دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

پاورپوینت بهداشت روان2 تالیف:محسن کوشان

پاورپوینت بهداشت روان2 تالیف:محسن کوشان

پاورپوینت بهداشت روان2 تالیف:محسن کوشان

در این بخش پاورپوینت بسیار کامل و با کیفیت کتاب روان پرستاری - بهداشت روان 2 تألیف محسن کوشان در 201 اسلاید قابل ویرایش در اختیار شما دانشجویان عزیز قرار گرفته است ،در صورت نیاز می توانید این محصول را از فروشگاه خریداری ودانلود نمایید.

فهرست کلی مطالب:

طبقه بندی بیماریهایروانی

درمان ها درروانپزشکی

اختلالات خلقی

اختلالات اضطرابی

اختلالات شبه جسمی ساختگی تمارض

اختلالات تجزیه ای

 اختلالات انطباقی

اختلالات روان تنی

اختلالات شخصیت

اختلالات روانی – عضوی OMD

اختلالات مرتبط با مواد




یاهو مارکت پنج‌شنبه 16 آذر 1396 ساعت 23:09
0 نظر

Management of road tunnels: Construction, maintenance and lighting costs

Management of road tunnels: Construction, maintenance and lighting costs

Management of road tunnels: Construction, maintenance and lighting costs

ترجمه تخصصی مقاله مربوطه با عنوان مدیریت تونل­های راه: ساخت، نگهداری و هزینه ­های روشنایی می باشد که تمامی کلمات به معنای تخصصی خود ذکر شده است ، امیدوارم راضی باشید.بخشی از ترجمه




یاهو مارکت پنج‌شنبه 16 آذر 1396 ساعت 23:09
0 نظر

پایان نامه بورس اوراق بهادار ارشد مدیریت

پایان نامه بورس اوراق بهادار ارشد مدیریت

پایان نامه بورس اوراق بهادار ارشد مدیریت

 

 

پایان نامه بورس اوراق بهادار

ارشد مدیریت بازرگانی

 

بورس اوراق بهادار با عنوان بررسی ارتباط سود تقسیمی با بازده تحقق یافته شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران نامیده شد. این پایان نامه داری64صفحه و5فصل است 

فصل ا _شامل پایان نامه کلیات تحقق یافته 

فصل2_پایان بورس اوراق بهادار ادبیات

فصل3_روش شناسی

فصل4_ پایان نامه بررسی ارتباط سود تقسیمی با بازده تحقق یافته در شرکت پذیرفته شده بورس اوراق بهادار ایران تجزیه و تحلیل داده ها انجام می شود

فصل5_پایان نامه بورس اوراق بهادار ,نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات مطرح می شود

 

همانطور که دیدید پایان نامه بورس اوراق بهادار را برای شما تهیه کردیم با مبلغ بسیار مناسب ,تا شما دانشجویان عزیز استفاده لازم رو ببرید. 

Sorenafile.ir

در صورتی که با درگاه پرداخت مشکل داشتین میتونین با ای دی تلگرام

milionisho@ در تماس باشید

موفق باشید

 




یاهو مارکت پنج‌شنبه 16 آذر 1396 ساعت 23:09
0 نظر

بررسی فیتوشیمیایی و ارزیابی خواص ضد میکروبی عصاره های متانولی چند نوع گونه گیاهی علیه باکتری های گرم مثبت و منفی

بررسی فیتوشیمیایی و ارزیابی خواص ضد میکروبی عصاره های متانولی چند نوع گونه گیاهی علیه باکتری های گرم مثبت و منفی

بررسی فیتوشیمیایی و ارزیابی خواص ضد میکروبی عصاره های متانولی چند نوع گونه گیاهی علیه باکتری های گرم مثبت و منفی

چکیده

با افزایش آگاهی مردم از عوارض خطرناک آنتی بیوتیک های سنتزی، میزان تقاضا برای جایگزین های طبیعی و نوین این داروها افزایش پیدا کرده است. فناوری ترکیبی عصاره­های گیاهی، وارد عرصه شده و با عصاره­های مختلف گیاهی به مبارزه با مقاومت­های میکروبی می­پردازد. هدف اصلی در این مطالعه بررسی اثرات ضد میکروبی و بررسی فیتوشیمیایی کیفی و کمی چند گونه گیاهی بومی ایران علیه باکتری­های بیماری­زا و معرفی آن­ها به عنوان جایگزین مناسب برای داروهای انتخابی علیه این باکتری­ها می­باشد.در این مطالعه از گیاهان بادام کوهی (Amygdalus scoparia)، بومادران (Achillea millefolium)، کلپوره (Teucrium polium)، گلپر (Heracleum persicum) و مریم گلی (Salvia officinalis) استفاده شد. ابتدا گیاهان مورد نظر جمع­آوری و تعیین نام علمی گردیدند و پس از تهیه عصاره متانولی با رقت­های 500، 250، 125، 5/62، 25/31، 62/15 و 9/3 میلی­گرم بر میلی­لیتر، تاثیر آن­ها در مهار رشد میکروارگانیسم­های استافیلوکوکوس اورئوس، باسیلوس سرئوس، اشرشیا کلی و سالمونلا انتریتیدیس مورد بررسی قرار گرفت. سپس، عصاره­های بادام کوهی و بومادران با هم ترکیب شد و علیه باکتری­های منتخب استفاده گردید. تمام آزمایش­های ضد میکروبی با استفاده از روش انتشار در آگار و تعیین MIC و MBC بر روی باکتری­های گرم مثبت و منفی مورد مطالعه انجام پذیرفت. در مرحله آخر، اثرات آزمایش­های فیتوشیمیایی نیز بر روی عصاره­های تهیه شده به منظور بررسی وجود آلکالوئید، تانن، ساپونین و آنتوسیانین و اندازه­گیری میزان فنل و اثر آنتی­اکسیدانی به روش DPPH و خاصیت احیاکنندگی انجام گرفت.یافته­ها نشان دادند که عصاره بادام کوهی در مقایسه با سایر عصاره­ها خاصیت ضد میکروبی بیشتری دارد. تاثیر ترکیب عصاره بادام کوهی و بومادران بسیار بیشتر از تاثیر هر کدام از آن­ها بود به طوری که این ترکیب بیشترین تاثیر را بر روی باکتری باسیوس سرئوس داشت. نتایج فیتوشیمیایی نشان داد که محتوی ترکیبات فنلی موجود در هر یک از عصاره­ها، نقش مهمی در تعیین قدرت آنتی­اکسیدانی و فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها دارند. از اثرات هم­افزایی عصاره­های ترکیبی که به وجود ترکیبات فنلی آن­ها مربوط می­شود می­توان برای مبارزه با عفونت­های بیمارستانی استفاده شود.

واژگان کلیدی: فعالیت ضد میکروبی، باکتری­های بیماری­زا، فعالیت آنتی­اکسیدانی، عصاره ترکیبی.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه1

1-1 گیاهان دارویی2

1-1-1 صفات گیاهان دارویی2

1-1-2 تاریخچه گیاهان دارویی در جهان2

1-1-3 تاریخچه گیاهان دارویی در ایران3

1-1-4 علل توجه و اهمیت گیاهان دارویی3

1-2 طبقه­بندی گیاهان مورد بررسی4

1-2-1 بادام کوهی4

1-2-2 بومادران4

1-2-3 کلپوره4

1-2-4 گلپر5

1-2-5 مریم گلی5

1-3 معرفی و خصوصیات گونه­های مورد بررسی5

1-3-1 گیاه بادام کوهی5

1-3-1-1 سیستماتیک بادام کوهی5

1-3-1-2 پراکنش جغرافیایی بادام کوهی6

1-3-1-3 خواص ضد میکروبی بادام کوهی6

1-3-1-4 خواص درمانی بادام کوهی6

1-3-2 گیاه بومادران6

1-3-2-1 سیستماتیک بومادران...........................................................................................................................................7

1-3-2-2 پراکنش جغرافیایی بومادران...............................................................................................................................7

1-3-2-3 خواص ضد میکروبی بومادران.............................................................................................................................7

1-3-2-4 خواص درمانی بومادران........................................................................................................................................7

1-3-3 گیاه گلپر........................................................................................................................................................................8

1-3-3-1 سیستماتیک گلپر..................................................................................................................................................8

1-3-3-2 پراکنش جغرافیایی گلپر.......................................................................................................................................8

1-3-3-3 خواص ضد میکروبی گلپر.....................................................................................................................................9

1-3-3-4 خواص درمانی گلپر................................................................................................................................................9

1-3-4 گیاه کلپوره....................................................................................................................................................................9

عنوان صفحه

1-3-4-1 سیستماتیک کلپوره...............................................................................................................................................9

1-3-4-2 پراکندگی جغرافیایی کلپوره.............................................................................................................................10

1-3-4-3 خواص ضد میکروبی کلپوره.............................................................................................................................10

1-3-4-4 خواص درمانی کلپوره.........................................................................................................................................10

1-3-5 گیاه مریم گلی...........................................................................................................................................................11

1-3-5-1 سیستماتیک مریم گلی......................................................................................................................................11

1-3-5-2 پراکنش جغرافیایی مریم گلی...........................................................................................................................11

1-3-5-3 خواص ضد میکروبی مریم گلی.......................................................................................................................12

1-3-5-4 خواص درمانی مریم گلی...................................................................................................................................12

1-4- عصاره­گیری...................................................................................................................................................................12

1-4-1 عصاره...........................................................................................................................................................................12

1-4-2- انتخاب ماده گیاهی و نوع حلال..........................................................................................................................12

1-4-3 روش­های مختلف عصاره­گیری...............................................................................................................................13

1-4-3-1 روش ماسراسیون.................................................................................................................................................13

1-4-3-2روش پرکولاسیون.................................................................................................................................................13

1-4-3-3 روش سوکسله.......................................................................................................................................................14

1-4-3-4 امواج فراصوت.......................................................................................................................................................14

1-5 روش­های اندازه­گیری و بررسی اثرات ضد میکروبی...............................................................................................15

1-5-1 روش­های نفوذی.......................................................................................................................................................15

1-5-1-1 روش چاهک..........................................................................................................................................................15

1-5-1-2 سیلندر پلیت.........................................................................................................................................................15

1-5-1-3 دیسک...................................................................................................................................................................16

1-5-2 روش­های رقیق­سازی................................................................................................................................................16

1-5-2-1 روش رقت آگار.....................................................................................................................................................16

1-5-2-2 روش لوله یا رقت مایع........................................................................................................................................16

1-6 بررسی میکروارگانیسم­های مورد استفاده..................................................................................................................17

1-6-1 تاریخچه میکروب­شناسی.........................................................................................................................................17

1-6-2 مورفولوژی باکتری­ها................................................................................................................................................17

1-6-3 استافیلوکک­ها............................................................................................................................................................17

1-6-3-1 استافیلوکوکوس اورئوس.....................................................................................................................................18

1-6-4 باسیلوس­ها..................................................................................................................................................................18

1-6-4-1 باسیلوس سرئوس.................................................................................................................................................19

1-6-5 سالمونلاها...................................................................................................................................................................19

1-6-5-1 سالمونلا انتریتیدیس...........................................................................................................................................20

عنوان ...............................................................................................................................................صفحه

1-6-6 اشرشیا کلی.................................................................................................................................................................20

1-7 بررسی آنتی­بیوتیک­های مورد استفاده......................................................................................................................21

1-7-1 تاریخچه آنتی­بیوتیک...............................................................................................................................................21

1-7-2 پنی­سیلین...................................................................................................................................................................21

1-7-3 جنتامایسین...............................................................................................................................................................22

1-7-4 تتراسایکلین................................................................................................................................................................22

1-7-5 اریترومایسین.............................................................................................................................................................23

1-7-6 تری متوپریم و سولفامتاکسازول............................................................................................................................23

1-7-7 استرپتومایسین..........................................................................................................................................................23

1-8 بررسی فیتوشیمیایی گیاهان مورد بررسی...............................................................................................................24

1-8-1 آلکالوئیدها..................................................................................................................................................................25

1-8-2 آنتوسیانین­ها..............................................................................................................................................................25

1-8-3 تانن­ها...........................................................................................................................................................................26

1-8-4 ساپونین­ها...................................................................................................................................................................26

1-8-5 فنل­ها...........................................................................................................................................................................26

1-8-6 فعالیت آنتی­اکسیدانی..............................................................................................................................................27

1-9 اهداف پژوهش................................................................................................................................................................28

فصل دوم : مواد و روش­ها................................................................................................................................................29

2-1 مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز...................................................................................................................................30

2-2 تهیه گیاهان مورد بررسی و تعیین نام علمی آن­ها.................................................................................................31

2-3 استخراج عصاره متانولی................................................................................................................................................31

2-4 روش تهیه محیط­های کشت.......................................................................................................................................32

2-5 استریلیزاسیون محیط­های کشت میکروبی، ظروف و مواد مصرفی.....................................................................32

2-6 احیاء باکتری...................................................................................................................................................................32

2-7 تهیه کشت تازه (در فاز لگاریتمی) از میکروارگانیسم­ها........................................................................................33

2-8 تهیه استاندارد نیم مک­فارلند......................................................................................................................................33

2-9 تهیه سوسپانسیون میکروبی........................................................................................................................................34

