دانلود فایل

امثال و حکم،آینه‌ی فرهنگ و باورهای قومی و ملی مردم یک محدوده‌ی جغرافیایی یا تاریخی است. با دقت در این آینه می‌توان ویژگی‌های روح جمعی ملتی را در طول تاریخ به روشنی مشاهده کرد. این دقت به شناخت باورها و سبک زندگی یک جامعه منجر می‌شود و می‌توان در مطالعات
جامعهشناسی و سیاسی از آن استفاده فراوان نمود.

از جمله حکیمان متکلم و شاعر که سهم زیادی در امثال و حکم فارسی دارد، نظامی گنجوی است که در ادبیات غنایی و تعلیمی صاحب مقام است.منظومه‌های وی سرشار از سخنان حکیمانه و تعالیم اخلاقی است که با بیانی بلیغ و رسا و اغلب در قالب امثال و حکم تجلی یافته‌اند.

نگارنده در این تحقیق سعی بر آن داشته تا با استخراج ضربالمثل‌ها از سه منظومه‌ی مشهور نظامی، به تحلیل زیباییشناسی و بلاغی ابیات ضرب المثل که از علل رواج آن ها در افواه عامه مردم می‌باشد، پرداخته و نیز تاثیرپذیری نظامی را از فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک قبل از خود و همچنین تاثیر کلام وی را بر فرهنگ عامه مورد بررسی و مداقه قرار دهد.

فصل اول

کلیات طرح

1-1- بیان مسئله

ضرب‌المثل‌ها جملاتی هستند که در طول قرون و اعصار در حافظه‌های تاریخی ملت‌ها رسوخ می‌کنند، و یک ملت در طول حیات خویش از ضرب‌المثل‌ها برای ایجاد ارتباط موثرتر استفاده می‌کند. ضرب‌المثل‌ها ارتباط را ساده‌تر و سریع‌تر می‌کنند و قدرت تاثیر بخشی کلام را فزونی می‌بخشند. در این رساله سعی پژوهنده بر این است که این جملات را از آثار حکیم نظامی گنجوی استخراج کند و آن‌ها را مورد مداقه‌های فرمالیستی و ساختاری قرار دهد تا دریابد که این جملات به لحاظ فرم و چه گونه گفتن از چه ویژگی‌هایی برخوردارند و قوانین حاکم بر ساختار این گونه جملات تا حد توان پژوهنده روشن شود. مسلم است هرگونه پژوهشی از نقصان و خطا بر کنار نخواهد بود و این رساله مدعی نیست که می‌تواند حرف آخر را در این زمینه بزند، اما نتیجه‌ی پژوهش در آمدی است بر دقت‌های فرمالیستی و ساختاری بر روی ضرب‌المثل‌ها. دغدغه‌ی اصلی این پژوهش این است که چه ویژگی‌های فرمی و ساختاری بر یک جمله حاکم است که باعث می‌شود آن جمله مجوز ورود به قلمرو ضرب‌المثل‌ها را دریابد و آیا ورود به قلمرو ضرب‌المثل‌ها بدین معنیست که این گونه جملات همیشه در این قلمرو باقی می‌مانند یا برحسب تحولات اجتماعی و تاریخی و زبانی احتمال خروج از این حوزه را هم دارند.

1-2- هدف تحقیق

هدف از این پژوهش بررسی زیبایی شناسی و بلاغی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه‌ی نظامی گنجوی است.

1-3- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه‌های آن

به تحقیق ضرب‌المثل‌ها نمونه‌های نهایی فرم‌های ادبی هستند که توانایی رسوخ به ذهن جامعه را دارند، به طریق اولی دریافتن ویژگی‌های فرمالیستی جملاتی که در ذهن نسل‌های فارسی زبان در طول قرون و اعصار رسوخ کرده است، از اهم پژوهش‌های ادبی به شمار می‌رود. با این گونه پژوهش‌ها اسرار زیبایی شناختی شاهکارهای آثار هنری تا حدی روشن می‌شود و بلاغت متون کهن پارسی مورد واکاوی قرار می‌گیرد.

1-4- سوالات و فرضیه‌های تحقیق

سوالاتی که در این پژوهش دغدغه‌ی ذهنی پژوهنده خواهد بود موارد زیر است:

1- چه ابیاتی از آثار نظامی وارد قلمروی ضرب‌المثل‌ها شده است؟

2- چه ضرب‌المثل‌هایی از فرهنگ عامه وارد آثار نظامی شده است؟

3- آیا نظامی به ضرب‌المثل‌های زبان فارسی افزوده است یا بیشتر از آن وام گرفته است ؟

4- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه سطحی از زندگی معیشتی بهره گرفته‌اند؟برای نمونه زندگی معیشتی کشاورزی و روستایی، معیشتی - شهری و درباری و ... .

5- ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه ویژگی‌های فرمی برخوردارند؟ مثلا عنصر مسلط بر انواع تشبیه کدام است؟ یا نوع استعاره‌های موجود در ضرب‌المثل‌ها از چه گونه‌ای است؟

6- ضرب‌المثل‌های موجود درآثار نظامی با بافتی که در آن به کار رفته است چگونه ارتباطی دارد؟ آیا اقتضای داستان و روایت است که نظامی از این ضرب‌المثل استفاده می‌کند و یا اینکه ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی جهت نمایش و به رخ کشیدن معلومات شاعر است؟ و ارتباط چندانی با بافت متن و روایت ندارد؟

7- ضرب‌المثل‌ها در واقع از پشتوانه‌های فرهنگی یک شاعر حکایت می‌کنند و توانایی او را در تسلط به میراث شفاهی و کتبیش نشان می‌دهند. ضرب‌المثل‌های موجود در آثار نظامی از چه پشتوانه‌های فرهنگی اخذ شده است؟ آیا تماماً از فرهنگ عامه است یا از قرآن و حدیث و اقوال متصوفه یا سایر حوزه‌های فرهنگی در جهان اسلام نیز بهره برده است؟

فرضیه‌های تحقیق:

این پژوهش بر این فرضیه استوار است که آثار نظامی مشحون از ضرب‌المثل‌های برساخته‌ی خود او و ضرب‌المثل‌هایی که او از تمام پشتوانه‌های فرهنگیش اخذ کرده، می‌باشد و در حوزه‌های فرمی از تصویرها و تشبیهات ملموس و محسوس استفاده کرده است و در حوزه‌ی زبان نیز از ساده‌ترین لغات استفاده کرده و نحو جملات او باید نزدیک به نحو طبیعی گفتار باشد تا این ویژگی‌ها باعث شود این جملات به سادگی در اذهان رسوخ کند. به لحاظ موسیقایی نیز از موسیقی قدرتمندی برخوردار است.

1-5- مدل تحقیق

تحلیلی - توصیفی

1-6- تعریف عملیاتی متغیرها و واژه‌های کلیدی

ضربالمثل: مثل جملهای است مختصر، مشتمل بر تشبیه یا مضمون حکیمانه که به واسطه‌ی روانی‌ الفاظ، روشنی معنی و لطافت ترکیب بین عامه مشهور شده و آن را بدون تغییر و یا با تغییر جزئی در محاورات خود بهکار می‌برند.

زیبایی‌شناسی: زیبایی‌شناسی دانشی است که راجع به هنر و احساس زیبایی گفتگو می‌کند و به انسان حس تشخیص زیبایی‌ها و لذت بردن از آن ها را ارزانی می‌کند.

بلاغت: ادای معنی زیبا و روشن با الفاظی شیوا که اثرش در دل به طوری باشد که دل را برباید و متناسب و در عین حال مقتضای حال مخاطبین هم باشد.

1-7- روش تحقیق

اسنادی - کتابخانه‌ای

1-8- قلمروی تحقیق

با تحقیق در پیشینه‌ی ضرب‌المثل‌ها، به چگونگی کاربرد آن‌ها (بررسی زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها) در آثار نظامی پرداختم.

1-9- جامعه و حجم نمونه

با روش کتابخانه‌ای، از میان آثار نظامی، سه منظومه «خسرو و شیرین»، «هفت پیکر» و « لیلی و مجنون » که حاوی بیش‌ترین ابیات ضرب‌المثل می‌باشند را مورد مطالعه و بررسی قرار دادم.

دریافت فایل

تحلیل و بررسی بلاغی و زیبایی‌شناسی ضرب‌المثل‌ها در سه منظومه شعری نظامی گنجوی

یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 23:05

0 نظر

تحلیل عنصر شخصیت در رمان یاران حلقه

چکیده

یاران حلقه، شاهکار پروفسور تالکین، قلمرویی زیباست که قوانین و ضوابط حاکم بر آن تحت اراده و قدرت الهی است. سرزمین میانه آن چنان با ظرافت و دقت بوسیله اصول اخلاقی پی ریزی شده است که معنای تمام اعمال آن را می توان با اصطلاحات و تعاریف علوم ریاضی تطبیق داد. هدف تحقیق واکاوی ابعاد رمان یاران حلقه، علی الخصوص آگاهی در جهت تقویت ذهن قشر شائق و علاقه مند به مطالعۀ رمان و دادن آگاهیهای متنّوع به آنها، خواهد بود. با توجّه به انواع روشهای تحقیق در علوم انسانی برای پژوهش در موضوع پایان نامه، روش توصیفی تحلیل محتوا، مناسب این پژوهش است.

موضوع داستان نبرد خیر و شر است که سابقه دیرین در میان ابناء بشر و اقوام مختلف دارد. داستانی برخاسته از کتاب مقدس و رمانس ها و افسانه های قرون وسطایی؛ آن روی دیگر سکه ، دنیای پریان ، اژدهایان، جادوگران، جنگل های سحر شده و از همه مهمتر اساطیر ژرمنی و اسکاندیناوی است، که اصول زیباشناختی آن پیوستگی تنگاتنگی با هنر و فرهنگ کلاسیک مغرب زمین دارد. از نظرگاه تاریخی و باورهای باستانی حلقه مفهوم حاکمیت و پادشاهی را داراست ، درست همانند حلقه قدرت در ارباب حلقه ها؛حلقه و نیروی افسانه ای آن نماد قدرت و قدرت طلبی معرفی می شود و حوادث بعدی داستان را رقم می زند تا مخاطبان، دنیای خیالی تالکین را پیش چشمان خود آورند و این جهان تازه را به عنوان امری واقعی بپذیرند و باور کنند.

