسیدگالیک (گالات ها) به میزان وسیعی در مواد غذایی حاوی روغن ماهی استفاده می شوند(هی و شهیدی[61]، 1997؛ کالتارانتا[62]،1992؛ ساکاناکا و همکاران[63]،2005).آنتی اکسیدان های طبیعی می توانند به عنوان جایگزین آنتی اکسیدان های مصنوعی به کار روند این ترکیبات معمولاً ضرر کمتری نسبت به آنتی اکسیدان های مصنوعی دارند و همچنین به نظر می رسد دارای اثر برابر و یکسانی با اغلب آنتی اکسیدان های مصنوعی روی بازدارندگی اکسیداسیون بافت دارند(کائو و همکاران، 1996)[64]. در عین حال از طرفی دیگر هرچند غذا منبعی غنی از ترکیبات آنتی اکسیدانی طبیعی است، با این وجود محدودیت های نگران کننده ای در استفاده از این مواد وجود دارد که از جمله می توان به رنگ و مزه، تولید با هزینه زیاد و سم های ناشناخته در نسبت های طبیعی اشاره کرد(هولیهان، 1985؛ پوکورنی،1991)[65]. لذا جستجو برای پدیدا کردن منابع جدید آنتی اکسیدانی و بررسی تآثیر آن بر پروسه های نامطلوب ضرورت می یابد.

[1]- Solution casting

[2]- Lopez,2004

[3] - Dallyn, Et al.,1998

[4] - Siracusa, Et al.,2008

[5] - Kerry and Ledward2002،

[6]- Paine & Paine, 1992

[7]- Kerry and Ledward2002-

[8]- Cutter,2006

[9]- OTR

[10]- Goetz, Et al,2003

[11]- Oolong

[12]- Karori,2007

[13]- Hollman,2000

[14]- Fernandez,2000

[15]- Wansandara&Shahidi,1997

[16]- Camellia

[17]- EGCG

[18]- Gramza,Et al,2006

[19]- Higdon&Frei,2003

[20]- Manzocco,Et al,1998

[21]- Tang,Et al,1998

[22]- Cartriona, Et al,1998

[23]- Manzocco,Et al,1998;Yang,Et al,2000

[24]- Meekin,Et al,1982

[25] - Aubourg, Et al,2002

[26] - Docosahexaenoic Acid

[27] - Eicosapentaenioc Acid

[28] - Lin&Lin,2004

[29] - Polyunsaturated Fatty Acids

[30] - Navaro Garcia,2004

[31] - PUFA

[32] - Viceitti2003

[33] - Sallam, Et al,2007

[34] - Mead, Et al,1999

[35] - Shan, Et al,2007

[36] - Rezaei&Hosseini,2008

[37] - Biltz&Grosch,1999

[38] - interaction

[39] - HO-

[40] - O2-

[41] - ROO-

[42] - Lin&Liang,2002

[43] - Hras, Et al,2000

[44] - Sakanaka,2000

[45]- Vaccum packaging

[46]- Modify atmosphere packaging

[47]- Vicitti,Et al,2003

[48]- Pazos,Et al,2004

[49]- Valenzuel,Et al,1991

[50]- Halliwell,1995

[51]- Gomes,Et al,2003

[52]- Carry-Through

[53]- Houlihan,1985

[54]- BHT

[55]- BHA

[56]- TBHQ

[57]- Bozkurt,2006

[58]- Tang,Et al,1996

[59]- Wansundara&Shahidi,1998

[60]- BHA

[61]- He&Shahidi,1997

[62]- Kalaranta,1992

[63]- Sakanaka,Et al,2005

[64]- Cao, Et al,1996

[65]- Pokorny,1991





مقایسه اقتصادی راهکارهای کنترل و پیشگیری با کرم ساقه خوار برنج در شهرستان رشت

مقایسه اقتصادی راهکارهای کنترل و پیشگیری با کرم ساقه خوار برنج در شهرستان رشت

مقایسه اقتصادی راهکارهای کنترل و پیشگیری با کرم ساقه خوار برنج در شهرستان رشت

 چکیده

میزان خسارت­های وارده به تولیدات کشاورزی به­وسیله علف­های هرز، بیماری­ها، حشرات وسایرآفات از کل خسارت­های وارده به محصولات کشاورزی که حدوداً 35 درصد می­باشد، به ترتیب 45، 30، 20 و 5 درصدتعیین شده است. اگرچه کنترل شیمیایی درمورد بسیاری ازعوامل خسارت­زا موثربوده وتحول زیادی درافزایش تولید بوجودآورده است، اما هزینه وتاثیر نامطلوب آنهابرمحیط­زیست وکیفیت محصولات کشاورزی منجر به توجه بیشتر به استفاده ازروش­هایی شده است که درآنها نیاز به مصرف مواد شیمیایی کم بوده یا نباشد. آفت کرم ساقه­خوار برنج یکی از آفات کلیدی برنج در استان گیلان بوده و هر ساله خسارت هنگفتی را به شالیکاران شهرستان رشت وارد می­نماید. روش­های مختلفی برای کنترل آفت ساقه­خواربرنج وجود دارد لذا این تحقیق سعی دارد از کلیه روش­های موجود، دو روش کنترل شیمیایی و بیولوژیک را از نظر اقتصادی مقایسه و به شالیکاران شهرستان رشت معرفی نماید بدین منظور در تحقیق حاضر از روش توصیفی همبستگی استفاده شده است.جامعه آماری این تحقیق را شالیکاران شهرستان رشت که جمعا 63000 نفر بودند، تشکیل دادند. با شیوه نمونه­گیری تصادفی چند مرحله­ای، 354 نفر به شکل تصادفی انتخاب و روایی محتوایی پرسش­نامه توسط کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان­گیلان که مرتبط با موضوع بودند، به­دست آمد. هم­چنین آزمون پایایی، به وسیله یک مطالعه راهنما برای به­دست آوردن ضریب اعتبار پرسش نامه انجام و ضریب آلفای کرونباخ 907/0برای پرسش­نامه به­دست آمد. نتایج حاصل از آزمون t در خصوص ویژگی­های فردی، زراعی و اقتصادی کشاورزان استفاده­کننده از کنترل بیولوژیک در مقایسه با کشاورزان استفاده­کننده از کنترل شیمیایی نشان داد، متغیرهایی چون تعداد اعضای خانواده، سطح کل اراضی کشاورزی، سطح زیرکشت برنج، متوسط عملکرد، درآمد سالانه، درآمد سالانه برنج­کاری و درآمد متفرقه بین دو گروه، یعنی کشاورزان استفاده کننده از کنترل شیمیایی و بیولوژیک با هم اختلاف معنی­داری وجود ندارد. ولی در مورد سابقه برنج­کاری و سابقه کشاورزی، دو جامعه در سطح 99 درصد و در مورد سن دو جامعه در سطح 95 درصد، دارای اختلاف معنی­دار می­باشند. ضمناً تحقیقات حاضر نشان داد، بر اساس قیمت­های سال 1391 و با توجه هزینه های کنترل بیولوژیک در مقایسه با کنترل شیمیایی در هر هکتار شالیکاری، کنترل بیولوژیک از نظر اقتصادی قابل جایگزین با کنترل شیمیایی خواهد بود.

واژه­های کلیدی: خسارت، آفت، کنترل شیمیایی، کنترل بیولوژیک.

 فهرست موضوعات

عنوان صفحه

 فصل اول: کلیات تحقیق .....................................................................................................................1

1-1- مقدمه. 2

1-2 – بیانمساله. 3

1-3- اهمیتوضرورتتحقیق. 4

1-4- اهدافوسوالات. 5

1-4-1–اهداف. 5

1-4-2- سوالات. 5

1-5 – محدودهتحقیق. 5

1-5-1- محدودهموضوعی. 5

1-5-2- محدودهمکانی. 6

1-5-3 – محدودهزمانی. 6

1-6 – محدودیتتحقیق. 6

1-7 –واژههایکلیدی. 6

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق .........................................................................................................8

2-1- مقدمه. 9

2-2- شکلشناسی (مرفولوژی) کرمساقهخواربرنج:. 10

2-2-1- حشرهبالغ:. 10

2-2-2- تخم:. 11

2-2-3- لارو:. 11

2-2-4- شفیره:. 11

2-3- مناطقانتشار:. 11

2-4- بیولوژی (زیستشناسی):. 12

2-5- طرزخسارت:. 14

2-6- مبارزه:. 15

2-6-1- مبارزهزراعیپاییزهوزمستانه:. 15

2-6-2- مبارزهبیولوژیک:. 16

2-6-2-1- کنترلکرمساقهخواربرنجدرخزانهبااستفادهاززنبورتریکوگراما:. 17

2-6-2-2- مبارزهبرعلیهکرمساقهخواربرنجدرزمیناصلیدرنوبتدومبااستفادهاززنبورتریکوگراما:. 18

2-6-3- مبارزهشیمیایی:. 18

2-6-3-1- کنترلومبارزهباکرمساقهخواردرخزانه:. 18

2-6-3-2- مبارزهبرعلیهکرمساقهخواربرنجدرزمیناصلی:. 19

2-6-3-3- مبارزهبرعلیهکرمساقهخواربرنجدرزمیناصلیدرنوبتدوم: 19

2-6-3-4- مبارزهبرعلیهکرمساقهخواربرنجدردیرکاشتهاوارقامدیررس: 19

2-7- پیشینهتحقیق. 20

فصل سوم .........................................................................................................................................27

متدولوژی تحقیق ..............................................................................................................................28

3-1- موقعیتجغرافیاییمنطقهموردمطالعه. 29

3-1-1- معرفیاستانگیلان. 29

3-1-2- شهرستانهایاستانگیلان. 30

3-1-3- موقعیتجغرافیاییشهرستانرشت. 31

3-2- روشتحقیق. 31

3-3- جامعهونمونهآماری. 31

3-4- ابزارگردآوریداده. 32

3-4-1- ابزارپژوهش. 32

3-5- رواییوپایاییابزاراندازهگیری. 34

3-5-1- روایی (اعتبار). 34

3-5-2- پایایی. 34

3-6- متغیرهایتحقیقوتعاریفعملیاتی. 35

3-6-1- متغیرهایمستقل. 35

3-6-1-1- ویژگیهایفردی. 35

3-6-1-2- ویژگیهاینظامزراعی. 35

3-6-1-3- ویژگیهایاقتصادیشالیکاران. 35

3-6-1-4- دانشکنترلساقهخواربرنج. 36

3-6-1-5- نفوذپذیریاجتماعیشالیکاران. 36

3-6-1-6- مشارکتاجتماعیشالیکاران. 36

3-6-1-7 – فعالیتهایآموزشی–ترویجیشالیکاران. 36

3-6-1-8- دانشفنی. 37

3-6-1-9- نوعکانال­هایارتباطی. 37

3-6-1-10- اثراتزیستمحیطیکنترلساقهخواربرنج. 37

3-6-2- متغیروابسته. 37

3-7- فرضیههایتحقیق. 37

3-8- روشتجزیهوتحلیلدادهها. 38

3-8-1- آمارتوصیفی. 39

3-8-2- آماراستنباطی. 39

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها:............................................................................................................40