2-10 آزمون­های میکروبی....................................................................................................................................................34

2-10-1 تست دیسک دیفیوژن...........................................................................................................................................34

2-10-2 تست آنتی­بیوگرام...................................................................................................................................................35

2-10-3 تعیین حداقل غلظت بازدارندگی و تعیین حداقل غلظت کشندگی............................................................35

2-10-3-1 تعیین MICعصاره..........................................................................................................................................36

2-10-3-2 تعیین MBCعصاره........................................................................................................................................37

2-11 بررسی خواص فیتوشیمیایی اولیه...........................................................................................................................37

2-11-1 آلکالوئید...................................................................................................................................................................37

عنوان ..............................................................................................................................................صفحه

2-11-1-1 معرف مایر...........................................................................................................................................................37

2-11-1-2 معرف بوشاردا.....................................................................................................................................................38

2-11-2 آنتوسیانین...............................................................................................................................................................38

2-11-3 تانن...........................................................................................................................................................................38

2-11-4 ساپونین....................................................................................................................................................................38

2-11-5 اندازه­گیری میزان فنل عصاره­های گیاهی.........................................................................................................39

2-11-5-1 رسم منحنی استاندارد اسید گالیک..............................................................................................................39

2-11-6 بررسی فعالیت آنتی­اکسیدانی..............................................................................................................................39

2-11-6-1 توانایی به­دام اندازی DPPH..........................................................................................................................39

2-11-6-2 تعیین قدرت احیاکنندگی...............................................................................................................................40

2-12 تجزیه و تحلیل آماری................................................................................................................................................41

فصل سوم : نتایج.................................................................................................................................................................42

3-1 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها.......................................................................................................................43

3-1-1 نتایج ضد میکروبی حاصل از تست دیسک دیفیوژن.........................................................................................43

3-1-1-1 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره بادام کوهی...........................................................................................44

3-1-1-2 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره بومادران................................................................................................45

3-1-1-3 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره کلپوره....................................................................................................46

3-1-1-4 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره گلپر.......................................................................................................47

3-1-1-5 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره مریم گلی.............................................................................................48

3-1-1-6 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره ترکیبی..................................................................................................49

3-1-2 نتایج ضد میکروبی حاصل از تست آنتی­بیوگرام.................................................................................................50

3-1-2-1 حساسیت سویه­های باکتریایی به آنتی­بیوتیک­های انتخابی.......................................................................50

3-1-2-2 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه باکتری استافیلوکوکوس اورئوس.......................................................................................................................................................................................51

3-1-2-3 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه باکتری باسیلوس سرئوس......................................................................................................................................................................................52

3-1-2-4 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه باکتری اشرشیاکلی................................................................................................................................................................................53

3-1-2-5 ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه باکتری سالمونلا انتریتیدیس...............................................................................................................................................................................54

3-1-3 تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC) عصاره­ها........................................................................................55

3-1-4 تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی (MBC) عصاره­ها......................................................................................56

3-2 ارزیابی خواص فیتوشیمیایی عصاره­ها.......................................................................................................................57

3-2-1 تشخیص آلکالوئید....................................................................................................................................................57

عنوان................................................................................................................................................صفحه

3-2-2 تشخیص آنتوسیانین................................................................................................................................................57

3-2-3 تانن.............................................................................................................................................................................58

3-2-4 ساپونین.......................................................................................................................................................................58

3-2-5 ارزیابی میزان فنل.....................................................................................................................................................59

3-2-5-1 نتایج میزان فنل عصاره بادام کوهی................................................................................................................60

3-2-5-2 نتایج میزان فنل عصاره بومادران......................................................................................................................61

3-2-5-3 نتایج میزان فنل عصاره کلپوره.........................................................................................................................62

3-2-5-4 نتایج میزان فنل عصاره گلپر.............................................................................................................................63

3-2-5-5 نتایج میزان فنل عصاره مریم گلی...................................................................................................................64

3-2-5-6 نتایج مقایسه­ای میزان فنل عصاره­ها و اسید گالیک.....................................................................................65

3-2-6 ارزیابی فعالیت آنتی­اکسیدانی.................................................................................................................................66

3-2-6-1 توانایی مهار رادیکال­های آزاد DPPHعصاره­ها............................................................................................66

3-2-6-1-1 نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره بادام کوهی........................................................................................67

3-2-6-1-2 نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره بومادران.......... .................................................................................68

3-2-6-1-3 نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره کلپوره................................................................................................69

3-2-6-1-4 نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره گلپر....................................................................................................70

3-2-6-1-5 نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره مریم گلی..........................................................................................71

3-2-6-1-6 نتایج مقایسه­ای درصد مهار عصاره­ها و اسیدآسکوربیک........................................................................72

3-2-6-2 قدرت احیاکنندگی عصاره­ها..............................................................................................................................74

3-2-6-2-1 نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره بادام کوهی................................................................................74

3-2-6-2-2 نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره بومادران.....................................................................................75

3-2-6-2-3 نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره کلپوره........................................................................................76

3-2-6-2-4 نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره گلپر............................................................................................77

3-2-6-2-5 نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره مریم گلی..................................................................................78

3-2-6-2-6 نتایج مقایسه­ای قدرت احیاکنندگی عصاره­ها و اسیدآسکوربیک..........................................................79

فصل چهارم: بحث و نتیجه گیری................................................................................................................................80

4-1 فعالیت ضد میکروبی عصاره­های مورد بررسی.........................................................................................................81

4-1-1 فعالیت ضد میکروبی حاصل از تست دیسک دیفیوژن.....................................................................................81

4-1-2 فعالیت ضد میکروبی حاصل از تست آنتی­بیوگرام.............................................................................................85

4-1-3 حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC)و حداقل غلظت کشندگی (MBC)...................................................86

4-2 خواص فیتوشیمیایی عصاره­های مورد بررسی.........................................................................................................89

4-2-1 فیتوشیمیایی کمی...................................................................................................................................................89

4-2-2 ارزیابی محتوی فنل..................................................................................................................................................90

4-2-3 ارزیابی فعالیت آنتی­اکسیدانی................................................................................................................................92

4-2-3-1 رادیکال­های آزاد DPPH...................................................................................................................................93

عنوان................................................................................................................................................صفحه

4-2-3-2 قدرت احیاکنندگی..............................................................................................................................................95

نتیجه گیری کلی.....................................................................................................................................................................98

پیشنهادات.................................................................................................................................................................................99

منابع.......................................................................................................................................................................................10

فهرست شکل­ها و تصاویر

شماره و عنوان شکل­ها....................................................................................................................صفحه

شکل (1-1): مشخصات سیستماتیکی گیاه بادام کوهی...................................................................................................5

شکل (1-2): مشخصات سیستماتیکی گیاه بومادران.........................................................................................................6

شکل (1-3): مشخصات سیستماتیکی گیاه گلپر................................................................................................................8

شکل (1-4): مشخصات سیستماتیکی گیاه کلپوره ...........................................................................................................9

شکل (1-5): مشخصات سیستماتیکی گیاه مریم گلی....................................................................................................11

شکل (2-1): اندازه­گیری قطر هاله عدم رشد با خط کش.............................................................................................35

شکل (3-1): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره بادام کوهی.....................................................................................44

شکل (3-2): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره بومادران...........................................................................................45

شکل (3-3): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره کلپوره...............................................................................................46

شکل (3-4): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره گلپر..................................................................................................47

شکل (3-5): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره مریم گلی........................................................................................48

شکل (3-6): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره ترکیبی.............................................................................................49

شکل (3-7): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه استافیلوکوکوس اورئوس.......................................................................................................................................................................................51

شکل (3-8): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه باسیلوس سرئوس.......................................................................................................................................................................................52

شکل (3-9): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه اشرشیا کلی.............................................................................................................................................................................................53

شکل (3-10): ارزیابی فعالیت ضد میکروبی عصاره­ها و آنتی­بیوتیک­های مورد مطالعه علیه سالمونلا انتریتیدیس...............................................................................................................................................................................54

شکل (3-11): نتایج میزان فنل عصاره بادام کوهی........................................................................................................60

شکل (3-12): نتایج میزان فنل عصاره بومادران..............................................................................................................61

شکل (3-13): نتایج میزان فنل عصاره کلپوره..................................................................................................................62

شکل (3-14): نتایج میزان فنل عصاره گلپر.....................................................................................................................63

شکل (3-15): نتایج میزان فنل عصاره مریم گلی............................................................................................................64

شکل (3-16): نتایج مقایسه­ای میزان فنل عصاره­ها و اسیدگالیک..............................................................................65

شکل (3-17): نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره بادام کوهی....................................................................................67

شماره و عنوان شکل­ها....................................................................................................................صفحه

شکل (3-18): نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره بومادران..........................................................................................68

شکل (3-19): نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره کلپوره.............................................................................................69

شکل (3-20): نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره گلپر.................................................................................................70

شکل (3-21): نتایج مهار رادیکال­های آزاد عصاره مریم گلی.......................................................................................71

شکل (3-22): نتایج مقایسه­ای درصد مهار عصاره­ها و اسیدآسکوربیک.....................................................................72

شکل (3-23): نتایج مقایسه­ای میانگین IC50..................................................................................................................73

شکل (3-24): نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره بادام کوهی.............................................................................74

شکل (3-25): نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره بومادران..................................................................................75

شکل (3-26): نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره کلپوره......................................................................................76

شکل (3-27): نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره گلپر.........................................................................................77

شکل (3-28): نتایج تعیین قدرت احیاکنندگی عصاره مریم گلی...............................................................................78

شکل (3-29): نتایج مقایسه­ای قدرت احیاکنندگی عصاره­ها و اسیدآسکوربیک......................................................79

فهرست جدول­ها

شماره و عنوان جدول­ها..................................................................................................................صفحه

جدول (3-1): حساسیت سویه­های باکتریایی به آنتی­بیوتیک انتخابی.......................................................................50

جدول (3-2): تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC)عصاره­ها............................................................................55

جدول (3-3): تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی (MBC)عصاره­ها..........................................................................56

جدول (3-4): تشخیص آلکالوئید.........................................................................................................................................57

جدول (3-5): تشخیص آنتوسیانین....................................................................................................................................57

جدول (3-6): تشخیص تانن.................................................................................................................................................58

جدول (3-7): تشخیص ساپونین.........................................................................................................................................58

فصل اول

مقدمه

1-1 گیاهان دارویی

1-1-1 صفات گیاهان دارویی

گیاهانی که حداقل دارای صفات زیر باشند، گیاه دارویی، نامیده می­شوند:

1- در پیکر این گیاهان مواد ویژه­ای به عنوان مواد موثر متابولیت­های ثانویه ساخته و ذخیره می­شوند که برای مداوای برخی از بیماری­ها مورد استفاده قرار می­گیرند. مواد مذکور طی فرآیندهای ویژه و پیچیده و به­ مقدار بسیار کم (به طور معمول کمتر از یک درصد وزن خشک گیاه)، ساخته می­شوند.

2- اغلب ممکن است اندام ویژه­ای چون ریشه، برگ­ها، ساقه، گل، میوه و غیره بیشترین مواد موثر را داشته باشند، بنابراین همیشه نمی­توان کل اندام گیاه را منبع ماده دارویی ویژه­ای دانست.

3- اندام گیاهی برداشت شده، آماده­سازی و فرآوری می­شوند، یعنی تحت تاثیر عملیات ویژه­ای مانند جداسازی، خرد شدن، خشک کردن، تخمیر و غیره قرار گرفته و سپس استفاده می­شوند.

تحقیقات زیادی نشان می­دهد با فرآوری صحیح گیاهان و داروهای گیاهی اثرات این داروهای طبیعی به شکل فزاینده­ای بیشتر و مقرون به صرفه­تر می­باشد [1].

1-1-2 تاریخچه گیاهان دارویی در جهان

ارسطو (330 ق. م) اولین کسی است که آثار و مطالبی مکتوب مربوط به شناخت گیاهان دارد. البته قبل از او در آثار کهن مصر (حدود 26 قرن ق. م) در پاپیروس­ها و ابرها مطالبی از گیاهان با شرح خاصی از موارد استفاده از آن­ها باقی مانده است. ولی ارسطو نخستین دانشمندی است که، از رشد و نمو گیاهان، ماده­سازی و از تفاوت آن­ها و چگونگی استفاده از مواد خاک (سیاه خاک) مطالبی نوشته است. نوشته او بدون هیچ مبنای علمی تا چندین قرن بعد از او مورد قبول همه بود و حتی تدریس می­شد. تئوفراست یا تئوفراستوس شاگرد ارسطو که در سال­های 258-370 قبل از میلاد طبیب بود و بعدها به او پدر گیاه­شناسی گفته­اند، علاوه بر آن­که، پیرو فلسفه استاد خود بود، تحت تاثیر نظریات افلاطون، استاد ارسطو قرار گرفت. او رده­بندی بسیار ابتدایی از روی ریخت یا شکل ظاهری گیاهان، چرخه رشد، شکل گل آذین و نحوه رشد آن­ها و هم­چنین وضع گلبرگ­های گل­ها در کتابی به نام هیستوریا پلانتاروم بر مبنایی مبهم و ناشی از استنباط­های خود دارد. باید اشاره کرد، که مکتب درمان با گیاه به وسیله تئوفراست بنیان­گذاری شد [2].