کلید واژه ها:تالکین،رمان،ارباب حلقه ،قدرت ،خیر ،شر

فهرست مندرجات

سرآغاز سخن1

یادداشتهای مقدمه9

فصل اوّل

معرفی پروفسور تالکین ،آثار و اندیشه های او

1- 1 زندگی نامه تالکین11

1-2آثار تالکین14

1-2-1 رمان و داستان‌های بلند14

1-2-1-1 سیلماریلیون(silmarilion)14

1-2-1-2 هابیت(Hobbit)15

1-2-1-3 داستان‌های سه‌گانه ارباب حلقه‌ها19

الف : رمان یاران حلقه19

ب : دو برج:(Two towers)................................................................................................................................................21

پ :بازگشت پادشاه (the retorn of the king)..........................................................................................................22

1-2-1-4 فرزندان هورین(children of hurin)23

1-2-2 داستان های کوتاه24

1-3 اشعار27

1-4 اندیشه های تالکین28

1-5 افتخارات و عناوین علمی تالکین31

فصل دوّم:

تعاریف و کلیات

2-1 تعریف رمان35

2-2 مروری بر تاریخچه رمان36

2-3 وضعیت رمان معاصر در انگلستان42

2-4 عناصر داستان46

2-5 شخصیت و شخصیت پردازی47

2-5-1تعریف شخصیت47

2-6تقسیم بندی شخصیت47

7-2-2 شخصیت های قراردادی48

7-2-3شخصیت های نوعی49

7-2-4 شخصیت های تمثیلی49

7-2-5 شخصیت نمادین49

7-2-6شخصیت همه جانبه49

فصل سوّم :

تحلیل عنصر شخصیت در رمان یاران حلقه

درآمد52

3-1 وجوه شباهت داستان هابیت و ارباب حلقه ها53

3-2تفاوت هابیت و ارباب حلقه ها55

3 – 3دورف(Dwarves) 57

6 –3-1 گیل- گالاد(gil _gallad)61

6-3-2گالادریل (Galadriel)62

6-3-3الروند(Elrond)64

6-3-4لگولاس (Legolas)66

6-3-5گلورفیندل GlorFindel67

3-7ترول(Troul)68

3-8هابیت ها (Hobbits)69

3-8-1فورودو بگینز (forodo baggins)77

3-8-2سام گامگی (sam gamgee)80

3-8-3گالوم82

3-8-4پیپین(pipin)84

3-8-5مری برندی بایک (merry brandy back)85

3-8-6ماگوت دهقان (Furmermaggot)86

3-9ایستاری ( Istari)87

3-9-1سارومان(saruman)87

3-9-2گندالف(Gondalf)89

3-10 سائورون Sauron91

3-11یگانه حلقه قدرت93

3 -12گلدبری (Goldberry)100

3-13تام با مبادیل (tom bumbudil)101

3-14 برومیر (Beromir)103

3-15آراگورنAragorn105

3-16 نارسیل (narsil)108

3-17الندیل(Elendil)110

3-18 ایسیلدور (Isildur)112

3- 19 نزگول ( Nazgul) یا اشباح حلقه (Ring-Wraiths)113

3-20 بارلی‌من باتربارbarliman Butterbur115

یادداشتهای فصل سوم116

فصل چهارم:

نتیجه گیری

حاصل سخن118

یادداشتهای فصل نتیجه گیری123

کتاب نامه124

هوالعلیم

سرآغاز سخن

1تریلوژی[1] (Trilogy) ارباب حلقه‌ها یکی از محبوب‌ترین و جذاب‌ترین آثار ادبی جهان است. اثری که مورد استقبال و اقتباسات فراوانی واقع شد و شهرت فراوانی نصیب خالقش جان رونالد روئل تالکین نمود. نمونه‌های زیادی از این اقتباسات را می‌توان در حوزه‌های مختلف هنری از قبیل سینما، موسیقی، تئاتر، نمایش و … یافت.از جمله: فیلم معروف ارباب حلقه‌ها به کارگردانی پیتر جکسون (peter Jackson) ، سمفونی ارباب حلقه‌ها به آهنگ‌سازی هاوارد لزلی شور(Howard leslie shore) ، تئاتر ارباب حلقه‌ها و... . بنابراین تأثیر هنر کلاسیک و گوناگونی مظاهر و جلوه‌های آن به طور کاملاً محسوسی در شخصیت‌ها، صحنه پردازی‌ها، اشعار، ترانه‌های این اثر، بازتاب یافته است .

هنر و فرهنگی که امروزه محققان ریشه‌های آن را در یونان باستان می‌جویند و آغاز آن را به دو جزیره، مینوس(minos) و دیگری تمدن میسن(mycene) نسبت می‌دهند(مرزبان، 1373: 57). علاقه و آشنایی وافر نگارنده به فرهنگ و هنر کلاسیک غربی، ظهور شخصیت‌های افسانه‌ای و اسطوره‌ای، وجود عوامل متافیزیک، حس کنجکاوی را قم این سطور را پیرامون این اثر برانگیخت. در میان آثار تالکین رمان ارباب حلقه‌ها از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. به گونه‌ای که شخصیت‌های دیگر داستان‌های تالکین مثلهابیت، ماجراهای تام

بامبادیل، سیلماریلیون، در این رمان به منصه ظهور می رسند، و رگ و ریشه ی خود را پیدا می‌کنند. لذا پرسش اصلی تحقیق درباره عنصر شخصیت در رمان یاران حلقه هااولین قسمت از تریلوژی ارباب حلقه‌هااست . در این رساله سعی شده است اطلاعات جامع و مستندی نسبت به پیشینه و ویژگی‌های شخصیت‌های رمان مزبور داده و عموما درباره موضوعات ذیل بحث می‌شود:

I: شخصیت‌های اصلی رمان یاران حلقه‌ کدامند ؟ و هر یک نماد چه قدرت و پیام هستند؟

II: اهداف نویسنده از نگارش رمان مزبور چیست؟

III: آیا رمان یاران حلقه‌ می‌تواند صحنه نمایش تقابل دو نیروی خیر و شر باشد؟

IV: آیا حلقه قدرت از خود اراده و برتری نشان می‌دهد؟

V: نویسندة رمان یاران حلقه کیست؟ و چگونه می‌اندیشد؟

پیشینه تحقیق

بعد از اکران فیلم معروف و هالیوودی ارباب حلقه‌ها در کشورمان آثار تالکین بیشتر و بیشتر مورد بررسی و مطالعه قرار گرفتند. بنابراین بسیاری از صاحب‌نظران اقتباس سینمایی را مدنظر قرار داده‌اند و بدین گونه آثار تالکین در مرتبه بعدی قرار گرفتند. نمونه‌ای زیادی را می‌توان از این دست نامبرد که نگرش کاملاً سینمایی به رمان ارباب حلقه‌ها دارند ،برای مثال مقاله ای کوتاه با عنوان 2«افسون قدرت و افسانه حلقه‌ها»2 در ماهنامه نقد سینما به چاپ رسیده است، که به بررسی ماجرای فیلم ارباب حلقه‌ها و بازیگران شخصیت‌های آن می‌پردازد و همچنین از صحنه پردازی‌ها و کارگردانی فیلم اطلاعات نسبتاً دقیقی به دست می‌دهد.

مقاله‌ای دیگر با عنوان 3« فرمانروای حلقه‌ها در سیمای اساطیر» 3به قلم آقای مازیار میری هادی‌زاده به طبع رسیده است که به صنعت ساختن حلقه‌های جادویی و انگیزه ساختن حلقه قدرت اشاره می‌کند و به نقد اسطوره‌ای بعضی از شخصیت‌ها می‌پردازد و با آوردن شواهدی از کتاب مقدس و تطبیق آن با بعضی از موضوعات و مسائل مطرح شده تعبیر جدیدی عرضه می‌کند. برای مثال او نظام پست و دروغین سائورن(Sauron) را محکوم به زوال و نابودی می‌داند و ارزش‌های نیکی و خصایل پسندیده هابیت ها( Hobbits) را بر می‌شمرد و سرانجام اهریمن به دست کوچک‌ترین و پیش پا افتاده‌ترین مردمان نابود می‌شود.

آقای جوزف پی یرس(Joseph pears) از منتقدان آثار تالکین در مصاحبه‌ای با مجله زنیت(Zenit) مورخه 15 نوامبر 2001 در نیویورک جادو و رئالیسم(Magic) داستانی را در آثار تالکین مورد بحث قرار می‌دهد و به ارائه باورها و ذهنیت‌های نویسنده می‌پردازد. او تالکین را مردی معتقد به مسیحیت و ارزش‌های دینی معرفی و تأثیر رمان ارباب حلقه‌ها را در جامعه مدرن امروزی مثبت و سازنده قلمداد می‌کند.

کتابی با عنوان4 « تالکین خالق ارباب حلقه ها» 4نوشته مایکل کورن(ichalmو coren ) ترجمه منصوره بیطرف ، کتابی مهم و وارزشمند در خصوص زندگی نامه، عادات ، رفتارها و مسافرت های تالکین به حساب می آید.

البته آقای مایکل کورن زندگی افراد دیگری از جمله جی. کی. چسترتون (G.K. Chesterto)، اچ. جی. ولز.(H.G.Wells) و سرآرتور کانن دویل (Sir Arthor Conan Doyle) نویسنده ماجراهای شرلوک هلمز را نیز به رشته تحریر در آورده است. او گزارشگر رادیو و تلویزیون در تورنتو است. این کتاب ملاقات ها و حوادث مهم زندگی شخصی و حرفه ای، یعنی از دوران کودکی تالکین تا به شهرت رسیدن و سرانجام مرگش را در شش بخش شامل می شود.5 «اطلس سرزمین میانه»5 اثر کارن وین فونستاد، نیز منبعی مهم و مستند در خصوص جغرافیا، نقشه ها و نقاشی های تالکین، است که نتیجه سال ها تلاش فونستاد و دقیق شدن در متن نوشته های استاد تالکین است. فونستاد، استاد کارتوگرافی پس از مطالعه ارباب حلقه هاو هابیت، بشدت تحت تاثیر این آثار قرار گرفت و حاصل کار صدها نقشه، دیاگرام،راهنمای سفر، وضعیت آب و هوا، پوشش گیاهی و زبان ها و اطلاعات جمعیت شناختی در طول تاریخ سرزمین میانه یعنی از دوران اول تا پایان دوران سوم، می باشد. علاقه مندان دنیای تالکین چیزهای فراوانی برای آموختن از اطلس سرزمین میانه خواهند داشت.

اما در خارج از کشور به فهرست گسترده‌ای از مقالات و کتب پیرامون جهان خیالی تالکین، زندگی‌نامه، اندیشه‌ها و … برمی‌خوریم که بسیاری از آنان تاکنون به فارسی ترجمه نشده‌اند.

برای مثال می‌توان به منابع و مآخذ ذیل اشاره کرد:

BIBLIOGRAPHY

BOOKS BY J.R.R. TOLKIEN

These are some of the works by].R.R. Tolkien that were published during his lifetime. I have included the names of the original publishers, but the works are now available in many and various editions.

Sir Gawain and the Green Knight. Edited by].R.R. Tolkien and E. V. Gordon. Oxford: Clarendon Press, 1925.

The Hobbit: or There and Back Again. London: George Allen and Unwin, 1937.

"On Fairy-Stories," In Essays Presented to Charles Williams. London:

Oxford University Press, 1947.

Farmer Giles of Ham. London: George Allen and Un win, 1949.

The Fellowship of the Ring. Being the first part of The Lord of the Rings.

London: George Allen and Unwin, 1954.

The Two Towers: Being the second part of The Lord of the Rings. London:

George Allen and Unwin, 1954.

The Return of the King: Being the third part of The Lord of the Rings.

London: George Allen and Unwin, 1955.

The Adventures of Tom Bombadil and Other verses from the Red Book.

London: George Allen and Unwin, 1962.

Tree and Leaf. London: George Allen and Unwin, 1964

Smith of Wootton Major. London: George Allen and Un win, 1967.

As well as these titles, others by Tolkien were published
after his death.

They include uncompleted works that were later edited andcollections of essays. Tolkiens son Christopher has also edited twelve volumes of the History of Middle- earth series.

The Father Christmas Letters. Edited by Baillie Tolkien. London: GeorgeAllen and Unwin, 1976.

The Silmarilion. Edited by Christopher Tolkien. London: George Allen andUnwin, 1977.

Unfinished Tales of Numenor and Middle-earth. Edited by Christopher Tolkien. London: George Allen and Un win, 1980.