4-1- مقدمه. 41

4-2- یافتههایتوصیفی. 41

4-2-1- ویژگیهایفردی. 41

4-2-2- ویژگیهاینظامزراعی. 43

4-2-3- ویژگیهایاقتصادی. 45

4-2-4- دانشکنترلآفتساقهخواربرنج. 47

4-2-4-1- دانشکنترلشیمیابیآفتساقهخواربرنج. 47

4-2-4-2- دانشکنترلبیولوژیکآفتساقهخواربرنج. 49

4-2-5- نفوذپذیریاجتماعی. 51

4-2-6- مشارکتاجتماعی. 52

4-2-7- فعالیتهایآموزشی-ترویجی. 53

4-2-8- دانشفنی. 54

4-2-9- اثراتزیستمحیطیکنترلکرمساقهخواربرنج. 55

4-3- آماراستنباطی. 56

4-3-1- مقایسهویژگیهایفردی،زراعیواقتصادیکشاورزاندوگروهبااستفادهازآزمونt56

4-3-2- مقایسههزینههایکنترلشیمیاییباکنترلبیولوژیک. 58

فصل پنجم:....................................................................................................................................................59

بحث، نتیجه­گیری و پیشنهادها:......................................................................................................................60

5-1- مرورکلیبرتحقیق. 61

 5-1-1- مقدمه. 61

5-1-2- اهدافوسؤالات. 61

5-1-3- محدودهتحقیق. 62

5-1-4- محدودیتتحقیق. 62

5-1-6- متغیرهایتحقیق. 62

5-1-7- فرضیههایتحقیق. 62

5-2- نتیجهگیری. 63

5-2-1- یافتههایتوصیفی. 63

5-1-2- یافتههایاستنباطی. 68

5-3- بحث. 68

5-4- پیشنهادها. 70

5-4-1- پیشنهادهایپژوهشحاضر. 70

5-4-2- پیشنهادهاییبرایپژوهشهایآینده. 71

منابع:. 72

پیوستها. 77

 فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول2-1-چارچوب نظری تحقیق. 24

جدول 3-1- ارزشهایعددیگویههایپرسشنامه. 33

جدول 3-2- ارزشهایعددیگویههایپرسشنامه. 33

جدول 3-3- ارزشهایعددیگویههایپرسشنامه. 33

جدول 3-4- میزاناعتماد (پایایی) پرسشنامهبااستفادهازروشآلفایکرونباخ. 34

جدول 4-1-توزیعفراوانیویژگیهایفردیشالیکاران (320=n). 42

جدول 4-2-توزیعفراوانیویژگیهاینظامزراعیشالیکاران. 44

جدول 4-3-توزیعفراوانیویژگیهایاقتصادیشالیکاران. 46

جدول 4-4-توزیعفراوانیشالیکارانبراساسدانشکنترلشیمیاییآفتساقه­خواربرنج. 48

جدول 4-5-توزیعفراوانیشالیکارانبراساسدانشکنترلبیولوژیکآفتساقه­خواربرنج. 50

جدول 4-6-میزاننفوذپذیریاجتماعیشالیکارانبهترتیباهمیتموضوع (320n= ). 52

جدول 4-7- توزیعفراوانیشالیکارانموردمطالعهبرحسبمیزاننفوذپذیریاجتماعی(320n= ). 52

جدول 4-8-میزانمشارکتاجتماعیشالیکارانبهترتیباهمیتموضوع (320n= ) 53

جدول 4-9- توزیعفراوانیشالیکارانموردمطالعهبرحسبمیزانمشارکتاجتماعی. 53

جدول 4-10-میزانفعالیتهایآموزشی- ترویجیشالیکارانبه­ترتیباهمیتموضوع (320n= ). 54

جدول 4-11- توزیعفراوانیشالیکارانموردمطالعهبرحسبمیزانفعالیتهایآموزشی (320n= ). 54

جدول 4-12-میزاندانش­فنیشالیکارانبهترتیباهمیتموضوع (320n= ) 55

جدول 4-13- توزیعفراوانیشالیکارانموردمطالعهبرحسبمیزاندانشفنی 55

جدول 4-14-اثراتزیستمحیطیکنترلکرمساقهخواربرنجبهترتیباهمیتموضوع (320n= ). 56

جدول 4-15- توزیعفراوانیشالیکارانموردمطالعهبرحسبمیزاناثراتزیستمحیطی. 56

جدول 4-16- توزیع فراوانی شالیکاران مورد مطالعه برحسب میزان اثرات زیست­محیطی.........................57

 فهرست اشکال

عنوان صفحه

نقشه 3-1- نقشه استان گیلان ...........................................................................................................29

 فصل اول

کلیات تحقیق

-1- مقدمه

برنج گیاهی است با سابقه طولانی در دنیا که کشت آن به 7000 سال قبل از میلاد مسیح برمی­گردد. مبداء پیدایش آن آسیای جنوب شرقی عمدتاً کشور چین می­باشد و پس از گندم بیشترین سطح زیر کشت اراضی کشاورزی را در جهان به خود اختصاص داده است. این گیاه در سطحی معادل 150 میلیون هکتار و در بیش از 50 کشور جهان کشت می­گردد. در دنیا قریب به 125/1 میلیارد نفر و حداقل 225 میلیون خانوار روستایی زندگی­شان به برنج بستگی دارد. در حال حاضر تولید برنج در دنیا 560 میلیون تن می­باشد که این مقدار بایستی تا سال 2020، به 840 میلیون­تن برسد، زیرا جمعیت جهان تا آن زمان به مرز 8 میلیارد نفر خواهد رسید (IRRI[1], 2008).برنج به همراه گندم وذرت ازمنابع مهم واساسی درتغذیه­ی بشرمحسوب می­گردد، به طوری که بیش از5/3 میلیارد نفر در سراسرجهان به این ماده­ی غذایی به طورمستقیم یاغیرمستقیم وابسته هستند(Data, 2004). برنج در سطحی قریب به 640 هزار هکتار در استان­های برنج­خیز کشور، کشت می­شود(Asghari, 2009) و سالانه مورد حمله آفات مهم و خطرناکی از قبیل کرم ساقه­خوارنواری برنج (Chilo suppressalis) قرار می­گیرد (Ebert, 1972). این آفت اولین بار توسط والکر در سال 1863 شناسایی و نام­گذاری شده است.این حشره در مرحله لاروی از ساقه گیاه برنج تغذیه کرده و در مرحله رویشی گیاه، باعث مرگ جوانه مرکزی و در مرحله زایشی موجب سفید شدن خوشه­های برنج می­شود.

استان گیلان یکی ازمهمترین قطب­های کشاورزی خصوصادرزمینه برنج، چای وابریشم است. آفات، بیماری­ها وعلف­های هرز مختلفی محصولات منطقه را تهدید می­کنندوارائه راهنمایی­های لازم برای کنترل این عوامل ازوظایف دانش­آموختگان کشاورزی می­باشد. دربخش دولتی، واحدحفظ­نباتات هریک ازشانزده مدیریت جهادکشاورزی شهرستان­های استان عهده­دار این مسئولیت هستندکه تا سال 1386 هریک ازآنهایک،دوویاحداکثرسه پرسنل فنی داشتند. باتوجه به کمبود پرسنل وامکانات لازم امکان دسترسی به همه روستاهاجهت راهنمایی کشاورزان وجودنداشت.

خسارت کرم ساقه­خوار نواری در مزارع برنج در کشورهای برنج­خیز متفاوت می­باشد. میزان افت محصول بر اثر آلودگی ساقه­خوار نواری برنج در آسیا بین 1 الی 20 درصد تخمین زده می­شود و در شرایط طغیانی میزان خسارت از 30 تا 100 درصد هم امکان­پذیر است (Indike, 2002).با بررسی مرور منابع داخلی، هیچگونه تحقیقی در زمینه مقایسه اقتصادی راه­کارهای کنترل و مقابله با کرم ساقه­خوار برنج در کشور صورت نگرفته است. لذا با در نظر گرفتن کلیه روش­های کنترل آفت ساقه خوار برنج (زراعی، مکانیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و . . . ) این تحقیق سعی دارد از بین سایر روش­های کنترل، دو شیوه کنترل شیمیایی و بیولوژیک آفت ساقه­خوار برنج را با هم مقایسه و روش اقتصادی را با در نظر گرفتن اثرات سوء زیست محیطی، به کشاورزان معرفی نماید تا بدین وسیله گام موثری درجهت افزایش میزان سود­دهی و بهره­وری، در بین شالیکاران شهرستان رشتبرداشته شود و انتظار می­رود نتایج حاصل از تحقیق حاضر، مورد استفاده مدیران، کارشناسان و کارکنان سازمان جهاد کشاورزی و تمامی کارشناسان دستگاه‌های اجرایی و دانشجویان و محققین قرارگیرد.

1-2 - بیان مساله

برنج پس ازگندم به­عنوان دومین محصول استراتژیک کشور و جهان، از اهمیت ویژه­ای در امر تغذیه جامعه برخوردار است. بر اساس آمارنامه کشاورزی سال زراعی 88-1387 وزارت جهاد کشاورزی، سطح زیر کشت برنج ایران در 22 استان کشور 538813 هکتار با تولید 2253417 تن شلتوک می­باشد که سهم استان گیلان به عنوان دومین تولید­کننده برنج کشور 9/33 درصد اراضی شالیکاری کشور با سطح 181694 هکتار و تولید 661319 تن شلتوک می­باشد. البته سطح زیرکشت برنج استان بر اساس آمار جهاد کشاورزی گیلان 238000 هکتار است. در واقع کشت برنج مهم­ترین فعالیت کشاورزی استان گیلان محسوب شده و اقتصاد این استان نیز بر پایه کشاورزی و با محوریت برنج استوار است.