1-1-3 تاریخچه گیاهان دارویی در ایران

کشور ایران به واسطه سابقه تمدن چند هزار ساله، که حدود 1400 سال آن با فرهنگ غنی اسلام در آمیخته و نیز به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی، شرایط اقلیمی و آب و هوایی متنوع که سبب رشد انواع گوناگونی از گیاهان گردیده و باعث اطلاق نام طلای سبز به فلور طبیعی ایران شده است، از جهت طب سنتی غنی می­باشد [3].

ابن سینا دانشمند و پزشک نامدار ایرانی در سال­های 428-370 هجری مطابق با 980-1037 میلادی که در غرب او را به نام آویسینیا می­شناسند و پس از انقراض تمدن یونان او را بزرگترین دانشمند جهان و به اشتباه عرب دانسته­اند؛ در جلد دوم کتاب قانون فی الطب بیش از 800 نمونه گیاه طبی و غذایی را نام می­برد که از آن میان 541 گیاه و مشتقات آن­ها دارای توصیف کاربردی و صفات ریخت­شناختی هستند. او اختلاف شکل و صفات گیاهان مشابه را (برای اجتناب اشتباه آن­ها از یکدیگر) با توجه خاصی در کتاب «قانون» توضیح می­دهد و در مورد چگونگی استفاده از مشتقات گیاهان دارویی و کاربرد آن­ها، با ترتیبی خاص، معین و نظام یافته به شرح و تفصیل آن­ها می­پردازد [2]

1-1-4 علل توجه و اهمیت گیاهان دارویی

از آن­جا­ که انسان جزئی از طبیعت است برای هر بیماری، گیاه مداوای آن را عرضه کرده است. به همین دلیل انسان جهت درمان بیماری خود هر چه به طبیعت روی آورد و از نعمات آن بیشتر بهره برد، سریع­تر، بهتر و مطمئن­تر درمان می­شود. گیاهان دارویی از ارزش و اهمیت خاصی در تأمین بهداشت و سلامتی جوامع هم به لحاظ درمان و هم پیشگیری از بیماری­ها برخوردار بوده و هستند. این بخش از منابع طبیعی قدمتی هم­پای بشر داشته و یکی از مهم­ترین منابع تأمین غذایی و دارویی بشر در طول نسل­ها بوده­اند. از نقطه نظر تاریخی، گیاهان اهمیت فراوانی در توسعه جوامع داشته­اند و تحقیقات وسیعی برای یافتن فرآورده­ها و مواد طبیعی دارویی گیاهی در طول تاریخ انجام شده اما نکته حائز اهمیت این جاست که تنها کمتر از 10% از مجموع 000/250 گونه گیاهی جهان برای بیش از یک عملکرد زیست­شناختی، شناسایی و مورد استفاده قرار گرفته­اند [4].

تنوع شرایط جغرافیایی و آب و هوایی در ایران، موجب شده است که یک منبع متنوع و غنی از گونه­های گیاهی در کشورمان وجود داشته باشد. از یک سو به علت ظاهرشدن عوارض نامطلوب و جانبی ترکیبات سنتتیک و عدم سازگاری آن­ها با طبیعت انسان، از سوی دیگر به دلیل هزینه بالا و ارزبری داروها و ناتوانی بسیاری از کشورهای جهان سوم برای خرید چنین داروهایی، توجه خاصی به سمت دارو از گیاهانی که اثرات درمانی سالم و ارزان بودن آن­ها ثابت شده، معطوف گردیده است [5].به دلیل عوارض جانبی داروهای شیمیایی، امروزه نه تنها در ایران، بلکه در سراسر جهان گرایش به طب گیاهی افزایش یافته است [6].

1-2 طبقه­بندی گیاهان مورد بررسی

1-2-1 بادام کوهی [9-7]

تیره: گل سرخ Family: Rosaceae جنس: آمیگدالوس Genuse: Amugdalus

گونه: بادام کوهی یا ارژن Species: Amygdalus Scoparia Spach

1-2-2 بومادران [7،9،10]

تیره: کاسنیFamily: Asteraceae جنس: آکیلاGenuse: Achillea L. گونه: بومادرانSpecies: Achillea Millefolium L. subsp. Millefolium

1-2-3 کلپوره [9، 10]

تیره: نعنائیانFamily: Lamiaceae جنس: توکریمGenuse: Teucrium گونه: کلپوره یا مریم نخودیSpecies: Teucrium Polium L. Var. tonsum

1-2-4 گلپر [9، 10]

تیره: جعفری Family: Apiaceae(Umbeliferae) جنس: هراکلئومGenuse: Heracleum L. گونه: گلپرSpecies: Heracleum Persicum Desf. Ex

1-2-5 مریم گلی

تیره: نعنائیانFamily: Lamiaceae جنس: سالویا Genuse: Salvia گونه: مریم گلی Species: Salvia Officinalis

1-3 معرفی و خصوصیات گونه­های مورد بررسی

1-3-1 گیاه بادام کوهی

شکل 1-1: مشخصات سیستماتیکی گیاه بادام کوهی(Amygdalus scoparia)

1-3-1-1 سیستماتیک بادام کوهی

درختچه­ای به ارتفاع 6 متر، بدون خار، شاخه­های جوان سبز بدون کرک، شاخه­های سال قبل سبز، برگ­ها نیزه­ای باریک یا قاشقی باریک به طول تا 40 و عرض تا 7 میلی­متر، قاعده یراق ساز، نوک کند، سطح فوقانی و تحتانی برگ بدون کرک، حاشیه برگ هلالی، اره­ای و دارای غده روی هر دندانه، گل درشت به قطر 25 میلی­متر بدون دمبرگ یا تقریبا بدون دمبرگ، میوه تخم مرغی به طول تا 20 و عرض 12 میلی­متر، دارای کرک­های کوتاه، هسته زرد کاهی، صاف، دارای خطوط و شیارهای کوچک نا مشخص و کم عمق، فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار، این گیاه متعلق به مناطق ایران، تورانی و زاگرسی است [8] شکل (1-1).

1-3-1-2 پراکنش جغرافیایی بادام کوهی

در ایران و شوروی (آسیای مرکزی)، گرگان، اصفهان، فارس، هرمزگان، کرمان، بلوچستان، خراسان و تهران [8].

1-3-1-3 خواص ضد میکروبی بادام کوهی

گیاه بادام کوهی روی میکروب­های استافیلوکوکوس اورئوس، اشریشیا کلی، سودوموناس آئروژینوزا و باسیلوس سابتیلیس مؤثر است. بیشترین اثر مهارکنندگی این گیاه مربوط به اثر آن روی استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس بود [11].

1-3-1-4 خواص درمانی بادام کوهی

افراد محلی از ریشه این گیاه (رنگ)، جهت درمان دردهای معده و هم­چنین دردهای قاعدگی استفاده می­کنند. از این گیاه، در صنعت مشک سازی استفاده می­شود که بدون ارتباط با خواص ضد میکروبی نیست [11].

1-3-2-1 سیستماتیک بومادران

در کتب سنتی با نام­های بومادران و بوماران نام برده شده است. نام لاتین آن برگرفته از نام آشیل، قهرمان افسانه­ای یونان است زیرا قهرمان یونان، آشیل، این گیاه را برای شفای زخم­های بیماران در میدان جنگ به کار می­برده است. بومادران گیاهی است چند ساله با ارتفاع 30 تا 90 سانتی­متر، دارای ساقه ساده، برگ­ها پوشیده از کرک، با قطعات متعدد خطی نوکدار هستند. رنگ برگ­ها سبز تیره، بدون دمبرگ و کشیده هستند. گل­آذین آن از نوع دیهیم (خوشه مرکب) بوده و گل­های آن بیشتر سفید است. میوه آن فندقه و وزن هزار دانه آن، 15/0 گرم است [10] (شکل 1-2).

1-3-2-2 پراکنش جغرافیایی بومادران

این گیاه بومی اروپا و آسیا است و تا ارتفاع 2700 متری از سطح دریا قادر به رشد کردن می­باشد. گیاهی است روز بلند که مناسب­ترین دما برای رشد و گل­دهی آن 26-18 درجه سانتی­گراد است. بنابراین در مناطق گرم و آفتابی بهتر رشد می­کند. اسیدیته مناسب برای رشد بومادران 7/6-6 می­باشد. در سرتاسر مزارع، پرچین­ها، جاده­ها و زمین­های بایر و مراتع پراکنده است [12].

1-3-2-3 خواص ضد میکروبی بومادران

خواص ضد میکروبی بومادران به دلیل وجود ترکیبات آلکالوئیدی، فلاونوئیدی، استرول، تانن، ساپونین، روتئن و غیره می­باشد [13]. Ivanchea و همکاران (2002)، مطالعه­ای را روی 7 گونه از Achillea(A. millefolium, A. clavenae, A. fraasii, A. lingulata, A. setacea, A. clasiana, A. abrotanoides) انجام دادند و ترکیب­های عمده­ای مانند گلیکوزید لوتئین، کمفرول، کوئرستین، c-گلیکوزیل فلاون­های آپی­ژنین، 6- hydroxyflavonol 3,6,4- trimethyl ethersو 6- hydroxyflavones و لوتئین را شناسایی کردند.

1-3-2-4 خواص درمانی بومادران

بومادران، در گذشته نه تنها برای بند آوردن خون و درمان خونریزی های زخم به کار برده می­شد، بلکه در برخی از کشورها از گیاه پخته شده آن برای رفع کبودی ناشی از ضربه در اطراف چشم استفاده می­شد. گل بومادران برای درمان گاستریت­های حاد و مزمن، رفع نفخ و ترش کردن، کاهش فشار خون و مداوای نارسایی های کیسه صفرا مفید است. این گیاه به علت اثر مدری که دارد در افزایش ادرار و دفع سنگ کلیه مؤثر است. بومادران به عنوان آرام بخش دردهای معدی و ضد خونریزی در مصارف داخلی و به عنوان شستشو دهنده و ضد عفونی کننده در مصارف خارجی، مصرف سنتی دارد [14].

1-3-3-1 سیستماتیک گلپر

گلپر، گیاهی چند ساله دارای ریشه مخروطی، ساقه­ای مستقیم و استوانه­ای شکل، گل­ها به رنگ سفید، گل­آذین چتری و دارای براکته­های رشته­ای و کشیده، میوه آن فندقه و پهن می­باشد [15] (شکل 1-3).

1-3-3-2 پراکنش جغرافیایی گلپر

در نقاط مختلف جهان خصوصا مناطق مرطوب و باغ­ها می­­روید. در ایران در نواحی نمناک و کوهستانی و مناطق پیرامونی هم­چون نواحی شمالی البرز، جواهرده رامسر، شمیرانات، توچال، غرب ایران و کوه­های بختیاری رشد می­کند [12].

1-3-3-3 خواص ضد میکروبی گلپر

ریشه گلپر محتوی کومارین­های مختلف است [15]. مطالعات انجام شده محققین مختلف بر عصاره گیاه گلپر، اثرات مهارکنندگی آن­ را بر تعدادی از باکتری­های گرم منفی و مثبت و قارچ­های بیماری­زا مانند Candida albicansو Candida utilisبه اثبات رسیده است [19-16].

1-3-3-4 خواص درمانی گلپر

گرد میوه آن ­را به اغذیه جهت معطر ساختن آن­ها، وارد می­نمایند. به علاوه آن را به علت اسانسی که دارد، جهت رفع نفخ و ناراحتی­های سوء هاضمه ناشی از نفخ به کار می­برند. باید توجه داشت به مقادیر زیاد مصرف نگردد زیرا به طوری که بررسی گردیده ایجاد طپش می­کند [10].

1-3-4-1 سیتماتیک کلپوره

کلپوره یا مریم نخودی گیاهی است پایا با قسمت­های چوبی شده در پائین و بسیار منشعب به ارتفاع تا 40 سانتی­متر و دارای سرشاخه­های گلداری است که تمام قسمت­های آن پوشیده از کرک­های بلند و سفید است و بدین جهت نقره­ای رنگ به نظر می­رسد. برگ­های آن دارای کناره­های دندانه­دار و برگشته به طرف داخل برگ و مجموعه گل­های تخم مرغی کوچک و نقره­ای آن به وضوح دیده می­شود [14] (شکل 1-4).

1-3-4-2 پراکندگی جغرافیایی کلپوره

گیاه کلپوره با بیش از 340 گونه در سراسر جهان انتشار وسیعی دارد [20]. به طور معمول در نواحی بایر، سواحل سنگلاخی و ماسه­زارهای نواحی مختلف اروپا، منطقه مدیترانه، شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا از جمله ایران می­روید. در نواحی کوهستانی البرز تا ارتفاعات 1500 متری نیز دیده می­شود [23-21].

1-3-4-3 خواص ضد میکروبی کلپوره

در بررسی­های انجام شده روی گیاه کلپوره، مشخص شده که این گیاه حاوی مقادیری تانن، ترپنوئیدها، ساپونین، استرول، فلاونوئیدها، گلیکوزید، آلفا و بتا پینن و لوکوآنتوسیانین است [22، 24].

