![]() ارتباط بین ابهام نقش و میزان پرخاشگری در بازیکنان فوتبال لیگ برتر ایران
چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط بین ابهام نقش و میزان پرخاشگری در بازیکنان فوتبال لیگ برتر ایران انجام شد. با استفاده از تحقیق توصیفی-همبستگی سه تیم (72 بازیکن)، از تیمهای حاضر در لیگ برتر فوتبال، فصل 92-93 به صورت در دسترس، که حاضر به همکاری با محقق بودند، به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابهام نقش بازیکنان با استفاده از مقیاس ادراک نقش بیوکامپ و همکاران اندازهگیری شد. برای ثبت میزان پرخاشگری بازیکنان، فیلم بازیهای تیمهای انتخاب شده، در نیمفصل اول مشاهده و پرخاشگری آنها در چکلیستی محققساخته با الگو گرفتن از چکلیست پرخاشگری رابرتس و همکاران ثبت شد. برای تحلیل دادهها از آزمونهای ضریب همبستگی اسپیرمن و رگرسیون خطی استفاده شد. به طور کلی یافتهها نشان دادند بین ابهام نقش (ادراک نقش) هجومی و میزان پرخاشگری بازیکنان فوتبال ارتباط معناداری وجود دارد. نتایج حاصل از رگرسیون نشان داد که ابعاد ابهام نقش (ادراک نقش) هجومی دارای توان پیشبین معناداری برای پرخاشگری بازیکنان فوتبال است. در مجموع میتوان نتیجه گرفت هر چه بازیکنان ادراک نقششان بیشتر باشد و از مسئولیتها، جایگاه و نقش خود در تیم به خوبی آگاه باشند، میزان رفتارهای پرخاشگرانهی آنها به همان نسبت کاهش خواهد یافت. کلید واژه ها: ابهام نقش، بازیکنان فوتبال، پرخاشگری، روش ترکیبی، لیگ برتر ایران فهرست مطالب عنوانصفحه
1-1- مقدمه..2 1-2- بیان مسأله...3 1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق...5 1-4- اهداف تحقیق...7 1-4-1- هدف کلی تحقیق.....7 1-4-2- اهداف اختصاصی تحقیق...7 1-5- فرضیههای تحقیق..7 1-6- محدودیتهای تحقیق.8 1-6-1- محدودیتهای تحت کنترل.....................................................................................8 1-6-2- محدودیت های خارج از کنترل...............................................................................8 1-7- تعریف واژهها و اصطلاحات.................................................................................................8 فصل دوم (مبانی نظری و مرور پیشینه)...............................................................................11 2-1- مقدمه......................................................................................................................................11 2-2- مبانی نظری تحقیق................................................................................................................11 2-2- 1- ابهام نقش...............................................................................................................11 2-2-2- مفهوم ابهام نقش در سازمان و ارتباط آن با پرخاشگری.....................................14 2-2-3- مفهوم ابهام نقش در ورزش..................................................................................17 2-2-4- ابعاد ابهام نقش.....................................................................................................18 2-2-5- رابطهی ابهام نقش با عملکرد ورزشی..................................................................20 2-2-6- پرخاشگری............................................................................................................21 2-2-7- نظریههای پرخاشگری..........................................................................................24 2-2-8- رابطهی پرخاشگری با عملکرد ورزشی...............................................................27 2-3- پیشینه تحقیق....................................................................................................................28 2-3-1- تحقیقات مربوط به ابهام نقش..............................................................................28 2-3-2- تحقیقات مربوط به پرخاشگری...........................................................................35 2-4- جمعبندی و نتیجهگیری ادبیات تحقیق.............................................................................37 فصل سوم (روششناسی تحقیق) ......................................................................................39 3-1- مقدمه....................................................................................................................................40 3-2- روش تحقیق.........................................................................................................................40 3-3- جامعهی آماری.....................................................................................................................40 3-4- نمونه آماری و روش نمونهگیری...........................................................................................40 3-5-متغیرهای تحقیق..................................................................................................................41 3-5-1- متغیر پیشبین.......................................................................................................41 3-5-2- متغیر ملاک...........................................................................................................41 3-6- تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق......................................................................................41 3-7- ابزار گردآوری اطلاعات.......................................................................................................42 3-7-1- پرسشنامه ویژگیهای فردی بازیکنان.................................................................42 3-7-2- مقیاس ادراک نقش..............................................................................................42 3-7-3- چکلیست پرخاشگری.......................................................................................42 3-8- روایی ابزار تحقیق..............................................................................................................43 3-9- پایایی پرسشنامه................................................................................................................43 3-10- نحوهی گردآوری اطلاعات.................................................................................................44 3-11- روشهای آماری..................................................................................................................45 فصل چهارم (یافتهها).........................................................................................................46 4-1- مقدمه................................................................................................................................47 4-2- بررسی توصیفی یافتههای تحیق....................................................................................47 4-2-1- سن و تجربه بازی.................................................................................................47 4-2-2- پست بازیکنان....................................................................................................48 4-2-3- میزان پرخاشگری بازیکنان در پستهای مختلف............................................48 