از آن جایی که کشاورزی به عنوان منبع اصلی درآمدی 51 درصد جمعیت جهان است، خسارت ناشی ازآفات میتواند منجر به کاهش معنی داری در عملکرد ودرآمد شود(FAO[2], 2009).از کل میزان خسارت­های وارده به تولیدات کشاورزی به­وسیله علف­های هرز، بیماری­ها، حشرات وسایرآفات به ترتیب 45، 30، 20 و 5 درصدبرآوردشده است. اگرچه کنترل شیمیایی درموردبسیاری ازعوامل خسارت زاموثر بوده وتحول زیادی درافزایش تولید بوجودآورده است، اماهزینه وتاثیرنامطلوب آنها برمحیط­زیست وکیفیت محصولات کشاورزی منجربه توجه بیشتر به استفاد ازروش­های یشده است که درآنها نیاز به مصرف مواد شیمیایی کم بوده یا نباشد (رنجبر و همکاران، 1386). کرم ساقه خواربرنج یکی ازمخرب ترین آفات در بیشترمزارع برنج خیزدنیاوایران محسوب می­شود (خان وهمکاران[3]، 1990 ). این آفت بوته های برنج رادرمراحل مختلف رشدی موردحمله قرارمیدهدوباعث مرگ جوانه مرکزی وسفید شدن خوشه ها میگردد (روبیا سانچز و همکاران[4]، 1997).

امروزه مدیریت به ­عنوان عاملی مهم درتمامی بخش­های اقتصادی بالاخص کشاورزی قلمداد می­شود، به­طوری­که به سه نهاده تولید یعنی زمین، کار، سرمایه، عامل چهارمی تحت عنوان مدیریت اضافه گردیده است. جهت نشاندادن اهمیت ونقش مدیریت درتولیدکشاورزی همین نکته کافی است که هرساله درشرایط مشابه ازنظرنهاده های فیزیکی دردسترس، برخی ازکشاورزان تولید بیشترودرواقع بهره­وری بالاتری دارند. لذا تعیین این­که کشاورزان درامراستفاده ازسموم ویاروش­های مختلف کنترل به­عنوان یک نهاده تاچه میزان براساس اصول ومعیارهای اقتصادی عمل می­کنند نقش مهمی دربرنامه­ریزی­ها خواهد داشت. (حسنی­مقدم و همکاران، 1386).

بنابراین مقایسه راهکارهای اقتصادی کنترل و پیشگیری با کرم ساقه خوار برنج در استان گیلانبه عنوان هدف این تحقیق مورد توجه قرار گرفت.از این­رو سوال اساسی این است که کدام یک از راهکارهای اقتصادی کنترل و پیشگیری با کرم ساقه خوار برنج دارای شرایط مناسب­تری در استان گیلان می­باشند؟

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

کرم ساقه­خواربرنج[5]درایران برای اولین بار درسال 1351 ازمزارع شمال کشورشناسایی وجمع‌آوری شد. در اغلب موارد مهمتربن آفات برنج درسراسردنیا ساقه­خوارها محسوب می­شوندکه ازمرحله خزانه تابرداشت ، بوته­های برنج راآلوده مینمایند.50 گونه ساقه­خوار ازخانواده­هایPyralidae،NoctuidaeوDiopsidaeبه برنج حمله می­کنند.رایج ترین ساقه­خوارها مربوط به خانوادهPyralidaeمی­باشند. کرم ساقه­خوارنواری برنج به عنوان گونه­ای مهم ازاین خانواده،آفت اصلی برنج در ایران است که سالیانه خسارت زیادی درشالیزارهای برنج ایجاد می­کند. خسارت شدیداین آفت مصرف بی رویه سموم شیمیایی علیه آنرا به دنبال داشته است. بطوری که درطی 18 سال اولیه مبارزه برعلیه این آفت دراستان مازندران، درحدود 150000 تن سموم گرانول مصرف گردید. مشکل حاصله دراثرکاربرد بی­رویه سموم، مانند مقاومت حشرات به حشره­کش­ها،طغیان مجدد آفات، مرگ ومیرحشرات مفید، ظهور آفات جدید، بقایای سموم واثرات سوء وزیان بارآنها برمحیط زیست برکسی پوشیده نیست.

با توجه به تحقیقات صورت گرفته مشخص شده است که کرم ساقه­خوار برنج در شمال ایران درطول سال 2 تا 3 نسل ایجاد می­کندواززمان نشاکاری تاهنگام برداشت برنج درمزارع فعالیت زیستی دارد. اگرچه میزبان اصلی کرم ساقه خوارنواریبرنج، واریته های مختلف برنج می­باشند، اما این آفت روی ذرت و برخی از علف­های هرز نظیر سوروف و اویارسلام نیز فعالیت می­کند (رضوانی وشاه حسینی، 1355)

خسارت آفت ساقه­خوار برنج در ایران در سال­های اول بدلیل نبود اطلاعات کافی در خصوص زندگی این آفت و عدم اجرای روش صحیح مبارزه به قدری شدید بود که در موارد زیادی کشاورزان از برداشت محصول خود صرف­نظر می­نمودند.در کشور ما مشکل حاصله در اثر کاربرد بی­رویه­ی سموم مانند مقاومت حشرات به حشره­کش­ها، طغیان مجدد آفات، هزینه­ی دوباره در کنترل آفات، مرگ و میر حشرات مفید، اثرات سوء و زیان بار بر روی محیط­زیست، ایجاد و شیوع سرطان­ها و نر­عقیمی­های متعدد و کم خونی­های حاصله بر کسی پوشیده نیست. حال با توجه به پیشرفت روزافزون علوم کشاورزی ضرورت استفاده از فن­آوری­های جدید در این بخش بطور محسوسی قابل مشاهده است. یکی از این روش­ها که امروزه در کنترل آفات در دنیا کاربرد گسترده­ای پیدا کرده است، مبارزه بیولوژیک می­باشد.­

با توجه به توضیحات فوق­الذکر، وجود تحقیقات در حوزه مذکور، با توجه به اهمیت موضوع، به دلیل کشاورزی بودن استان گیلان و فعالان این حوزه به عنوان شاغلین بخش کشاورزی، می‌تواند از دلایل مهم در خصوص اجرای تحقیات و مطالعات در حوزه مذکور بوده و این امر نیاز و ضرورت یک تحقیق علمی در این مورد را ایجاب می­نماید. در راستای این هدف، تحقیق حاضر به بررسی مقایسه راهکارهای اقتصادی کنترل و پیشگیری با کرم ساقه خوار برنج در شهرستان رشت پرداخته است.

1-4- اهداف و سوالات

1-4-1–اهداف

- مقایسه اقتصادی کنترل شیمیایی و کنترل بیولوژیک آفت کرم ساقه­خوار برنج در شهرستان رشت.

- مقایسه ویژگی­های فردی شالیکاران استفاده­کننده از کنترل بیولوژیک در مقایسه با شالیکاران استفاده­کننده از کنترل شیمیایی.

- مقایسه ویژگی­های زراعی شالیکاران استفاده­کننده از کنترل بیولوژیک در مقایسه با شالیکاران استفاده­کننده از کنترل شیمیایی.

- مقایسه ویژگی­های اقتصادی شالیکاران استفاده­کننده از کنترل بیولوژیک در مقایسه با شالیکاران استفاده­کننده از کنترل شیمیایی

1-4-2- سوالات

- آیا کنترل بیولوژیک ساقه خوار برنج با استفاده از زنبور تریکوگراماTrichogramma evanescens نسبت به کنترل شیمیایی با استفاده از حشره­کش­ها برای کشاورزان باصرفه تر می­باشد؟

- چه تفاوت­هایی بین ویژگی­های فردی، زراعی و اقتصادی شالیکاران استفاده­کننده از کنترل بیولوزیک در مقایسه با شالیکاران استفاده­کننده از کنترل شیمیایی وجود دارد؟

1-5 - محدوده تحقیق

1-5-1- محدوده موضوعی

این تحقیق در بین شالیکارانی که از کنترل شیمیایی و بیولوژیک برای کنترل ساقه خوار برنج در اراضی شالیکاری خود استفاده می­کنند صورت گرفته است.

1-5-2- محدوده مکانی

با توجه به اینکه استان گیلان دارای 238 هزار هکتار اراضی برنجکاری بوده و در 16 شهرستان استان، کشت برنج انجام می­گردد، این تحقیق در مورد شالیکاران شهرستان رشت، با سطح زیر کشتی در حدود60 هزار هکتار، صورت گرفته است.

1-5-3 - محدوده زمانی

با در نظر گرفتن زمان آماده سازی زمین برای کشت برنج در شهرستان رشت، همچنین زمان برداشت آن در نیمه دوم تابستان، این تحقیق از اسفندماه 1391 لغایت پایان مردادماه 1392 روی موضوع تحقیق صورت گرفته است.

1-6 - محدودیت تحقیق

از مهم­ترین محدودیت­های تحقیق می­توان به پراکندگی سطوح برنجکاری شهرستان رشت با توجه به وسعت اراضی شالیکاری در این شهرستان و نیز به سطح پایینسواد شالیکاران و عدم آشنایی آنان به پاسخگویی سوالات پرسشنامه اشاره نمود.همچنین با توجه به تغییر کاربری­های ایجاد شده در اراضی شالیکاری شهرستان رشت، آمار دقیق سطح زیر کشت و همچنین تعداد بهره­برداران در دسترس نمی­باشد.

1-7 - واژه­های کلیدی

- کنترل بیولوژیک: کنترل بیولوژیک عبارت است از، استفاده از موجودات طبیعی یا تغییر یافته­ی ژن و فرآورده­های ژنی، برای کاهش اثر موجودات مضر و مناسب کردن شرایط برای موجودات مفید مانند گیاهان زراعی، حشرات و میکروارگانیسم­های مفید(Gnanamanickam et al., 2002 ).

- زنبور تریکوگراما: زنبور تریکوگراماTrichogramma evanescens حشره ریزی است که کمتر از یک میلیمتر طول داشته و متعلق به خانواده­ای از زنبورها تحت نامTrichogrammatidaeمی­باشد. این خانواده از زنبور­ها به­طور کلی پارازیتوئید تخم بویژه پروانه­ها می­باشند.

- آفت[6]: آفت به کلیه جانورانی گفته می­شود که به گیاه و اندام­های گیاهی و محصولات کشاورزی خسارت اقتصادی می­رسانند، مانند حشرات، کنه­ها، نماتدها، جوندگان، پرندگان، حلزون­ها و . . . (زمردی، 1370).