محققان روی اثر ضد میکروبی گیاه کلپوره مطالعاتی انجام داده و آزمایش­هایی به منظور بررسی اثر ضد میکروبی اسانس و عصاره گیاه کلپوره روی چند میکروارگانیسم انجام شد و به ماهیت ضد میکروبی آن پی بردند. در مطالعه Darabpour و همکاران (2005)، اثر ضد میکروبی عصاره­های آلی (اتانولی و متانولی) گیاه T.poliumروی تعدادی از عوامل بیماری­زا بررسی و مشخص شد که عصاره اتانولی روی باکتری باسیلوس آنتراسیس، دارای بیشترین اثر مهارکنندگی و روی اشریشیا کلی و پروتئوس میرابیلیس دارای اثر بازدارندگی رشد نمی­باشد در حالی که عصاره متانولی این گیاه روی Bordetella bronchisepticaبیشترین اثر مهارکنندگی و پروتئوس میرابیلیس و باکتریوم پیوژنز مقاوم­ترین گونه­های باکتریایی در مقابل این عصاره می­باشند [24].

1-3-4-4 خواص درمانی کلپوره

مصرف دارویی کلپوره به زمان بقراط و جالینوس بر می­گردد و بخش دارویی آن که برگ و سرشاخه­های آن می­باشد، اثر مقوی و ضد تشنج داشته و مصرف آن را برای رفع بیماری­های دستگاه تناسلی-ادراری و تاخیر یا عدم قاعدگی مفید می­دانند [10].

از این گیاه در طب سنتی جهت اثرات ضد دیابتی، ضد التهابی، ضد اولسری، آنتی اسپاسمودیک و رفع گرفتگی قلب استفاده می­شود. تحقیقات علمی نشان داده­اند که این گیاه، دارای اثرات ضد دیابت [27-25]، پایین آورنده کلسترول و تری گلیسرید سرم [28]، کاهش دهنده فشار خون [29]، ضد اشتها [30]، ضد التهاب [31]، آنتی اکسیدان [32، 33]، ضد تب و ضد میکروب [34]، ضد درد [37-35]، ضد اسپاسم [38، 39] و آنتی اولسری [39] می­باشد.

1-3-5-1 سیستماتیک مریم گلی

گیاه مریم گلی دارای نام­های مریمی، مریمیه و شلبیه بوده و Garden sage نیز خوانده می­شود که به معنای رها بخش یا شفا دهنده است [7].

گیاهی چند ساله، بوته­ای و به ارتفاع 60-20 سانتی­متر که قسمت پایینی آن چوبی و قسمت بالایی ساقه، چهار گوش و پوشیده از کرک­های قابل لمس است. ریشه این گیاه ضخیم و انشعابات فراوانی دارد. برگ­ها بلند و نیزه­ای و سطح فوقانی و تحتانی برگ­ها پوشیده از کرک­های ظریف است. گل­ها به رنگ بنفش و به صورت مجتمع می­باشند. میوه این گیاه کپسول و به رنگ قهوه­ای روشن یا تیره است [40] (شکل 1-5).

1-3-5-2 پراکنش جغرافیایی مریم گلی

مریم گلی بومی نواحی شمالی مدیترانه است و در زمین­های سنگی می­روید [40]. این گیاه دارای حدود 700 گونه در جهان می­باشد [41]. پراکندگی نسبتاً وسیعی در فلور کشورمان دارد به طوری که تاکنون حدود 58 گونه در ایران شناسایی و گزارش شده است که از میان این تعداد، بالغ بر 17 گونه آن­­ها اندمیک می­باشند [42].

1-3-5-3 خواص ضد میکروبی مریم گلی

مریم گلی دارای فلاونوئیدهای آپی ژنین، اسکوتلارئن 6، 7-دی متیل اتر، اسکوتلارئین 6 و 7، 4- تری متیل اتر، لوتئولین 3-متیل اتر، تترا متیل اترهایی هیدرو گزایلوتئولین و تانن می­باشد [43]. گیاهان تیره نعناع و به خصوص مریم گلی به سبب وجود ترکیبات ترپنوئیدی گوناگون، اسانس و ترکیبات فنلی و فلاونوئید، از لحاظ اثرات ضد میکروبی بسیار مورد توجه می­باشد برای مثال غربالگری عصاره گیاه Salvia palaestina اثر ضد میکروبی بالایی علیه استافیلوکوکوس اورئوس، استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس و اشریشیا کلی نشان داد [44].

1-3-5-4 خواص درمانی مریم گلی

این گیاه دارای اثر ضد التهاب، به ویژه بر روی مخاط­ها است. ترشح عرق بدن را کنترل می­کند. هم­چنین ضد تشنج، کمک به هضم غذا، کاهش دهنده قند خون، ضد نفخ و گردش خون را در اندام­های شکم افزایش می­دهد. مصرف آن در زمان بارداری ممنوع و فرآورده­های حاصل از این گیاه سبب کاهش ترشح غدد شیری در مادران می­شود [14، 40].

1-4-1 عصاره

عصاره گیاهی استاندارد شده، یک عصاره تغلیظ شده و یا خشک شده از گیاه می­باشد که توسط الکل و یا آب به دست آمده باشد.

1-4-2 انتخاب ماده گیاهی و نوع حلال

تعیین ترکیبات فعال زیستی در مادّه مورد استفاده به نوع حلال استفاده شده در عصاره­گیری بستگی دارد [45]. ویژگی حلال بسته به غلظت حلال و قطبیت آن، کمیت ترکیبات شیمیایی موجود در عصاره­های گیاهی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. انتخاب ماده گیاهی برای عصاره­گیری و بررسی عملکرد آن معمولا بر اساس استفاده­های سنتی گیاه است. ویژگی یک حلال خوب در تهیه عصاره شامل سمیت کم، سهولت تبخیر در دمای کم و ناتوانی در ایجاد کمپلکس با ترکیبات و تفکیک آن­هاست و بسته به نوع هدف که ماده استخراجی قطبی یا غیرقطبی است، نوع حلال نیز متفاوت خواهد بود.

رایج­ترین نوع حلال­های استفاده شده برای بررسی فعالیت­های ضد میکروبی گیاهان متانول، اتانول و آب هستند. برخی محققان از ترکیب حلال­های مختلف برای کسب نتایج بهتر استفاده می­کنند. تحقیقات نشان داده است که تعداد ترکیبات شیمیایی که با استفاده از حلال متانولی استخراج می­شوند، در مقایسه با حلال اتانولی، بیش­تر است.

1-4-3 روش­های مختلف عصاره­گیری

روش استخراجی که انتخاب می­شود به دو عامل بستگی دارد:

1-مقدار آب موجود در نمونه (در مورد گیاه تازه)

2-نوع ماده جداشدنی (ماده استخراجی از گیاه محلول در آب و یا محلول در حلال­های آلی و غیرآلی بوده است).

1-4-3-1 روش ماسراسیون

در روش ماسراسیون یا خیساندن مکرر همراه با تکان­دادن، گیاه خرد­شده با مقدار مشخصی از حلال مخلوط می­شود. از مزایای روش ماسراسیون این است که این روش بدون به کاربردن دستگاه­ها و ابزار­های پیچیده و در یک مکان محدود قابل انجام بوده و با به کاربردن حلال­های یکنواخت، می­توان به میزان موادّ مؤثره یکنواخت دست پیدا کرد. از معایب آن، زمان طولانی عصاره­گیری می­باشد که می­تواند موجب از بین­رفتن مواد دارویی در باقیمانده گیاهی گردد.

1-4-3-2 روش پرکولاسیون

در روش پرکولاسیون، از دستگاه پرکولاتور که اغلب به ­صورت استوانه­ای یا قیفی ساخته شده، استفاده می­گردد. شکل استوانه­ای ظرف، باعث تسهیل در عمل تخلیه پرکولاتور می­گردد. عمل پرکولاسیون برای مدت 24 تا 48 ساعت در حالی­که حلال به طور کامل روی توده گیاهی را پوشانده باشد، ادامه می­یابد. باید در نظر داشت، عصاره­ای که در ابتدا از پرکولاتور خارج می­شود حاوی مقادیر زیادی از مواد متشکله موجود در گیاه بوده و تدریجا عصاره خارج شده رقیق­تر می­گردد.

1-4-3-3 روش سوکسله

روش سوکسله یک روش استانداردی است که به عنوان مرجع اصلی ارزیابی دیگر روش­ها به کار می­رود. این روش، عمومی بوده که به طور عمده برای استخراج ترکیبات با فراریت کم یا متوسط که در مقابل حرارت پایدار باشند به کار می­رود [46].

محاسن روش سوکسله عبارت است از:

1-روش ساده و آسان است.

2-حلال تازه به طور مداوم در تماس با پودر گیاهی قرار می­گیرد.

3-استفاده از دمای بالا که منجر به افزایش حلالیت ترکیبات کم محلول در دمای پایین می­شود.

4-بعد از استفاده از این روش فیلتراسیون لازم نیست [47].

مهم­ترین معایب این روش عبارت است از:

1-این روش زمان زیادی لازم دارد.

2-مقدار زیادی حلال مصرف می­شود.

3-بهعلت استفاده از دمای بالا به ترکیبات حساس به حرارت، آسیب می­رسد و مواد ناخواسته و نامطلوبی ایجاد می­شود [46].

1-4-3-4 امواج فراصوت[1]

در این روش امواج فراصوت با فرکانس بالاتر از 20 کیلو هرتز، به داخل ماده نفوذ کرده، موجب ایجاد کشیدگی و جمع­شدن­های پی­در­پی شده که در نتیجه آن حفراتی داخل ماده گیاهی ایجاد می­شوند. این حفرات به صورت نامتقارن به هم پیوسته و موجب خروج سریع مواد از داخل سلول­ها به خارج از آن می­شوند. به علاوه این امواج می­توانند موجب تخریب دیواره سلول­های زیستی شده و موجب تسهیل خروج مواد گردند [46، 48].

از محاسن این روش عبارت است از:

این روش ارزان، ساده و مؤثر بوده و افزایش بازده عصاره­گیری و افزایش سرعت واکنش از مهم­ترین محاسن آن به شمار می­رود [49].

از معایب این روش عبارت است از:

پس از عصاره­گیری با این روش، فیلتراسیون و جدا کردن عصاره حاصل از مادهگیاهی نیاز است. اگر چه می­توان با به کاربردن حلال­های اختصاصی تا حدودی روش را انتخابی کرد اما به هر حال چون در این روش سلول گیاهی پاره شده و کلیه محتویات سلولی در تماس با حلال قرار می­گیرند، این روش به طور کلی غیر انتخابی تلقی می­شود [49].

1-5 روش­های اندازه­گیری و بررسی اثرات ضد میکروبی [54-50]

امروزه مقاومت روزافزون باکتری­های بیماریزا[2] به عوامل ضد میکروبی مشکلات متعددی را در امر درمان عفونت­های باکتریال به وجود آورده است. این امر موجب شده است تا محققان به مطالعه تاثیر عوامل ضد میکروبی گیاهان بر رشد باکتری­ها بپردازند. ترکیبات ضد میکروبی گیاهان در واقع متابولیت­های ثانویه گیاه­اند که یا به طور پیوسته در گیاهان ساخته می­شوند و یا در پاسخ به پاتوژن­ها تولید می­شوند.

1-5-1 روش­های نفوذی[3]

1-5-1-1 روش چاهک

اساس این روش، نفوذ ماده ضد میکروب از حفره ایجاد شده در آگار به اطراف آن است. نفوذ این ماده موجب مهار رشد میکروارگانیسم تلقیح شده می­شود. میانگین هاله­های مهاری رشد به عنوان معیاری از قدرت ضد میکروبی ماده مورد بررسی تلقی می­شود

1-5-1-2 سیلندر پلیت

در اینجا سیلندرهایی از جنس چینی یا فولاد ضد زنگ به عنوان مخزن ماده ضد میکروبی مورد استفاده قرار می­گیرند. پس از گرمخانه­گذاری، سیلندرها برداشته شده و میانگین قطر هاله­های رشد اندازه­گیری می­شوند.

1-5-1-3 دیسک

این روش، مبتنی بر قرار دادن دیسک­های کاغذی حاوی ماده ضد میکروب بر سطح محیط کشت تازه تلقیح شده است.

1-5-2 روش­های رقیق­سازی[4]

در این روش از رقیق­کردن عامل ضد میکروبی به نسبت­های معیّن استفاده می­شود و خود به دو روش تقسیم می­گردد:

1-5-2-1 روش رقت آگار

در این روش نمونه مورد بررسی در حلال مناسب حل می­شوند و یا به صورت سوسپانسیون در می­آید سپس با محیط کشت آگاردار مخلوط می­شود. نتایج به دست آمده از این روش عموما با نتایج حاصل از روش­های نفوذی و سایر روش­های رقیق­سازی مطابقت دارد. این روش سریع است و با استفاده از آن می­توان مقدار MIC[5] یک ترکیب را در برابر چند میکروارگانیسم به صورت هم­زمان تعیین کرد.