4-2-4- میزان پرخاشگری بازیکناندر بازیهای میزبان و میهمان...............................49 4-2-5- آمار توصیفی مقیاس ادراک نقش......................................................................49 4-3- بررسی طبیعی بودن توزیع دادهها.................................................................................50 4-4- آزمون فرضیههای تحقیق...............................................................................................51 4-4-1- فرضیه اول........................................................................................................51 4-4-2- فرضیه دوم......................................................................................................52 4-4-3- فرضیه سوم....................................................................................................53 4-4-4- فرضیه چهارم..................................................................................................54 فصل پنجم (بحث و نتیجهگیری)......................................................................................55 5-1- مقدمه..............................................................................................................................56 5-2- خلاصهی پژهش.............................................................................................................56 5-3- بحث و نتیجهگیری........................................................................................................57 5-3-1- ابهام نقش و میزان پرخاشگری.....................................................................57 5-3-2- پیشبینی پرخاشگری از طریق ابهام نقش..................................................58 5-3-3- تفاوت ابهام نقش بازیکنان باتجربه و کمتجربه...........................................59 5-3-4- تفاوت پرخاشگری بازیکنان باتجربه و کمتجربه.........................................62 5-4- نتیجهگیری نهایی.........................................................................................................63 5-5- پیشنهادهای برگرفته از تحقیق..................................................................................64 5-6- پیشنهادات برای تحقیقات آینده................................................................................65 منابع.................................................................................................................................66 منابع داخلی............................................................................................................................... 67 منابع خارجی.............................................................................................................................. 69 پیوستها..........................................................................................................................73 پیوست 1.: پرسشنامه اطلاعات و ویژگیهای فردی بازیکنان...............................................74 پیوست 2 : مقیاس ادراک نقش بیوکامپ و همکاران.............................................................75 پیوست3: چکلیست ثبت پرخاشگری بازیکنان فوتبال.....................................................78 پیوست 4: خطاها و رفتارهای ناشایست................................................................................79 فهرست جداول عنوان صفحه جدول 3-1: پایایی ابعاد ادراک نقش هجومی و دفاعی...................................................................44 جدول 4-1: توزیع سنی و تعداد سالهای تجربه بازی...................................................................47 جدول 4-2: تعداد بازیکنان در پستهای فوتبال .........................................................................48 جدول 4-3: میزان پرخاشگری بازیکنان در پستهای مختلف فوتبال........................................48 جدول 4-4: میزان پرخاشگری بازیکنان در بازیهای میزبان و میهمان.......................................49 جدول 4-5: آمار توصیفی ابهام نقش و زیرمجموعههای آن..........................................................49 جدول 4-6: بررسی طبیعی بودن توزیع دادهها.............................................................................50 جدول 4-7: ارتباط بین ابعاد ادراک نقش هجومی و پرخاشگری بازیکنان...................................51 جدول 4-8:ارتباط بین ابعاد ادراک نقش دفاعی و پرخاشگری بازیکنان....................................51 جدول 4-9: نتایج رگرسیون خطی برای پیشبینی پرخاشگری از طریق ابعاد ابهام نقش هجومی و دفاعی..............................................................................................................................................52 جدول 4-10: مقایسهی میزان ادراک نقش هجومی و دفاعی بازیکنان کمتجربه و باتجربه........53 جدول 4-11: مقایسهی میزان پرخاشگری بازیکنان کمتجربه و باتجربه......................................54 فهرست اشکال عنوان صفحه شکل 2-1: مدل نظری از رابطهی میان ابهام نقش، استرس، فرسودگی و رفتارهای انحرافی..........16 شکل 2-2: انواع پرخاشگری در ورزش.............................................................................................24 فصل اول مقدمه و کلیات 1-1- مقدمه ورزش به عنوان یک پدیده اجتماعی، در جوامع مدرن امروز جایگاه خاصی در مطالعات اندیشمندان علوم مختلف پیدا کرده است. ابعاد گوناگون این پدیده، آن را از یک امر رقابتانگیز صرف خارج ساخته و دامنه آن را به اغلب موضوعات اجتماعی مرتبط کرده است. در میان رشتههای مختلف ورزشی، رشته فوتبال به لحاظ برخورداری از جذابیتها و هیجانات زیاد توجه آحاد افکار عمومی جوامع را به خود معطوف ساخته و جنبههای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی مترتب بر فوتبال، آن را به عنوان یک صنعت مطرح کرده است (حاجبیگی، 1385). امروزه استفاده از علم روانشناسی در ورزش توسط تیمها یک ضرورت به شمار میرود. در واقع مربی برای انتخاب یک بازیکن جوان همانگونه که به توان و شرایط فیزیکی، تجربی و غیره مینگرد، به همان نسبت نیز میبایست به آمادگی ذهنی و روانی وی توجه کند. اطمینان از آمادگی ذهنی بازیکنان در تمرین و مسابقات و استفاده از حداکثر توان روانی آنان همانند توان جسمانی و توان تاکتیکی برای مربیان و تیم از اهمیت بالایی برخوردار است(حجتپور، 1390). بدونشکموفقیتوپیروزیدرورزشقهرمانیامروز، خواهانانتظاراتبالاتریازآنچهپیشتروجودداشتهاست،میباشد. لذا رفعاینتوقعاتونیازهایخاص،متخصصانورزشیرا بر آنداشتهتابیشتر بهجنبههایوجودیورزشکارانتوجهکرده و در جهت ارتقاء و افزایش مهارتهای آنها کوشش نمایند (سلحشوری، 1390). فوتبال نیز همانند سایر رشتههای ورزشی به سطح بالایی از تمرکز، توجه، دقت، آمادگی روانی و غیره نیازمند است. یک مسابقه فوتبال 90 دقیقه است، ولی ذهن بازیکنان و مربیان را گاهی چندین هزار دقیقه به خود مشغول نگه داشته و سایر فعالیتها و حوزههای زندگی را تحت تأثیر خود قرار میدهد و شکست یا پیروزی، تصمیمات و اشتباهات داوری، اخراج، حذف تیمی، از دست دادن پنالتی، سقوط به دسته پایینتر و غیره میتواند روزها و حتی هفتهها و بلکه سالهای سال فکر، ذهن و روان بازیکنان را به خود مشغول سازد و اینجاست که نقش سازنده روانشناسی در فوتبال خود را بیش از پیش جلوهگر میسازد (حجتپور، 