- ساقه­خوار برنج: کرم ساقه­خوار برنج با نام­های کرم ساقه خوار آسیایی برنج ( asiatic rice borer ) و کرم ساقه­خوار نواری برنج (striped stem borer) در آسیا و دیگر نقاط نامیده می­شود.این آفت از راسته بال­پولک­داران(lepidoptera ) و خانواده پیرالیده(pyralidae) اولین بار در دنیا در سال 1863 توسط والکر (walker) شناسایی و نام­گذاری شد.در ایران ابتدا در شهریور 1351 توسط آزمایشگاه بررسی آفات و بیماریهای گیاهی تنکابن جمع­آوری و پرورش یافته و سپس پروانه­های خارج شده را ابرت (Ebert)حشره­شناس آلمانی در همین سال تشخیص داده است. موطن اصلی این آفت مناطق حاره و نیمه حاره آسیامی­باشد. در حال حاضر مهمترین آفت زراعت برنج در اغلب مناطق برنجکاری ایران به­خصوص گیلان و مازندران

به شمار می آید.

 فصل دوم

مبانی نظری تحقیق

 2-1- مقدمه

کرم ساقه­خوار برنج در دنیا اولین بار در سال 1863 شناخته شده است و در ایران نیز ابتدا در شهریور ماه 1351 توسط آزمایشگاه بررسی آفات و بیماریهای گیاهی تنکابن و به احتمال قوی بوسیله مستوفی­پور، دزفولیان از رامسر، آمل و چابکسر جمع آوری و پرورش یافته و پروانه های خارج شده را ابرت (Ebert) حشره شناس آلمانی در همین سال تشخیص داده است (ابرت، 1351).

در مورد چگونگی ورود این آفت اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی گفته می‌شود که توسط کاه و کلشهای همراه مرکبات از پاکستان به ایران وارد شده است (اخوت و وکیلی، 1376). پس از ورود این آفت از سال 1351 به بعد سطوح مزارع آلوده افزایش نشان می‌دهد که شاید این مسئله در نتیجه مصرف سوء سموم باشد به طوری که در طی 18 سال اولیه مبارزه بر علیه این آفت در استان مازندران، در حدود 150000 تن سموم گرانول مصرف گردید. از طرف دیگر مصرف سموم شیمیایی باعث شده تا جمعیت دشمنان طبیعی این آفت نیز شدیدا کاهش یابد و در صورتی که مصرف سموم با همین شدت ادامه و افزایش می‌یافت اثرات مرگباری بر محیط زیست منطقه بر جا می‌گذاشت که جبران پذیر نبود خوشبختانه استفاده از روشهای کنترل غیر شیمیایی، بیولوژیک و تلفیقی قدم بسیار موثر و مفیدی برای کاهش مصرف سموم بوده است (سلیمانی و امیری لاهیجانی، 1382).

کشت برنج در جایگاه خود دارای ارزش و اهمیت ویژه می باشد و بعد از گندم غذای اصلی مردم جهان را تشکیل می دهد. برنج در آسیا اصلی­ترین منبع اشتغال و درآمد را دربین محصولات کشاورزی به خود اختصاص داده است. با توجه به قدمت هفت هزار ساله کشت برنج در چینو هندوستان، زیستگاه اولیه آن را به این کشورها نسبت می­دهند. حدود 90% برنج در قاره آسیا به خصوص در کشورهای شرق و جنوب شرقی آسیا مانند چین، هند، اندونزی و تایلند تولید می شود. ارقام وحشی زیادی از برنج در آسیا، آفریقا و امریکا به چشم می خورد که اظهار­نظر­کردن در مورد اجداد زراعی برنج را مشکل می سازد. دو مکان متفاوت برای اهلی­کردن برنج احتمال داده می شود یکی جنوب شرقی آسیا که منشاء (Oryza sativa) و دیگر غرب آفریقا (نیجریه) که منجر به پیدایش (Oryza glaberrima) شده است. Oryza sativa با توجه به گسترش بشر جایگزین Oryza glaberrimaشده است. برنج توسط اعراب آسیایی به مصر، مراکش و سپس اسپانیا و از این طریق به کشورهای اروپایی و سپس به آمریکا راه یافت ولی اهمیت کشت آن در مناطق خشک ایالت متحده امریکا به خصوص کالیفرنیا و تگزاس به اوایل قرن حاضر بر می گردد[7].

1-InternationalRice ResearchInstitute

[2]-Food And Agriculture Organization

[3]-Khan et al.

[4]-Rubia Sanchez et al.

[5]- chilo suppressalis (Lepidoptera: pyralidae)

1-Pest

2-Itegrated Pest Management

3-Olive fly

4-Gmlyn

 [7]نصیری، مرتضی. نیک نژاد، یوسف (1390). عوامل ایجاد خسارت مزاع برنج. ص2





مقایسه تحلیلی رمان «پیامبر(ص)» اثر زین العابدین رهنما و «محمد(ص)» اثر ابراهیم حسن بیگی از لحاظ صناعت داستان نویسی

مقایسه تحلیلی رمان «پیامبر(ص)» اثر زین العابدین رهنما و «محمد(ص)» اثر ابراهیم حسن بیگی از لحاظ صناعت داستان نویسی

مقایسه تحلیلی رمان «پیامبر(ص)» اثر زین العابدین رهنما و «محمد(ص)» اثر ابراهیم حسن بیگی از لحاظ صناعت داستان نویسی

نام دانشکده:

عنوان فهرست صفحه

فصل اول

مقدمه ... 2

1-1 بیان مسأله .. 5

1-2فرضیه­ها ... 5

1-3 پیشینه­ی تحقیق . 5

1-4اهداف تحقیق ... 5

1-5 روش تحقیق ... 6

1-6 درباره­ی زین العابدین رهنما .. 7

1-7 درباره­ی رمان پیامبر (ص) ....10

1-8درباره­ی ابراهیم حسن بیگی ... 12

1-9 درباره­ی رمان محمد (ص) ... 15

فصل دوم : تعاریف و کلیات

مقدمه ................................................................................................................... 18

2-1 تعریف رمان تاریخی .................................................................................... 18

2-2 پیشینه­ی رمان تاریخی ................................................................................... 20

2-3پیشینه­ی رمان تاریخی در ایران ...................................................................... 21

2-4 انواع رمان تاریخی در ایران .......................................................................... 24

2- 5 عناصر داستان در رمان تاریخی .................................................................... 25

2-6تعریف رمان تاریخی- دینی شخصیت­محور ....................................................26

2-7 تعریف رمان دینی ........................................................................................ 28

2-8 امکان و معیار شناخت رمان دینی از منظر فلسفی ............................................ 28

2-9 رمان دینی در ایران ....................................................................................... 30

2-10 بایسته­ها و ویژگی­های رمان دینی ................................................................ 31

2-11 عناصر داستان ............................................................................................. 34

2-12 طرح(پیرنگ)........................................................................................ 35

2-13 شخصیت و شخصیت پردازی...................................................................... 41

2-14 زاویه دید.....................................................................................................45

2-15 موضوع........................................................................................................48

2-16 درونمایه...................................................................................................... 49

2-17صحنه و صحنه پردازی.................................................................................. 50

2-18 گفت­و گو.....................................................................................................51

2-19 لحن..............................................................................................................53

2-20 سبک.............................................................................................................53

فصل سوم: بررسی عناصر داستان رمان پیامبر(ص)

3-1 بررسی عناصر داستان روایت­ اصلی........................................................56

3-2 بررسی عناصر داستان روایت­های فرعی............................................... 84

3-3 روایت فرعی اول ............................................................................................ 84

3-4 روایت فرعی دوم..........................................................................................89

3-5 روایت فرعی سوم..........................................................................................93

3-6 روایت فرعی چهارم...................................................................................... 98

3-7 ویژگی­های سبکی رمان پیامبر(ص)............................................................... 108

3-8 چند نکته در مورد رمان پیامبر(ص)................................................................ 111

فصل چهارم: بررسی عناصر داستان رمان محمد(ص)

4-1 خلاصه داستان ............................................................................................ 114

4-2 طرح........................................................................................................... 120

4-3 زاویه­ی دید................................................................................................. 127

4-4 موضوع....................................................................................................... 128

4-5 شخصیت و شخصیت پردازی...................................................................... 128

4-6 زمان............................................................................................................ 137

4-7 مکان........................................................................................................... 138

4-8 درونمایه...................................................................................................... 139

4-9 لحن............................................................................................................ 140

4-10 ویژگی­های سبکی رمان محمد(ص).......................................................... 141

4-11 چند نکته در مورد رمان محمد(ص)........................................................... 141

فصل پنجم: مقایسه و نتیجه گیری

5-1 مقایسه تحلیلی رمان پیامبر(ص) با رمان محمد(ص)...................................... 147

5-2 بررسی مقایسه­ای رمان پیامبر(ص) و محمد(ص) از نظر پای­بندی به واقعیات تاریخ .........150

5-2-1 برخی اشکالات تاریخی رمان پیامبر(ص)................................................................... 151

5-2-2 اشکالات تاریخی رمان محمد(ص).......................................................................... 153

5-3 نتیجه­گیری ............................................................................................................... 154

فهرست منابع

کتاب­ها ............................................................................................................................. 156

مقالات و مجلات .............................................................................................................. 157

وب سایت­ها ..................................................................................................................... 158

فهرست تفصیلی .................................................................................................................... 160

فصل اول

   مقدمه

دوش در حلقه ما قصه گیسوی تو بود...

سخن گفتن از «امر قدسی» همواره کاری دشوار بوده است. کاری دشوار که ادبیات غنی فارسی و ادب سرشار از حکمت ایران زمین، به خوبی از عهده آن برآمده است. دیوان­ها و کتب منثور ادبی، حکمی و معرفتی نسل­های گذشته، مملو از تجربه­های موفق پیشینیان در این عرصه است؛ اما تصویر جزء به جزء و روایت زمینی و زمانی از امر قدسی، راهی است نکوبیده که کمتر از یکصدسال از عمر آن می­گذرد.

اهل فلسفه، عالم داستان - و به خصوص صورت مدرن آن ، رمان- را عالم «تفصیل» می­دانند؛ در مقابل عالم«اجمالِ» شعر. عالمی که دیگر نمی­توان در آن از یک مقوله سخن گفت، در حالی­که پرده­ی مستوری از آن برنداشته­ایم و برای تعریف، صرفا به استعارات و اجمالات دست آویخته­ایم.