1-5-2-2 روش لوله یا رقت مایع

این روش بسیار دقیق است. در این روش رقت­های مختلف از عوامل ضد میکروبی را به همراه محیط کشت مایع و غلظت یکسانی از کشت باکتریایی را در لوله­های متوالی ریخته و پس از سپری شدن زمان لازم، رشد یا عدم رشد میکروارگانیسم­های مورد آزمایش را با توجه به غلظت عامل ضد میکروبی ارزیابی کرده و پایین­ترین غلظتی را که توانسته است از رشد میکروبی جلوگیری کند به عنوان MIC عامل ضد میکروبی در نظر می­گیرند. در این روش به­ دلیل تماس مستقیم ترکیب با میکروارگانیسم­ها، حتی اگر عصاره مورد بررسی انحلال­پذیری کمی در آب داشته باشد، اثر ضد میکروبی آن مشخص می­شود.

1-6 بررسی میکروارگانیسم­های مورد استفاده

1-6-1 تاریخچه میکروب­شناسی

کاشف دنیای میکروبی تاجری هلندی به­نام آنتونی وان لیون هوک[6] (1723-1632) بود. مهم­ترین فعالیت اصلی لیون هوک همانا کشف دنیای میکروبی است که آن را معاصرینش انیمال کول[7] یا حیوانک نامیدند. کلیه انواع میکروارگانیسم­های تک­یاخته­ای که امروز می­شناسیم از قبیل پروتوزوآ، آلگ­ها، قارچ­ها و باکتری­ها اولین بار توسط لیون هوک تشریح شده است [55].

1-6-2 مورفولوژی باکتری­ها

  1. باکتری­های کروی[8] یا گرد[9]
  2. باکتری­های باسیلی شکل[10]، استوانه­ای[11] یا میله­ای شکل[12]
  3. باکتری­های مارپیچی[13] و میله­ای خمیده [56].

1-6-3 استافیلوکک­ها

استافیلوکک­ها باکتری­های کروی شکل گرم مثبتی هستند که معمولا به صورت اجتماعات نامنظم و به شکل خوشه انگور دور هم قرار می­گیرند. این باکتری­ها از نظر متابولیکی فعال می­باشند و قابلیت رشد بر روی محیط­های کشت مختلفی را دارند. این باکتری­ها کربوهیدرات را تخمیر می­کنند و رنگدانه­هایی تولید می­کنند که از سفید تا قهوه­ای پررنگ متغیر می­باشند. بعضی از این استافیلوکک­ها متعلق به فلور طبیعی پوست و غشاهای مخاطی انسان می­باشند و بعضی دیگر از این استافیلوکک­ها باعث ایجاد چرک، آبسه و انواعی از عفونت­های چرکی و حتی گند خونی­های[14] شدید کشنده می­شوند. استافیلوکک­ها به سرعت به تعداد زیادی از عوامل ضد میکروبی مقاوم می­شوند و در حال حاضر مشکلات درمانی صعب العلاجی را ایجاد کرده­اند [57].

1-6-3-1 استافیلوکوکوس اورئوس[15]

باکتری استافیلوکوکوس اورئوس از عوامل اصلی ایجاد عفونت­های بیمارستانی بوده که شیوع آن رو به گسترش است. این باکتری در ایجاد طیف وسیعی از بیماری­ها از جمله اندوکاردیت، استئومیلیت، پنومونی، سندروم شوک توکسیک، کورک یا دمل و غیره نقش دارد. بررسی­ها نشان داده است که بالغ بر 25 تا 30 درصد افراد در جوامع مختلف، ناقل باکتری استافیلوکوکوس اورئوس در بینی خود می­باشند که در بسیاری از موارد می­توانند به­عنوان منشا عفونت­های بعدی عمل نمایند [58].

گسترش روزافزون سویه­های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به آنتی­بیوتیک­ها نظیر وانکومایسین، یکی از معضلات بهداشتی است که باعث شده است مقدار آنتی­بیوتیک­های مؤثر و در دسترس، جهت درمان این عفونت­ها کاهش یافته و جامعه پزشکی را در کنترل این بیماری با مشکل روبرو نماید [59].در ایران، فرانسه و تعدادی از کشورهای آمریکایی و آسیایی، مقاومت سویه­هایی از این باکتری به آنتی­بیوتیک وانکومایسین گزارش شده است [64-60].

اخیرا با توجه به اثرات جانبی آنتی­بیوتیک­های مصرفی و مقاومت تعدادی از سویه­های باکتری، نظیر سویه­های استافیلوکوکوس اورئوس در برابر آن­ها، به عملکرد ضد میکروبی عصاره­ها و ترکیبات طبیعی استخراج شده از گونه­های مختلف گیاهی توجه زیادی شده است [65].

1-6-4 باسیلوس­ها

باسیل­های گرم مثبت اسپوردار شامل گونه­های باسیلوس و کلستریدیوم می­باشند. این باسیل­ها در همه جا پراکنده­اند و از آن جایی که قادر به تشکیل اسپور هستند می­توانند در محیط برای سالیان متمادی باقی بمانند. جنس باسیلوس­ها شامل اشکال میله­ای شکل گرم مثبت هوازی بزرگی می­باشد که به­صورت زنجیره­ای به ­دنبال همدیگر قرار می­گیرند. بیشتر اعضای این جنس، ارگانیسم­های ساپروفیت می­باشند که در خاک و آب و هوا و بر روی نباتات شیوع گسترده­ای دارند که برای نمونه می­توان از باسیلوس سرئوس و باسیلوس سابتیلیس نام برد [57].

1-6-4-1 باسیلوس سرئوس[16]

مسمومیت غذایی که به وسیله باسیلوس سرئوس عارض می­گردد دو شکل مشخّص دارد، نوع استفراغ­آور که سمّ مربوط به آن در ظروف حاوی برنج بوده و نوع اسهال­زا که سمّ مربوط به آن در ظروف حاوی گوشت و سس می­باشند [57]. باسیلوس سرئوس چند نوع آنتروتوکسین تولید می­کند که مسمومیت ناشی از آن­ها از مسمومیّت ناشی از یک آلودگی غذایی بیشتر است. باسیلوس سرئوس همانند باسیل­های دیگر می­تواند با عفونت­های کلینیکی فرصت طلب متعددی همراه شود و در اغلب موارد افتراق آلودگی سطحی با باسیل­ها از بیماری حقیقی که توسط این باسیل­ها به وجود می­آیند، بسیار مشکل است [57].

1-6-5 سالمونلاها

باکتری­های گرم منفی سالمونلا تخمیرکننده لاکتوز نیستند اما متحرک و تولیدکننده گاز سولفید هیدروژن[17] هستند. سالمونلاها هنگامی که از طریق دهان وارد شوند غالبا برای انسان و حیوانات بیماری­زا می­باشند. این باکتری­ها از حیوانات و فرآورده­های آن­ها به انسان منتقل شده و عفونت روده، عفونت منتشر و تب روده­ای (حصبه) ایجاد می­کنند. سالمونلاها از نظر اندازه متفاوتند. اکثر سالمونلاها به­جز سالمونلا پولوروم-گالیناروم[18] به وسیله تاژک­های خود حرکت می­کنند. سالمونلاها به بعضی از مواد شیمیایی مانند (سبز برلیان، تتراتیونات سدیم و دئوکسی کولات سدیم) که بقیه باکتری­های روده­ای را مهار می­کنند، مقاوم می­باشند[57].

1-6-5-1 سالمونلا انتریتیدیس[19]

اسهال سالمونلا، شایع­ترین نوع عفونت سالمونلا است و می­تواند توسط هر یک از 1500 سروتیپ، ایجاد ­شود. علائم شامل حالت تهوع، درد شکمی، اسهال به صورت آبکی و به طور ناشایع­تر حاوی موکوز و رگه خونی است. این اسهال توسط کلرایی ایجاد می­شود که هنوز شناخته نشده است: توکسین (اسهال آبکی) و گاهی توسط التهاب ایلیال (اسهال موکوسی). درمان تنها شامل جایگزینی مایعات و الکترولیت­ها است، زیرا آنتی­بیوتیک­ها دوره بیماری­ را کاهش نمی­دهند و باعث افزایش ریزش باکتری­ها به مدفوع می­شود.

1-6-6 اشرشیا کلی[20]

اشرشیا کلی که به ای کلای یا کلای باسیلوس معروف است، یک باکتری گرم منفی از خانواده انتروباکتریاسه که در سال 1855 توسط تئودور اشریش کشف شد. این باکتری بی­هوازی اختیاری و بدون اسپور و متحرک می­باشد. کلای باسیل قادر به تخمیر گلوگز و تولید گاز است. اشرشیا کلی معمولا جزء فلور نرمال روده می­باشد و در روده بزرگ انسان به فراوانی یافت می­شود. این باکتری نخستین جانداری­ است که با روش­های مهندسی ژنتیک مورد دست­ورزی ژن قرار گرفت. لازم به ذکر می­باشد که برخی از سویه­های اشرشیا کلی با به دست آوردن عوامل ویرولانس از طریق عوامل ژنتیکی قابل انتقال مانند پلاسمیدها، ترانسپوزن­ها، باکتریوفاژها و لوکوس­های پاتوژنیسیتی به صورت سویه­های بیماری­زا در می­آیند. بر اساس ظهور علائم کلینیکی اشرشیا کلی­های پاتوژن به گروه­های مختلف تقسیم­بندی می­شوند:

1-اشرشیا کلی­های اسهال­زا

2-اشرشیا کلی­های پاتوژن مجاری ادراری

3-مننژیت و سپتیسمی

1-7 بررسی آنتی­بیوتیک­های مورد استفاده

1-7-1 تاریخچه آنتی­بیوتیک

آنتی­بیوتیک ماده شیمیایی است که توسط گونه­های مختلف میکروارگانیسم­ها تولید شده و با غلظت کم، می­تواند موجب ممانعت از رشد سایر اجرام شود. اصطلاح آنتی­بیوز[21] اولین بار در سال 1889 به وسیله ویلمین برای توجیه ماهیّت رقابتی جوامع بیولوژیک که در آن فقط قوی­ترین و اصلح­ترین، زنده می­ماند به کار برده شد و چند سال بعد این اصطلاح برای آنتاگونیسم میکروارگانیسم­ها نیز مورد استفاده قرار گرفت. کشف اولین ماده آنتی­بیوتیک به سال 1928 توسط الکساندر فلمینگ[22] صورت گرفت. او بهطور اتفاقی متوجه اثر ضد ­باکتریایی ماده مترشحه توسط قارچ پنی­سیلیوم نوتاتوم شد. هاوارد فلوری[23] این ماده را تخلیص کرد و با تجویز آن موفق به درمان عفونت­ها به روش سیستمیک شد. پس از این یافته، دانشمندان مواد طبیعی دیگری را هم به عنوان آنتی­بیوتیک شامل تتراسایکلین، استرپتومایسین و سفالوسپورین به دست آوردند. پس از شناسایی ساختار این مواد توسط شیمیدان­ها، با ایجاد تغییرات در آن­ها انواع صناعی آنتی­بیوتیک­ها تولید شدند [55].

1-7-2 پنی­سیلین­[24]

هسته اصلی پنی­سیلین 6-آمینوپنی­سیلانیک اسید[25]، یک دی­پپتید است که در آن یک مولکول والین و یک مولکول سیستئین به حالت چرخشی به هم متصل شده و یک حلقه بتا-لاکتام را تشکیل می­دهند، این حلقه به یک حلقه تیازولیدین جوش میخورد. به حلقه بتا-لاکتام، یک زنجیره جانبی با اتصال آمیدی ارتباط می­یابد. این مجموع، ساختمان اساسی کلیه پنی­سیلین­هاست که تفاوت آن­ها در زنجیرهای جانبی آن­هاست. در مورد پنی­سیلین­ها تحقیقات گسترده­ای انجام گرفته و با تغییراتی که در مولکول پنی­سیلین ایجاد کرده­اند، تعداد زیادی مواد طبیعی یا نیمه­سنتزی[26] هم­ریشه آن را پیدا کرده­اند که برخی از آن­ها کاربرد زیادی دارند. مقاومت در برابر آنتی­بیوتیک­های بتا-لاکتام ممکن است از نظر بیوشیمیایی از راه­های زیر انجام گیرد:

1-غیرفعال­شدن دارو

2-تخریب جایگاه تأثیری

3-انسداد ورود دارو به داخل یاخته

مهم­ترین راه مقاومت در برابر پنی­سیلین، غیرفعال­شدن دارو به وسیله بتا- لاکتامازهاست [55].

1-7-3 جنتامایسین[27]

این آنتی­بیوتیک را آکتینومیست میکرومونوسپرا پورپورئا[28] تولید می­کند و بر ضد طیف وسیعی از باکتری­های گرم منفی از جمله، پزودومناس مؤثر است. این دارو همانند امیکاسین و توبرامیسین بر استافیلوکوکوس اورئوس تاثیر دارد. از جنتامایسین به همراه پنی­سیلین در درمان عفونت­های آنتروکوکسی استفاده می­کنند ولی کاربرد جنتامایسین در عفونت­های بیمارستانی[29] به واسطه افزایش اجرام مقاوم، محدودیت یافته است [55]. جنتامایسین بر روی استرپتوکک­ها و باکتریویید­ها بی­اثر می­باشد [57].

