دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

طرح لایه باز کارت ویزیت فروشگاه ساعت

طرح لایه باز کارت ویزیت فروشگاه ساعت

طرح لایه باز کارت ویزیت فروشگاه ساعت

طرح لایه باز کارت ویزیت مناسب برای فروشگاه های ساعت (یک رو)

ابعاد:6*9 cm

رزولوشن:300dpi

مد رنگ:CMYK

حجم فایل فشرده:7.8 mb

پشتیبانی از طریق تلگرام: 09198279648





سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی و قفقاز بعد از جنگ سرد...

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی و قفقاز بعد از جنگ سرد...

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی و قفقاز بعد از جنگ سرد...

چکیده :

سیاست خارجی کشورها، تحت تاثیر مقدورات ملی و محذوریتهای بین المللی قرار دارد.در چنین حالتی سیاست خارجی ج.ا.ایران به عنوان یک بازیگر عاقل وبسیط در برابر چالشها و فرصتهای مختلفی قرار گرفته است.از جمله این چالشها ،بحرانهای منطقه ای است.وجود بحران های آسیای مرکزی و قفقاز که همراه بوده با چالشهای خشونت آمیز قومی و سرزمینی، سبب شدهبود که ایران نگاه جدیدی نسبت به این دو منطقه داشته باشد.منطقه آسیای مرکزی و قفقاز به دلیل موقعیت استراتژیک و ژئوپلیتیکی که بعد از فروپاشی شوروی که دراوایل دهه نود اتفاق افتاد، از اهمیت بسیاری برای ج.ا.ایران برخوردار بوده و است.کشورهای این دو منطقه به دلیل مشکلاتی مثل پروژه دولت –ملت سازی، درگیریهای مرزی و سرزمینی ، استقلال اقلیت ها و ...که چه قبل از استقلال و چه بعد از آن با آن مواجه بودند. به بحران های محلی و منطقه ای گرفتار شدند.در این بین از آنجا که این بحران ها، امنیت و تمامیت ارضی ایران را نیز تحت تاثیر قرار می دهد ،ایران نیز به این بحران ها بی تفاوت نبوده و واکنش نشان داده و خواهد داد. این پژوهش سعی می کند ابتدا به ابعاد و عوامل بحرانهای منطقه ای ،ازجمله جنگ داخلی تاجیکستان، بحران قره باغ،چچن و گرجستان پرداخته و سپس به سیاست و مواضع ج.ا.ایران نسبت به این بحرانها پرداخته شود. این پژوهش با این فرضیه همراه است ،که سیاست خارجی ایران تاحدودی غیر فعالانه بوده وسعی شده هماهنگ و متمایل به قدرت شمالی خود یعنی روسیه باشد و یا حداقل متضاد با روسیه نباشد.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول:کلیات. 1

1-1- بیان مساله. 2

1-2-سوال اصلی:. 3

1-3- فرضیه اصلی:. 3

1-4-پیشینه تحقیق:. 3

1-5- ضرورت و هدف تحقیق :. 6

1-6- روش تحقیق و گردآوری اطلاعات :. 6

1-7- قلمرو و زبان تحقبق:. 6

1-8- مفاهیم و متغیرها:. 6

1-9- نوآوری پژوهش:. 7

1-10- سازماندهی تحقیق. 7

فصل دوم :مباحث نظری و تئوریک. 8

2-1- مقدمه:. 9

2-2- نظریه رئالیسم نئوکلاسیک:. 9

2-3- آنارشی :. 11

2-4- قدرت مادی. 12

2-5- تلفیق سطوح خرد وکلان :. 12

2-5- سیاست خارجی ایران در منطقه :. 14

2-5-1- .فرایند تصمیم گیری :. 14

2-5-2- منافع و اهداف ملی :. 15

2-5-3- عوامل تعیین کننده قدرت :. 16

2-5-4- رفتار سیاست خارجی :. 16

2-5-5- مدیریت بحران:. 17

فصل سوم:سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به بحران تاجیکستان 22