در رمان- مولود سرزمین­های دور- مقولات، قدسی و غیرقدسی، می­باید زیر تیغ بی­رحم تجربه­گرایی نویسنده، و نگاه ابهام زدا و جزیی نگر او، تقطیع و واکاوی شوند؛ چون پروانه­ای که به قصد تشریح، با پونس به میز سوزن می­شود؛ تا یک­یک اجزایش، بی پرده، رمزگشایی شوند؛ در برابر ولع دانستن خواننده و میل به گفتن نویسنده.

از این رو امر قدسی به پونس­های زمان­دار و زمین­گیر شدن، تفصیل، بررسی جزیی نگر درونیات و احوالات شخصی، رابطه­های علت و معلولی منطقی و زمینی، تجربه گرایی و... در بند و تشریح می­شود.

با این همه، بسیاری نویسندگان دغدغه­مند، پای در این مسیر نهادند و قلم برای دست­یابی به کیمیای داستانِ بیانگر اندیشه و تعالیم دینی، در یک کلام: «رمان دینی»، فرسودند. چون آن­طور که لوکاچ و هگل می­گویند – لاجرم- رمان، «صورت ادبی قرون اخیر» است و « حماسه­ی عصر مدرن»؛ و آفتاب اقبالش رو به صلاة.

تلاش­های زیادی برای تعریف و تحقق «رمان دینی» صورت پذیرفته است. اهل فلسفه و حکمت، هم از بایدهای رمان دینی سخن گفته­اند و هم از ناهم­خوانی مقوله­ی دین و مقولات دینی با مولود فرهنگ مدرن، و تشکیک در اصطلاح «رمان دینی»، و لزوم درانداختن طرحی نو.

برخی مفسران و قرآن پژوهان کوشیده اند از مشی روایت­گری قرآن و قصص آن، اسلوبی برای داستان اسلامی استخراج کنند.

بعضی عالمان و روشنفکران دینی، حتی به تألیف و آفرینش داستان­ها و داستانواره­هایی با مضامین دین مدارانه - از قصه­ی زندگی پیامبران تا تقریر داستانی احادیث - دست زده­اند تا دست کم اولین قدم­های این مسیر را برداشته باشند.

بعضی نویسندگان دغدغه­مند و دین باور، خصوصاً در سال­های پیش از انقلاب و پس از آن، توانِ قلم، بر خلق آثاری گذاشتند، که بهره­مند از تکنیک­های روز داستانی باشد و به موضوعات مختلف فکری، تاریخی، اجتماعی و اعتقادی، از منظر تفکر اسلامی بپردازد؛ و این­ها همه، موج­هایی بهم پیوسته است که مداوم بر صخره­ی سخت رمان دینی می­کوبند تا آرام آرام شکلی یابد و صورت نهایی و متعالی آن رخ نماید.

از جمله این تلاش­ها و تجربه­ها، خلق روایتی داستانی از زندگی پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) بوده که در قالب­های مختلف داستانی، از داستان کوتاه تا رمان، تبلور یافته است.

ارائه روایتی داستانی از ذهن و زندگی مبارک پیامبر اعظم(ص) - موضوع مورد بحث در این تحقیق - امری سهلوممتنع است. مواد و مصالح خام و مفصل تاریخی، دست نویسنده را برای روایتی با شاخ و برگ­های اصلی و فرعی، و خلق و بازتولید فراز­ها و فرودهای داستانی باز می­گذارد؛ اما از سوی دیگر، پرداختن بی پرده به شخصیت­ها، احوالات، درونیات و تفکرات شخصیتی که مورد احترام و علاقه آحاد افراد جامعه و بخش قابل توجهی از جامعه­ی جهانی است، جسارت و دقتی مضاعف می­طلبد. چون ارزیابی­ها و واکنش­های مخاطبان و منتقدان، دیگر صرفاً علمی و فنی نخواهد بود، بلکه ناخواسته برآمده از حساسیت های اعتقادی و عاطفی آنهاست؛ و البته بار سنگین ادای حق و بیان حقیقت وجود مطهر پیامبراعظم(ص) و نیک انجامی و رستگاری در این راه، دغدغه ایست که لحظه­ای نویسنده را - نه تنها تا پایان داستان، که تا پایان عمر- رها نخواهد کرد. امــا لذت غواصی به قصد یافتن این درّ دیریاب، در این است که« سخن گفتن از امر مقدس، خود کاری مقدس است!».

در این تحقیق، ضمن ارج نهادن تلاش­های متعهدانه دو نویسنده گرا­­ن­قدر «زین العابدین رهنما» و «ابراهیم حسن بیگی»، برآنیم تا نگاهی از منظر صناعات داستانی به این دو اثر بیاندازیم.

جا دارد در اینجا از دقت­ها و راهنمایی­های راه­گشای استاد گرامی جناب آقای دکتر محمود بشیری که همواره دغدغه داستان دینی و طرح، بسط و مطالعه آن در فضای جدی دانشگاهی را داشته اند - و راهنمایی ایشان موجب انتخاب این عنوان از سوی حقیر شد - ؛ همین­طور استاد ارجمند جناب آقای دکتر احمد تمیم داری که زحمت مشاورت این پایان نامه را پذیرفتند و هم­چنین استاد گران­قدر جناب آقای نعمت الله ایرانزاده که در طراحی اولیه تحقیق، بزرگوارانه صرف وقت کردند و توصیه­ها وارشادات مفیدی بیان فرمودند، حق­گذاری نمایم.

 1- 1 بیان مسأله

یکی از موضوعات قابل توجه در داستان­های معاصر ایران توجه به مضامین دینی وخصوصاً زندگی پیامبران است. برخی از نویسندگان این مضامین را به صورت رمان ارائه کرده اند. در این پژوهش تصمیم داریم دو اثر از نویسندگان مربوط به دو دوره­ی مختلف را که دست به تألیف رمانی درخصوص زندگی پیامبر اعظم (ص) زده­اند. به لحاظ صناعت داستان نویسی تحلیل و بررسی کنیم.

1-2 فرضیه­ها

1- داستان­های مربوط به زندگی پیامبران که در قالب رمان ارائه شده­اند از کثرت و فراوانی برخوردارند.

2- نویسندگان این گونه داستان ­ها صناعت داستان نویسی را به خوبی رعایت کرده­اند.

3- این نوع داستان­ها به لحاظ ساختار داستانی و اصول داستان نویسی و اصالت موضوع زندگی پیامبران به لحاظ تاریخی نزدیک به درستی و صحت است.

4- این نوع داستان­ها را می­توان نوعی از داستان دینی قلمداد کرد.

1-3 پیشینه­ی تحقیق

در خصوص این موضوع به جز چند نقد کوتاه و مطالب پراکنده، تا کنون کار دانشگاهی انجام نشده است. هم­چنین نوشته و مقاله­ای جدی و دقیق به این شکل در این زمینه وجود ندارد.

1-4 اهداف تحقیق

هدف از این پژوهش مقایسه دو رمان مربوط به زندگی پیامبر اسلام است که یکی از آنها در دوره­ی پیش از انقلاب اسلامی (1316 هـ . ش) نوشته شده است و دیگری در دوره­ی انقلاب اسلامی (1386هـ .ش)چاپ شده است.

در این تحقیق برانیم که عناصر و ساختار رمان تاریخی -دینی را بررسی کنیم و به این نتیجه برسیم که کدام یک از نویسندگان مسائل مربوط به زندگی پیامبر(ص) و حوادث تاریخی آن را در قالب ادبی رمان موفق­تر روایت کرده­اند و شیوه بهره گیری عناصر داستانی و استخدام صناعات و شگرد­های داستانی در هر یک چگونه است.

1-5 روش تحقیق

در این تحقیق شیوه­ی گردآوری اطلاعات به شیوه­ی اسنادی و کتابخانه­ای است. یعنی ابتدا آثار نویسندگان خوانده و فیش برداری می­شود. پس از رده بندی اطلاعات مربوط به فصل کلیات و تنظیم این فصل، بر اساس کتاب­های معتبر صناعات داستان نویسی، عناصر داستان رمان­های نام­برده به طور جداگانه بررسی و تحلیل می­شود.

در پایان در بخش نتیجه­گیری پس از بررسی تطبیقی و تحلیلی دو رمان به طور مختصر به صحت و سقم مطالب و داستان ­ها و مطابقت آنها با تاریخ پرداخته می­شود.

ذکر این نکته ضروری است که روش ارجاع به منابع، به صورت درون متنی می­باشد.

 1-6 درباره­ی زین العابدین رهنما

«زین­العابدین رهنما» فرزند «شیخ­علی شیخ­العراقین» و نوه «آیت­الله مازندارنی» در سال 1268­ش به دنیا آمد. تحصیلاتش را در مدارس دینی عراق به پایان برد و در 22 سالگی با لباس روحانی به ایران آمد هنگامی به ایران آمد که فعالیت احزاب سیاسی پس از مشروطه در اوج خود بود و او نیز با عضویت در «حزب دموکرات» و مدیریت روزنامه «رهنما» کار سیاسی خود را آغاز کرد. این روزنامه آن­قدر موجب شهرتش شد که جای نام فامیل او را گرفت. او نام خانوادگی خود را از این روزنامه برای خود انتخاب کرده بود؛ در حالی که که در آغاز مانند برادرش «رضا» نام­خانوادگی «شیخ­العراقین» را برای خود انتخاب کرده بود.

پس از فرار «محمد­علیشاه» از ایران و مستقر شدن مشروطیت،جوان­هایی راکه با استعداد بودند به ویژه آنهایی که با زبان و مطبوعات عرب به خصوص با مطبوعات مصر و لبنان آشنا بودند در ایران به کار روزنامه ­نگاری پرداختند. شیخ زین ­العابدین یکی ازاین جوان­ها بود. او در سال 1299ش به انتشار روزنامه «رهنما» و مجله«رهنما» پرداخت. چون از این نشریات استقبال چندانی نشد، لذا او تصمیم گرفت امتیاز روزنامه قدیمی ونیمه رسمی«ایران»را بگیرد.