1-7-4 تتراسایکلین[30]

تتراسایکلین­ها آنتی­بیوتیک­هایی هستند که از استرپتومایسس­های مختلف استخراج شده­اند و از نظر شیمیایی و طیف اثر ضد میکروبی مشابه یکدیگر هستند و در واقع خود خانواده­ای از آنتی­بیوتیک­های وابسته به هم بوده و در هویت چند زنجیره­ جانبی خود متفاوت هستند. اثر باکتریواستاتیکی علیه بسیاری از باکتری­های گرم مثبت و منفی از قبیل گونه­های بروسلا، ویبریون­ها، کورینه باکتریوم، باکتروئیدها و هم­چنین عفونت­های ناشی از کلامیدیا و میکوپلاسما دارند. با متصل­شدن به S30 ریبوزوم از سنتز پروتئین جلوگیری می­کنند که این اتصال سبب می­شود که دیگر آمینوآسیل-t-RNA [31] نتواند به جایگاه پذیرندگی ریبوزوم ارتباط یابد و در نتیجه، از سنتز پروتئین جلوگیری می­شود [56].

1-7-5 اریترومایسین[32]

اریترومایسین از استرپتومیسس اریترئوس منشا گرفته و فرمول آن C37H67NO13 است. این دارو بر علیه اکثر باکتری­های گرم مثبت، تعدادی از باکتری­های گرم منفی از قبیل نیسریا و هموفیلوس آنفلوآنزا، اسپیرکت­ها، برخی از ریکتزی­ها و مخصوصا میکوپلاسما پنومونیه و لژیونلا پنوموفیلا مؤثر است. در ضمن این آنتی­بیوتیک، تک­یاخته­ای انگلی آنتامبا[33] را از بین می­برد. ژن مقاومت باکتریایی در برابر اریترومایسین ممکن است کروموزومی و یا پلاسمیدی باشد. مقاوت پلاسمیدی که به سایر باکتری­ها قابل انتقال است، سبب کاهش تمایل ریبوزوم برای اریترومایسین می­گردد. به نظر می­رسد که در باکتری­ها، اریترومایسین از مرحله تبدیل جایگاه[34] جلوگیری می­کند. در این مرحله، tRNA باردار که به جایگاه دهندگی (P) ریبوزوم متصل است باید پس از برقراری پلی­پپتیدی، از قرارگاه خود آزاد شود، اریترومایسین از این واکنش جلوگیری می­کند [55].

1-7-6 تری­متوپریم[35] و سولفامتوکسازول[36]

تری­متوپریم مهم­ترین عامل ضد اسیدفولیک است، این دارو مخصوصا به دی­هیدروفولات ردوکتاز[37] باکتری­ها متصل می­شود و از فعالیت آن ممانعت می­نماید. دی­هیدروفولات ردوکتاز، دی­هیدروفولات را به تتراهیدروفولات احیاء می­کند. وقتی تری­متوپریم از فعالیت آنزیم فوق جلوگیری کند، تتراهیدروفولات ساخته نخواهد شد و در نتیجه سنتز پورین­ها، پیریمیدین­ها (مخصوصا تیمین) و N-فورمیل­متیونیل-Trna مختل می­شود و این مجموع سبب قطع رشد و سرانجام مرگ باکتری­ها خواهد شد. در حال حاضر، مقاومت در برابر تری­متوپریم چندان زیاد نیست و بیشتر مربوط به پلاسمید است. واکنش­های جانبی تری­متوپریم مشابه سولفامتوکسازول است [55].

1-7-7 استرپتومایسین[38]

استرپتومایسین، یکی از آنتی­بیوتیک­های آمینوگلیکوزیدی است که اثر باکتری­کشی روی تعداد زیادی از ارگانیسم­های گرم مثبت و منفی از خود نشان می­دهد. این آنتی­بیوتیک در سال 1944 از استرپتومایسس به دست آمد. در نتیجه قلیایی­بودن زیاد گروه­های گوانیدنو[39]، استرپتومایسس تعداد گوناگونی از اثرات غیر اختصاصی را مانند خارج شدن پتاسیم از سلول یا در مقیاس بزرگتر، اگلوتیناسیون واقعی باکتری­ها، را ایجاد می­کند. به هر حال اثر باکتری­کشی (باکتریوسیدال) اختصاصی آن، به علت قدرت پیوند اختصاصی آن با یکی از پروتئین­های زیر واحد S30 است. این اتصال دو اثر عمده در سنتز پروتئین دارد:

1-باعث اشتباه قرائت پلی­نوکلئوتیدهای پیامبر (m-RNA) می­شود.

2-از حرکت ریبوزوم جلوگیری می­کند که به دنبال آن بایستی به اسیدآمینه اولین متصل گردد تا پروتئین را بسازد.

نتیجه این می­شود که m-RNA تنها به یک ریبوزوم در محل شروع متصل شده و ریبوزوم نمی­تواند حرکت کند [56].

1-8 بررسی فیتوشیمیایی گیاهان مورد استفاده

فیتوشیمی[40] علمی است که به بررسی ترکیبات آلی که توسط گیاهان تولید و در آن­ها ذخیره می­شود، می­پردازد یا به­عبارت دیگر علمی که به ساختار و وضعیت مواد مؤثر گیاهان دارویی، تغییرات و سیستم تبدیل آن­ها در طول زندگی گیاه و سپس در طول مدت انبار شدن و تهیه داروهای گیاهی می­پردازد [66].

مواد مؤثره گیاهان دارویی دو نوع هستند:

1-مواد حاصل از متابولیسم اولیه یا مواد مورد نیاز و حیاتی که در همه گیاهان سبز با عمل فتوسنتز به­وجود می­آید.

2-مواد حاصل از متابولیسم ثانویه که در اثر جذب ازت توسط گیاه تولید می­شود. این تولید­ها ظاهرا برای گیاه بدون فایده هستند ولی برعکس اثرات درمانی آن­ها قابل توجه است. منظور از این ترکیبات اسانس­های روغنی، رزین­ها و آلکالوئیدهای مختلف است.

1-8-1 آلکالوئیدها

برای نخستین بار یک محقق آلمانی از آلکالوئیدها به عنوان ترکیبات نیتروژن­دار ناجورحلقه که خاصیت قلیایی دارند و در محیط اسیدی تولید نمک می­نمایند، نام برده است. آلکالوئیدها در انسان واکنش­های فیزیولوژیکی قوی همراه با اثرات مخصوص ایجاد می­کنند که روی سیستم عصبی اثر می­گذارند. آلکالوئیدها بسیار متنوع می­باشند، به طوری که تعداد آلکالوئیدهای شناخته شده موجود در گیاهان بر چند هزار بالغ می­گردد. اولین آلکالوئیدها در بین سال­های 1816-1803 از پیکر گیاهان جدا گشت. در سال­های اخیر نیز بعضی آلکالوئیدهای جدید مورد شناسایی قرار گرفته­اند. آلکالوئیدها را بر حسب خصوصیات بیوشیمیایی و شیمیایی در سه گروه قرار می­دهند:

1-آلکالوئیدهای حقیقی: که منشا آن­ها اسیدهای آمینه و ترکیب­های شیمیایی هتروسیکلیک نیتروژن­دار می­باشند.

2-پروتوآلکالوئیدها: این دسته از آلکالوئیدها از اسیدهای آمینه ساخته شده و محتوی ترکیبات شیمیایی نیتروژن­دار خطی (غیر حلقوی) می­باشند.

3-آلکالوئیدهای کاذب: این دسته از آلکالوئیدها از اسیدهای آمینه تشکیل نشده­اند ولی در ساختمان آن­ها نیتروژن وجود دارد [67].

اولین مثالی که از آلکالوئیدهای مفید پزشکی می­توان نام برد مرفین است که در سال 1805 از گیاه Papaver somniferum استخراج شد. هروئین و کدئین نیز هر دو مشتقاتی از مورفین­اند. بربرین یکی از نمایندگان مهم گروه آلکالوئیدهاست که علیه تریپانوزوم و پلاسمودیوم مؤثر است. مکانیسم عمل آن­ها در مهار میکروب از طریق قرار گرفتن بین جفت بازهای DNA است [68].

1-8-2 آنتوسیانین­ها

آنتوسیانین­ها از نظر شیمیایی متعلق به فنل­ها می­باشند. آنتوسیانین بانی رنگی بودن و قرمز بودن تعدادی از گل­ها می­باشند. از آن جایی که آنتوسیانین­ها در شیره­ سلول­های گیاهی محلول و در مواد مختلف به سادگی قابل حل نیستند از این رو خارج ساختن آن­ها از پیکر سلول مشکل است و این، یکی از دلایل انجام نشدن مطالعات کافی در مورد تاثیر آن می­باشد [15]. آنتوسیانین­ها از دیگر ترکیبات فنلی مشتق شده از مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها می­باشد که در آخرین نقطه مسیر بیوسنتزی فلاونوئیدها ساخته می­شود و در جاروب­کردن گونه­های فعال اکسیژن در تنش­ها نقش دارد و آنتوسیانین با کلات­کردن یون­های آهن از تولید رادیکال­ها ممانعت می­کند. هم­چنین در جذب حشرات و جلوگیری از نفوذ اشعه UV به درون سلول نقش اساسی بازی می­کند. آنتوسیانین هم­چنین دارای خواص دارویی بوده و خواص آنتی­اکسیدانی، ضد التهابی در آن­ها به اثبات رسیده است [69].

1-8-3 تانن­ها

تانن­ها به ترکیبات متفاوتی اطلاق می­شود که عموما سخت و گس و قابض­اند و توانایی پیوستگی به پروتئین­ها را دارند و سبب رسوب آن­ها می­گردند و به لحاظ داشتن این خاصیت قرن­هاست که جهت تبدیل پوست حیوانات به چرم در دباغی مورد استفاده قرار می­گیرند. تانن­ها با وزن مولکولی بسیار کم به چند دسته کلی تقسیم می­شوند: تانن­های هیدرولیز شونده، تانن­های متراکم و تانن­های کاذب. این مواد به طور کلی از فرآورده­های ثانویه بازمانده از چرخه­های متابولیکی گیاهان محسوب می­شوند. از خاصیت سختی و قابض­بودن تانن­ها می­توان به عنوان ضد اسهال­های معمولی، اسهال­های خونی مزمن، التیام زخم­ها و عفونت­های مربوط به گلو و نای (لوله­های گوارشی و تنفسی) استفاده نمود [67].

1-8-4 ساپونین­ها

ساپونین­ها گلیکوزیدهایی با وزن مولکولی زیاد هستند. این مواد به صورت محلول در آب کف می­کنند از این رو ساپونین­ها خاصیت پاک­کنندگی دارند (ساپونین از کلمه لاتین ساپو به معنای صابون گرفته شده است). ساپونین­ها وقتی وارد گردش خون می­شوند سبب همولیز گلبول­های قرمز خون می­گردند، از این رو بهتر است مصرف آن­ها به عنوان یک مادّه نسبتا سمّی تحت نظر قرار گیرد. ساپونین­های استروئیدی که در برخی از گیاهان تیره سوسن، آماریلیس و تیره­های دیگر وجود دارد نقش عمده­ای را در صنایع جدید دارویی مخصوصا در ارتباط با ساخت و عرضه گلیکوزیدهای قلبی موجود در برخی گیاهان ایفا نمایند [70].

1-8-5 فنل­ها

در میان ترکیبات آنتی­اکسیدان گیاهی، ترکیبات فنولی توزیع گسترده­ای در بسیاری گیاهان دارند. این ترکیبات، گروه متنوعی از متابولیت­های ثانویه هستند که در تمامی مراحل رشد گیاه و هم­چنین در پاسخ به شرایط تنش­زا از جمله بروز بیماری، آسیب به بافت، حمله آفات، کم­آبی و یا تابش اشعه فرابنفش در گیاه تشکیل می شوند [71].پژوهش­ها نشان داده­اند که فعالیت آنتی­اکسیدانی و هم­چنین اثرات درمانی گیاهان به طور عمده ناشی از حضور این ترکیبات می­باشد [72].

ترکیبات فنولی قادرند از طریق مهار رادیکال­های آزاد، احیای یون­های فلزی، غیرفعال­کردن اکسیژن یگانه و سه­گانه و یا تشکیل کمپلکس با یون­های فلزی واکنش­های اکسیداسیون ترکیبات لیپیدی را مهار کنند [73].

در کنار فعالیت آنتی­اکسیدانی، اثرات ضد میکروبی قابل توجهی از این ترکیبات گزارش شده است. ویژگی­های ضد میکروبی ترکیبات فنولی به واسطه توانایی آن­ها در تغییر نفوذپذیری غشای سلول­های میکروبی و به دنبال آن خروج ترکیبات درون سلولی از جمله ریبوز و یا گلوتامات سدیم، تغییر در عملکرد غشاء جهت انتقال الکترون و یا دریافت مواد مغذی، اختلال در فعالیت سنتز پروتئین­ها و آنزیم­های میکروبی می­باشد [74]. از آن جا­ که تهیه ترکیبات فنولی به صورت خالص فرایند نسبتا دشواری است و عموما عصاره­های فنولی در مقایسه با فرم خالص یک نوع ترکیب فنولی فعالیت آنتی­اکسیدانی بالاتری دارند، استخراج عصاره­های گیاهی و استفاده از آن­ها به عنوان ترکیبات آنتی­اکسیدانی رواج یافته است [75].