The Letters of JR.R. Tolkien. Edited by Humphrey Carpenter with Christopher Tolkien. London: George AlIen and Unwin, 1981.

Mr. Bliss. London: George Allen and Unwin, 1982. Finn and Hengcst.Fragment and the Episode. Edited by
Alan Bliss. London: George Allen and Unwin, 1982.

The Monsters and the Critics and Other Essays. Edited by ChristopherTolkien. London: George AlIen and Unwin, 1983.

BOOKS ABOUT J. R. R. TOLKIEN

There are several books about Tolkien but some of them, frankly are to be avoided. The following are very good indeed.

Carpenter, Humphrey. ] .R.R. Tolkien: A Biography. Lon don: George Allen and Unwin, 1977.

Carpenter, Humphrey.: C.S. The Inklings Lewis, ].R.R. Tolkien, Charles Williams, and their friends. London: George Alien and Unwin, 1978.

Foster, Robert. The Complete Guide to Middle-earth: from The Hobbit to The Silmarillion. New York: Ballan tine Books, 1978.

Pearce, joseph, Tolkien: Man and Myth. San Francisco: Ignatius, 1998.

Rosebury, Brian. Tolkien: A Critical Assessment. New York: St. Martins Press, 1992.

Tolkien, John, and Priscilla Tolkien, The Tolkien Family Album. New York:

Houghton Miffiin, 1992.

به‌طورکلی می‌توان گفت که بیشتر پژوهشگران به نقد فیلم و شخصیت‌های آن پرداخته‌اند نه به رمان و آثار تالکین.

در حالی که نویسنده رمان با بهره‌گیری از شیوه توصیف و اطناب سعی در بسط و گسترش ماجراها و قهرمان‌های خیر و شر دارد و برخلاف آنچه ممکن است تصور شود،به ارائه باورها و ذهنیت‌ها و زمینه‌های رفتاری و روانی فردی و قومی حاکم بر فضای فرهنگی و عاطفی زیستگاه نگارنده رمان می‌پردازد و پیوستگی تنگاتنگی با اسطوره‌شناسی، جغرافیا، قومیت‌ها و افسانه های غربی دارد. تالکین در حوزه تخیل و برانگیختن عواطف و احساسات خواننده و پردازش متن بسیار ماهر و پرتجربه ظاهر شده است .

با توجه به انواع روش‌های تحقیق در علوم انسانی روش توصیفی تحلیلی محتوا مناسب این پژوهش است. با تحقیق توصیفی نگارنده به دنبال چگونگی و چیستی موضوع این رمان و عناصر و شخصیت‌های آن است. بنابراین باید ویژگی‌ها، عناصر و ماجراهای جهت دهنده و سرنوشت‌ساز و شخصیت‌های برجسته رمان مزبور را کاوش و مطالعه نمود و ارتباط بین متغیرهای داستان را بررسی کرد. با روش استقرای تام امکان دستیابی و شناخت قضایای کلی داستان و فرایندها و مقاطع تعیین کننده آن، میسر است. با توجه به گستردگی و طولانی بودن ماجراها و ظهور شخصیت‌های ریز و درشت، تأثیر نیروهای نامرئی در شکست و پیروزی قهرمانان مدنظر است و توصیف کمی و کیفی و عینی محتوای مفاهیم به صورت منظم و مبسوط صورت می‌گیرد. تجزیه و تحلیل و توصیف شخصیت‌ها، از اهداف اصلی روش تحلیل محتوا است. در این پژوهش اطلاعات مورد نیاز خود را با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای و سند کاوی و به صورت استقرای تام استخراج می‌کند. در سند کاوی با بهره‌گیری از ابزار برگه های یادداشت اطلاعات را جمع‌آوری و با بهره‌گیری از فنون تحلیل محتوا، مطالب این پایان نامه پس از مقوله بندی، ارائه تعاریف، تطبیق مطالب، به شکل توصیفی و نیز بیان روابط علی و معلولی، تجزیه و تحلیل خواهد شد و در موارد لازم با استفاده از نمودارها و جداول به کمی‌سازی مطالب اقدام خواهد شد. از آنجا که اطلاعات فراهم آمده از رمان یاران حلقه به موضوعات، مسائل، علل، خاستگاه‌های تاریخی و جغرافیایی به عناصر اسطوره‌ای کهن الگویی، پیش زمینه‌های فرهنگی، بستگی دارد، باری تعدد ، تراکم و تنوع اطلاعات نگارنده را مصمم به تقسیم بندی اطلاعات می‌نماید و از رهگذر تقسیم بندی آگاهانه، با توجه به محوریت یاران حلقه می توان برداشت هایی در حوزه رمان شناسی، جامعه شناسی، اسطوره و قهرمان شناسی، از رمان مزبور داشت و این روشی است مبتنی بر اصول روش تحقیق. چرا که، پژوهشگران پس از انتشار هر رمان موفق به چنین کاری اقدام می نمایند.

ابزار گردآوری اطلاعات جهت آماده نمودن و پدید آوردن، زمینه‌ها و طلیعه های تحقیق و پژوهشی اصیل و عالمانه در ارتباط با داستان متعدد و امیدبخش است. امروز شبکه‌های کامپیوتری و اینترنتی و ماهواره‌ای آگاهی‌های کلی در اختیار پژوهشگر قرار می‌دهد. از سویی دیگر آثار تالکین در کشور به طور محدود و جزئی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و بیشتر پژوهشگران فیلم ارباب حلقه‌ها را مورد عنایت قرار داده‌اند. عدم دسترسی و کمبود منابع و مآخذ لاتین، وجود اغلاط فراوان چاپی در ترجمه این منابع، در بعضی موارد راه را بر پژوهشگر دشوار و سخت می‌نماید.

این پژوهش شامل یک مقدمه وچهار فصل می‌باشد. در فصل اول ابتدا به زندگی نامه وآثار تالکین پرداخته شده است ودر ادامه اندیشه های او مورد بحث و بررسی قرار می گیرند.درآغاز فصل دوم ابتدا به تعریف رمان و تاریخچه آن درغرب و انگلستان پرداخته شده و سپس عناصر داستان ومخصوصا عنصر شخصیت بررسی می شود. فصل سوم که موضوع اصلی تحقیق به شمار می آیدابتدا به توصیف موجودات افسانه ای غربی وبعد به تحلیل شخصیتها در رمان یاران حلقه می پردازیم. و فصل چهارم به جمع بندی و نتیجه گیری اختصاص داده شده است.

امید است این مختصر منظور نظر دوستداران و علاقمندان ادبیات داستانی ،علی الخصوص آثار تالکین واقع شود.

محمد امین زاده گوهری

بردسیر –بهار 91

یادداشتهای مقدمه

1-به اثر سه گانه‌ای گویند که روی‌هم‌رفته داستان دنباله داری را تشکیل دهند و افسانه یا اسطوره کاملی را دربردارد. تراژدی سه‌تایی در جشن‌های مذهبی اجرا می‌شده است. اورست اثر اشیل (قرن 5 قبل از میلاد) بهترین نمونه تراژدی سه تائی است که سرگذشت آگاممنون و اورست را به طور کامل در بر می‌گیرد. داد، سیما(1378) وازه نامه مفاهیم و اصطلاحات ادبی،فارسی و اروپایی به شیوه تطبیقی و توضیحی، مروارید،تهران .

2-برای اطلاعات بیشتر بنگرید به مقاله : «افسون قدرت و افسانه حلقه‌ها»،ماهنامه نقد سینما ،صفحات 31- 34 .

3-میرهادی زاده ،هادی،(1389)« فرمانروای حلقه‌ها در سیمای اساطیر»،کتاب ماه کودک ونوجوان،سال سیزدهم،صفحات 25 – 26 .

4-کورن،مایکل،(1389)،جی.آر.آر .تالکین،خالق ارباب حلقه ها،ترجمه منصوره بی طرف ،تهران .

5-کارن،وین فونستاد،(1387)،اطلس سرزمین میانه ،ترجمه رضا علیزاده،روزنه،تهران .

فصل اوّل:

معرّفی پروفسور تالکین ، آثار و اندیشه ها ی او

1- 1 زندگی نامه تالکین

جان رونالد روئل تالکین( John Ronald reuel talkien) در شهر لومفونتین واقع در آفریقای جنوبی از پدر و مادری انگلیسی زاده شد. چهار ساله بود که همراه با مادرش به انگلستان بازگشت اما پدرش که قرار بود چند ماه بعد به آنان بپیوندد در اثر تب روماتیسمی در گذشت. مرگ او باعث بدبختی خانواده تالکین شد و سخت در تنگنای مالی قرار گرفتند. مادرش تغییر مذهب داد و کاتولیک مؤمنی ‌شد و همین مسئله باعث دوستی خانواده با کشیشی به اسم «مورگان» شد که بعدها در زندگی تالکین تأثیر گذاشت. تالکین در 12سالگی مادرش را نیز بر اثر بیماری دیابت از دست داد. کشیش مورگان سرپرستی او را برعهده گرفت و او را اول به یکی از خویشانش و بعد هم به یتیم خانه سپرد. جان تا 16 سالگی در این یتیم خانه ماند و با به دست آوردن بورسیه دانشگاه آکسفورد در رشته زبان‌های باستانی به تحصیل پرداخت و با افسانه‌ها و اسطوره‌های گوتیک، نروژی و ایسلندی آشنا شد و تحت تأثیر آن‌ها قرار گرفت.

او در 22 مارس1916 با دختری به نام «ادی برت» ازدواج کرد. و سپس می بایست برای حضور در جنگ جهانی اول شرکت کند. ابتدا قرار بود جنگ تا کریسمس 1914 پایان یابد ولی عملاً چنین نشد. جایی که برای اولین بار مسلسل و گاز سمی مورد استفاده قرار گرفت. میدان نبرد به باتلاقی از گل و خون و اشک و گنداب تبدیل شده بود. تالکین به عنوان ستوان دوم در دسته تفنگداران لنکشایر(Lancashire) خدمت می کرد. این جنگ را جنگ بزرگ می نامیدند. اما به عقیده تالکین هیچ چیز بزرگی در این جنگ نبود. خوشبختانه تالکین از آسیب ها مصون ماند و با وجود اینکه واحد او به سوم(somme) یکی از خونبارترین و وحشتناک ترین عملیات

جنگ اعزام شده بودند آسیبی ندید. در پایان سال 1915 تالکین به تب سنگر مبتلا شد. بیماری عفونی شدیدی که در محیط آلوده سنگرهای محل تجمع سربازان از طریق شپش انتقال می یافت. او قادر به ادامه جنگ نبود و به خانه بازگشت.او احساس گناه می کرد و عده ای از دوستان صمیمی و هم رزمش را از دست داده بود. در حالی که در بیمارستان ارتش بستری بود و دوران نقاهت پس از تب را سپری می کرد به سرودن شعر و نوشتن داستان می پرداخت. در شانزده نوامبر 1917 اولین فرزند وی به نام فرانسیس روئل(francis Reuel) به دنیا آمد. در پایان جنگ، سال 1918، تالکین از ارتش مرخص شد و به زندگی مجدد خود با همسرش بازگشت آن ها به اکسفورد بازگشتند. و تمام روز را با کلمات می گذراندند، آن ها را تعریف می کرد و به ریشه یابی آنها می پرداخت،شکل و فرم آنها را تغییر می داد و آرایش می کرد. این پروژه در سال های 1880 آغاز شده بود و تالکین به جدیت به انجام آن می پرداخت. تاکین در سال 1920 برای دانشگاه لیدز(Leeds) تقاضای کار فرستاد و در مصاحبه ورودی آن که خیلی خوب از عهده آن برآمده بود، پذیرفته شد. در دانشگاه لیدز، زیر نظر جورج گوردون(Gorge Gordon) مشغول به کار شد.