بررسی و کارائی قیچی‌های هرس پنوماتیکی، برقی و دستی بر سیب درختی

بررسی و کارائی قیچی‌های هرس پنوماتیکی، برقی و دستی بر سیب درختی

بررسی و کارائی قیچی‌های هرس پنوماتیکی، برقی و دستی بر سیب درختی

 فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصلاول1

کلیات1

1- 1- مقدمه2

1- 1- 1- تعریفهرس2

1- 1- 2- زمانهرس3

الف - هرسسیاهیازمستانه3

1- 1- 3- انواعهرس4

الف- هرسشاخه4

1- 1- 4- روش‌هایهرسکردن5

الف- هرسمکانیکی5

1- 1- 5- پیرایشدرختانودرختچه‌ها5

1- 2- بیانمسأله7

1- 3–اهمیتوضرورتانجامتحقیق7

1- 4- اهدافتحقیق7

1- 5- سؤالاتتحقیق8

1- 6- فرضیه‏هایتحقیق8

1- 7- تعریفواژه‏هاواصطلاحاتفنیوتخصصی9

فصلدوم11

پیشینهپژوهش11

2ـ1ـادبیاتوپیشینهتحقیقدرخارجکشور12

2ـ2ـادبیاتوپیشینهتحقیقدرداخلکشور17

فصلسوم22

موادوروشها22

3- 1- شرحباغموردآزمایش23

3- 2- ادواتوماشین‌هایمورداستفاده26

3- 2- 1- تراکتور26

3- 2- 2- قیچی‌هایموردارزیابی27

الف- سیستمکاریقیچی‌ها29

ب- سیستمکاریقیچیهرسپنوماتیکیپشتتراکتوری29

ج- سیستمکاریقیچیبرقی29

د- سیستمکاریقیچیدستی30

هـ- قابلیتهرسکردنتوسطقیچی‌ها31

و- قابلیتهرسکردنتوسطقیچیدستی31

ز- قابلیتهرسکردنتوسطقیچیپنوماتیکی31

ح- قابلیتهرسکردنتوسطقیچیبرقی32

3- 3- شرحآزمایشاتمیدانی32

3- 3- 1- نحوه‌یاتصالدستگاه‌ها32

الف- نحوه‌یاتصالدستگاهقیچیهرسپنوماتیکیبهتراکتور32

ب- نحوه‌یاتصالاجزادستگاهقیچیهرسبرقی33

ج- شارژباطریقیچیهرسبرقی34

3- 3- 2- آزمایشاتمربوطبهطولمدتزمانانجامکار (سرعتکار)35

3- 3- 3- آزمایشاتمربوطبههزینه‌ها35

3- 3- 4- آزمایشاتمربوطبهراحتیکار (عدمخستگی)36

3- 3- 5- بررسیمنبعتامینکنندهنیرویقیچی‌هاومیزاناعمالنیرودستشخصهرسکننده36

الف- آزمایشاتمربوطبه (تیمارشاهدa1)36

ب- آزمایشاتمربوطبه (تیمارa2)37

ج- آزمایشاتمربوطبه (تیمارa3)38

3- 3- 6- آزمایشاتمربوطبهاثراتبرشتوسطقیچی‌ها39

الف- آزمایشایجادلهیدگیبافت39

ب- آزمایشتعدادشاخهبهوجودآمده40

د- آزمایشعلایمنفوذقارچسیتوسپورایی41

3- 3- 5- آزمایشکاراییعملکرددرختانهرسشدهتوسطهرکدامازقیچی‌ها42

3- 3- 6- آزمایشاتکیفیتمیوهدرختانهرسشدهتوسطهرکدامازقیچی‌ها43

الف- آزمایشکیفیتمیوهازنظررنگ44

ب- آزمایشکیفیتمیوهازنظروزن44

3- 3- 7- تحلیلاستاتیکیوشبیهسازیمکانیزمکاریقیچیدستی45

الف- طراحیقیچیدرمحیطنرمافزارآباکوسوکتیا46

ب- شبکهبندیوتعیینتکیهگاهومکاناعمالنیرو46

ج- تحلیلاستاتیکی46

د- شبیهسازیمکانیزمکاریقیچیدستی47

فصل چهارم ...................................................... 48

نتایجوبحث48

4- 1- نتایجبدستآمدهازآزمایشاتمیدانی49

4- 1- 1- نتایجبهدستآمدهازآزمایشمربوطبهزمانانجامکار (سرعتکار)49

الف- زمانانجامهرستوسطقیچیدستی (تیمارشاهدa1):49

ب- زمانانجامهرستوسطقیچیپنوماتیکی (تیمارa2):49

ج- زمانانجامهرستوسطقیچیبرقی (تیمارa3):50

4- 1- 2- نتایجبهدستآمدهازآزمایشمربوطبههزینه‌ها52

الف- هزینهقیچیدستی (تیمارشاهدa1)52

ب- هزینهقیچیپنوماتیکی (تیمارa2)52

ج- هزینهقیچیبرقی (تیمارa3)53

4 - 1- 3- نتایجبهدستآمدهازآزمایشمربوطبهراحتیکار (عدمخستگی)54

4- 1- 4- نتایجبهدستآمدهازبررسیمنبعتامیننیروقیچی‌هاومیزاناعمالنیرودستشخصهرسکننده55

الف- آزمایشمربوطبهقیچیدستی (تیمارشاهدa1)55

ب- آزمایشمربوطبهقیچیپنوماتیکی (تیمارa2)55

4- 1- 5- نتایجبهدستآمدهازآزمایشاتمربوطبهاثراتبرشقیچی‌ها59

الف- نتایجبهدستآمدهازآزمایشایجادلهیدگیبافت59

الف-1- آزمایشایجادلهیدگیبافتتوسطقیچیدستی (تیمارشاهدa1)60

الف-2- آزمایشایجادلهیدگیبافتتوسطقیچیپنوماتیکی (تیمارa2)61

الف -3- آزمایشایجادلهیدگیبافتتوسطقیچیبرقی (تیمارشاهدa3)61

الف- نتایجبهدستآمدهازآزمایشتعدادشاخهبهوجودآمده63

الف-1- آزمایشتعدادشاخهبهوجودآمده (تیمارشاهدa1)63

الف-2- آزمایشتعدادشاخهبهوجودآمده (تیمارa2)63

الف-3- آزمایشتعدادشاخهبهوجودآمده (تیمارa3)63

ب- نتایجبهدستآمدهازآزمایشکالوس (پینه)65

ج- نتایجبهدستآمدهازآزمایشعلایمنفوذقارچسیتوسپورایی66

4- 1- 6- نتایجبهدستآمدهازعملکردکاراییدرختانهرسشدهمربوطبههرقیچی67

4- 1- 7- نتایجبهدستآمدهازکیفیتمیوهدرختانهرسشدهمربوطبههرقیچی69

الف- نتایجبهدستآمدهازرنگمیوهدرختانهرسشدهمربوطبههرقیچی70

ب- نتایجبهدستآمدهازوزنمیوهدرختانهرسشدهمربوطبههرقیچی71

4- 2- نتایجبدستآمدهازتحلیلنرمافزاریقیچیدستی72

4- 2- 1- تحلیلاستاتیکیقیچیدرمحیطتحلیلنرمافزارکتیا72

4- 3- قیلمازشبیهسازیعملکردکاریقیچیدستی72

فصلپنجم73

نتیجهگیریکلیوپیشنهادها73

5- 1- نتیجه‌گیریکلی74

5- 2- پیشنهادها75

منابعومآخذ76

پیوست‌ها79

پیوست1- نتایجخروجی‌هاینرمافزارSpss80

پیوست2- نتایجومحاسبهنرمافزارکتیابرایتحلیلاستاتیکیقیچیدستی89

 فهرست جدول­ها

عنوانصفحه

جدول2- 1- هزینه‌های صرف شده بین هرس پنوماتیکی و دستی..... 14

جدول3- 1- مشخصات تراکتور مورد استفاده .................. 26

جدول3 - 2- مشخصات فنی قیچی‌های مورد ارزیابی.............. 28

جدول3- 3- کیفیت ونمره در نظر گرفته شده برای راحتی کار (عدم خستگی) 36

جدول 3- 4- کلاس کیفیت میوه از نظر رنگ میوه .............. 44

جدول3- 5- کلاس کیفیت میوه از نظر وزن میوه ............... 45

جدول3- 6- مشخصات مربوط به جنس در نظر گرفته شده برای قیچی (1) 46

جدول3- 7- مشخصات مربوط به جنس در نظر گرفته شده برای قیچی (2) 47

جدول4- 1- داده‌های مربوط به زمان انجام هرس (دقیقه) سه نوع قیچی برروی هردرخت.................................................. 50

جدول4- 2- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه اثرسه زمان هرس تیغه برش برهزینه های هرس درخت سیب ....................................... 50

جدول4- 3- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن مربوط به هزینه هر درخت سیب........................................................ 51

جدول4- 4- داده‌های مربوط به زمان انجام هرس (دقیقه) سه نوع قیچی در هزار متر مربع................................................ 51

جدول4- 5- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه مربوط به زمان انجام هرس (دقیقه) سه نوع قیچی در هزار متر مربع............................... 51

جدول4- 6- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن مربوط به هزینه هزار متر مربع........................................................ 51

جدول4- 7- داده‌های مربوط به هزینه کاری تیمارها در هزار مترمربع 53

جدول4- 8- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه مربوط به هزینه کاری تیمارها در هزار مترمربع................................................. 53

جدول4- 9- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن مربوط به هزینه کاری تیمارها در هزار مترمربع......................................... 53

جدول4- 10- داد‌های مربوط به راحتی کار و عدم خستگی ....... 54

جدول4- 11. تجزیه واریانس آزمایش مطالعه اثر راحتی کار وعدم خستگی عملیات هرس درخت سیب............................................ 54

جدول4- 12- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن اثر راحتی کار وعدم خستگی عملیات هرس درخت سیب .................................... 54

جدول4- 13- اعمال نیرو دست شخص هرس کننده به دسته قیچی هاو سرعت برش قطر 2 سانتیمتر................................................ 58

جدول4- 14.- داده‌های مر بوط به لهیدگی بافتایجاد شده درمحل برش تیمارها........................................................ 62

جدول4- 15- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه اندازه نمونه‌های لهیدگی بافت محل

برش (mm) هرس درخت سیب.................................. 62

جدول4- 16- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن اندازهنمو نه‌های لهیدگی بافت محل

برش (mm) هرس درخت سیب.................................. 62

جدول 4- 17- داده‌های مر بوط بهتعداد شاخه‌های به وجود آمده در اطراف محل برش تیمارها................................................. 64

جدول4- 18- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه شمارش تعداد شاخه‌های به وجود آمده دراطراف

محل برش هرس درخت سیب.................................... 64

جدول4- 19- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن شمارش تعداد شاخه‌های به وجود آمدهدراطراف محل برش هرس درخت سیب........................ 64

جدول 4- 20- داده‌های مربوط به کالوس (پینه) به وجود آمده در اطراف محل برش تیمارها................................................. 65