1390). یک تیم فوتبال برای اینکه بتواند در یک دورهی زمانی نسبتاً بلند (به اندازهی یک فصل فوتبال) و حتی بیشتر کارآیی خود را حفظ کند، باید عوامل روانی را که بر ذهن و روان بازیکنانش تأثیر میگذارند را مورد توجه قرار دهد. بنابراین، توجه به عوامل روانی باعث میشود تا عملکرد و کارآیی بازیکنان بهبود یافته و اثرات منفی که ممکن است برخی عوامل بر عملکرد ورزشکاران داشته باشند، را به حداقل رساند. در مطالعهی حاضر از میان متغیرهای مرتبط با عملکرد ورزشکاران، متغیرهای ابهام نقش و پرخاشگری که میتواند تأثیر منفی بر عملکرد داشته باشد، مورد بررسی قرار خواهند گرفت. ابهام نقش به طور مستقل پیشبینیکنندهی کارآیی و مؤثر بودن عملکرد فرد است (Beuchampو همکاران، 2002) و عملکرد ورزشکار را به صورت منفی تحت تأثیر قرار میدهد (ابوالقاسمی و همکاران، 1385). از طرفی پرخاشگری و رفتار منفیگرایانه موجب میشود که ورزشکاران همیشه در حالت تدافعی قرار گیرند، که این امر به نوبهی خود مانع رشد و شکوفایی ظرفیتها و تواناییهای آنها میشود و ممکن است تأثیر منفی بر عملکرد ورزشکاران داشته باشد (طلایی، 1391). در تحقیق حاضر سعی بر آن است که ارتباط بین متغیرهای ابهام نقش و پرخاشگری در بازیکنان لیگ برتر فوتبال ایران شناسایی و پیامدهای ناخوشاینداین متغیرها بر عملکرد بازیکنان، مورد بررسی قرار داده شود. 1-2- بیان مسأله هدف تمام تیمهای ورزشی به حداکثر رساندن توان جسمانی و روانی بازیکنان و حذف عوامل مخلی است که ممکن است عملکرد ورزشی را به صورت منفی تحت تأثیر قرار دهد. فوتبال نیز مانند دیگر فعالیتهای انسانی با مفاهیم روانشناسی از جمله اضطراب، هیجان، فشار روانی، پرخاشگری و غیره گره خورده است، که هر کدام از این متغیرها میتوانند بر عملکرد ورزشکاران تأثیرگذار باشند. از جمله متغیرهایی که نقش تعیینکنندهای در ورزشهای تیمی، به ویژه فوتبال دارند، ابهام نقش و پرخاشگری است. نقشهای فردی در محیط تیمها بسیار بااهمیت است و این نقشها هستندکه با قرار گرفتن در کنار یکدیگر باعث موفقیت تیمها میشوند. بنابراین، مهم است که بدانیم آیا بازیکنان این نقشها را پذیرفتهاند یا نه و اینکه آیا از نقش خود رضایت دارند یا ناراضیاند(بهلکه و همکاران، 1392). درک و فهم مسئولیت های نقش فردی به عنوان یکی از مهمترین متغیرهای تیمی در ورزش تعریف شده است (Eysو همکاران، 2005). عدم شناخت در مورد این مسئولیتها و انتظارات مربوط به یک موقعیت خاص به عنوان ابهام نقش معرفی شده است (Kahn و همکاران، 1964). در واقع ابهام نقش زمانی پدید میآید که روشن نباشد نقش فرد چیست، از جمله هنگامی که به روشنی معلوم نباشد که هدف از یک شغل معین یا پست بازی در ورزش چیست یا حدود مسئولیتهای آن کدام است (درودیان و همکاران، 2013). تجربهی ابهام نقش میتواند به واکنشهای متناقض، احساس تنش، کاهش اعتماد به نفس، استرس و نارضایتی در فرد منجر شود(Kahn و همکاران، 1964). همچنین ابهام نقش با افزایش اضطراب جسمی و شناختی (Beuchamp و همکاران، 2003) و کاهش اثربخشی نقش (Beuchampو همکاران، 2002) همراه است و میتواند تأثیر منفی بر عملکرد داشته باشد (ابوالقاسمی و همکاران، 1385). فوتبال به عنوان یک بازی تیمی نیازمند هماهنگی افراد است. هر بازیکن در تیم مسئولیتی بر عهده دارد و باید مسئولیت خود را در فضایی مملوء از تماشاگر به بهترین نحو انجام دهد و اشتباه کوچکی میتواند لطمات جبران ناپذیری را به تیم وارد نماید. بنابراین عدم شناخت بازیکنان با نقش خود در شرایط مختلف، باعث میشود که آنها وظیفهی خود را ندانند. نامشخص بودن وظیفه، به نوبهی خود عامل ناهماهنگی و احتمالاً صحیح انجام نشدن فعالیتهای تیمی خواهد بود. عدم آشنایی کافی با نقش سایر همتیمیها و اختلاف بازیکنان با یکدیگر به دلیل تداخل کارها و ناراحتیهای حاصل از آن، پیامدهای دیگر چنین وضعی خواهد بود (رجبزاده، 1385). تحقیقات متعدد انجام شده در ادبیات سازمانی بیانگر این است که ابهام نقش به عنوان یک عامل استرسآور در محیطهای مختلف برای افراد در سطح رفتاری، روانی و فیزیولوژیکی پیامدهای محسوس و قابل توجهی را به بار میآورد که به نوعی زمینه را برای تضعیف کارآیی و اثربخشی افراد فراهم میآورد. یکی از این پیامدها، رفتارهای انحرافی و پرخاشگرانه است. بر طبق ادبیات سازمانی و بر اساس مدل استرس-عدمتعادل-جبرانمیتوان گفت که استرس با ایجاد حالات هیجانی منفی نسبت به خود و وظایف کاری، با برهم زدن تعادل هیجانی، رفتاری و شناختی افراد، آنها را به سمت رفتارهای غیراخلاقی و انحرافی مثل پرخاشگری سوق میدهد (گلپرور، 1390). |
![]() حیات ذهن جلد اول: تفکرکتاب «حیات ذهن» نوشته هانا آرنت (۱۹۷۵- ۱۹۰۶) فیلسوف و تاریخنگار آلمانی است. او در آمریکا سالها استاد دانشگاه در رشتهٔ تئوری سیاسی بود و از چند کشور، دهها دکتری افتخاری گرفت، و جایزهٔ آلمانیزبان لِسینگ و فروید را نیز از آن خود کرد. آرنت طرح کتاب حیات ذهن را به شکل سه جلد تفکر و اراده و داروی ریخته بود که به گفته الیزابت یانگ جمهوری ذهن را تشکیل می دهند. اما عمر آرنت فقط به دو جلد از این مجموعه کفاف داد که آنها نیز پس از مرگ او به طبع رسیدند. آرنت در این کتاب برخلاف کتاب وضع بشر که با حیطه عمل سرو کار داشت به بررسی نظر و کاوش در قوای ذهن میپردازد. |
![]() نقش حمایت اجتماعی در نحوه گذراندن اوقات فراغت با تأکید بر فعالیت بدنی در پسران جوان شهر یزدفهرست مطالب عنوان صفحه 1-8- تعاریف مفهومی و عملیاتی واژه های تحقیق11 1-8-2- فعالیت بدنی در اوقات فراغت11 2-1-1- دیدگاه های اوقات فراغت29 2-1-2- کارکردهای اوقات فراغت31 2-2- فعالیت بدنی و ورزش در اوقات فراغت37 3-3- شیوه برآورد حجم نمونه و روش نمونه گیری61 3-5- ابزار اندازه گیری تحقیق61 3-6- پایایی و روایی ابزار اندازه گیری62 3-7- روشهای تجزیه و تحلیل داده ها62 3-8-1- محدودیت های اعمال شده توسط محقق62 3-8-2- محدودیت های خارج از کنترل محقق:63 4-1-1- توصیف آزمودنی ها بر حسب مدرک تحصیلی65 4-1-2- توصیف آزمودنی ها بر حسب سن66 4-1-3- توصیف آزمودنی ها بر حسب تعداد افراد خانواده67 4-1-4- توصیف اعضایی از خانواده که ورزش می کنند68 4-1-5- توصیف آزمودنی ها بر حسب میزان فعالیت ورزشی در اوقات فراغت69 4-1-6- توصیف آزمودنی ها بر حسب میزان ساعات صرف شده جهت فعالیت ورزشی در اوقات فراغت در یک ماه گذشته69 4-1-7- توصیف آزمودنی ها با توجه به میزان فعالیت ورزشی در یک ماه گذشته70 4-2- تحلیل استنباطی داده های تحقیق71 فهرست جداول عنوان صفحه جدول 4-1: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر مدرک تحصیلی57 جدول 4-2: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر گروه سنی58 جدول 4-3: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر تعداد افراد خانواده59 جدول 4-4: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر افراد ورزشکار خانواده60 جدول 4-5: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر میزان فعالیت ورزشی در اوقات فراغت61 جدول 4-6: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر میزان فعالیت ورزشی در اوقات فراغت62 جدول 4-7: فراوانی مطلق و فراوانی درصدی برای متغیر فعالیت ورزشی63 جدول4-8 : نتایج آزمون مقایسه میانگین متغیر حمایت والدین در دو گروه65 جدول4-9: نتایج آزمون مقایسه میانگین متغیر حمایت دوستان در دو گروه65 جدول 4-10: نتایج آزمون کای اسکوئر برای بررسی مدل لجستیک66 جدول 4-12: نتایج آزمون کای اسکوئر برای بررسی مدل لجستیک67 جدول 4-15: نتایج آزمون کای اسکوئر برای بررسی مدل لجستیک69 فهرست نمودارها عنوان صفحه نمودار4-1 : فراوانی درصدی برای متغیر مدرک تحصیلی65 نمودار 4-2: فراوانی درصدی برای متغیر گروه سنی66 نمودار 4-3 : فراوانی درصدی برای متغیر تعداد افراد خانواده67 نمودار4-4: فراوانی درصدی برای متغیر افراد ورزشکار خانواده68 نمودار4-5: فراوانی درصدی برای متغیر میزان فعالیت ورزشی در اوقات فراغت69 نمودار 4-6: فراوانی درصدی برای متغیر میزان فعالیت ورزشی در اوقات فراغت در یک ماه گذشته70 نمودار4-7: فراوانی درصدی برای متغیر فعالیت ورزشی71 چکیده پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش حمایت اجتماعی در نحوه گذراندن اوقات فراغت با تأکید بر فعالیت بدنی در پسران جوان شهر یزد انجام شد. روش پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی از نوع مقطعی می باشد. جامعه آماری این تحقیق کلیه مردان جوان بین 15 تا 24 سال شهر یزد بود. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان و با احتساب افت آزمودنی تعداد 382 نفر مشخص شد، که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای و با رعایت سهم جوانان هر محله انتخاب شدند. شیوه جمع آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق ساخته بود که میزان پایایی آن برای متغیرهای حمایت اجتماعی والدین و دوستان به ترتیب 78/0 و 83/0 بدست آمد. پرسشنامه به صورت حضوری در اختیار آزمودنی ها قرار گرفت. پس از تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده، نتایج زیر بدست آمد:
کلمات کلیدی: حمایت اجتماعی، اوقات فراغت، فعالیت بدنی. فصل اول کلیات تحقیق 1-1-مقدمه تحولات و دگرگونی های سریع صنعتی با پیامد های اجتماعی و اقتصادی فراوانی همراه بود و تأثیرات مهمی بر چگونگی گذراندن اوقات فراغت مردم بر جای گذاشت. به عنوان مثال، مکانیزه شدن صنایع و ایجاد امکانات رفاهی و نظایر آن موجب تغییر سبک زندگی مردم از قبیل کوچکتر شدن ابعاد خانواده و تغییر روابط افراد با یکدیگر شده در حالیکه در گذشته، روابط همبستگی و خانوادگی افراد با یکدیگر نقش بارزی در گذراندن اوقات فراغت مردم داشت. علاوه بر این مکانیزه شدن وسایل رفت و آمد، ظهور سینما و اختراع تلویزیون نیز اوقات فراغت انسان ها را تحت تأثیر قرار داد. با این حال، پیشرفت تکنیک تنها عامل نبوده و احتیاجات اجتماعی، روابط میان قدرت های اجتماعی، زمان و محیط اجتماعی و اقتصادی هم بر میزان زمان آزاد و انتخاب نوع امکانات فراغتی به شدت اثر گذاشته است. تحول دیگر، اهمیت خاصی است که اوقات فراغت در حیات فردی و اجتماعی احراز کرده است. چنانکه زمان کار از زمان فراغت به کلی جدا شده و اوقات فراغت ارزش ذاتی پیدا کرده است. بدین ترتیب از مشخصات اساسی فراغت در جهان کنونی آن است که دیگر تنها به طبقات ممتاز جامعه اختصاص ندارد و به همه ی طبقات تعمیم یافته است (بیوک آقازاده، 1385). موضوع اوقات فراغت و نحوه ی گذراندن آن خصوصاً برای گروه سنی جوان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است، چرا که علاوه بر گذراندن فرصت های فراغت به گونه ای مفید و مفرح، مسائل تربیتی و جامعه ای نیز مطرح است که باید بدان به صورت ویژه ای نگریست. کشور ایران به عنوان یکی از جوان ترین کشورهای دنیا باید حساسیت خاصی در این زمینه داشته باشد. استان یزد با جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر که یک چهارم آنها را جوانان تشکیل می دهند و شهر یزد با جمعیت تقریبی 500 هزار نفر که از این تعداد، 62 هزار نفر آن را مردان جوان شامل می شوند، پرداختن به این موضوع را مهم جلوه می دهد. اوقات فراغت برای کمک به حفظ میراث فرهنگی و ایجاد ضابطه برای جامعه ی ایده آل از لحاظ رفاه و نحوه ی ابراز هیجانات، ارتقاء سطح روابط انسانی، بهبود مهارت های اجتماعی، تجربیات گروهی، تهذیب عادات و آداب و رسوم و .... نقشی با اهمیت و غیر قابل انکار دارد. تحقیقات و پژوهش های مختلف در زمینه ی اوقات فراغت و عوامل تأثیر گذار بر آن، گواهی بر این ادعاست. 1-2- بیان مسأله تحقیق اوقات فراغت و نحوه گذراندن آن از مباحث تازه ای است که پس از انقلاب صنعتی و رشد صنایع و فن آوری، توجه جامعه شناسان را برانگیخته و به موضوعی مهم در حوزه جامعه شناسی بدل شده است (فکوهی و انصاری، 1382). اوقات فراغت، فعالیتی است که اعضای جامعه فارغ از اجبارهای محیط و الزامات زندگی از طریق آن استعدادهای خود را توسعه بخشیده، شخصیت خود را گسترش می دهند. چگونگی گذراندن اوقات فراغت بازتابی از شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی هر جامعه است که استفاده مطلوب از این اوقات می تواند تأثیر درخور توجهی در بهبود کیفیت زندگی اجتماعی و اقتصادی افراد جامعه داشته باشد (ابراهیمی و همکاران، 1390). اوقات فراغت به عواملی چون سن، شغل، میزان تحصیلات، علاقه مندی، وضعیت درآمد، محل زندگی و کثیری از متغیرهای دیگر بستگی دارد. فراغت می تواند نقش نیرومند و در عین حال دوگانه ای در تحول سطح فرهنگی جامعه داشته باشد. به این معنا که می تواند در ارتباط با نیازهای فکری و عملی انسان، سازگاری و ناسازگاری اجتماعی و پیشرفت یا واپسماندگی فرهنگی را سبب شود (آبکار، 1385). فراغت شامل فعالیت هایی جدا از اجبارهای شغلی، خانوادگی و اجتماعی است که در آن فرد فقط به میل خود عمل می کند؛ در نتیجه فراغت، کار یا بیکاری نیست بلکه یک تجربه با ارزش زندگی است و به قول ارسطو، فراغت جدید ترین مشغله انسان است. یکی از روش هایی که می تواند اوقات فراغت افراد جامعه را زیر پوشش قرار دهد و بسیاری از ضعف ها و کمبودهای جسمانی و روانی را رفع و درمان کند، ورزش و تفریحات سالم است. تربیت بدنی و ورزش گذشته از جبران ضعف ها و حفظ تندرستی، افراد را برای زندگی، تلاش و اهداف مشترک آماده می سازد. ورزش به عنوان یکی از روش های گذران اوقات فراغت، در جذب ارزش های فرهنگی مؤثر است. از دیدگاه جامعه شناسی، گذران اوقات فراغت با ورزش از غیر پویا شدن و به انحراف رفتن توانایی های افراد جامعه به ویژه جوانان جلوگیری می کند و در مقابل، قابلیت تولید و بهره وری آنها در قالب های مختلف اجتماعی و اقتصادی را هرچه بیشتر تقویت می نماید (عبدلی، 1386). فعالیت بدنی و ورزش اگر به طور اصولی و بر اساس یک برنامه منظم و صحیح استفاده شود در تحقق بسیاری از نیازهای مهم دوران جوانی، شناخت زندگی سالم و اصلاح یا جلوگیری از رفتارهای انحرافی نقش مؤثری می تواند داشته باشد. انسان موجودی اجتماعی است و در طول حیات خویش نیازمند همنوعان خود است. این نیازمندی از جنبه های مختلف و به صورت های متفاوتی قابل مشاهده است. شاید به دور از واقعیت نباشد که بگوییم هستی انسان در گرو ارتباطات و تعاملات اجتماعی است و در غیاب این روابط اجتماعی او محکوم به فناست. انسان از زمان تولد در میان شبکه ای از روابط متقابل اجتماعی به سر می برد، با کنش های متقابلش میراث جامعه را به خود جذب می کند و به فراخور تغییر آن نیز دگرگون می گردد (هومن و لیوارجانی، 1387). حمایت اجتماعی یک نیاز اساسی برای فرد به شمار می رود که موجب تصور مثبت از خود، پذیرش خود و احساس ارزشمندی می گردد که تمام این ها به فرد فرصت خود شکوفایی می دهد (مازلو[1]، 1954). در متون روان شناسی مفهوم حمایت اجتماعی به صورت های متفاوتی تعریف شده است؛ مفهوم حمایت اجتماعی می تواند به بهترین صورت به عنوان شرکت فعال اشخاص با اهمیت در کوشش هایی که شخص برای غلبه بر فشار روانی انجام می دهد، فهمیده شود (تویتس[2]، 1986). حمایت اجتماعی رفتارهایی مبنی بر ادراک فرد از اینکه مورد محبت، علاقه و ارزشمندی برای دیگران است و همچنین به عنوان حضور افرادی که آمادگی همکاری و مساعدت به فرد را در موقعیت های خاص دارند، می باشد (ساراسون[3] و همکاران ، 1987). حمایت اجتماعی، کمک یا حمایت از جانب افرادی نظیر دوستان، خانواده، همسایه ها، همکاران و غیره می باشد که می تواند به صورت کمک های مادی و یا شامل یاد آوری هایی مبنی بر اینکه شخص یک موجود با ارزش و محترم است باشد (دیماتو[4]، 1991). بر پایه الگوی ویس (1974)، شش شرط متکی بر روابط اجتماعی شامل راهنمایی، پیوند با دیگران، بها