دریافت فایل

تحلیل عنصر شخصیت در رمان یاران حلقه

یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 23:04

0 نظر

تحلیل قیاسی مفهوم سفر در سیرالعباد إلی المعاد سنایی و هشت کتاب سهراب سپهری

عنوان صفحه

چکیده

فصل اول: کلیات

1-1) تعریف مساله ....2

1-2) سفر در سیرالعباد الی‌المعاد سنایی . 2

1-3) سفر در هشت کتاب سپهری.... 4

1-4) پیشینه‌ی پژوهش .... 5

1-5) اهداف پژوهش ..... 7

1-6) حدود پژوهش .... 7

1-7) پرسش‌های پژوهش ..... 7

1-8) شیوه‌های پژوهش .... 8

1-9) زمان‌بندی اجرای پروژه.... 8

فصل دوم: چارچوب مفهومی تحقیق

2) چارچوب مفهومی تحقیق ................................................................................................ 10

2-1) سفر در لغت .................................................................................................................... 10

2-2) سفر در قرآن و احادیث و روایات .................................................................................11

2-3) سفر و مسافر در اصطلاح عرفانی ................................................................................ 14

2-4) انواع سفر در عرفان ........................................................................................................15

2-4-1) سفر آفاقی(ظاهری) ............................................................................................... 16

2-4-1-1) انگیزه‌های سفر آفاقی ...................................................................................... 16

2-4-1-2) آداب سفر از دیدگاه روایات و احادیث و عرفا ............................................ 18

2-4-2) سفر انفسی (باطنی) ....................................................................................... 20

2-5) ضرورت دلیل و راهنما در سفرهای آفاقی و انفسی ..................................... 22

2-6) سفر در مکتب‌های ادبی معاصر ......................................................................... 24

2-6-1) سفر به اسطوره ................................................................................................ 25

2-6-2) سفر به شرق .......................................................................................................26

2-6-3) سفر به کودکی .................................................................................................. 27

فصل سوم: زندگی‌نامه سهراب سپهری و سنایی

3-1) زندگی سنایی ‌....................................................................................................... 29

3-2) زندگی سهراب سپهری ...................................................................................... 32

فصل چهارم: سفر در شعر سهراب سپهری و سنایی

4-1) بررسی مفهوم سفر در سیرالعباد ....................................................................... 39

4-1-1) انگیزه سفر ........................................................................................................ 39

4-1-1-1) احساس غربت روح در این جهان و اصل آسمانی آن ........................ 40

4-1-1-2) نیاز فطری انسان به تعالی و تکامل ..................................................... 41

4-1-2) مراحل و موانع سفر ...................................................................................... 42

4-1-2-1) مراحل صعودی سفر ................................................................................. 42

4-1-2-2) ضرورت پیر یا راهنما ............................................................................... 45

4-1-2-3) موانع صعودی سفر .................................................................................. 47

4-1-2-3-1)گذار از موانع عالم صغیر ..................................................................... 48

4-1-2-3-1-1) جوهر خاک و صفات آن .............................................................. 48

4-1-2-3-1-2) جوهر آب و صفات آن ................................................................. 51

4-1-2-3-1-3) جوهر باد و صفات آن ................................................................. 52

4-1-2-3-1-4) جوهر آتش و صفات آن ............................................................ 54

4-1-2-3-2) گذار از موانع عالم کبیر .................................................................. 55

4-1-3) نتیجه‌ی سفر و مدینه فاضله‌ی سنایی ................................................... 59

4-1-4) پایان سفر و بازگشت از عروج .................................................................. 61

4-2) بررسی مفهوم سفر در هشت کتاب ............................................................. 62

4-2-1) مرگ رنگ ................................................................................................... 63

4-2-2) زندگی خواب‌ها .......................................................................................... 64

4-2-3) آوار آفتاب ................................................................................................... 68

4-2-4) شرق اندوه .................................................................................................. 72

4-2-5) صدای پای آب ...........................................................................................75

4-2-6) مسافر .......................................................................................................... 84

4-2-6-1) تنهایی و عشق ..................................................................................... 84

4-2-6-2) انتظار برای پایان سفر ....................................................................... 87

4-2-6-3) سفر به تمدن‌های کهن بشری ......................................................... 89

4-2-6-4) مرور سفرهای آفاقی ........................................................................... 91

4-2-6-5) سفر به اسطوره طبیعت و کودکی .................................................. 92

4-2-7) حجم سبز ................................................................................................. 94

4-2-8) ما هیچ، ما نگاه ........................................................................................ 100

4-3) مقایسه مفهوم سفر در سیرالعباد و هشت کتاب .................................. 102

4-3-1) تفاوت‌های مفهوم سفر در سیر‌العباد‌ و هشت‌کتاب ........................ 103

4-3-2) شباهت‌های مفهوم سفر در سیر‌العباد‌ و هشت‌کتاب ..................... 106

فصل پنجم: نتیجه‌گیری

5-1) نتیجه‌گیری .................................................................................................. 112

5-2) منابع و مآخذ ............................................................................................. 115

«چکیده»

سفر از مفاهیم پرکاربرد در ادبیات است. این مفهوم در طول دوره‌های مختلف ادب فارسی و حتی جهان جلوه‌های متفاوتی به خود گرفته است. سفر درونی و بیرونی، سفر تخیلی و ... . یکی از شاخه‌های مهم فرهنگ و ادبیات فارسی، عرفان است؛ این پدیده برای خود اصطلاحات خاصی را به ارمغان آورد. یکی از اصطلاحات عرفانی، مفهوم سفر است. سفر در این معنا علاوه بر شکل ظاهری آن که طی مسافت است و آن نیز با قصد خاصی در عرفان انجام می‌شود، یک معنای خاص و اصطلاحی نیز دارد که در مجموع به معنای بریدن از خود و دنیای فرودین به سوی عالم بالا و در نهایت فنای فی‌الحق است.

در این پایان‌نامه تلاش شده تا مفهوم سفر در یکی از آثار برجسته کلاسیک با نام سیرالعباد الی‌المعاد که سفر در آن در معنای خاص و اصطلاحی عرفانی مطرح است و همچنین در یکی از آثار برجسته معاصر با نام هشت کتاب که سفر در آن به شکل ویژه و با زبان خاص عرفانی خود، ظهور و بروز پیدا کرده بررسی گردد: اینکه سنایی در سفری نمادین در سیرالعباد خود که پایه‌های آن بر تصوف و عرفان کهن است، به بیان راه‌های گشایش بندهایی که بر پای انسان دور شده از اصل خویش وجود دارد، می‌پردازد و سپهری نیر در سفرهایی واقعی و ذهنی، در واقع مسیر سفر روحانی و عرفانی‌ای را طی می‌کند که طول آن با طول دوره‌ی زندگانی وی هماهنگ است و در هشت کتاب به نمایش در می‌آید. بعد از این تحلیل، به مقایسه سفر در دو اثر یاد شده پرداخته می‌شود و برخی شباهت‌ها و تفاوت‌های آن نیز بیان می‌گردد.

واژگان کلیدی

سفر، سیرالعباد الی‌المعاد، هشت کتاب، سنایی، سپهری

فصل اول:

کلیات

1-1) تعریف مسأله

سفر یکی از مهم‌ترین ابزار شناخت فرهنگ و ادبیات ملل مختلف است. سفرهای تخیلی و واقعی، سفر به عالم درون و بیرون... که همه از بن‌ مایه‌های اصلی ادبیات به حساب می‌آیند. سفر یکی از ابعاد ناب تجربه‌ی بشری است، گویی که خاک انسان با سفر سرشته شده است. اولین مسافر حضرت آدم است و اولین سفر، هبوط حضرت آدم به عالم خاکی است.

سفر به عنوان یکی از پدیده‌های پر بسامد در ادبیات فارسی وقتی وارد حوزه‌ی ادبیات عرفانی می‌شود از معنا و مفهومی خاص برخوردار می‌گردد.

سنایی به عنوان یکی از شعرای بزرگ و عارف کلاسیک در اثری که آن را سیرالعباد الی‌المعاد نامید، این مفهوم را در معنای خاص و عرفانی آن به کار گرفت. سهراب سپهری نیز به عنوان یکی از شاعران مطرح معاصر که دارای عرفان خاص خود است، این مفهوم را به شکل گسترده و محسوسی در شعرش به کار گرفت. هم‌چنین با نگاهی گذرا به زندگی شخصی سپهری مشخص می گردد که وی بخش عمده ای از زندگی‌اش را در سیر و سفر گذراند. این سیر و سفرها که به انگیزه‌ی نقاشی و کسب علم صورت می‌گرفت در شکل‌گیری سفر روحی و انفسی او تاثیر بسزایی داشت. به عبارت دیگر سپهری توانست پیوند معناداری میان سفر آفاقی و انفسی برقرار کند.

این سفر‌ها در دو اثر مد‌نظر در اساس و بنیاد با هم مشترک‌اند و هدف آن‌ها، برداشتن قید‌هایی است که انسان را از مبدا و اصلش دور می‌کند، هم‌چنین دو اثر یاد شده دارای تفاوت‌هایی نیز در روش و جزئیات مانند بی‌توجهی سنایی به ماسوی الله و توجه سپهری به طبیعت و عالم بیرون، اعتقاد به همراهی عقل در سفر روحانی توسط سنایی و اعتقاد به عشق توسط سپهری می‌باشد که در این پایان‌نامه در تحلیلی قیاسی به بررسی و بیان آن در فصل‌های مرتبط پرداخته شد.

1-2) سفر در سیرالعباد إلی المعاد سنایی

صوفیان سیر و سلوک روحانی انسان را در آثار خود در قالب قصه و تمثیل و با رمز و کنایه بیان کرده‌اند از جمله حکایات عرفانی ابن سینا و رسائل سهروردی .

سیرالعباد همان‌طور که از نامش بر می‌آید سفری است به مبدأ و معاد. سنایی در قالب سالکی مشتاق خاستگاه و منزلت سرآغاز خویش، پس از آگاهی از موقعیت و وضعیت انسان در هستی به راهنمایی پیر، سفری را آغاز می‌کند که سراسر سمبلیک و رمزی است. سفر سنایی معراج گونه است که در چهار مرحله شکل می‌گیرد. در مرحله‌ی اول، از مراتب شکل‌گیری انسان از روح نباتی، حیوانی و سپس پیوستن روح انسانی یا نفس ناطقه سخن می‌گوید که این مرحله پیمودن نیمه اول دایره‌ی حیات یا قوس نزولی است:

دانکه در ساحت سرای کَهُن
سوی پستی رسیدم از بالا
چون تهی شد ز من مشیمه کن
حلقه در گوش ز « اهبطوا منها»

(سنایی، 28-29)

مرحله‌ی دوم سفر که در سیرالعباد از کمک و یاری پیر آغاز می‌شود در‌واقع همان پیمودن سیر صعودی سفراست که با رنج‌ها و مراحل دشواری همراه است؛ این بخش اصلی‌ترین و مهم‌ترین مرحله‌ی سفر در سیرالعباد می‌باشد که در آن سنایی پس از راهبری پیر، از طبایع و صفات پست انسانی می‌گذرد و با عبور از چهار عنصر خاک، آب، باد و آتش و طبایع مربوط به هریک به سیر در افلاک می‌رسد و هر فلک را نیز با صفاتی که مشخصه آن است پشت سر می‌گذارد... با رسیدن سنایی یا سالک به عقل کل پیر و سالک با هم متحد و یکی می‌شوند و از وجود سالک چیزی باقی نمی‌ماند:

آن مکان بر دلم چو دشمن شد
چون از آن اصل و مایه فرد شدم
در زمان من نماندم او من شد
طفل بودم هنوز مرد شدم

(سنایی، 2-461)

سنایی در مرحله‌ی سوم سفر به مدینه فاضله خویش که همان رسیدن در جمع اهل فنا و توحید می‌باشد، دست می‌یابد اما در مرحله‌ی آخر به ناچار به دلیل قید صورت و ماده، وارد مرحله‌ی چهارم سفر یعنی بازگشت از عروج می‌شود.