1-8-6 فعالیت آنتی­اکسیدانی

ROSشامل همه مولکول­های بسیار واکنش­پذیر حاوی اکسیژن، مانند رادیکال­های هیدروکسیل، پراکسید هیدروژن، رادیکال آنیون سوپراکسید، رادیکال اکسید نیتریک، رادیکال هیپوکلریت و پراکسید چربی­های مختلف می­باشند. این مولکول­ها می­توانند با لیپیدهای غشاء، اسیدهای نوکلئیک، پروتئین­ها، آنزیم­ها و دیگر مولکول­های کوچک واکنش داشته باشند. رادیکال­های آزاد در غلظت پائین و یا متوسط اثرات مفیدی بر روی پاسخ­ها و عملکرد سیستم ایمنی بدن دارد. به عنوان مثال در زمینه انتقال سیگنا­ل­ها، بیان ژن و تنظیم فعالیت گوانیلات سیکلاز در سلول­ها نقش اساسی دارند. اما در سطوح بالا، می­تواند منجر به اکسیداسیون کنترل نشده اسیدهای نوکلئیک، پروتئین­ها، کربوهیدرات­ها و لیپیدهای غشایی گردند که در نهایت منجر به آسیب ساختارهای سلولی و به هم خوردن متابولیسم می­شوند [76، 77].

1-9 اهداف پژوهش

با توجه به این که از نیمه قرن گذشته، تحقیقات فارماکودینامیک زیادی روی گیاهان دارویی در بیشتر کشورهای جهان انجام گرفته و در پی آن داروهای گیاهی فراوانی تهیه و به بازار عرضه گردیده است، بنابراین مطالعه روی ترکیبات فلور ایران حائز اهمیت می­باشد.

با توجه به مشکلات موجود در کاربرد داروهای سنتتیک از جمله دستیابی به داروهای جدید و هم­چنین عوارض جانبی داروهای موجود، توجه بسیاری از محققین علوم دارویی به استفاده از ترکیبات طبیعی معطوف گشته است که این امر با بررسی اثرات درمانی و شناسایی ترکیبات مؤثره موجود در آن­ها قابل حصول و دسترسی می­باشد.

شناخت حدود 000/620 گونه گیاهی در جهان و وجود چندین ماده شیمیایی در هر گیاه، نشان­دهنده وسعت مواد مؤثره طبیعی می­باشد که شاید کمتر از 1% آ­ن­ها شناسایی شده­اند. از مواد مؤثره گیاهان بهعنوان داروهای ضد میکروبی، ضد قارچ، ضد درد و ضد التهاب استفاده می­شود.

برای رسیدن به چنین اهدافی در این پایان­نامه، اثرات ضدمیکروبی 5 عصاره گیاهی روی 4 سوش باکتریایی و آزمایشات فیتوشیمیایی آن­ها مورد بررسی قرار گرفته است.

1-انجام آزمایشات ضد میکروبی جهت تشخیص مواد آنتی­بیوتیکی موجود در آن­ها

2-انجام آزمایشات فیتوشیمی جهت مشخص کردن موادّ مؤثره موجود در آن­ها

3-تعیین بهترین گیاه با ارزش و قابل توجه از بین گیاهان مورد بررسی و استفاده آن از نظر تولید ماده اولیه دارویی و بررسی آن جهت خودکفائی و استقلال صنایع دارویی کشور

از بین عصاره­های گیاهی مورد بررسی، اثرات ضد میکروبی و شناسایی ماده مؤثره عصاره گیاه بادام کوهی، مورد بررسی کامل قرار نگرفته است که می­تواند به عنوان دستاوردی نوین مورد اهمیت قرار گیرد. ما احتمال می­دهیم اثر مهارکنندگی عصاره­های مورد بررسی به دلیل تولید متابولیت­های ثانویه و ترکیبات آنتی­اکسیدانی در آن­ها باشد.

[1]. Ultrasonic-assisted extraction

[2]. Pathogenic bacteria

[3]. Diffusion Method

[4]. Dilution Method

[5]. Minimum inhibitory concentration

[6]. Antony van Leeuwenhoek

[7]. Animalcul

[8]. Cocci

[9]. Spherical

[10]. Bacilli

[11]. Cylindrical

[12]. Rod-Shaped

[13]. Spiral

[14]. Septicemia

[15]. Staphylococos aureus

[16]. Bacillus cereus

[17]. H2S

[18]. S. Pullorum-gallinarum

[19]. Salmonella Enteritidis

[20]. Escherichia coli

[21]. Antibiosis

[22]. Alexander Fleming

[23]. Howard Florey

[24]. Penicillin

[25]. 6- Aminopenicillanic acid

[26]. Semisynthetic

[27]. Gentamycin

[28]. Micromonospora purpurea

[29]. Nosocomial infections

[30]. Tetracyclin

[31]. Aminiacyl-t-RNA

[32]. Erythromycin

[33]. Entamoeba

[34]. Translocation

[35]. Trimethoprim

[36]. Sulfamethoxazol

[37]. Dihydrofolate reductase

[38]. Sterptomycin

[39]. Guanidino

[40]. Phytochemicals




یاهو مارکت پنج‌شنبه 16 آذر 1396 ساعت 23:09
0 نظر

مقاله 84بررسی رابطه بین مهارت های ارتباطی مدیران ، با رضایت شغلی کارکنان116ص

مقاله 84بررسی رابطه بین مهارت های ارتباطی مدیران ، با رضایت شغلی کارکنان116ص

مقاله 84بررسی رابطه بین مهارت های ارتباطی مدیران ، با رضایت شغلی کارکنان116ص

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده.......

فصل اول ( کلیات تحقیق )

1-1بیان مسئله........ 3

2-1اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن..... 7

3-1اهداف پژوهش....... 8

4-1فرضیه های تحقیق..... 8

5-1جامعه آماری و محدوده زمانی و مکانی پژوهش...... 9

6-1روش تحقیق... 10

7-1ابزار گردآوری اطلاعات.... 10

8-1سوالات پژوهش... 11

9-1مروری بر تحقیقات پیشین...................................................................................... 12

10-1تعریف عملیاتی متغیرها و واژه های کلیدی............................................................ 15

فصل دوم (‌ادبیات و مبانی نظری )

1-2مقدمه.................................................................................................................... 19

2-2رضایت شغلی و افزایش بهره وری......................................................................... 22

3-2رابطه شخصیت با موفقیت شغلی............................................................................. 24

4-2رابطه رضایت شغلی با شخصیت افراد..................................................................... 25

5-2تعاریف رضایت شغلی........................................................................................... 27

6-2نظریه های رضایت شغلی....................................................................................... 33

7-2شاخص های رضایت شغلی................................................................................... 34

8-2عوامل موثر بر رضایت شغلی.................................................................................. 35

9-2رضایت شغلی و بهره وری..................................................................................... 38

10-2عوامل موثر بر افزایش رضایت شغلی..................................................................... 41

11-2رضایت شغلی و تعهد سازمانی............................................................................. 47

12-2پیامدهای رضایت شغلی و عدم رضایت شغلی....................................................... 52

13-2رضایت شغلی و عملکرد...................................................................................... 55

14-2اندازه گیری رضایت شغلی................................................................................... 56

15-2تعهد سازمانی...................................................................................................... 57

فصل سوم (‌روش شناسایی تحقیق )

1-3مقدمه.................................................................................................................... 61

2-3جامعه آماری......................................................................................................... 61

3-3روش جمع ‌آوری اطلاعات.................................................................................... 61

4-3حجم نمونه و روش اندازه گیری............................................................................. 62

5-3روش تجزیه و تحلیل داده ها.................................................................................. 62

6-3محدودیت های تحقیق........................................................................................... 62

7-3ابزار اندازه گیری.................................................................................................... 62

فصل چهارم ( تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق )

1-4مقدمه.................................................................................................................... 66

2-4آمار توصیفی......................................................................................................... 67

3-4آمار استنباطی........................................................................................................ 139

فصل پنجم ( نتیجه گیری و پیشنهادات )

1-5مقدمه................................................................................................................... 144

2-5نتیجه گیری.......................................................................................................... 144

3-5پیشنهادات............................................................................................................ 146

4-5پیشنهاد برای پژوهش های آینده............................................................................. 147

5-5فهرست منابع و مأخذ............................................................................................ 148

6-5پیوست...................................................................................................................

 

 

چکیده :

برابر مطالعات انجام شده در حوزه ارتباطات انسانی ، افراد بیش از هشتاد درصد اوقات بیداری خود را صرف برقراری ارتباط با دیگران می نمایند و این مساله به ویژه در سازمان ها اهمیت ویژه ای می یابد تا جایی که سبک برقراری ارتباط مدیران با کارکنان تأثیر فراوانی بر روحیه کارکنان دارد.

نتایج پژوهش حاضر که در دو معاونت مهم سازمان میراث فرهنگی به مرحله اجرا در آمده است حاکی از آن است که بین مهارت های ارتباطی مدیران و رضایت شغلی کارکنان رابطه معنا دارای وجود دارد و از بین هفت فرضیه ، شش فرضیه تایید و یک فرضیه رد شد .

نتایج این پژوهش نشان داد که :

بین رضایت شغلی کارکنان و ظاهر فیزیکی ، اشاره های حرکتی و حرکات بدن ،چهره و رفتار چشمی ، لمس کردن کارکنان توسط مدیران هم جنس ، محیط اطاق ، مهارت وگوش دادن ونمره کل مهارتهای ارتباطی مدیران ارتباط وجود دارد و بین رضایت شغلی کارکنان و مهارت سخن گفتن مدیران ارتباط وجود ندارد.

 

 

فصل اول

کلیات طرح


 

1-1 بیان مساله

هنگامی که فردی از طریق ابزار زبان با فرد دیگری ارتباط برقرار می کند ، رابطه ای میان آنان شکل می گیرد که نمونۀ آن را در طبیعت نمی توان یافت.همین توانایی برگرداندن اصوات بی معنا به کلمات گفتاری و نوشتاری ، مهم ترین امتیاز بشر ، یعنی زبان است. زبان ، رشد آن دسته از ویژگی هایی را ممکن ساخته است که انسان اندیشمند را از همۀ مخلوقات دیگر متمایز می سازد. پس تعجب آور نیست اگر فیلسوف آلمانی ، کارل یاسپرس [1] مدعی است که :« عالی ترین دستاورد انسان در دنیا ، ارتباط شخصیت با شخصیت است.(سهرابی و حیات روشنایی , 1384 ، 24)

و این ارتباط زمانی به مؤثر ترین شکل برقرار می شود که طرفین از مهارت ارتباطی و اجتماعی مناسب برخوردار باشند.

مهارت اجتماعی به آن دسته از مهارت هایی گفته می شود که ما در تعاملات میان فردی خود به کار می بریم. "کِلی"[2] بعد یادگیری را هم به این تعریف می افزاید ؛ او می گوید : « مهارت اجتماعی عبارت است از رفتار های معین و آموخته شده ای که افراد در روابط میان فردی خود ، برای کسب تقویت های محیطی یا حفظ آن انجام می دهند.

"مایکلسون"[3] و دیگران در ارزیابی نشانه های مهارت اجتماعی و ارتباطی به شش عنصر اصلی اشاره می کنند :

  1. مهارت های اجتماعی به طور معمول آموخته می شوند.
  2. شامل مجموعه ای از رفتار های کلامی و غیرکلامی گوناگون ویژه اند.
  3. مستلزم داوطلب شدن و ارایۀ پاسخ های مناسب و مؤثرند.
  4. تقویت های اجتماعی دیگران را به حداکثر می رسانند.
  5. ماهیتی تعاملی دارند و به زمان بندی مناسب و تأثیر متقابل برخی از رفتار ها احتیاج دارند.
  6. تحت تأثیر عوامل محیطی همچون سن ، جنس و پایگاه [اجتماعی] طرف مقابل می باشند.(بیگی و فیروز بخت , 1374، 11و12و13)

ارتباطات در سازمان به قدری حائز اهمیت است که یکی از صاحبنظران معتقد است که مدیریت یعنی هنر برقراری ارتباط. و "دیوید کوآک"[4] معتقد است بیشتر موفقیت مدیر در این است که بتواند از مهارت های انسانی ( ایجاد رابطه متقابل با افراد) استفاده کند.(پارساییان و اعرابی , 1384 ، 2)

"مینتزبرگ"[5] نیز سه نقش اصلی برای مدیران بر می شمارد که عبارتند از :نقش اطلاعاتی ، نقش تصمیم گیری و نقش ارتباطی. (همان ، 8)

رابرت کتز[6] نیز سه مهارتِ فنّی ، نظری یا تحلیلی و انسانی را برای مدیران ضروری می داند.مهارت انسانی یعنی توانایی در کار کردن ، درک نمودن و ایجاد انگیزش در فرد یا گروه. (همان ، 10)

رضایت شغلی :

رضایت شغلی از دو بعد قابل مطالعه و سنجش است :

 