دادن، وابستگی، انسجام اجتماعی، فرصت برای جلب نظر و تشویق می تواند منجر به افزایش حمایت اجتماعی شود (ویس[5]، 1974؛ کی[6] و همکاران، 2003؛ بن آری و گیل[7]، 2004). رایج ترین طبقه بندی حمایت اجتماعی می تواند شامل حمایت عاطفی، اطلاعاتی و ابزاری باشد. حمایت عاطفی شامل دوست داشتن و عشق ورزیدن به فرد، پذیرفتن فرد و احترام گذاشتن به اوست. کمک ملموس کالایی و یا خدماتی نیز تحت عنوان حمایت ابزاری نامیده شده و دادن اطلاعات و آگاهی به افراد در زمان بروز استرس های جسمی و روانی را حمایت اطلاعاتی گویند (زمان زاده و همکاران، 1386). حمایت اجتماعی در پنج مقوله حمایت عاطفی، ارزش یابانه، ابزاری یا ملموس، اطلاعاتی، و شبکه ای دسته بندی می شود (سارافینو[8]، 1998). یکی از عواملی که بر نوع انتخاب افراد در چگونگی صرف وقت در هنگام فراغت تأثیر می گذارد، شامل عوامل محیط و شرایط مرتبط می شود که فرد در آن قرار دارد. تحقیقات تجربی ارتباط بین حمایت اجتماعی و فعالیت مثبت بهداشتی (تمرینات بدنی، تغذیه، استراحت، اجتناب از مصرف مواد و ارتقای سلامت) در جوانان را تأیید کرده است. به طور مثال تحقیقات اسنایدر و اسپریتزر[9] (1989) نشان داد که والدین و همسالان علاقه به ورزش و تمرین را در فرد تقویت می کنند و آشکارا بر مشارکت فرد در ورزش تأثیر می گذارند. همچنین ایلر[10] و همکاران در سال 1997 طی تحقیقی نشان دادند که حمایت اعضای خانواده، همسر و حمایت دوستان، نقش مهمی را در مشارکت ورزشی ایفا می نماید. رفتار جوانان محصول شرایط خانوادگی، روابط با گروه همسالان، نظام آموزش و پرورش کشور و به طور خلاصه تحت تأثیر حمایت اجتماعی می باشد و از آنجایی که جوانان سرمایه های آینده و عامل تعیین کننده سرنوشت جوامع می باشند، پرداختن به موضوع اوقات فراغت آنان هم در بهبود اجتماع و داشتن زندگی سالم مؤثر خواهد بود. بنابراین، در این پژوهش این سؤال مطرح می شود که حمایت اجتماعی چه نقشی در نحوه ی گذراندن اوقات فراغت جوانان خواهد داشت؟ 1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق هرچه به تمدن کنونی یا تمدن صنعتی نزدیک تر شده ایم، مقوله اوقات فراغت به عنوان یک نیاز خاص جوامع بشری نمایان تر شده است، تا حدی که بعضی تمدن امروز را تمدن فراغت نام نهاده اند. اوقات فراغت به گروه ویژه ای اختصاص ندارد و در میان اقشار متفاوت جامعه، گروه های مختلف جنسی، سنی و غیره متفاوت است و از سنین کودکی شروع شده تا هنگام پیری و بازنشستگی تداوم پیدا می کند (ابراهیمی و همکاران، 1390). اوقات فراغت و نحوه گذران آن یکی از شاخص های اساسی سبک زندگی به شمار می رود و به بیان دیگر شیوه زندگی افراد معمولاً در گذران اوقات فراغت آنها نمود می یابد؛ اوقات فراغت درزندگی ما نقشی مهم دارد و مانند هر نهاد دیگری، دارای کارکرد های اجتماعی است. از مهمترین کارکرد های این نهاد، غنی ساختن کیفیت زندگی، رشد ابعاد مختلف فردی و پیشگیری از استفاده های ضد اجتماعی و بزهکارانه از وقت آزاد است (اردکانیان، 1389). یکی از مسائل مهمی که در زندگی همه ما انسان ها و در کنار کار و فعالیت های روزاﻧﻪ از اﻫﻤﯿﺖ وﯾﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﮔﺬران اﯾﻦ اوﻗﺎت در زﻣﺎن ﺑﯿﮑﺎری اﺳﺖ. اﻟﺒﺘﻪ ﺷﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﻣﻘﻮﻟﻪ از ﻧﻈﺮ ﺑﺴﯿﺎری از اﻓﺮاد ﭼﻨﺪان ﻣﻬﻢ و ﺑﺎ ارزش ﺗﻠﻘﯽ ﻧﺸﻮد، اﻣﺎ ﺑﻪ ﺟﺮأت می ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻫﻤﺎن طور ﮐﻪ ﻧﻮع ﺷﻐﻞ و ﻣﯿﺰان دﻗﺖ و ﺗﻮﺟﻪ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺷﻐﻠﺸﺎن در زﻣﺎن اﻧﺠﺎم آن می تواند ﺑﺎﻋﺚ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﮔﺬران اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ و اﺧﺘﺼﺎص دادن زﻣﺎﻧﯽ ﺧﺎص ﺑﻪ ﺷﮑﻞ درﺳﺖ و ﻣﻨﻄﻘﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ اوﻗﺎت ﻫﻢ می تواند در ﺟﺎی ﺧﻮد ﺑﺎﻋﺚ رﺷﺪ و ارﺗﻘﺎی ﺗﮏ ﺗﮏ اﻓﺮاد در زﻧﺪﮔﯽ ﺷﺨﺼﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ اﺷﺨﺎص ﺗﻌﺮﯾﻒ درﺳﺘﯽ از اﯾﻦ اوﻗﺎت داﺷﺘﻪ باشند. فعالیت بدنی همواره جزء مکملی از زندگی فرد و خانواده در طی اعصار و تمدن های گوناگون انسان بوده و هست. فعالیت بدنی در ارتباطات خانوادگی و فعالیت های گوناگون زندگی اجتماعی سهم بسزایی داشته و از رهگذر فعالیت های تفریحی و اوقات فراغت و برگزاری مراسم آئینی چند منظوره، برای اعضای خانواده خرسندی و لذت و شادی به ارمغان آورده است و نیز برای ایجاد امنیت و آسایش روانی و اجتماعی برای افراد و جوامع و تأمین بهداشت و سلامتی و زندگی سالم (به عنوان یکی از دستاوردهای فعالیت بدنی) تأثیر ارزنده ای گذاشته است (فتحی، 1388). مشارکت افراد در فعالیت های ورزشی، زمانی ادامه پیدا می کند که فعالیت بدنی با حمایت اجتماعی همراه باشد (راولند و فریدسون[11]، 1994). [1] Maslow [2] Thoits [3] Sarason [4] Dimatto [5] Weiss [6]kee [7] Ben-ari & Gil [8] Sarafino, Edward P. [9] Snyder & Spereitzer [10] Eyler [11] Rowland & Freedson |
![]() مقایسه متغیرهای شناختی انگیزشی دانشآموزان ورزشکار و غیرورزشکار دوره دوم متوسطه شهرستان تبریز (93-1392)فهرست مطالب عنوان صفحه 3.1. اهداف تحقیق...9 6.1.تعاریف عملیاتی متغیرها و واژههای کلیدی.. 11 2.1.6.1. اهداف رویکرد – عملکرد.. 12 3.1.6.1. اهداف اجتناب – عملکرد.. 12 1.2.6.1. باورهای هوشی افزایشی.. 13 2.2.6.1. باورهای هوشی ذاتی.. 13 7.1.روش تحقیق...14 8.1. قلمرو تحقیق.........................................................................................................................................................14 9.1. جامعه آماری و حجم نمونه..................................................................................................................................14 10.1. محدودیت تحقیق...............................................................................................................................................15 فصل دوم: مبانی نظری وپیشینه تحقیق 1.1.2. روانشناسی ورزشی و روند شکلگیری آن.. 18 2.1.2. رویکرد شناختی – اجتماعی دوئک.. 20 3.1.2. اهداف پیشرفت.. 21 1.3.1.2. نظریههای مربوط به اهداف پیشرفت.. 23 2.3.1.2. عوامل مؤثر بر اهداف پیشرفت.. 26 1.4.1.2. شکل گیری باورهای هوشی.. 30 2.4.1.2. عوامل مؤثر بر باورهای هوشی.. 33 6.1.2 تعریف انگیزش و اهمیت آن در فعالیتهای ورزشی 35 7.1.2. نظریه دست یابی به هدف برای افزایش انگیزه دانشآموزان در تربیت بدنی 36 3.7.1.2. عوامل مؤثر بر فضای انگیزشی در تربیت بدنی 40 8.1.2. نظریههای مربوط به عملکرد ورزشی.. 42 2.1.8.2. نظریه کارکردگرایی.. 42 4.8.1.2. نظریه انتخاب عقلانی.. 44 5.8.1.2 . نظریه رفتار برنامه ریزی شده.. 45
3.3. حجم نمونه و روش اندازهگیری.. 56 4.3. ابزار جمع آوری اطلاعات.. 56 5.3. روش تجزیه تحلیل داده ها.. 61
1.4. بخش اول: اطلاعات توصیفی.. 64 3.1.4. توزیع پراکندگی اهداف پیشرفت در دانشآموزان مورد مطالعه 66 4.1.4. توزیع پراکندگی باورهای هوشی در دانشآموزان مورد مطالعه 67 5.1.4. توزیع پراکندگی ارزش تکلیف در دانشآموزان مورد مطالعه 68 6.1.4. توزیع پراکندگی نمرههای تلاش در دانشآموزان مورد مطالعه 69 2.4. بخش دوم: اطلاعات استنباطی.. 70
فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری 1.2.5. پیشنهادات برخاسته از تحقیق.. 85 2.2.5. پیشنهادات برای تحقیقات آتی.. 87 فهرست جداول عنوان صفحه جدول2. 1 .دیدگاه شناختی – اجتماعی.. 19 جدول2.2 . اصول TARGET برای ایجاد فضای انگیزشی وظیفه گرا یا خودگرا 41 جدول1.3. ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامههای استاندارد 60 جدول1.4. اطلاعات جمعیت شناختی مربوط به گروه.. 64 جدول2.4 . اطلاعات جمعیت شناختی مربوط به جنسیت.. 65 جدول3.4. توزیع پراکندگی اهداف پیشرفت.. 66 جدول4.4. توزیع پراکندگی باورهای هوشی.. 67 جدول5.4. توزیع پراکندگی ارزش تکلیف.. 68 جدول6.4. توزیع پراکندگی تلاش.. 69 جدول7.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین اهداف پیشرفت دانشآموزان ورزشکار و غیرورزشکار.. 70 جدول8.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین باورهای هوشی دانشآموزان ورزشکار و غیرورزشکار.. 71 جدول9.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین ارزش تکلیف دانشآموزان ورزشکار و غیرورزشکار.. 72 جدول10.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین تلاش دانشآموزان ورزشکار و غیرورزشکار.. 73 جدول11.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین اهداف پیشرفت دانشآموزان دختر وپسر ورزشکار.. 74 جدول12.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین باورهای هوشی دانشآموزان دختر وپسر ورزشکار.. 75 جدول 13.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین ارزش تکلیف دانشآموزان دختر وپسر ورزشکار.. 76 جدول14.4. اطلاعات مربوط به آزمون تی تفاوت بین تلاش دانشآموزان دختر وپسر ورزشکار.. 77 فهرست نمودارها عنوان صفحه نمودار1.2. خلاصه باورهای هوشی.. 32 نمودار2.2. مدل تئوری رفتار برنامهریزی شده.. 46 نمودار3.2. مدل تحلیلی نظریه رفتار برنامه ریزی شده 47 نمودار1.4. توزیع جمعیت آزمودنیها بر حسب گروه.. 64 نمودار2.4. توزیع جمعیت آزمودنیها بر حسب جنسیت 65 نمودار3.4. نمودار هیستوگرام مربوط به اهداف پیشرفت 66 نمودار4.4. نمودار هیستوگرام مربوط به باورهای هوشی 67 نمودار5.4. نمودار هیستوگرام مربوط به ارزش تکلیف 68 نمودار6.4. نمودار هیستوگرام مربوط به تلاش.. 69 فصل اول کلیات تحقیق مقدمه آموزش و پرورش به مثابه، یک سازمان رشد یابنده، همیشه در طول تاریخ مورد توجه بوده است. وظیفه اصلی نظام آموزشی، تأمین و تربیت نیروی انسانی متخصص و کارآمدی است که در زمینههای گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، راه را برای توسعه پایدار و شکوفایی اقتصادی و اجتماعی هموار سازد. نیل به این اهداف درنظام آموزشی، مستلزم برنامهریزی دقیق ، مدیریت و رهبری افراد لایق و کاردانی است که بتوانند برنامهها را با موفقیت اجرا کنند، از آنجائیکه فرآیند آموزش و پرورش با انسان سروکار دارد و چون انسان موجودی پیچیده است، از این رو نظام آموزشی و کارورزان آن به ایفای دشوارترین و پر مسئولیتترین وظایف اجتماعی اشتغال دارند، چرا که تربیت انسان با در نظرگرفتن کلیه ابعاد و ویژگیهایش نیاز به سازماندهی اصولی و علمی و کارشناسانه دارد. تربیت بدنی بخشی از تعلیم و تربیت عمومی است که ممکن است با فعالیتهای متنوع و دامنه وسیع برنامههایش به صورت روزافزون، عاملی تقویتکننده و یاریرسان باشد، که سیستم آموزش و پرورش هر جامعهای در راه رسیدن به اهدافش از آن برخوردار است. رفتار دانشآموزان به ویژه رفتارهای عاطفی و اجتماعی، فیزیکی آنها در اثر ارتباط و تعامل مداوم با والدین و دوستان و عوامل محیطی شکل میگیرد. در این مراحل، اگر روشهای صحیح تعلیم و تربیت مبتنی بر اصول علمی ناشی از علوم مختلف مانند روانشناسی در تربیت بدنی، به کار گرفته شود میتوان امیدوار بود که دانشآموزان در ابعاد مختلف به رشد مطلوب دست یابند. در این میان بخش اعظم یادگیریهای مختلف حرکتی، اجتماعی و تربیتی دانشآموزان به واسطة بازی و فعالیتهای جسمانی حاصل میشود به عبارتی دیگر بازی و ورزش به عنوان یکی از شکلهای تماس اجتماعی، ضمن پرورش قوای فیزیکی، به تربیت و یادگیری قوای عقلانی و تربیتی نیز کمک میکند.عملکرد دانشآموزان در زمین ورزشی وفعالیت بدنی یک مسئله مهم برای پژوهشگران آموزشی میباشد.توسعه ورزش در مدارس نه تنها میتواند باعث سلامت بدنی و روانی شود، بلکه علت نشاط وشادی در جامعه و بهبود عملکرد آموزشی در حوزههای دیگر است. عوامل انگیزشی یکی از فاکتورهای موثر بر عملکرد دانشآموزان، و تفاوتهای فردی یکی از موضوعات مهم در انگیزش افراد است (جمشیدی و همکاران،1391). دانشآموزانغیر ورزشکار و بدون فعالیت، بدون پذیرش هر گونه تعهد اجتماعی، دارای استرس و اضطراب بالا، ریشه هر نظام آموزشی را سست خواهد کرد. لذا توجه روزافزون به بخش تربیت بدنی مدارس آموزش و پرورش باعث تشکیل خیل عظیمی از جمعیت سالم، پرتلاش، متعهد و هدفدار، خواهند شد و برای دستیابی به این امر مهم باید برنامهریزیهای دقیق، اصولی و کاربردی و روانشناسانه در بخش تربیت بدنی مدارس انجام گیرد (محرم زاده، مهرداد، 1376). در نتیجه با توجه به اهمیت موضوع، پژوهشی با عنوان مقایسه متغیرهای شناختی ـ انگیزشی دانشآموزان ورزشکار و غیرورزشکار شهرستان تبریز انتخاب شده است که در صدد دستیابی به علل و عوامل ـ انگیزشی دانشآموزان در پرداختن به فعالیتهای بدنی و درنهایت ورزشکار شدن آنها میشود. 1.1. بیان مسأله امروزه عملکرد دانشآموزان در زمینه ورزش و فعالیتهای جسمانی مقولهای مهم و مورد توجه دستاندرکاران تعلیم و تربیت است بهبود ورزش در مدارس، نه تنها موجب سلامت روح و جسم فراگیران میشود بلکه نشاط جامعه و بهبود عملکرد تحصیلی فراگیران در سایر زمینهها را نیز همراه خواهد داشت. گرایش به تربیت بدنی و ورزش از جمله مسائلی است که در سالهای اخیرمورد توجه دانشمندان تربیتی و اجتماعی قرار گرفته است. گرایشهای ورزشی دانشآموزان وسیله مناسبی برای رشد و تعالی بخشیدن به شخصیت آنها است. از طرف دیگر گرایش فزاینده به ورزش[1] و عملکردهای ورزشکاران باعث پیدایش مسائل و موضوعات اجتماعی، روانشناسی و حتی سیاسی شده است. یکی از رویکردهای مهم در تعیین رابطه میان عوامل انگیزشی و شناختی با پیامد تحصیلی و عملکرد که در دو دهه گذشته توجه زیادی به خود جلب کرده رویکرد شناختی و اجتماعی دوئک[2] میباشد. مفاهیم کلیدی این رویکرد را: 1- باورهای هوشی و2- اهداف پیشرفت تشکیل میدهند، دوئک در این رویکرد باورهای هوشی را به باور هوشی افزایشی و باور هوشی ذاتی[3] تقسیم کرده و توضیح داده است که باور هوشی افزایشی به این مطلب اشاره دارد که هوش، کیفیتی انعطافپذیر و قابل افزایش است و دانشآموزانی که باور افزایشی دارند بر بهبود مهارتهایشان تاکید دارند، و تا حد امکان برای غلبه بر ناکامیها و شکستهای گذشته تلاش میکنند. در مقابل، باور هوشی ذاتی به این مطلب اشاره دارد که هوش کیفیتی ثابت و غیرقابل افزایش است و دانشآموزان با باور هوشی ذاتی برای رسیدن به اهدافشان و غلبه بر مشکلات، حداقل تلاش را به خرج میدهند (رستگار و همکاران، 1390). [1]. Attitude toward sport [2]. Dweck 3. Incremental Intelligence Beliefs and Entity Intelligence Beliefs |
![]() بررسی وضعیت مشارکت در ورزش و ارتباط آن با رفتار شهروندی سازمانی بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنانچکیده محقق بر اساس اهداف تعیین شده در پی این است که وضعیت مشارکت در ورزش و ارتباط آن با رفتار شهروندی سازمانی بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنانرا بسنجد. روش تحقیق از لحاظ حوزه تحقیقات اجتماعی، توصیفی از نوع پیمایشی و از نظر شیوه نگرش و پرداختن به مسأله توصیفی- تحلیلی محسوب میشود و به لحاظ روابط بین متغیرها از نوع همبستگی است و جامعه آماری تحقیق حاضر را زنان شاغل ادارات کل استان خراسان شمالی(632 نفر ) تشکیل داده اند .253 نفر از زنان شاغل ادارات کل استان سمنان پرسشنامههای جمعیت شناختی ، مشارکت ورزشی و رفتار شهروندی سازمانی را تکمیل کردند . در سطح آمار استنباطی با توجه به آزمون کالموگراف اسمیرنف از آزمون یومن ویتنی، کروسکال والیس و ضریب همبستگی اسپیرمن برای به آزمون گذاشتن فرضیههای تحقیق درسطح معناداری 05/0 =α استفاده میشود. نتایج تحقیق نشان میدهد که بین مشارکت در ورزش و رفتار شهروندی سازمانی بانوان شاغل ادارات کل استان سمنانارتباط معنی داری وجود ندارد . در نتیجه گیری کلی می توان گفت که بین مشارکت در ورزش و رفتار شهروندی سازمانی بانوان شاغل ادارات کل استان سمنانهمبستگی وجود ندارد و عواملی غیر از ویژگی های جمعیت شناختی وجود دارند که بر میزان مشارکت ورزشی زنان شاغل در فعالیت های ورزشی موثرند . واژههای کلیدی: فعالیتهای ورزشی، مشارکت ورزشی ،زنان شاغل ،رفتار شهروندی سازمانی فهرست مطالب عنوان صفحه 1-7-1- محدودیتهای خارج از کنترل محقق.. 10 1-8- تعریف واژه ها و اصطلاحات:10 2-2-1-1- اثرات مشارکت در ورزش.. 18 2-2-1- 2- چرا افراد در فعالیت های ورزشی شرکت می کنند ؟. 