3-1- مقدمه:. 23

3-2- بیان مسئله :. 23

3-3- شروع و تاریحچه جنگ داخلی تاجیکستان :. 24

3-4- عوامل وعلل بحران :. 26

3-4-1- عوامل اقتصادی:. 27

3-4-2- مسائل قومی،جمعیتی (منطقه گرایی) :. 27

3- 4-3- فرایند دولت- ملت سازی:. 28

3-4-4- تکثر احزاب و گروهها :. 29

3-4-5- گذشته تاریخی :. 29

3-4-6- عامل خارجی :. 30

3-5- عوامل مذهبی :. 30

3-5-1- مواضع روسیه :. 31

فصل چهارم :سیاست خارجی ج.ا. ایران نسبت به بحران قره باغ. 41

4-1- اهمیت قفقاز :. 42

4-2- مقدمه:. 43

4-3- ریشه های تاریخی:. 48

4-4- تضاد قومی:. 49

4-4-1-گروههای افراطی:. 50

4-4-2- آینده بحران قره باغ:. 53

4-4-3- سیاست خارجی ج.ا.ایران نسبت به بحران:. 55

4-5- نتیجه گیری:. 61

فصل پنجم :سیاست خارجی ج.ا. ایران نسبت به بحران گرجستان. 63

5-1- مقدمه:. 64

5-2- علل عوامل بحران :. 68

5-3- علل داخلی:. 68

5-3-1- علل خارجی:. 70

3همیت گرجستان برای روسیه:. 70

4-سیاست خارجی ایران در بحران گرجستان :. 73

5-3-3- نتیجه گیری:. 78

فصل ششم :سیاست خارجی ج.ا.ایران نسبت به بحران چچن. 80

6-1- مقدمه:. 81

6-2- موقعیت منطقه ای قفقاز شمالی :. 82

6-3- ویژگیهای جمعیتی و جغرافیایی چچن:. 82

6-3-1- روند شکل گیری بحران چچن:. 83

6-3-2- جنگ اول چچن :. 86

6-3-3- جنگ دوم چچن:. 87

6-3-4- علل و اهمیت چین برای روسیه:. 89

6-3-5- علل و عوامل استقلال طلبی چچن:. 92

6-4- عامل فرهنگ:. 92

6-4-1- گذشته تاریخی:. 93

4-4-2- عامل مذهب ودین:. 93

2-4-3- عوامل اقتصادیو اجتماعی:. 95

6-4-4- دخالتهای خارجی :. 95

6-4-5- سیاست خارجی ج.ا.ایران نسبت به بحران چچن :. 96

6-5- نتیجه گیری :. 101

فصل هفتم :نتیجه گیری ، ارزیابی کلی و ارائه الگو. 103

7-1- مقدمه :. 104

7-2- اشتراکات و مولفه سیاست خارجی در بحران :. 112

کتابنامه. 118

فهرست اشکال

عنوان صفحه

شکل شماره1-2 مدل رفتار و سیاست خارجی براساس نظریه رئالیسم نئو کلاسیک. 14

شکل شماره 7-1 مدل سیاست خارجی ایران در بحران های منطقه ای آسیای مرکزی وقفقاز. 117

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول شماره7- 1 بحران های ها منطقه ای و سیاست خارجی ج.ا.ایران 112

فصل اول:

کلیات

1-1- بیان مساله

سیاست خارجی کشورها، تحت تأثیر ویژگی‌های خاص محیط داخلی و محیط بیرونی یا بین‌المللی شکل می‌گیرد و اهداف، اولویت‌ها و جهت‌گیری خاص آن ترسیم می‌گردد. محیط بین‌المللی به عنوان یکی از عوامل تعیین کننده اهداف، اولویت‌ها و جهت‌گیری سیاست خارجی از عناصر متعددی تشکیل گردیده است. از جمله‌ی این عوامل می توان به ساختار نظام بین‌الملل(تک قطبی، دوقطبی، چند قطبی) ویا ساختار نظام منطقه‌ای با ویژگی‌های سیستمی یک منطقه خاص (مثل آسیای مرکزی و قفقاز) می باشد. غایت آن این است که هرگونه تحولات و بحران در کشورهای همسایهومنطقه ای،بر دیگر کشورها نیز تاثیر می گذارد. از این رو منطقه آسیای مرکزی و قفقاز که جز زیر منطقه ای جمهوری اسلامی ایران است، از اهمیت فوق العلاده ای برای ایران به خصوص بعد از فروپاشی شوروری در سال 1991 برخورداراست. این تاثیرات در زمینه های مختلفی چون سیاسی، امنیتی، فرهنگی،اقتصادی بودهاست.در نتیجه تحولات و بحرانهایی که در کشورهای این دو منطقه بعد از فروپاشی شوروی اتفاق افتاد، تاثیر بسیاری در جهت گیری سیاست خارجی ایران در قبال این دو منطقه داشته است، به خصوص آنکه این کشورها در گذشته جز قلمرو ایران و تمدن بزرگ ایرانی محسوب می شدند و این کشورها اشتراکات بسیار فرهنگی ، دینی، زبانی با ایران دارند. سیاست خارجی جمهوری اسلامی‌ایران نشان داده‌است که اولا در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی، منافع حیاتی روسیه را به رسمیت می­شناسد و ثانیا، مخالف حضور بحران­زای دولت‌های خارج از منطقه است و ثالثاً سعی کرده روابط خود را با کشورهای منطقه با توجه به حفظ تمامیت ارضی و رعایت حسن همجواری برقرار سازد. . با فروپاشی شوروی به غیر از موارد معدودی از کشورها از ثبات برخوردار بودند بقیه کشورهای بوجود آمده از تجزیه در سالهای مختلف دچار بحران شدند. در دوران بلشویکها به علت سیاست های خاص کمونیستهای سابق که در این کشورها سلطه داشتند که برای جلوگیری از هرگونه استقلال خواهی وحدت طلبی هر یک از اقوام؛ سبب شده بود که اقوام مختلف در قلمرو یکدیگر ترکیب دهد و با سیاستهای سرکوب گرایانه مانع از استقلال طلبی آنها شوند . با تجزیه شوروی که در مجموع هشت کشور در این دو منطقه بوجود آمد ،سبب شد که کشورهایی که در گذشته به مشکلات مرزی و قومی دچاربودند وفرایندهای دولت-ملت سازی را ناقص طی کرده بودند، با مشکلات عدیده ای روبه رو شوند. که به بحرانهای داخلی و منطقه ای بدل شد. وجود بحرانها و جنگهای داخلی که در این دو منطقه که در این تحقیق به چهار مورد آن( بحران های تاجیکستان،قره باغ،گرجستان و چچن) پرداخته می شود،خود عاملی است بر اهمیت اینمنطقه در سیاست خارجی ایران است. چون که تحولات در خلا صورت نمی گیرد، و هرگونه تحول و بحرانی در سطح جهانی و منطقه ای بر دیگر کشورها نیز تاثیر می گذارد.با توجه به موارد بالا ،پرسشهای ذیل به بررسی سیاست خارجی ایران در قبال بحرانهای این دومنطقه می پردازد.

1-2- سوال اصلی:

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال بحران های آسیای مرکزی و قفقاز چگونه و در چه جهتی بوده است؟

1-3- فرضیه اصلی:

سیاست خارجی ایران تاحدودی غیر فعالانه بوده وسعی شده هماهنگ و متمایل به قدرت شمالی خود یعنی روسیه باشد و یا حداقل متضاد با روسیه نباشد.

سوال فرعی: نقش قدرت های فرامنطقه ای در ارتباط با سیاست خارجی ایران در بحران های منطقه ای چه تاثیر داشته است؟

فرضیه فرعی : به دلیل اهمیت این مناطق به خصوص قفقاز ، حضور قدرتهای بزرگ فرا منطقه ای در این مناطق بسیار است، که این خود متغیروابسته ای ، برسیاست خارجه ایران در بحران های منطقه است .

1-4- پیشینه تحقیق:

متاسفانه کتاب‌ها و مقالات زیادی به طور خاص در خصوص سیاست خارجی ایران دررابطه با بحران های این مناطق در دسترس نیست ونوشته نشده ولی منابع متعددی در رابطه با سیاست خارجی ایران وروابط خارجی ایران در قبال این دو منطقه وجود دارد. از جمله ، مهمترین کتاب‌ها و مقالاتی که نگارنده در روند تحقیق به آنها دسترسی داشته و مورد مطالعه قرار گرفته، اهم آنهارا می توان چنین طبقه بندی نمود.[1]«میانجی گری در آسیای مرکزی و قفقاز: تجربه جمهوری اسلامی ایران »الف

این کتاب قصد دارد با عینیت بخشیدن به مباحث تئوریک و با تکیه بر تجربیات نویسنده، به بررسی سیاست خارجی ایران عنوان میانجی در دو بحران منطقه آسیای مرکزی و قفقاز یعنی بحران قره‌باغ و جنگ‌های داخلی در تاجیکستان، به کنکاش در موفقیت‌ها و ناکامی‌ها و نیز علل و ریشه‌های آنها بپردازد. تا براساس دست‌آوردها و رویدادهای به وقوع پیوسته از رهگذرفعالیت‌های میانجی‌گرانه جمهوری اسلامی و پیامدهای مثبت و منفی آنها، الگویی برای میانجی‌گری در این منطقه ارائه شود. این کتاب در هشت فصل به ارائه تبیینهای علمی و تجربی در رابطه با سیاست خارجی ایران نسبت به دو بحران قره باغ و تاجیکستان می پردازد.