1-رضایت از عناصرشغلی

رضایت ازعناصرشغلی ازیک دیدگاه ، گاهی تحت عنوان نگرش نسبت به موضوعات نامیده می شود ، زیرا چنین فرض می شودکه رضایت ازعناصرشغلی در واقع از نگرش های متفاوتی درباره اجزاء و عناصرگوناگون شغل تشکیل می شود، لذا می توان گفت کارمندان نگرش های خاصی درباره حقوق و دستمزد خود ، مدیران مافوق ، نوع کاری که انجام می دهد و محیط و شرایط کار دارا می باشند که همه این ها را باید چیزهایی دانست که یک فرد در سازمان به آنها توجه و استنباط خاصی ازآنها دارد . برخی نگرشهای مزبور ممکن است مثبت و برخی دیگر منفی باشند وهمه آنها از اهمیت یکسانی برخوردارنمی باشند . نگرش هایی که از اهمیت بیشتری برخوردارند درسه گروه قابل دسته بندی هستند : گروه اول نگرش ها،مربوط به نقش شغل می شود،مانند اینکه آیا شغل پویا وتحرک آفرین وجالب است یا خیر؟ گروه دوم نگرش هایی است که مربوط به مدیر مافوق می شود، مانند اینکه با ملاحظه است،با انصاف است ، شایسته است یا خیر؟گروه سوم نگرشهایی است که مربوط به حقوق و دستمزد می شود، مانند اینکه آیا کافی وعادلانه است یا خیر؟

 

2-رضایت کلی از شغل

دیدگاه دیگری که درمورد مفهوم رضایت شغلی وجود دارد، عبارت از مطالعه رضایت شغلی به عنوان یک حالت درونی وکلی از رضایت فرد است.در این دیدگاه فرض براین است که کارمند یک احساس درونی از رضایت یا عدم رضایت کلی دارا می باشد. درنتیجه ، تجربیات مثبت مانند داشتن همکاران صمیمی، حقوق خوب، مافوق شایسته و با ملاحظه وشغل جالب ،رویهم یک احساس درونی مثبت در فرد ایجاد می‌کند.از سویی دیگر،تجربیات منفی که ناشی از حقوق کم،کارخسته کننده یا آزاردهنده و وضعیت اعتراض‌آمیز می باشند.رویهم یک احساس درونی منفی ایجاد می‌نمایند. احساس کلی رضایت یا عدم رضایت یک احساس مرکب است که توسط شدت و فراوانی تجربیات مثبت و منفی فراهم می شود.

دیدگاه درباره حالت درونی براین فرض مبتنی است که رضایت شغلی را می توان ازطریق پرسش ازکارکنان راجع به اجزاء وعناصر گوناگون مربوط به شغلشان اندازه گیری کرد وسپس متوسط نگرشهای آنان را بدست آورد و به یک شاخص رضایت کلی دست یافت . دیدگاه اول که نگرش نسبت به موضوعات نامیده شد ،بر این فرض مبتنی است که موضوعات مختلف نباید با هم مخلوط شوند، بلکه؛ باید آنها را به طور جداگانه اندازه گیری و تحلیل کرد. تحقیقات انجام شده هر دو دیدگاه را تائید می‌کند.

پرسشنامه‌های رضایت شغلی نگرش های خاص گوناگونی ر ا راجع به عناصر شغل مشخص کرده اند. احساس رضایت یا عدم رضایت شغلی با هریک ازعناصر مزبور نوسان داشته است.مطالعات تجربی شواهدی ازحالت درونی را فراهم کرده اند چنان که مثلاً تغییر درحقوق بر رضایت از حقوق و نیز سایرنگرش‌های مرتبط با حقوق مانند نگرش و احساس نسبت به مافوق که پیشنهاد افزایش حقوق را داده است تاثیر می گذارد.حالت درونی می تواند بوسیله تجربیات مثبت ومنفی مشروط شود، تحقیقات نشان داده است که حالت یا احساس درونی مثبت بوسیله محیط مناسب و مطلوب ایجاد می شودواحتمالاً توجیه کننده این است که چرا برخی کارکنان جهت گیری مثبتی نسبت به کار دارند(معمارزاده و الوانی،1374، 179).

ارتباطات اثربخش و رضایت شغلی :

وقتی اطلاعات، عقاید و احساسات از شخصی، گروهی یا منبعی به شخص، گروه یا منبع دیگری به منظور ایجاد تغییر در دانش، نگرش یا رفتار آشکار آنها انتقال می یابد فرایند ارتباط رخ می دهد (1). یکی از مشکلات فرایند ارتباط این است که مردم به ندرت قادرند مقاصد واقعی خود را به طور کامل به سایرین انتقال دهند، غالباً پیامهای (messages) فرستاده شده مقاصد واقعی آنان را بیان نمی کند. مدیران از ارتباطات برای هماهنگی وظایف و اعمال در درون سازمان استفاده می کنند، ارتباطات اثر بخش باعث ایجاد سازمانهای اثر بخش می شود(2).در سالهای اخیر پژوهشهای زیادی در خصوص رضایت شغلی و رابطه آن با ارتباط اثربخش و سایر عوامل مؤثر در رضایت شغلی انجام گرفته است. رابینز[7] در ایالت نیوجرسی آمریکا در مورد روابط کارفرمایان با زیردستانشان تحقیقاتی انجام داده است. اودریافت که مهارتهای ارتباطی مدیران و رفتار سازمانی می تواند در رضایت شغلی کارکنان نقش مهمی را ایفا کند. هاستینگز[8] () در تحقیق خود به این نتیجه رسید کـه مدیر می تواند بـا ایجاد زمینه روابط مؤثـر در سازمان انگیزه و رغبت شغلی کارکنان را افزایش دهد.

مون[9] در بررسی های خود خاطرنشان می کند که مدیران با ارتباط مناسب و درست می توانند به کارکنان در دستیابی بـه اهداف سازمانی و تصمیم گیـری عقلانی کمک کنند. کاکس[10] در پژوهشی که در مورد قدرت نفوذ و ارتباط مدیران انجام داد دریافت که یکی از مهارت های مدیر ارتباطی است. و مدیران می توانند با استفاده از مهارت های ارتباطی بر کارکنان نفوذ بیشتری داشته و در نتیجه باعث انگیزش بیشتر در کارکنان شونـد. بررسی هـا نشان می دهند که ارتباط مدیر بـا کارکنان یک جزء اصلی مدیریت است. مدیـر می تواند به شیوه های مختلف (مانند وسایل سمعی و بصری، ویدئو، نشریات و از این قبیل) با کارکنان ارتباط برقرار کند. مدیر با ایجاد ارتباطات اثربخش با کارکنان می تواند در افزایش روحیه گروهی و رضایت شغلی آنها نقش قابل ملاحظه ای داشته باشد. (حسن زاده و اعتصامی , 1380 ، 5)

با عنایت به موارد فوق مبنی بر اهمیت مهارت های ارتباطی در روابط رهبر – پیرو و نقش این مهارت در افزایش اثربخشی سازمانها و رضایتمندی کارکنان در سازمان ها، این مهارت بویژه در سازمان های فرهنگی مانند سازمان میراث فرهنگی می تواند نقش تعیین کننده ای داشته باشد .لذا سوال اصلی پژوهش حاضر این خواهد بود که :

آیا بین مهارت های ارتباطی مدیران ، با رضایت شغلی کارکنان پژوهشگاه و معاونت هنرهای سنتّی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی تفاوت معنی داری وجود دارد؟

 

1-2 اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن

امروزه در اغلب پژوهشهایی گه در سازمان های دولتی انجام می پذیرد ، بیشتر روی رضایت های بیرونی شغل مانند : حقوق و مزایا و پاداش و .... تأکید می گردد ، این در حالی است که عوامل درونی رضایت شغلی مانند مهارت های ارتباطی مدیران تأثیر به سزایی در افزایش رضایت شغلی کارکنان دارد. لذا با توجه به اینکه مهارت های ارتباطی به ویژه در فرآیند ارتباط رییس – مرئوس کمتر مورد توجه قرار گرفته است این پژوهش به مطالعۀ رابطۀ این دو پرداخته است.

 

1-3 اهداف پژ‍وهش

هدف اصلی :

مطالعه رابطه بین مهارت های ارتباطی مدیران ، با رضایت شغلی کارکنان پژوهشگاه و معاونت هنرهای سنتّی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی.

اهداف فرعی :

  1. . شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان و ظاهر فیزیکی مدیران.
  2. شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان و اشاره های حرکتی و حرکات بدن مدیران.
  3. شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان و چهره و رفتار چشمی مدیران.
  4. شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان و و لمس کردن کارکنان توسط مدیران هم جنس .
  5. شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان و محیط اطاق مدیران
  6. شناسایی رابطهبین رضایت شغلی کارکنان و مهارت سخن گفتن مدیران.
  7. شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان و مهارت وگوش دادن مدیران
  8. شناسایی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان ونمره کل مهارتهای ارتباطی مدیران

 

 

 

1- 4 فرضیه های تحقیق

فرضیه اصلی :

به نظر می رسد بین مهارت های ارتباطی مدیران ، با رضایت شغلی کارکنان پژوهشگاه و معاونت هنرهای سنتّی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی تفاوت معنی داری وجود دارد.

فرضیه های فرعی :

  1. بین رضایت شغلی کارکنان و ظاهر فیزیکی مدیران ارتباط وجود دارد.
  2. بین رضایت شغلی کارکنان و اشاره های حرکتی و حرکات بدن مدیران ارتباط وجود دارد .
  3. . بین رضایت شغلی کارکنان و چهره و رفتار چشمی مدیران ارتباط وجود دارد .
  4. بین رضایت شغلی کارکنان و و لمس کردن کارکنان توسط مدیران هم جنس ارتباط وجود دارد .
  5. بین رضایت شغلی کارکنان و محیط اطاق مدیران ارتباط وجود دارد .
  6. . بین رضایت شغلی کارکنان و مهارت سخن گفتن مدیران ارتباط وجود دارد .
  7. بین رضایت شغلی کارکنان و مهارت وگوش دادن مدیران ارتباط وجود دارد .
  8. بین رضایت شغلی کارکنان ونمره کل مهارتهای ارتباطی مدیران ارتباط وجود دارد.

 

 

1-5 جامعة آماری و محدودة زمانی و مکانی پژوهش :

جامعة آماری پژوهش حاضر عبارت است از کارکنان پژوهشگاه و معاونت هنرهای سنتّی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی.

محدودة زمانی پژوهش حاضر عبارت است از ماه های مرداد و شهریور 1388. و محدودة مکانی پژوهش حاضر عبارت است از پژوهشگاه و معاونت هنرهای سنتّی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی.که معاوتن هنر های سنتی در میدان ولیعصر (عج) مستقر می باشد و بخشی از پژوهشگاه در ساختمان مرکزی سازمان ، یک بخش در میدان بهارستان ( عمارت مسعودیه ) ، یک بخش آن در خیابان ملّت ، یک بخش در میدان امام خمینی ( ره) و یک بخش آن نیز در موزة ملّی ( پارک شهر – شهید فیاض بخش ) مستقر می باشد.

 

 

1 – 6 روش تحقیق

این تحقیق با در نظر گرفتن معیار زمان ، مقطعی ؛ با توجه به میزان ژرفایی ، پهناگر؛ با توجه به معیار وسعت ، در جامعه شناسی خرد و با در نظر گرفتن معیار کاربرد ، پژوهش کاربردی می باشد. و در نهایت اینکه این پژوهش از نوع ترکیبی توصیفی و همبستگی می باشد.

 

1 – 7 ابزار جمع آوری اطلاعات

ابزار جمع آوری اطلاعات در پژوهش حاضر یک پرسشنامه محقق ساخته برای سنجش مهارت های ارتباطی می باشد که همزمان مهارت های ارتباطات کلامی نظیر مهارت های : سخن گفتن ، شنود مؤثر ، بیان احساسات ، ارتباطات کتبی و... و مهارت های ارتباطات غیرکلامی نظیر مهارت های : ارتباطات آوایی ، ظاهر ، زبان بدن ، بیان چهره ای ، رفتار نزدیک شدن و ... را مورد سنجش قرار خواهد داد.

برای طراحی پرسشنامه ، از مشهور ترین پرسشنامه ها مانند : رفتار نزدیک شدن کلامی / پرهیز کلامی ، سنجش جهت یابی های زمان ، رفتار چهره ای و ... بهره برداری شده است.

همچنین برای سنجش رضایت شغلی کارکنان از پرسشنامه های استاندارد شاخص توصیفی شغل[11](JDI)استفاده شده است. پرسشنامه توصیف‌کننده شغل (JDI) که توسط اسمیت[12]، کندال و هالین[13] تدوین شدهاست شامل 54 سوال است. مقیاس امتیاز بندی این سوالات مانند مقیاس 5امتیازی لیکرت بوده است و تحلیل نتایج با استفاده از راهنمای اسمیت صورت گرفته استرضایت شغلی ناشی از جنبه های مختلف شغل همچون پرداخت، فرصت های ترفیع، سرپرست،همکاران و عوامل محیط کاری همچون سبک سرپرستان، خط مشی ها و رویه ها، تعلق گروهکاری، شرایط کاری و مزایای شغلی است. در مدل JDI پنج عامل عمده بعنوان ابعاد رضایتشغلی مطرحند که عبارتند از:

 




یاهو مارکت پنج‌شنبه 16 آذر 1396 ساعت 23:08
0 نظر