1-3) سفر در هشت کتاب سهراب سپهری

با نگاهی گذرا به هشت کتاب سپهری، با شاعری رو به رو می‌شویم که از اولین دفتر شعر خود تا آخرین آن، پیوسته در سفر یا در آرزوی سفر است. و دلیل این مدعا را تنها در کلمه‌ها و فعل‌هایی که همه نشان از حرکت دارند، می‌توان یافت:

کلمه ها: راه- جاده- جای پا- نفس- سفر- کفش- چمدان- جامه- لباس- مسافر- عبور- رخت- عزیمت و...

فعل‌ها: راه افتادم- می‌گشت- می‌برد- خواهم آمد- خواهم آورد- باید رفت- گذشت- پیمود- می‌رفت- دور باید شد- همچنان خواهم راند- تا سواد قریه راهی بود- می‌گذشتم- کفش‌هایم کو- کوچاند- به سمتی برود- چند ساعت راه است- چه اندازه راه است و رفت تا لب هیچ و... (حقوقی، 1384، 42)

این سفرها که گاه عینی و آفاقی‌اند، بازتاب سفرهای متعددی است که او به شرق و غرب عالم داشته است، سفرهایی که از سال 1336 آغاز و تا یک سال قبل از مرگش یعنی سال 1358 ادامه یافت.

سفر مرا به زمین‌های استوایی برد/ و زیر سایه‌ی آن «بانیان» سبز تنومند

و نیمه راه سفر، روی ساحل جمنا/ نشسته بودم/ و عکس تاج محل را در آب نگاه می‌کردم.

(مسافر، 308)

این سفرها که به بهانه‌ی نقاشی و در واقع برای یافتن حقیقت و یک جهان‌بینی خاص صورت گرفت کم کم تبدیل به سفری ذهنی و انفسی در شاعر گردید.

سپهری بر خلاف شاعران دوره‌ی خود که سعادت آدمی را در تغییر نظام سیاسی و اقتصادی موجود می‌دانستند، معتقد بود که نجات آدمی نه از بیرون بلکه از درون اوست.(لنگرودی، 1381، 643) و او آن‌چه را که در سیر آفاق دیده و تجربه کرده بود، اینک در سیر انفسی در قالب جهان‌بینی و نگرش خود نسبت به مسائل گردیده و تجربه کرده، بیان می‌کند:

هنوز در سفرم/ خیال می‌کنم/ در آب‌های جهان قایقی است/ و من – مسافر قایق- هزارها سال است/ سرود زنده‌ی دریانوردهای کهن/ به گوش روزنه‌های فصول می‌خوانم/ و پیش می‌رانم (مسافر، 302)

«جهان به اقیانوسی تشبیه شده است، دریانوردهای کهن، عارفان و جستجوگران باستانی معرفت‌اند» (شمیسا، 1370، 140) و آن‌جا که می‌گوید: من از کدام طرف می‌رسم به یک هدهد؟ (مسافر، 304) هدهد در متون عرفانی ما مثلاً منطق‌الطیر، رمز مرشد و شیخ آگاه است:

مرحبا ای هدهد هادی شده در حقیقت پیک هر وادی شده (همان، 1370، 145)

بسامد بالای مفهوم سفر و اجزای آن در شعر سپهری، که خود از اصطلاحات مهم عرفانی است، سپهری را چون رهروی قرار داد که دائم در جستجوی حقیقت است. «حتی سفرهایش به غرب و شرق، برای او بیش‌تر سلوک روحی و معنوی و سیر در انفس به حساب می‌آمد تا گشت و گذار و جهان‌دیدگی و سیر در آفاق» (یا حقی، 1385، 120)

درد سپهری، درد «نانی به کف آوردن» و تولید مثل کردن نیست، درد او، درد دور ماندن از اصل خویش است (مقدادی، 1378، 122) و این همان دردی است که سپهری را به حرکت وا می‌دارد:

مرا به خلوت ابعاد زندگی ببرید/ حضور هیچ ملایم را/ به من نشان بدهید. (مسافر، 313)

1-4) پیشینه‌ی پژوهش

در مورد موضوع مورد نظر (سفر) به طور قیاسی بین دو شاعر یعنی سنایی و سهراب سپهری اثری نگاشته نشده اما در آثاری مجزا این آثار تحلیل و بررسی شده‌اند:

الف) در زمینه‌ی سیرالعباد:

1- کتاب‌هایی که مثنوی مورد نظر را بیت به بیت شرح کرده اند مثل کتاب مثنوی‌های حکیم سنایی از مدرس رضویکه در آنمعتبرترین نسخه‌های مثنوی‌های سنایی به همراه شرح بیت به بیت مثنوی سیرالعباد الی‌المعاد بیان گردیده است؛ نویسنده در آغاز شرح به بیان یک مقدمه و دو فصل یکی در باب عقول مدبره‌ی جهان و افلاک و دیگری در باب سفر و انواع آن از سفر روحانی و جسمانی و شرط عقل و معرفت در سفر روحانی می‌پردازد و سپس وارد شرح مثنوی می‌گردد. شرح سیرالعباد الی‌المعاد از مریم‌السادات رنجبر که در آن پیش از آغاز شرح مقدمه‌ای را در باب این سفر ذکر کرده است؛ نویسنده این سفر را در واقع سیر معنوی آدمی در روح خود و طی مراحل این راه از غفلت و جهل و گناه تا سرمنزل هشیاری، دانایی و رستگاری می‌داند...

2- مقاله‌ی تحلیلی بر سیرالعباد الی المعاد سنایی از معصومه غیوری، دانشجوی دوره‌ی دکتری که در رساله خویش سفر روحانی سنایی در سیرالعباد را از دیدگاه های روان‌شناسی و اسطوره‌ای بررسی کرده است. نویسنده، سفر در سیرالعباد را محصول تخیلی فعال می‌داند که ریشه در روان انسانی دارد، هم‌چنین به بررسی انگاره‌های اسطوره‌ای موجود در این سفر همچون گذر سنایی از آب و پاک شدن توسط آن می‌پردازد.

3- مقاله‌ی تطبیقی دو سفر روحانی سنایی و ابوالعلاء از دکتر مهدی سلمانی که این دو سفر روحانی را با هم مقایسه کرده است. نویسنده در این قیاس به بررسی تفاوت‌ها و شباهت‌های دو اثر پرداخته و هم‌چنین تاثیر گذرای این دو اثر را بر آثار بعد از خود بررسی کرده و در نهایت معتقد است که دو اثر اگر چه از دو زبان و دو فرهنگ متفاوت است اما بستر مشترک اسلام هر دو را به سوی یک هدف سوق می‌دهد.

مقاله‌ی بررسی نمادگرایی در سیرالعباد الی‌المعاد سنایی و ارداویراف‌نامه مرضیه کسرایی، حسین ابراهیمی که در آن به بررسی نمادهایی از سفر سیرالعباد، بهشت و دوزخ و تجسم اعمال پرداخته شد.

دریافت فایل

تحلیل قیاسی مفهوم سفر در سیرالعباد إلی المعاد سنایی و هشت کتاب سهراب سپهری

یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 23:03

0 نظر

سنتز نانو ذرات سلولز کونژوگه با طلا و بررسی قابلیت جذب سم دیازینون توسط آن

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده.... 1

اصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه..... 3

1-2- آفت کش ها..4

1-3- تاریخچه استفاده از سموم... 5

1-4- اهمیت آفت کش ها... 6

1-5- تقسیم بندی آفت کش‌ها............................ 8

1-5-1- طبقه بندی آفت کش‌ها از از لحاظ نوع موجودات زنده تحت اثر.................................................... 9

1-5-2- طبقه بندی بر اساس سمیت دهانی................ 10

1-5-3- تقسیم بندی آفت کش‌ها بر اساس ساختمان شیمیایی آنها11

1-5-4- تقسیم بندی سموم بر اساس نحوه ورود به داخل بدن11

1-5-5- تقسیم بندی آفت کش‌ها بر اساس طرز تأثیر....... 12

1-5-6- رده بندی سموم بر اساس نوع مسمومیت........... 14

1-5-7- طبقه بندی سموم بر اساس نحوه حرکت در گیاه.... 15

1-5-8- طبقه بندی سموم بر اساس میزان دوام و پایداری. 16

1-5-9- طبقه بندی بر اساس ساختمان شیمیایی........... 17

1-6- آفت کش‌های ارگانوفسفره(آلی فسفره)............... 17

1-7- چگونگی ایجاد مسمومیت به وسیله سموم فسفره....... 20

1-8- راه‌های ورود ارگانوفسفره‌ها به بدن............... 21

1-9- تقسیم بندی ارگانوفسفره‌ها....................... 21

1-10- مکانیزم مسمومیت و پدیده ی پیر شدن............. 22

1-11- ترشح استیل کولین به وسیله پایانه‌های عصبی...... 23

1-12- عملکرد استیل کولین............................ 24

1-13- آنزیم استیل کولین استراز...................... 24

1-14- آنزیم پسودوکولین استراز سرم................... 24

عنوان صفحه

1-15- دیازینون...................................... 25

1-16- متابولسیم دیازینون در بدن..................... 26

1-17- مکانیزم عمل................................... 27

1-18- مخاطرات مواجهه با دیازینون.................... 27

1-19- مقدمه‌ای بر فناوری نانو........................ 29

1-20- تعاریفی از فناوری نانو........................ 29

1-21- ویژگی‌های نانو................................. 30

1-22- دسته بندی نانو مواد........................... 31

1-23- ضرورت به کار گیری فناوری نانو در علوم کشاورزی وصنایع غذایی ................................................... 31

1-24- نانوسلولز..................................... 31

1-25- ابعاد سلولز................................... 32

1-26- تجزیه سلولز................................... 32

1-27- فرمهای سلولز و شناسایی آنها................... 33

1-28- کاربرد سلولز.................................. 35

1-29- اهمیت نانو سلولز.............................. 37

1-30- ساختار و خواص نانو سلولز...................... 39

1-31- تولید نانوذرات سلولزی......................... 39

1-32- خواص نانوسلولز و سوسپانسیون آن................ 42

1-33- اصلاح سطحی(شیمیایی) نانوسلولز.................. 43

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده

فصل سوم: مواد و روش ها

3-1- مواد، تجهیزات و نرم افزار های مورد استفاده..... 48

3-1-1- مواد شیمیایی مورد استفاده................... 48

3-1-2- دستگاههای مورد استفاده...................... 48

3-1-3- نرم افزار................................... 49

3-2- سنتز نانوسلولز و کونژوگاسیون آن با طلا.......... 49

عنوان صفحه

3-3- مشخصه یابی نانو ذرات کونژوگه شده .............. 49

3-4- بررسی جذب دیازینون توسط نانوذرات کونژوگه شده با طلا در شرایط آزمایشگاهی......................................... 50