20 2-2-1-3- چرا افراد در فعالیت های ورزشی شرکت نمی کنند ؟. 20 2-2-1-4- ورزش و فعالیت بدنی.. 21 2-2-2- مشارکت در ورزش و زنان. 23 2-2-2- 1- تاریخچه ورزش زنان. 26 2-3- رفتار شهروندی سازمانی.. 28 2-3-1- رفتار های مشارکتی و تاریخچه. 29 2-3-2- رفتار شهروندی سازمانی.. 31 2-3-3 – تعاریف رفتار شهروندی سازمانی.. 33 2-3- 4- ویژگی های رفتار شهروندی سازمانی.. 35 2-3- 5- پیامد های رفتار شهروندی سازمانی.. 37 2-3- 6- ابعاد رفتار شهروندی سازمانی 39 2-3-7- عوامل موثر بر بروز رفتار شهروندی سازمانی 49 2-3- 8- نظریه های مرتبط با رفتار شهروندی سازمانی.. 54 2-3- 9- رفتار های ضد شهروندی 56 2-3-10 - رفتارهای شهروندی سازمانی در ورزش.. 57 2-4- سابقه تحقیقات انجام شده58 3-6-روش های گرد آوری داده ها75 3-7- قابلیت روایی و پایایی ابزار تحقیق.. 77 3-9-روش های آماری مورد استفاده برای تجزیه و تحلیل داده ها78 4-2-توصیف یافته های تحقیق.. 81 4-2- 1- توصیف مشخصات فردی.. 81 4-2- 2- توصیف یافته های مربوط به سوالات پرسشنامه. 86 4- 2- 2- 1- توصیف سولات مربوط به پرسشنامه مشارکت ورزشی 86 4-2- 2- 2- توصیف سولات مربوط به پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی.. 93 4-3- 1- بررسی وضعیت طبیعی بودن مؤلفه های تحت مطالعه توسط آزمون کولموگروف – اسمیرنوف 95
5-6- پیشنهادات پژوهشی برای تحقیقات آینده149 فهرست جداول عنوان صفحه جدول2- 1- ابعاد رفتار شهروندی سازمانی 47 جدول2- 2- ابعاد رفتار شهروندی مورد استفاده در تحقیق ، خلاصه و جمع بندی.. 68 جدول 3- 1- لیست ادارات کل استان سمنانو تعداد زنان شاغل 71 جدول 3- 2- تعداد نمونه انتخابی.. 73 جدول 3- 3- شماره سوالات هر یک از ابعاد رفتار شهروندی سازمانی.. 76
جدول 3- 4- نتایج آزمون پایایی.. 77 جدول 4- 1- توزیع و درصد فراوانی آزمودنی ها بر اساس سن. 81 جدول 4- 2- توزیع و درصد فراوانی آزمودنی ها بر اساس وضعیت تأهل. 82 جدول 4- 3- توزیع و درصد فراوانی آزمودنی ها بر اساس مدرک تحصیلی.. 83 جدول 4- 4- توزیع و درصد فراوانی آزمودنی ها بر اساس وضعیت استخدامی 84 جدول 4- 5- توزیع و درصد فراوانی آزمودنی ها بر اساس سابقه کاری.. 85 جدول 4- 6- توصیف سوال « چند مدت است که به فعالیت بدنی یا ورزشی مشغول هستید؟». 87 جدول 4- 7- توصیف سوال « چند جلسه در ماه به فعالیت بدنی می پردازید؟». 87 جدول 4-8- توصیف سوال « چند جلسه در هفته ورزش می کنید؟». 88 جدول 4- - 9 توصیف سوال « در طول هفته چند دقیقه ورزش میکنید؟». 88 جدول 4- -10 توصیف سوال « هر جلسه ورزش شما چند دقیقه طول می کشد؟». 89 جدول 4- 11- توصیف سوال « در چه ساعتی از شبانه روز ورزش می کنید؟». 89 جدول 4-12- توصیف سوال « شدت فعالیت ورزشی شما چقدر است؟». 90 جدول 4- - 13 توصیف سوال « انگیزه های شرکت در فعالیت ورزشی شما چیست؟». 90 جدول 4- -14 توصیف سوال « معمولا چه ورزش خاصی انجام می دهید؟». 91 جدول 4- 16- توصیف سوال « معمولا کجا ورزش می کنید؟». 92 جدول 4- 17- توصیف سوال «اگر ورزش نمی کنید، علت آن چیست؟». 93 جدول 4- 18- آمار توصیفی پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی و ابعاد آن. 94 جدول 4- 22- ارتباط بین مشارکت در ورزش وجوانمردی در بانوان شاغل در ادارات کل استان خراسان شمالی.. 99 جدول 4- 26- ارتباط بین مشارکت در ورزش با سن در بانوان شاغل در ادارات کل استان خراسان شمالی.. 103 جدول 4- 28- نتایج آزمون کروسکال والیس در مشارکت ورزشی بانوان شاغل بر اساس مدرک تحصیلی105 جدول 4- 29- نتایج آزمون کروسکال والیس در مشارکت ورزشی بانوان شاغل بر اساس وضعیت استخدامی.. 105 فهرست نمودارها عنوان صفحه نمودار 4- 1- توزیع درصدی سن در بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنان. 82 نمودار 4- 2- توزیع درصدی وضعیت تاهل در بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنان. 83 نمودار 4- 3- توزیع درصدی مدرک تحصیلی در بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنان. 84 نمودار 4- 4- توزیع درصدی وضعیت استخدامی در بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنان. 85 نمودار 4- 5- توزیع درصدی سابقه کاری در بانوان شاغل در ادارات کل استان خراسان شمالی. 86 1-1- مقدمه رشد فزاینده ورزش در دو دهه گذشته،آن را به صنعتی فعال در قرن حاضر تبدیل کرده و طی سالهای اخیر،تحولات چشمگیری داشته است(57). میزان فعالیت ورزشی در میان افراد کم است و با افزایش سن رو به کاهش نیز میگذارد(101) ، ولی اگر به طور منظم انجام شود منجر به رفع و تعدیل خستگی شده و موجب ایجاد و حفظ سلامت روانی میگردد(78).ورزش به عنوان یکی از مظاهر فردی و اجتماعی، ضمن حفظ و بقای سلامت روحی و جسمی آحاد جامعه، جهت ایفای صحیح نقشهای فردی، خانوادگی واجتماعی حائز اهمیت است(73)و وسیله ای موثر برای پرورش قوای فکری ، جسمی واخلاقی افراد بوده ، عاملی برای جلوگیری از کجروی های اجتماعی محسوب میشود(16). به طور کلی ورزش در تمام دوران زندگی از اهمیت زیادی برخوردار بوده است و موجب میشود، افراد مکان مناسبی برای گذراندن اوقات فراغت خود داشتهباشند و مشارکت در ورزش در تامین سلامت جسمی و روانی تعمیم بهداشت ، آمادگی برای فعالیت های دفاعی ، کسب شادابیو نیل به موفقیت در وظایف حرفه ای و شغلی آنان تاثیر بسیار زیادی دارد(24 ، 58 ، 19)، به همین منظور بهترین و سالم ترین راه تخلیه هیجانات و حفظ سلامتی که برای همه اقشار جامعه پیشنهاد میشود مشارکت در فعالیتهای ورزشی است (73).با این حال ، ورزش نامناسب میتواند نتایج منفی از قبیل اضطراب ، کاهش لذت بردن، و ترک تحصیل را تولید کند(91) .پاسخ های عاطفی هنگام مشارکت در فعالیتهای ورزشی از اهمیت زیادی برخوردارند. ولی در پژوهشهای ورزشی به آنها توجه زیادی نشدهاند (56) . در فرهنگ اسلامی زنان از ارزش فراوانی برخوردار هستند ، توجهی که اسلام به بانوان و نیروهای سرشار آنها دارد، ما را به این نکته ظریف واقف میگرداند که بانوان هر جامعه ، سرمایه های گرانقدر آن جامعه هستند و به عنوان وظیفه انسانی و تکلیف الهی ، بر همه مسئولان و برنامه ریزان اجرایی ، فرهنگی لازم است تا از این سرمایههای گرانقدر هر چه بهتر و بیشتر استفاده کنند (47). امروزه نقش بانوان در فعالیتهای اجتماعی در جامعه ایران پررنگ تر از گذشته شده است. اما با وجود سیر فزاینده حضور بانوان در عرصه های اجتماعی، مشارکت و حضور آنان در فعالیت های ورزشی محدود است . بنابراین این موضوع باید بررسی و زمینه های حضور پررنگ تر آنان در عرصه های ورزشی فراهم شود (72) . رفتارهای غیر رسمی که توسط کارمندان در سازمان ها ابراز میشوند نام های مختلفی به خود می گیرند که معروف ترین این نام ها رفتار شهروندی سازمانی (OCB)[1]است(106). تحقیقات مختلفی در داخل و خارج از کشور به طور جدا از هم در زمینه مشارکت در ورزش و رفتار شهروندی سازمانی انجام شدهاند که این مطلب اهمیت حضور افراد در فعالیت های ورزشی و رفتار افراد در سازمانها را نشان می دهد. با این مقدمه و با توجه به اینکه بانوان نیمی از افراد جامعه را تشکیل میدهند، شناخت عوامل موثر بر مشارکت این افراد در ورزش ، باعث جهت دهی صحیح به برنامه ریزی ها برای افزایش مشارکت آنها در ورزش، و متعاقب آن افزایش سلامت عمومی قشر بانوان میشود. 