جدول4- 21- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه اندازه نمو نه‌های کالوس (پینه)به وجود آمده در اطراف محلبرش

(mm)هرس درخت سیب...................................... 66

جدول4- 22- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن اندازه نمو نه‌های کالوس (پینه)به وجود آمده در اطراف محل

برش (mm)هرس درخت سیب................................... 66

جدول 4- 23- داده‌های مربوط بهنمونه کارایی عملکرد تیمارها. 68

جدول4- 24- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه کارایی عملکرد تیمارها (kg/cm²)هرس درخت سیب................................................ 68

جدول4- 25- نتیجه مقایسه میانگین‌ها به روش دانکن کارایی عملکرد تیمارها (kg/cm²)هرس درخت سیب...................................... 68

جدول 4- 26- داده‌های مربوط بهکیفیت میوه از نظر رنگ و وزن تیمارها 69

جدول4- 27- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه کلاس رنگ مربوط به کیفیت میوه هرس درخت سیب................................................ 70

جدول4- 28- نتیجه مقایسه میانگین به روش دانکن کلاس رنگ مربوط به کیفیت میوه هرس درخت سیب............................................ 70

جدول4- 29- تجزیه واریانس آزمایش مطالعه کلاس وزن مربوط به کیفیت میوه هرس درخت سیب................................................ 71

جدول

فهرست نمودار­ها

عنوانصفحه

نمودار2- 1- مقایسه هزینه ها بین هرس پنوماتیکی و هرس دستی (سنتی) 14

نمودار4- 1- مقایسه میانگین زمان انجام کار قیچی ها در هزار متر مربع 52

نمودار4- 2- مقدار نیرو و زمان اعمال نیرو برای سه نوع قیچی 58

 فهرست شکل­ها

عنوانصفحه

شکل 1- 1- درخت پس از هرس و پیش از هرس................... 4

شکل 1- 2- تقسیم بندی انواع پیرایش....................... 6

شکل 3- 1- باغ مورد مطالعه............................... 23

شکل 3- 2- شماتیک نحوه تقسیم بندی باغ درخت سیبرقم زرد لبنانی مورد مطالعه........................................................ 26

شکل 3- 3- ابتدای بلوک‌های مورد آزمایش.................... 26

شکل 3- 4- تراکتور باغی گلدونی 930 ....................... 26

شکل 3- 5- قیچی پنوماتیکی مورد مطالعه.................... 27

شکل 3- 6- قیچی برقی مورد مطالعه......................... 27

شکل 3- 7- قیچی دستی مورد مطالعه......................... 27

شکل 3- 8- تیغه قیچی‌های مورد مطالعه...................... 28

شکل 3- 9- پوشش دهی تاشعاع 20متری و اتصال قیچی ها به دستگاه قیچی پنوماتیکی........................................................ 29

شکل 3- 10- اجزا و نحوه کار قیچی برقی.................... 30

شکل 3- 11- نمای بالا از قیچی دستی........................ 30

شکل 33- 12- قبل و بعد از هرس و نحوه هرس با قیچی دستی .... 31

شکل 3- 13- قبل و بعد از هرس و نحوه هرس با قیچی پنوماتیکی31

شکل 3- 14- قبل و بعد از هرس و نحوه هرس با قیچی برقی..... 32

شکل 3- 15- نمای نحوه اتصال به تراکتور قیچی پنوماتیکی ... 33

شکل 3- 16- نحوه اتصال شیلنگ قیچی به خروجی کمپرسور باد دستگاه قیچی پنوماتیکی........................................................ 33

شکل 33- 17- شماتیک نحوه اتصالاجزا قیچی برقی............... 34

شکل 3- 18- شارژ باطری و شماتیک نحوه شارژ باطری.......... 34

شکل 3- 19- کرنو متر موبایل برای اندازه‌گیری زمان......... 35

شکل 3- 20- نحوه صحیح در دست گرفتن قیچی دستی واندازه‌گیری وزن قیچی

به همرا ه تکیه گاه توسط ترازوی کفی...................... 36

شکل 3- 21- اندازه‌گیری میزان سوخت تراکتور................ 38

شکل 3- 22- سیم کشی و بسته بندی باطری در کوله پشتی قیچی برقی 38

شکل 3- 23- کولیس دیجیتالی و نحوه اندازه گیری قطر داخلی و قطر خارجی 40

شکل 3- 24- شاخه به وجود آمده در اطراف محل برش .......... 40

شکل 3- 25- کالوس به وجود آمده در محل برش ............... 41

شکل 3- 26- علایم نفوذ قارچ سیتوسپورایی، میکروسکوب بینوکلر و میکروسکوب معمولی.................................................. 42

شکل 3- 27- اندازه گیری ارتفاع از سطح زمین، اندازه گیری قطر تنه و میزان بار .................................................... 43

شکل 3- 28- نمونه رنگ میوه براساس کلاس رنگ ............... 44

شکل 3- 29- ترازو مخصوص اندازه گیری وزن میوه با دقت01/0 گرم 45

شکل 3- 30- نمای شبکه بندی و تعیین تکیه گاه قیچی ........ 46

شکل 3- 31- نمای شبکه بندی شده تیغه قیچی................. 47

شکل 3- 32- نمای تکیه گاه و محل اعمال نیرو............... 47

شکل 3- 33- نمای دو طرف قیچی دستی ....................... 48

شکل 4- 1- نحوه انجام هرس توسط تیمار (a1) ................ 49

شکل 4- 2- نحوه انجام هرس توسط تیمار (a2) ................ 49

شکل 4- 3- نحوه انجام هرس توسط تیمار (a3)................. 50

شکل 4- 4- اندازه‌گیری نیروی دستبه قیچی دستی ............. 55

شکل 4- 5- اندازه‌گیری سوخت، نحوه اتصال شافت تراکتور به دستگاه قیچی پنوماتیکی............................................... 57

شکل 4- 6- نمای نحوه تقسیم بندی و سیم کشی باطری قیچی برقی 57

شکل 4- 7- نمونه شاخه‌های علامت زده شده برای بررسی اثرات برش59

شکل 4- 8- درختان مشخص شده مربوط به هر تیمار............. 59

شکل 4- 9- نحوه بررسی لهیدگی بافت تیمار (تیمارa1)در بهترین شرایط برش60

شکل 4- 10- نحوه بررسی لهیدگی بافت تیمار (تیمارa1) در بدترین شرایط برش........................................................ 60

شکل 4- 11- نحوه بررسی لهیدگی بافت تیمار (تیمارa2)........ 61

شکل 4- 12- نحوه بررسی لهیدگی بافت تیمار (تیمارa3) ....... 61

شکل 4- 13- تعداد شاخه‌های به وجود آمده تیمار (تیمارa1) ... 63

شکل 4- 14- تعداد شاخه‌های به وجود آمده تیمار (تیمارa2) ... 63

شکل 4- 15- تعداد شاخه‌های به وجود آمده تیمار (تیمارa3) ... 63

شکل 4- 16- اندازه گیری کالوس به وجودآمده در اطراف محل برش65

شکل 4- 17- میکروسکوپ بینوکلر، میکروسکوپ معمولی.......... 66

شکل 4- 18- میزان باردرخت در هر3 تیمار.................... 67

شکل 4- 19- نمونه رنگ میوه سیب طبقه بندی شده طبق کلاس رنگ 70

شکل 4- 20- نمونه وزن میوه سیب طبقه بندی شده طبق کلاس رنگ،ترازو اندازه گیری با دقت 01/0گرم ......................................... 71

شکل 4- 21- تنش ون مایزز تیغه برش........................ 72

شکل 4- 22- تنش ون مایزز تیغه پایینی..................... 72

شکل4- 23- شماتیک ضبط مکانیزم کاری قیچی دستی............. 72

اصل اول

کلیات

 1- 1- مقدمه

بیشتر گیاهان باغبانی به ویژه چند ساله‌های چوبی اگر در شرایط محیطی منا سب بدون دخالت انسان رشد کنند، پس از چند سال به درختان ویا درختچه‌هایی با شاخسارهای متراکم تبدیل خواهند شد، چه از نظر میزان وکیفیت باروری و چه از نظر شکل ظاهری مطلوب نخواهند بود. در اینگونه گیاهان، شاخه‌ها مزاحم رشد همدیگر بوده که دچار پیچدگی و خمیدگی می‌شوند. از سویی به دلیل پر برگی، نور کافی به درون شاخساره گیاه نمی‌رسد به تدریج برگ‌ها و شاخه‌های وسطی شاخساره خشک می‌شوند و از بین می‌روند و تولید گل و میوه محدود به سطح برونی شاخساره گشته و میزان محصول کم می‌گردد. برای جلوگیری از این امر و ایجاد شکل و حالت مناسب در گیاه، باید آن را هرس[1] وبه نحوه دلخواه پیرایش کرد.1-

 

1- 1- 1- تعریف هرس

به طور کلی هرس عبارتند از قطع کامل یا جزیی شاخه، ریشه، پوست، برگ و یا گل و میوه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه می‌باشد، که یکی از عملیات مهم باغبانی است که از حدود سه هزار سال پیش شناخته شده و مورد استفاده قرار گرفته است.

دلایل و فواید هرس کردن را می‌توان به شرح زیر خلاصه کرد:

1 - حذف شاخه‌های مزاحم، آفت زده و بیمار و شکسته جهت حفظ و تامین سلامت گیاه.

2- ایجاد شرایط مناسب جهت ورود نور و هوا به درون شاخسار و خلوت ساختن نقاط شلوغ و متراکم آن به منظور تولید محصول بیشتر و مرغوبتر.

3- ایجاد شکل ویزه در شاخسار گیاه، این امر در میوه کاری و نیز در شکل سازی گیاهان جهت تزیین باغ و باغچه از اهمیت خاصی برخوردار است.

4- ایجاد تعادل بین شاخساره و ریشه، بویزه هنگام نشاکاری وجابه جا کردن گیاه، جهت تضمین موفقیت و ایجاد در رشد اولیه سریعتر گیاه.

5- جوان ساختن درختان مسن از طریق حذف شاخه‌های پیر و وادار کردن درخت به تولید شاخه‌های جدید، جهت بالا بردن قدرت باردهی.

6- پیش یا پس انداختن باروری گیاه و تنظیم گل دهی و ایجاد تعادل بین رشد رویشی و میزان محصول و بالا بردن کیفیت.