3-5- بررسی جذب دیازینون توسط نانوذرات کونژوگه شده با طلا در شرایط واقعی.............................................. 50

3-6- بررسی جذب دیازینون توسط نانوذرات کونژوگه با نرم افزار شبیه ساز................................................ 51

3-7- روشهای آماری................................... 51

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل و بیان نتایج حاصل از تحقیق

4-1- نتایج مشخصه یابی نانوذرات کونژوگه شده با طلا.... 53

4-2- نتیجه جذب دیازینون توسط نانوذرات کونژوگه شده با طلا در شرایط آزمایشگاهی......................................... 57

4-3- نتایج شبیه سازی با نرم افزار................... 64

فصل پنجم: بحث و تفسیر و نتیجه گیری و جمع بندی

5-1- بحث............................................ 68

5-2- نتیجه گیری..................................... 70

5-3- پیشنهادها...................................... 72

منابع ............................................. 73

چکیده انگلیسی ..................................... 74

فهرست جدول ها

عنوان صفحه

جدول 3-1- مواد شیمیایی مورد استفاده................. 48

جدول 3-2- دستگاههای مورد استفاده.................... 48

جدول 4-1 میزان جذب دیازینون توسط نانو ذرات کونژوگه شده در غلظت ها و زمان های مختلف................................... 61

جدول 4-2 میزان جذب دیازینون توسط نانو ذرات کونژوگه شده در غلظت ها و دما های مختلف..................................... 62

جدول 4-3 میزان جذب دیازینون توسط نانو ذرات کونژوگه شده در غلظت ها و pH های مختلف..................................... 63

جدول 4-4 مقدار سم دیازینون قبل و بعد از مواجهه با نانوذرات و درصد جذب هر لوله........................................ 64

فهرست شکل ها

عنوان صفحه

شکل 1-4 انواع نانوسلولز............................. 38

شکل 4-1. تصویر نانوذرات کونژوگه شده که توسط میکروسکوپ الکترونی روبشی گرفته شده است................................ 54

شکل 4-2. تصویر نانوذرات کونژوگه شده، تهیه شده با میکروسکوپ الکترونی روبشی. ................................... 55

شکل 4-3 ساختار اولیه دیازینون....................... 65

شکل 4-4 ساختار اولیه نانوسلولز...................... 65

شکل 4-5- ساختار اولیه نانوذره سلولز کونژوگه شده با طلا66

شکل 4-6 جذبدیازینون نانوذره سلولز کونژوگه شده با طلادر انتهای شبیه سازی............................................... 66

فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودار 4-1 پیک های جذبی بدست آمده از طیف سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه.............................................. 56

نمودار 4-2 میزان جذب دیازینون توسط نانو ذرات کونژوگه شده با طلا در غلظت ها و زمان های مختلف. ......................... 58

نمودار 4-3 میزان جذب دیازینون توسط نانو ذرات کونژوگه شده در غلظت ها و دما های مختلف.

................................................... 59

نمودار 4-4 میزان جذب دیازینون توسط نانو ذرات کونژوگه شده در غلظت ها و pH های مختلف.................................. 60

چکیده

دیازینون یک حشره کش ارگانوفسفره بوده و به مقدار زیاد توسط کشاورزان استفاده می‌گردد. این سم می‌تواند به راحتی به موادغذایی نیز راه پیدا کند و اثرات سمی خود را روی انسان اعمال نماید. سم دیازینون همانند سایر سموم ارگانوفسفره موجب مهار شدن بعضی از آنزیم‌ها به ویژه استیل کولین استراز می‌گردد.به دلیل مخاطرات انسانی وزیست محیطی بالا، این آفت کش یکی از ریسک‌های شغلی بسیار مهم در بین کشاورزان در کشورهای در حال توسعه می‌باشد. هدف از این مطالعه سنتز نانو سلولز کونژوگه شده با طلا و بررسی امکان جذب سطحی سم دیازینون توسط آن بود. بعد از سنتز نانو ذرات سلولز با روش هیدرولیز اسیدی و کونژوگاسیون آن با کمک کراس لینکر، غلظت‌های مختلف آن در معرض سم دیازینون قرار داده شد و در زمان‌ها و pH‌ های مختلف میزان جذب سم مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین توانایی نانوذرات کونژوگه برای حذف دیازینون در میوه‌ی خیارسبز که قبلاً با غلظت‌های مختلف دیازینون آلوده شده بود نیز مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیق نشان داد که نانوسلولز کونژوگه با طلا جاذب خوبی برای سم دیازینون در مواد غذایی است. بررسی میزان جذب در میوه‌ی خیارسبز نشان داد که این نانوذره تا%75 می‌تواند دیازینون درون میوه‌را جذب کند.زمان‌های انکوباسیون بیش از یک ساعت بر روی فرایند جذب چندان تأثیرگذار نیست. نانوذرات سلولز کونژوگه در شرایط بازی بهترین کارآیی جذب دیازینون را دارند.

کلمات کلیدی:دیازینون؛ سلولز؛ طلا؛ جذب سطحی؛ نانو ذره؛ کنژوگه

فصل اول:

کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

امروزه افزایش جمعیت و به دنبال آن افزایش مصرف مواد غذایی به ویژه محصولات کشاورزی، کشاورزان را بر آن داشته است که میزان محصولات خود را افزایش دهند. آفت کش‌ها مواد یا مخلوطی از مواد هستند که به منظور پیشگیری، نابودی، دفع و یا کاهش آفات به کار می روند. اما این نکته را می‌بایست مد نظر داشت که مواجهه با آفت کش‌ها یکی از ریسک‌های شغلی بسیار مهم در بین کشاورزان کشور‌های در حال توسعه می‌باشد. دیازینون یک حشره کش طیف وسیع بوده و علیه حشرات خانگی،آفات باغ، گیاهان زینتی،حیوانات دست آموز وحتی پشه مورد استفاده قرار می‌گیرد. دیازینون به سرعت قابلیت تجزیهپذیری دارد اما در شرایط محیطی با دمای پایین، رطوبت کم و نبود فعالیت‌های تجزیه‌ی میکروبی مناسب، قادر است بیش از 6 ماه در خاک به صورت فعال باقی بماند. به دلیل توزیع سریع این سم در صورت ورود به منابع آبی و همچنین تأثیر عمومی آن به موجودات غیر هدفی نظیر بی‌مهرگان، پستانداران،پرندگان و ماهیان (و به خصوص گونه‌های آبزی)، از دسته سمومی است که خطرات زیست محیطی فوق العاده زیادی را به دنبال دارد. این سم از طریق گوارش، پوست و نیز استنشاق جذب می‌شود و از راه روده به آسانی و در طی چند ساعت جذب و به سرعت و در زمان کوتاهی در کبد به دیازوکسون متابولیزه می‌شود. دیازینون توسط آنزیم‌های میکروزومی به متابولیت‌های خود مانند دیازوکسون،هیدروکسی دیازوکسون و هیدروکسی دیازینون اکسید می‌شود که همگی مهار کنندگی آنزیم کولین استراز می‌باشند. مهار این آنزیم بر روی اعصاب مرکزی و یا محیطی، اثر تخریبی داشته و حتی این سم بر روی آستانه‌ی تحریک الکتریکی تأثیر و در بعضی موارد صرع، تشنج و تحریک سیستم عصبی مرکزی را منجر می‌شود. علاوه بر آن دیازینون ممکن است سبب جهش درژن‌ها، تخریب کرموزوم، اثر منفی بر تمایز سلولی والقای مرگ سلولی،توقف تقسیم میتوزی در جنین و کاهش سنتزDNA شود. برای حذف سم دیازینون موارد متعددی پیشنهاد شده که از آنجمله می‌توان به نانوکاتالیست‌های اکسید تیتانیوم-اکسید سیلیسیوم، آلومینا و نانوذرات اکسید روی اشاره نمود. البته باید توجه داشت که این مواد که به عنوان جاذب معرفی گردیده اند، هیچ یک جاذب تخصصی نبوده و احتمالاً بتوانند به سایر مواد نیز جذب شود. همچنین این جاذب‌ها خود برای سلول‌های بدن انسان و حیوانات سمی بوده و عوارض گوارشی و عصبی ایجاد می‌کنند. ما فکر می کنیم که ضرورت ارائه یک جاذب تخصصی که علاوه بر قدرت جذب، حداقل سمیت را برای انسان و حیوان داشته باشند احساس می‌گردد تا بتوان در آینده از آن داخل یا روی مواد غذایی که آلوده به سم دیازینون هستند، استفاده نمود. بر اساس مطالعات تئوریک به عمل آمده حدس ما این است که نانو ذرات سلولز کونژوگه شده با طلا بتواند جاذب مناسبی برای دیازینون باشد. این فرضیه نخست در نرم افزار شبیه ساز مورد مطالعه قرار خواهد گرفت و سپس تحت شرایط مختلف دمایی،pH و زمان، میزان جذب مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد. هم چنین نهایتاً میزان جذب در شرایط واقعی یعنی در حضور مواد غذایی (نظیر گندم و خیار) که حاوی دیازینون نیز باشند، مورد بررسی قرار می گیرند (Fu et al., 2001).

1-2- آفت کش‌ها

رشد روزافزون جمعیت و افزایش تقاضا برای تولیدات کشاورزی و مواد غذایی باعث توسعه فعالیت‌های کشاورزی گردیده است.زراعت مدرن، اصلاح نباتات، سموم، دفع آفات و کود و پیشرفت‌های تکنولوژی به شدت باعث افزایش محصول گردیده ولی این محاسن در کنار آسیب‌های گسترده زیست محیطی از جمله آبیاری بیشتر، مصرف بیشتر آفت‌کش‌ها و کودها و آلودگی لایه‌‌های مختلف خاک و آب‌‌های زیرزمینی و اثرات منفی بر سلامت انسان بوده است. تعریفی که آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا(ای پی آ) از آفت‌کش ارائه داده است بدین صورت است که آفت‌کش ماده یا مخلوطی از مواد است که به منظور پیشگیری، نابودی، دفع یا کاهش هرگونه آفت به کار می‌رود. استفاده از سموم مختلف در مبارزه با آفات بهداشتی و ناقلین بیماری‌‌ها دارای تاریخچه بسیار طولانی است، به طوری که چینی‌ها و رومیان باستان از ترکیبات شیمیایی در مبارزه با آفات مختلف استفاده می‌کردند. هر چند کنترل عامل بیماری‌زا (با استفاده از آفت‌کش‌‌ها) در بخش کشاورزی سودمند است ولی آفت‌کش‌‌ها باعث ایجاد بیماری و مرگ در انسان‌‌ها می‌گردند، این مشکلات ناشی از شرایط مختلف تماس مستقیم و غیر‌مستقیم انسان با آفت‌ کش‌ها می‌باشد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تنها در ایالات متحده سالیانه بیش از دو میلیارد پوند آفت‌ کش در بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، جنگل داری و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرد و به دلیل مصرف بالا، مواجهه افراد با این سموم افزایش یافته و در نتیجه عوارض و اثرات سوء آن بر سلامت افراد نیز افزایش یافته است. به عنوان مثال انجمن سلامت عمومیآمریکا تخمین زده استکه قریب به1275000 کشاورز آمریکایی با آفت کش‌های مختلف مواجهه دارند. نکته قابل توجه این‌که در کشورهای در حال توسعه در مقایسه با کشور‌های توسعه یافته به دلیل افزایش مصرف و در دسترس بودن انواع آفت کش‌ها،مسمومیت با این سموم نیز از میزان بروز بالایی برخوردار است. به عنوان مثال تنها در کشور چین مسمومیت با آفت کش‌ها که غالباً از نوع سموم ارگانوفسفره می‌باشند سبب مرگ حدود 175000 نفر در سال می‌شود(Fu et al., 2001).در کشور ایران بر اساس اطلاعات مرکز آمار در سال 1375 جمع فروش سموم کشاورزی 8/15 هزار تن بوده و در سال 1380 مقدار فروش سموم کشاورزی 8/15 هزار تن بوده و در سال 1380 مقدار فروش سموم به 2/27 هزار تن رسیده است. طبق اطلاعات پروفایل ایمنی شیمیایی نزدیک به27000 تن آفت کش در کشور ایران مصرف می‌شود که شامل 101 نوع حشره کش، علف کش، قارچ کش، کنه کش، حلزون کش و نماتد کش می‌باشد.تعداد سموم ثبت شده در سال 1388 در کشور 252 قلم بوده است که شامل %26 حشره کش، %33 علف کش، %21 قارچ کش، %7 موش کش و %5 کنه کش می‌باشد.از نظر طبقه بندی گروه خطر نیز، این 252 قلم در دسته‌های ذیل بوده‌اند:

*گروه خطرI:%9

*گروه خطرII:%27

*گروه خطرIIIوIVوV:%64

از کل 14200000 هکتار وسعت اراضی کشاورزی جمهوری اسلامی ایران به ازای هر هکتار Kg780 ماده مؤثره انواع سموم دفع آفات نباتی مصرف می‌شود.