1-2- تعریف مسئله: نهضت ماشینی شدن جوامع با همه خدمتی که به بشریت کرده ، مشکلات فقر حرکتی را به دنبال داشته است . انسان درگیر زندگی ماشینی، بعد از فراغت کار، دارای اوقاتی می باشد که با توجه به علایق و امکانات خود، به فعالیتهایی از قبیل تماشای تلویزیون ، ورزش ، تفریح و غیره برای رفع خستگی ، تمدد اعصاب میپردازد . ورزش از جمله فعالیتهای است که میتوان با هزینه کمتر و بهره گیری بیشتر و در مقایسه با سایر برنامه ها اجرا کرد(47) و به گونه ای فزاینده به عنوان وسیله ای برای حفظ و افزایش بهداشت روانی به خوبی پذیرفته شده است و ماهیت اجتماعی دارد (59 ، 17 ، 33 ) . فعالیتهای بدنی و ورزش چندان فراوان و متنوع گشتهاند که مشارکت افراد و گروهها در پرتو معیارهای گوناگون چون سن، علاقه ، سطح مهارت و غیره دستهبندی میشود (73) وشرایطجسمیوروانیخاصخودرامیطلبد (52) و بسیاری از محققان معتقدند که فعالیتهای تربیت بدنی و ورزش آمیخته با تربیت روانی است (73).اهمیت مشارکت ورزشی در سطح وسیع از نظر تجربی و نظری پذیرفته شده است(85). پرداختن به مسئله زنان یکی از مهم ترین مباحث کنونی در حوزه مطالعات علوم انسانی و اجتماعی در ایران است (58) . امروزه در جریان تغییرات اجتماعی ، حجم عظیم اختراعات انجام شده و تغییر در نیازها و فعالیت ها ایجاد شده است ، به طوری که این امر ، به خصوص نقش و کارکرد بدن زن را تحت تاثیر قرار داده است (65) . یکىازموضوعاتىکهدرجامعه شناسی ورزشی دلایلکمىدرباره آنوجوددارد،ایناستکهچرا بانوانباوجودشرایطمحیطىیکسانوویژگیهاى جسمانىمشابه،میزانمشارکتشاندرفعالیتهاى ورزشىمتفاوتاست (14). ورزش زنان ، امروزه به عنوان یکی از موضوعات اساسی در حیطه ورزش مطرح است . این مسئله به دلیل ویژگی جسمانی زنان است . بنابراین ضرورت دارد تا مسئولان امر شرایط و زمینه های لازم را برای حضور بیشتر و فعالانه زنان در عرصه ورزش فراهم سازند(60 ،71) . افزایش چشم گیر میزان اشتغال زنان در جهان از نیمه دوم قرن بیستم به بعد ، به عنوان مهم ترین مشخصه ، انقلاب در نقش های جنسیتی ، نامیده شده است (49) . بشر امروز فشارهای روانی و جسمی شدیدی را تحمل می کند. یکی از مهم ترین منابع این فشار ، شغل افراد است . از آنجایی که فرد بخش اعظمی از اوقات روزمره خود را در سازمان می گذراند ، اگر محیط سازمان و مشاغل ان مطلوب نباشند صدمه جبران ناپذیری را بر جسم و روان فرد وارد کرده ، به گونه ای که جبران این صدمات نیازمند صرف زمان بسیار و هزینه نمودن مبالغی هنگفت است (29) . سازمانها سیستم های اجتماعی هستند که منابع انسانی مهمترین فاکتور برای کارایی و اثربخشی آنها هستند..سازمانها نمیتوانند بدون تلاش و تعهد افراد به سازمان موفق شوند. رسیدگی به وضع زندگی کارکنان و تهیه موجباتی که به بهبود وضع زندگی آنها کمک کند (5،46، 11،22 ) .عدم توجه به انتظارات افراد مصرف کننده خدمات ، موجب اتلاف هزینه، زمان و نیروهای انسانی می گردد(46) . تقریبا از یک دهه قبل ، محققان بین عملکرد درون نقشی و عملکرد فرا نقشی تفاوت هایی قائل شدند . عملکرد فرا نقشی[1] به رفتارهای شغلی فراتر از نقش های رسمی کارکنان بر میگردد و معمولا در سیستم پاداش رسمی سازمان در نظر گرفته نمیشوند . یکی از متداولترین مفهوم سازیها و عملیاتی سازیهای صورت گرفته درباره رفتارهای فرا نقشی ، رفتارشهروندیسازمانی می باشد (31 ، 132،21) . رفتارشهروندیسازمانیمجموعهایازرفتارهایداوطلبانهواختیاریاستکهبخشیاز وظایفرسمیفردنیستندوکارکنانرادروضعیتیقرارمیدهدکهبهصورتکاملاًداوطلبانهفراترازانتظاراتوظیفهوشرحشغلخودعملنمایند(13 ،80) و اجرای صحیح وظایف را حمایت می کنند(122). بنابراین لازم است عوامل و اقدامات سازمانی که موجب به وجود آمدن چنین رفتارهایی در کارکنان میشود شناسایی شوند (6) و عوامل فردی و عوامل سازمانی از جمله عواملی هستند که زمینه ساز رفتارهای داوطلبانه در سازمان می شوند (63). در سال های اخیر اشتغال بانوان و مسائل مرتبط با آن به عنوان یکی از حوزه های تحقیقاتی در جامعه شناسی ،روان شناسی اجتماعی ، مدیریت و اقتصاد مطرح شده است (62).بانوان شاغل که 22/30٪ کارکنان دولت را تشکیل می دهند(44)،نیز برای مقابله با خستگی های جسمانی و روانی باید نوعی فعالیت مناسب ورزشی در اوقات فراغت از کار خود داشته باشند تا توانایی های روحی و جسمی خود را حفظ کنند و با اثر بخشی بیشتری در ادارات ایفای نقش کنند (62) . حتماً اگر تحقیقاتی به طور منظم در این مورد تاکنون انجام میشد میتوانست در جهت دهی به مدیران برای رسیدگی درست به خواستهها و نیازهای بانوان شاغل به کار آید. با توجه به این که یک برنامه ریزی صحیح زمانی انجام می شود که مدیران بدانند چه نیازهایی را باید مرتفع کنند واین در حالی است که جامعه مورد نظر در تحقیق حاضر بانوان شاغل هستند، لذا محقق با پرسش های پیش رو مواجه گردید . تاچهحدبیناقشارمختلف شاغلین برحسبویژگی های جمعیت شناختی ،درمیزانشرکتدرفعالیت های ورزشی تفاوتوجوددارد؟ تا چه حد مشارکت در ورزش با ابعاد رفتار شهروندی سازمانی رابطه دارد ؟ تا چه حد مشارکت در ورزش بر روی رفتار شهروندی سازمانی زنان شاغل ادارات کل اثر دارد ؟ تا چه حد نوع فعالیت ورزشی بر رفتار شهروندی سازمانی موثر است ؟ تا چه حد به مشارکت در ورزش در ادارات بها داده می شود ؟ 1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق امروزه مشارکت در ورزش به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر و یک نیاز اساسی زیر بنای همه جوامع و به طور چشمگیر و فزاینده ای مورد توجه قرار گرفته است . از آثار مثبت این پدیده تأمین سلامت و بهداشت جسمانی و روانی ، کاهش هزینه های درمانی ، افزایش تولید و یهره وری تمام شهروندان است (47). فعالیت های ورزشی و گروهی سبب افزایش مهارت های اجتماعی ، روابط بین فردی ، مهارت های حل مسئله و رشد اجتماعی افراد می گردد(52) و رفتار های شهروندی سازمانی نیز از جمله رفتار های داوطلبانه و مورد قبول اجتماع است(12) .پس می توان انتظار داشت مشارکت در ورزش به نوعی رفتار های اجتماعی افراد را افزایش داده و در نهایت منجر به افزایش رفتار شهروندی سازمانی زنان شاغل ادارات کل استان سمنانشود . انسان پیشرفته قرن بیستم برای نجات از عوارض رفاه بیش از حد و پرخوری و بی تحرکی ناشی از زندگی مدرن به فکر چاره بر آمد و چون به کوله باری از یافته های علمی و تحقیق مجهز بود با روی آوردن به تمرینات منظم و مستمر جسمانی اراده کرد تا خود و نسل آینده اش را از خطر ناشی از زندگی های بی تحرک برهاند (68). با توجه به پیشرفت علم در تمامی زمینه ها و تاثیر آن در نحوه نگرش به موضوعات و مسائل پیرامون و طرح سوالات نو در رابطه با این موضوعات و مسائل، لزوم تحقیق و کنکاش برای بشر امری اجتناب ناپذیر می باشد. پیشرفتهای حاصله در علم روانشناسی و ارتباط تنگاتنگ این علم با ورزش گستره وسیعی از سوالات و نظریات را در پیش روی متخصصین علم ورزش قرار داده است. علم ورزش درهمه ی زمینهها ازجمله فیزیولوژی ورزشی، تغذیه، حرکت شناسی،بیومکانیک، ... پیشرفت چشمگیری داشته است (33). جریان همه گیر بی تحرکی در جوامع امروزی تابع چندین عامل است که باید راههای جلوگیری از آن پیدا شود. یکی از بهترین روشهای جلوگیری از این امر گسترش ورزش در ادارات و در میان بانوان است که هم بخشی از جامعه کشور هستند و هم قشر تأثیر گذاری از نظر فرهنگی در کشور به حساب می آیند(101). در این راستا بسیاری از شیوه های اداری به گونه ای تغییر داده شده است واصلاح گردیده است که جلساتی در هفته به اجرای فعالیت ورزشی اختصاص پیدا کند (10). [1] -Extra-role performance [1]- Organizational citizenship behavior بررسی وضعیت مشارکت در ورزش و ارتباط آن با رفتار شهروندی سازمانی بانوان شاغل در ادارات کل استان سمنان |