7- محدود کردن رشد و کوتاه ساختن برای تسهیل عملیاتی مانند سمپاشی، و برداشت محصول و نیز به دلایل تزینی.

 

1- 1- 2- زمان هرس

بسته به نوع گیاه و هدف از هرس این کار در دو موقع از سال انجام می‌شود: الف- هرسی که در هنگام خفتگی یا خواب زمستانه انجام می‌شود و هرس سیاه یا هرس زمستانه نامیده می‌شود. ب- هرسی که در دوره فعالیت گیاه، یعنی هنگامی گیاه دارای برگ و یا گل و میوه است انجام می‌گیرد و هرس سبز یا هرس تابستانه نام دارد. در مورد هر دو نوع هرس باید به این نکته توجه نمود که اصولا هرس در هر زمان انجام شود باعث تاخیر در باروری نهال‌های جوان و کم شدن محصول درختان بارور می‌شود، بنابراین باید در تمام انواع هرس جانب تعادل رعایت گردد و قطع اندام‌های گیاه تنها به مقدار لازم و در نهایت احتیاط انجام پذیرد.

 

الف - هرس سیاه یا زمستانه

این هرس‌ها از آنجا که در زمانی انجام می‌شوند که گیاه فاقد برگ و در حال خفتگی است بیشتر مرسومند چون اولا در این هنگام شاخه‌های بدون پوشش، قابل مشاهده هستند و به راحتی می‌توان به آنها دسترسی پیدا کرد وآنهایی را که باید به طور کامل و یا جزیی حذف شوند با دیدی باز برگزید، ثانیا چون گیاه در این زمان فعالیت زیستی چندانی ندارد میزان آسیب حاصله از هرس به حداقل کاهش می‌یابد.از هرس‌ها مهمترین گام در تشکیل شاخه‌های اصلی درخت یا بوته آینده به شمار می‌روند و در حقیقت مبنا و اساس شکل آینده گیاه را تشکیل می‌دهند. علاوه بر این هرس ها، حذف شاخه‌های شکسته، بیمار وآفت زده نیز باید در زمستان پیش از فعال شدن گیاه انجام شود زیرا این نوع شاخه‌ها معمولا پناهگاه و منبع انتشار آفات و بیماری‌ها هستند (خوشخوی، 1383). اصولا زمان این هرس پس از ریزش برگها در پاییزه شروع ودر اواخر زمستان با شروع جریان یافتن شیره گیاهی و پف کردن شکوفه‌ها خاتمه می‌یابد و در درختان میوه سردسیری مانند سیب، گلابی، زردآلو و آلو، نکته قابل ذکر این است که چنانچه هرس آنها در اوایل زمستان صورت گیرد وچون تاج درخت برای جوانه‌های داخل درخت خود یک عامل حفاظت از سرما به حساب می‌آید ممکن است با هجوم سرما و یخبندان شدید شاخه‌های هرس شده و جوانه‌های سطح جانبی تاج آن در معرض سرمای شدید و کشنده قرار گیرند و در نتیجه منجر به یخ زدن نوک شاخه‌ها و خشک شدن آنها گردد و به همین علت توصیه می‌گردد که در مناطق خیلی سرد هرس را تا اواخر زمستان و قبل از به جریان افتادن شیره گیاهی به تعویق بیاندازند (پیش بین، 1384).

 

1- 1- 3- انواع هرس

الف- هرس شاخه

در بین اعضا مختلف یک گیاه تعداد و نحوه رشد شاخه‌ها مهمترین عامل تعیین کننده در نحوه و اندازه پایداری آن در مقابل فشارهای ناشی از وزن میوه، باد و برف ویخبندان زمستانه به شمار می‌رود. افزون بر این چگونگی قرار گرفتن شاخه‌ها و زاویه آنها با تنه و شاخه‌های اصلی‌تر به میزان زیادی روی قدرت باروری گیاه و تحمل آن دربرابر شرایط نامساعد چون تاثیر می‌گذارد به این دلایل در هنگام هرس شاخه‌های یک گیاه باید دقت زیادی به کار برد و همواره شکل و اندازه نهایی آن را در نظر گرفت. به طور کلی شاخه‌های گیاه چوبی را میتوان به دو گروه بارور و نابارور تقسیم نمود. شاخه‌های نابارور عبارتند از: پاجوش، نرک‌ها و شاخه‌های معمولی بی بار (فاقد گل ومیوه).

شاخه‌های بارور عبارتند از: سیخک‌ها و شاخه‌های معمولی بار دهنده (دارای گل ومیوه).

شاخه‌های را برحسب موقعیت آنها می‌توان در دوره استراحت گیاه به دو صورت سرزنی و یا شاخه برداری هرس کرد (طبق شکل 1- 1).

(A) (B)

شکل 1- 1. شکل (A) پیش از هرس، شکل (B) پس از هرس.

شاخه‌هایی که با شماره یک مشخص شده به طور کامل حذف و شاخه‌های شماره دو سرزنی شده‌اند.

هرس شاخه به دو صورت می‌باشد:

1- هرس باردهی

2- هرس فرم (پیرایش)ک

که هر دو هرس باهم اواخر فصل پاییز (هرس پاییزه) یا اواخر زمستان (هرس بهاره) می‌باشد.

 

1- 1- 4- روش‌های هرس کردن

در حال حاضردر سراسر دنیا انواع مختلف هرس با بکار گرفتن وسایلی مانند انواع قیچی و اره که با نیرو‌های دست انجام می‌پذیرد، ولی از آنجا که با گسترش روز افزون جمعیت دنیا نیاز به تولید در سطوح بزرگ بالا رفته و بدلیل گرانی کارگر ماهر این امر در این سطوح قابل اجرا و مقرون به صرفه نیست، به تازگی گرایش بر این است که در صورت امکان درختان و درختچه‌ها به روش‌های ویژه‌ای کشت و توسط ماشین‌های ویژه‌ای هرس مکانیکی شوند.

 

الف- هرس مکانیکی

انجام عملیات هرس توسط ماشین‌های ویژه‌ای مانند قیچی‌های پنوماتیکی و برقی که جز هرس مکانیکی محسوب می‌شود.

 

1- 1- 5- پیرایش درختان و درختچه‌ها

پیرایش عبارت است از دادن شکلی خاص به گیاه و مناسب ساختن آن برای منظورهای معین از جمله این منظورها می‌توان باز کردن میانه تاج برای ورود نور بیشتر، تنظیم ارتفاع وپراکندگی افقی درخت، تقویت شاخه‌های اصلی و بالا بردن قدرت تحمل آنها نسبت به فشار ناشی از وزن میوه و برف ویخ زمستانه، بالا بردن پایداری در برابر باد را نام برد.

انواع پیرایش:

پیرایش به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شود.(خوشخوی، 1383)

شکل1- 2. تقسیم بندی انواع پیرایش.

 هدف از این پژوهش ارزیابی دستگاههای قیچی پنوماتیکی، برقی با توجه به مکانیزه بودن نسبت به قیچی دستی (سنتی) برای هرس باغ درخت سیب در منطقه سمیرم میباشد، آزمایشات انجام شده در این پژوهش شامل بخش آزمایشات میدانی و یک بخش هم به تحلیل‌های استاتیکی توسط نرم‌افزارهای(Abaqus) و(Catia)است.

آزمایشات میدانی باغ سیب رقم زرد لبنانی[2] شامل بررسی: طول مدت زمان انجام کار (سرعت کار)، هزینهها، راحتی کار (عدم خستگی کاری)، بررسی اثرات برش (ایجاد لهیدگی بافت، تعداد شاخه‌های به وجود آمده، ایجاد کالوس (پینه)، علایم نفوذ قارچ سیتوسپورا)، کارایی عملکرد، کیفیت میوه از نظر رنگ و وزن در هنگام هرس توسط هر کدام ازدستگاههای قیچی هرس می‌باشد، به دلیل داشتن شرایط آب و هوایی سرد و مرطوب در منطقه سمیرم و به دلیل هرس مرتب در سالهای گذشته و داشتن سن 13سالگی باغ سیب رقم زرد لبنانی در اواسط فروردین ماه هرس بهاره (هرس سیاه یا زمستانه) به شکل شلجمی توسط قیچی‌های مورد نظر عملیات هرس انجام میگیرد.

در بخش تحلیل نرم افزار‌های(Abaqus) و((Catia به تجزیه تحلیل نیرو‌ها وتنش‌های وارده به تیغه‌های قیچی دستی مورد تحلیل قرار می‌گیرد.

 

1- 2- بیان مسأله

با توجه به اینکه عمده محصولات شهرستان سمیرم، سیب درختی می‌باشد و میوه سیب این شهرستان در سطح جهان شناخته شده و حائز اهمیت از لحاظ طعم، بو، رنگ و در کل مرغوبیت حرف اول را می‌زند. و برای ارتقا بهتر میوه سیب از لحاظ کیفیت و کمیت یکی از نیازها انجام هرس قبل از جوانه زنی، شاخه زایی و گل دهی می‌باشد. برآن هستیم که دستگاه‌های قیچی موجود در زمینه هرس را مورد ارزیابی قرار بدهیم.

 1- 3– اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

اهمیت و ضرورت تحقیق در این است که مکانیزه کردن کشاورزی و باغداری امری است در جهت افزایش عملکرد وصر فه جویی در نیروی انسانی وزمان و همچنین بهبود محصولات کشاورزی از نظر کمی و کیفی می‌باشد. بنابراین در تمام کشورهای پیشرفته دنیا در امر کشاورزی مکانیزه کردن تمام مراحل کاشت، داشت و برداشت امری جدا ناپذیر از عملیات کشاورزی است و این بینش در نتیجه مقایسه‌هایی است که بین روش مکانیزه و سنتی بعمل آمده است. در این راستا ارزیابی وبررسی قیچی‌های هرس (پنوماتیکی، برقی و دستی) انجام دادیم تا بتوانیم بهترین دستگاه قیچی هرس را که علاوه بر توسعه در ایران، آن را به باغداران شهرستان و دیگر مناطق که دارای محصول مشترک می‌باشند معرفی کنیم.

 1- 4- اهداف تحقیق

1- تاثیر نیروی کارانداز هر کدام از قیچی‌های هرس (پنو ماتیکی، برقی و دستی) در انجام هرس

2- بررسی اینکه در اثر برش توسط قیچی‌ها بسته به وسعت لهیدگی و زخم قارچ سیتوسپورا از محل برش نفوذ میکند.

3- دستیابی به ایجاد سطوح کالوس (پینه) در محل برش بعد از هرس.

[1].pruning

[2] . Golden delicious