1-3- تاریخچه استفاده از سموم

قبل از سال 1800 میلادی، بیشتر موادی که در کنترل آفات مورد مصرف قرار می‌گرفتند ترکیبات معدنی ناخالصی بود که اثراتی روی کیتین بدن حشرات داشتند. موادی مثل خاکستر و دوده و حتی خاک نرم از جمله این ترکیبات بودند. بعد‌ها مواد دیگری مثل صابون، قطران، نفت، اسانس ترباتین، کافور، فلفل و برگ گردو استفاده شدند. نخستین حشره کش آلی شناخته شده نیکوتین بود که در سال 1763 به صورت برگ پودر شده گیاه توتون علیه شته مصرف می‌شد. روتنون یکی دیگر از ترکیبات طبیعی است که در اواسط سال‌های 1800 در اروپا مرسوم بود. روتنون که از ریشه چندین گیاه به دست می‌آید، ابتدا در آمریکای جنوبی به عنوان ماهی کش مورد استفاده قرار می‌گرفت. این ترکیب هنوز هم عرضه می‌شود و یک آفت کش مناسب برای کنترل آفات سبزی و میوه در منازل است. اولین ترکیبات گوارشی که علیه حشرات مورد استفاده قرار گرفت احتمالا" ترکیبات آرسنیک بوده‌اند که در اواسط قرن شانزدهم همراه با عسل به عنوان طعمه مسموم علیه مورچه مصرف می‌شده‌اند. در دهه 1860 سبز پاریس که ترکیبی از آرسنیک مس است برای مبارزه با سوسک کلرادو و کرم سیب و سایر برگ خواران استفاده می‌شد. در سال 1892 از آرسنات سرب به عنوان یک ترکیب مؤثر علیه ابریشم باف ناجور استفاده شد. یکی از معایب بزرگ مشتقات آرسنیک سمیت آن برای پستانداران و انسان است. ترکیبات دیگر مانند نمک‌های جیوه و قلع و مس نیز در این سال‌ها مصرف می‌شد. در اوایل سال 1900 فلوئور و سدیم و کریولیت جانشین بعضی از مشتقات آرسنیک شدند، زیرا خاصیت گیاه سوزی کمتری داشتند. این ترکیبات بیشتر به صورت طعمه مسموم و یا پودر به کار می‌رفتند. سنتز مواد آلی مؤثر روی آفات با ساخت پارادی‌کلروبنزن در سال 1912 و استفاده از آن علیه بید لباس آغاز شد. تیوسیانات در سال 1929 به عنوان حشره کش تماسی تولید شد و در سال 1932 در فرانسه به کار رفت. تحول عمده در صنعت شیمیایی کنترل حشرات در سال 1939 با کشف خاصیت حشره کشی د.د.ت و چند ترکیب کلره دیگر آغاز شد. در سال 1946 ترکیبات فسفره در آمریکا معرفی شدند و در سال 1951 اولین ترکیب کاربامات وارد بازار شد. در سال 1962 راشل کارسون کتاب بهار خاموش را درباره اثرات زیست محیطی آفت کش‌ها منتشر کرد. در همین سال کمیسیون کدکس(Codex) توسط سازمان ملل تأسیس شد تا به کشورهای عضو برای مصرف آفت کش‌ها و وجود باقی مانده آن رهنمود بدهد(farm chemical millennium 1999). به دنبال تحقیق برای یافتن ترکیبات کم خطر، اولین ترکیب پایروتیروئیدی سنتز که در مقابل نور پایدار بود، در سال 1973 معرفی شد. در سال 1975 اولین داروی مؤثر در رشد حشرات، در سال 1977 نخستین مهار کننده سنتز کیتین و در سال 1978 اولین فرومون برای کنترل کرم سرخ پنبه به ثبت رسیدند. اولین حشره کش از گروه آمیدها در سال 1990 معرفی گردیدو بالاخره نخستین محصول فن‌آوری زیستیبا اهمیت، یعنیبذرتراریخته‌ای که گیاه حاصل از آن خاصیت حشره کشی داشت، در سال 1995 معرفی شد. اولین ترکیب از گروه متالیک اسیدهای آمینه نیز در سال 2007 عرضه گردید(Hermanson et al., 2005).

1-4- اهمیت آفت کش‌ها

در طی 50 سال گذشته آفت کش‌ها جزء ضروری دنیای کشاورزی بوده و مواجهه با آفت کش‌ها یکی از ریسک‌های شغلی بسیار مهم در بین کشاورزان در کشورهای در حال توسعه می‌باشد.سموم دفع آفات از اصول انکار ناپذیر تولید مؤثر مواد غذایی، خوراک دام و زراعت انرژی قابل تجدیدپذیر است. بر طبق بررسی سازمان بهداشت جهانی هر ساله 5-1 میلیون مورد مسمومیت ناشی از حشره کش‌ها در بین کارگران کشاورزی اتفاق می‌افتد و نیز در طی 10 سال گذشته در کشورهای در حال توسعه بروز مسمومیت در اثر حشره کش‌ها دو برابر شده است.

آفت کش‌های مورد استفاده از نظر مواد شیمیایی بسیار متفاوت هستند. این مواد از نظر نوع عملکرد، جذب شدن در بدن، متابولیسم، دفع از بدن و سمیت در بدن تفاوت‌های عمده‌ای دارند. خطر عمده آفت کش‌هایی که سمیت حاد بالایی دارند ولی به آسانی متابولیزه و یا از بدن دفع می‌شوند، در تماس کوتاه مدت با غلظت‌های بسیار زیاد آن‌ها است. در مورد آفت کش‌هایی که سمیت حاد آن‌ها کمتر است ولی برای تجمع در بدن تمایل شدیدی دارند خطر عمده، تماس بلند مدت با آن‌ها است، حتی اگر دوز تماس نسبتاً کم باشد. تماس بلند مدت با دزهای کم آفت کش‌هایی که سریع‌تر از بدن دفع می‌شوند ولی آثار بیولوژیکی دائمی به جا می‌گذارند نیز مخاطره آمیز است. اثرات مضر نه تنها از طریق ماده مؤثر و ناخالصی‌های همراه آن‌ها بلکه از طریق حلال‌ها، حامل‌ها، امولسیون کننده‌ها و اجزای دیگر آفت کش‌ها نیز ایجاد می‌شوند. اثرات مسمومیت حاد نسبتاً به سادگی قابل تشخیص بوده در حالی که تشخیص اثرات ناشی از تماس‌های بلند مدت با دزهای کم آفت کش‌ها مشکل است.شدت اثرات مضر ناشی از تماس با آفت‌ کش‌ها به عواملی چون: دز آفت کش، راه تماس، راه جذب، نوع اثرات متابولیت‌های آن، تجمع و پایداری آفت کش در بدن بستگی دارد. البته عوامل دیگری چون سلامتی افراد، سوء تغذیه و کم شدن آب بدن احتمالاً میزان حساسیت به آفت کش‌ها را افزایش می‌دهد.آفت کش‌ها عمدتاً از طریق پوست، تنفس، چشم و یا خوردن وارد بدن می‌شوند. آفت کش‌های محلول در چربی و تا حدی آفت کش‌های محلول در آب از طریق تماس با پوست جذب می‌شوند. زخم و خراش، جذب آفت کش‌ها را از طریق پوست تسهیل می‌کند. در کشورهای در حال توسعه جذب از طریق پوست اهمیت ویژه‌ای دارد چون اغلب، لباس‌های حفاظتی مناسب وجود نداشته و یا استفاده نمی‌شود.

آفت کش‌های وارد شده به بدن ممکن است متابولیزه شده، در چربی ذخیره گردند و یا بدون تغییر دفع شوند. متابولیسم احتمالا" حلالیت آفت کش‌ها را در آب افزایش می‌دهد و بنابراین دفع آن‌ها تسهیل می‌شود. مثلأ حشره کش‌های پیرتیروئیدی محلول در چربی در بدن هیدرولیز شده و به مواد محلول در آب تبدیل می‌گردند و سپس از بدن دفع می‌شوند. گاهی اوقات متابولیزه شدن آفت کش‌ها سمیت آن‌ها را افزایش می‌دهد، مثلا" از هیدرولیز کاربوسولفان، کاربوفوران تولید می‌شود که سمی‌تر و حلالیت آن در چربی بیشتر است. درجه خطر استفاده از حشره کش‌ها به سمیت حشره کش و مقدار مواجهه با حشره کش بستگی دارد.

سمیت یک حشره کش مقدار ظرفیت یا توانایی آن برای ایجاد آسیب یا بیماری است. سمیت یک حشره کش به وسیله تست‌های انجام شده روی حیوانات با دوزهای متفاوت از سم فعال خالص و هر محصول ساخته شده تعیین می‌شود. با دانستن تفاوت مقدار سمیت حشره کش‌ها، یک مصرف کننده می‌تواند با انتخاب یک حشره کش با سمیت کمتر که برای کنترل حشره به کار می‌رود خطر بالقوه را به حداقل برساند. مصرف کنندگان می‌توانند با توجه به برچسب راهنما، استفاده از وسایل و تجهیزات حفاظت فردی و حمل مناسب حشره کش‌ها مواجهه‌ی خود را به حداقل رسانده و یا حتی حذف نمایندو بدین وسیله خطر کاهش می‌یابد. برای مثال %95 از کل مواجهه، از تماس پوستی و عمدتا" دست‌ها و بازوها است. با پوشیدن یک جفت دستکش ندوخته و مقاوم به مواد شیمیایی، این نوع مواجهه می‌تواتد تقریبا"حذف شود. حشره کش‌هایی که با سمیت بالا طبقه بندی شده‌اند( سمیت طبقه 1) چه بر اساس سمیت خوراکی، چه پوستی و یا تنفسی باید تنها کلمه خطر (Danger) یا سمی (Poison) با رنگ قرمز یا علامت برجسته‌ی یک سر و استخوان در بالای برچسب نسته نوشته شود. دوز کشنده(₅₀LD) حاد خوراکی (تک دوز) برای حشره کش تولید شده در این گروه برابرmg/kg50 می‌باشد. بعضی از حشره کش‌های تولید شده فقط کلمه‌ی Dangerرا دارند که بیان‌گر آن است که در خصوص سمیت حاد توجه نمایید، آن‌ها می‌توانند سبب آسیب چشمی یا تحریک پوستی شدید شوند. حشره کش‌های تولیدی که سمیت متوسطی دارند( سمیت طبقه 2) باید تنها کلمه هشدار(warning) روی بر چسب محصول نوشته شود. در این رنج₅₀LD خوراکی از 50 تاmg/kg500می‌باشد. حشره کش‌هایطبقه سمیت I و VIاگر چه با عنوان کم سمی یا نسبتا" غیر سمی طبقه بندی می‌شوند، نیاز است کلمه Caution روی بر چسب آن‌ها نوشته شود. مقدار₅₀LD حاد خوراکی در این گروه بزرگتر از mg/kg50 می‌باشد. اثرات یا علائم مسمومیت حشره کش می‌تواند موضعی یا عمومی باشد. اثرات موضعی عموما" در محل تماس حشره کش بوده و در اثر خاصیت تحریک حشره کش‌ها(هم فرم فعال و هم بی‌اثر آن) یا یک پاسخ آلرژی توسط فرد می‌باشد. درماتیت یا التهاب پوست بیشتر مواقع به عنوان اثر موضعی در مواجهه با حشره کش گزارش می‌شود. علائم درماتیت‌ها در رنجی از قرمزی پوست تا جوش‌ها یا تاول‌ها است. بعضی از افراد هنگام تماس با کشره کش اسیدی شده سرفه، خس خس سینه یا عطسه را بروز می‌دهند. علائم یک واکنش آلرژیک واقعی رنجی از قرمزی و خارش چشم‌ها و پوست تا ناراحتی تنفسی اغلب مشابه شرایط آسمی می‌باشد.

اثرات عمومی از اثرات موضعی کاملا" متفاوت است و به علت جذب حشره کش و توزیع در کل بدن می‌باشد. اثرات عمومی اغلب شامل تهوع، استفراغ، خستگی، سردرد و ناراحتی‌های روده‌ای می‌باشد. در موارد مسمومیت پیشرفته در شخص ممکن است تغییرات در ضربان قلب، مشکل تنفسی، تشنج و کما را بروز دهد که می تواند منجر به مرگ شود(Jeyaratnam, 1990).

1-5- تقسیم بندی آفت کش‌ها

آفت کش از کلمه انگلیسیPestبه معنای غارتگر و زیان رسان و Cideبه معنی کشنده درست شده است. سمومآفت کش طیف گسترده‌ای ازترکیبات شیمیایی هستند که اغلب از مواد آلی ساخته می‌شوند و از حدود 1944 تاکنون هزاران ترکیب مختلف، از آن‌ها به بازار عرضه شده است. بر طبق مطالعات و بررسی‌های به عمل آمده توسط محققین، می‌توان آفت کش‌ها را از جنبه‌های ذیل طبقه بندی نمود:

*بر اساس نحوه تأثیر

*بر اساس ساختمان شیمیایی

*بر اساس سمیت دهانی

*بر اساس نوع موجودات زنده تحت اثر(Johansen et al., 1990)

1-5-1- طبقهبندیآفت کش‌هاازلحاظنوعموجودات زندهتحت اثر

معمولا" به ندرت اتفاق می‌افتد که یک ترکیب سمی آفت کش به طور اختصاصی بر گروه خاصی از موجودات زنده اثر نماید. با این وجود هر یک از سموم با توجه به خواص شیمیایی و بیولوژیکی قادرند برخی از موجودات زنده را بیشتر از بقیه تحت تأثیر قرار دهند. از این رو می‌توان سموم شیمیایی متعلق به گروه‌های مختلف را بر اساس نوع موجودات زنده و یا مرحله‌ای از زندگی موجودات که سموم بیشترین تأثیر را بر آن‌ها دارند طبقه بندی نمود.

1- حشره کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل حشرات به کار می‌روند.

2- لارو کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل لاروها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

3- تخم کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کشتن تخم انگل‌ها به کار می‌روند.

4- کنه کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل کنه‌ها به کار می‌روند.

5- حلزون کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل حلزون‌ها به کار می‌روند.

6-جونده کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل جوندگان مصرف می‌شوند.

7- باکتری کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل باکتر‌ی‌ها به کار می‌روند.

8- علف کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل علف‌های هرز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

9- قارچ کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل قارچ‌ها به کار می‌روند.

10- جلبک کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای از بین بردن جلبک‌ها در محیط آبی مصرف می‌گردند.

11- نماتد کش‌ها: به سمومی گفته می شود که برای کنترل نماتدها به کار می‌روند.

یک ماده شیمیایی یا سم ممکن است دارای خواص مختلف می‌باشد، یعنی بتواند روی بیش از یک نوع آفت و یا روی مراحل مختلف یک آفت اثر کند، براین مبنا سموم زیر را به بازار عرضه کرده‌اند:

*حشره کش-کنه کش: دارای خاصیت حشره کشی و کنه کشی است، مانند دانیتول

*کنه کش-قارچ کش: ترکیباتی هستند که هم روی کنه‌ها و هم روی قارچ‌ها مؤثر می‌باشند نظیر گل گوگرد(Johansen et al., 1990)

1-5-2- طبقه بندی بر اساس سمیت دهانی

طبقه بندی سمیت دهانی یعنی سمیت یک ترکیب شیمیایی، هنگامی که از طریق دهانی وارد بدن موجود زنده گردد، سموم به شرح ذیل طبقه بندی گردیده‌اند:

سموم فوق‌العاده خطرناک:

این گروه شامل سموم بسیار قوی و خطرناک بوده و در مقدار بسیار جزئی باعث مسمومیت می‌شوند. در این سموم دوز کشنده %50mg/kg50 است. از این گروه می‌توان به سمومی نظیر آنتو، دیفاسینون، وارفارین، کلروپیکرین، متیل بروماید و برخی ترکیبات جیوه‌ای اشاره نمود.

سموم بسیار خطرناک:

این گروه شامل حشره کش‌ها و جانور کش‌هایی است که سمیت زیادی دارند. در این دسته دوز کشنده %50=mg /kg2500-50 می‌باشد. ترکیباتی مانند دیازینون، دیکلرووس، دیمتوآت، پاراتیون، متیل پاراتیون، سموم فنتوآت، فوزالون فوسمت و اندوسولفان در این کروه قرار می‌گیرند.

سموم نسبتا" کم خطر:

این گروه شامل حشره کش‌ها و کنه کش‌هایی با سمیت نسبا" کم می‌باشد. در این سموم دوز کشنده %50=mg/kg1000-200است. سموم مالاتیون، تریکلرفن، کارباریل، بیناپاکریل، دیکوفول، لیندین،فنیتیون، علف کش‌هایی نظیر دیکوآت و نیز برخی مواد شیمیایی ضدعفونی کننده نظیر فرمالدئید در این کروه قرار می‌گیرند(Peeters et al., 2014).

سموم کم خطر:

در این گروه از سموم، اکثرا" قارچ کش‌هایی مانند بنومیل، کاپتان، دودین، فولپت و دینوکاپ و علف کش‌هایی نظیر آترازین، دالماپون، دیکامپا و نیز برخی حشره کش‌هایی با سمیت اندک مانند روغن‌های معدنی قرار می‌گیرند. در این سموم دوز کشنده %50>mg/kg1000دارا می‌باشد.

1-5-3- تقسیمبندیآفتکش‌ها براساس ساختمان شیمیایی آن ها

این ترکیبات را می‌توان بر مبنای ساختمان شیمیایی یه صورت زیر تقسیم بندی کرد:

*ترکیبات آلی: ترکیبات آلی کلره، ترکیبات آلی فسفره، کاربامات‌ها، آلی گوگرد‌ دار(فنوبتازین، آرامیت)

*ترکیبات گیاهی: سموم پیرتروئید، پیرتروم، روتنون، نیکوتین

*ترکیبات معدنی: سرب آرسینات، سبزپاریس (مس آرسینات)، باریوم کربنات، اسید بوریک......

*حشره کش‌های گازی

*سینرژیست‌ها

*جونده کش‌ها

*سایر موادی که به عنوان حشره کش مصرف می‌شوند

*سموم جدید(Lainsbury, 2014)

1-5-4- تقسیم بندی سموم بر اساس نحوه ورود به داخل بدن

1- سموم گوارشی: به سمومی گفته می شود که از راه گوارشی وارد بدن آفت شده و پس از جذب از طریق دیواره لوله گوارش، سبب از بین رفتن آن می‌شوند. نظیر سموم آرسنیکی، ترکیبات فلوره، تالیم وروی. این سموم معمولا" علیه حشرات با قطعات دهانی ساینده به کار می‌روند.

2-سموم تماسی: به سمومی گفته می شود که از طریق تماس جلد بدن، حشرات را تحت تأثیر قرار داده و سبب مرگ آن‌ها می‌شوند. نظیر سموم معدنی، سموم گیاهی، روغن‌های معدنی و گیاهی و ترکیبات مصنوعی کلره، فسفره، کارباماتی و غیره. تأثیر این سموم روی آفات با قطعات دهانی مکنده قابل توجه است، اما زمانی که آفت در داخل نسج گیاه باشد از تأثیر این سموم در امان خواهد بود.

3-سموم گازی(تدخینی): به سمومی گفته می شود که به صورت بخار یا گاز از طریق دستگاه تنفس وارد بدن حشرات شده و سبب از بین رفتن آن‌ها می‌شوند، نظیر گاز فسفین(Lainsbury, 2014).

1-5-5- تقسیم بندی آفت کش‌ها بر اساس طرز تأثیر

1- سموم فیزیکی: عملکرد این سموم به صورت فیزیکی بوده و باعث مرگ حشره می‌شوندنظیر روغن‌های سنگین معدنی که در اثر نفوذ به مجاری تنفسی و مسدود کردن آن‌ها، باعث خفگی حشرات به ویژه شپشک‌های نباتی می‌گردند. گردها نیز از جمله سمومی هستند که به طریق فیزیکی عمل می‌کنند. گردهای بی اثر به دو طریق باعث مرگ حشرات می‌شوند:

اول: برخی مانند اکسید آلومینیوم(Al₂o₃)باعث ایجاد شکاف و ترک‌هایی در جلد بدن حشره می‌گردد، در نتیجه، سبب بیرون رفتن آب از بدن و در نهایت مرگ حشرات می‌شوند.

دوم: برخی دیگر نظیر پودر تالک آب دوست بوده و از طریق جذب آب و چربی بدن، باعث مرگ حشره می‌شوند.

دریافت فایل

سنتز نانو ذرات سلولز کونژوگه با طلا و بررسی قابلیت جذب سم دیازینون توسط آن

یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 23:03

0 نظر

بایگانی

جستجو

کلیات طرح

1-1- بیان مسئله

1-5- مدل تحقیق

1-7- روش تحقیق

1-8- قلمروی تحقیق

1-9- جامعه و حجم نمونه

سرآغاز سخن

یادداشتهای مقدمه

1- 1 زندگی نامه تالکین

1-3) سفر در هشت کتاب سهراب سپهری