ب). « ابعاد بین المللی بحران گرجستان و آثار آن بر منافع ملی ایران»:[2]

این مقاله توسط علی امیدی نوشته شده است که در آن به بررسی به ابعد مختلف بحران گرجستان و تاثیر آن بر منافع ملی ایران می پردازد. نویسنده اهمیت این بحران را به این دلیل میداند که بعد از سالها نظم حاکم بر روابط دو قدرت جهانی را به چالش کشیده و باعث زورآزمایی این دو رقیب شده. که این خود عاملی برای کاهش فشارهای ساختاری بر جمهوری اسلامی ایران گردیده است. در نتیجه سیاست ایران را در این دیده که دگرگونی ها را پیگیری کند و موضعی محافظه کارانه در مقابل طرفهای درگیر پیش گیرد تا بتواند نوعی توازن بین شرق و غرب در پیش گیرد.

ج). «نقش ایران در پیشبرد مذاکرات صلح تاجیکستان»[3]

این مقاله به بررسی سیاست ونقش ایران در بحران تاجیکستان می پردازد. که ضمن بررسی کوتاهی از روابط دو کشور به اقدامات جمهوری اسلامی ایران مثل برپایی مذاکرات صلح ومذاکره با روسیه و سازمانهای بین المللی در ایجاد و حفظ صلح در جنگ داخلی تاجیکستان می پردازد. در این مقاله نویسنده به اقدامات مثبت ایران در بر حل مسالمت آمیز جنگ داخلی تاجیکستان می پردازد و تاکید می کند که با توجه به اشتراکات زبانی و دینی با تاجیکها ایران اولین کشوری بود که بر حل دیپلماتیک این بحران اقدام کرد که با مخالفتهای روسیه مواجه شد.

د) «ایران و بحران قفقاز، جنگ بین روسیه و گرجستان»[4]

این مقاله توسط دکتر درویشی نگارده شده است که در آن به با نگاهی اجمالی به ابعاد مختلف بحران گرجستان می پردازد و ادعا دارد که این جنگ مهمترین رویداد بعد از حادثه 11 سپتامبر است که نظام هماهنگ بین المللی را بعد از دو دهه به هم زده است و باعث شده ، تا حدی، فشار بین المللی ساختاری نشات گرفته از هژمونی آمریکا علیه دولت ایران، کاهش یابد. در نتیجه نویسنده معتقد است که ایران با رویکردی جامع به این بحران به روابط متعادل باغرب و روسیه دست یابد.

ه ) «روسیه، ایران، مناقشه چچن»[5]

این مقاله اعتقاد دارد که ایران از قبال سیاست خود نسبت به جنگ چچن منافع بسیاری را ازجانب روسیه کسب کرده. به طوری در طی این جنگ سطح مبادلاتش با روسیه افزایش یافته و تحریمهای سیاسی ایران نیز کاهش یافته است.

ی).«واقعگرایی نوکلاسیک و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران »: [6]

از بعد نظری در رابطه با این تحقیق مقاله ای تحت عنوان بالا ،در صدد کاربست نظریه نئو کلاسیک برای تحلیل سیاست خارجی ایران است. این نظریه با تلفیق دو سطح سیستمیک وداخلی، امکان بیشتری برای تبیین تاثیرگذاری متغیرها، در سیاست ایران فراهم میکند. مقاله دو بخش کلی به بررسی می پردازد. نویسنده در بخش اول به بیان مفاهیم و اصول نظریه می پردازد و در بخش دوم به چگونگی کاربست نظریه با استفاده از ابعاد الگوی چهارگانه چون فرایند تصمیم گیری،اهداف و منافع ملی،عوامل تعیین کننده و رفتار سیاست خارجی برای تحلیل می پردازد.

1-5- ضرورت و هدف تحقیق :

هدف از نگارش این تحقیق بررسی و ارزیابی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال بحرانهای این دو منطقه بعد از جنگ سرد از جمله بحران های تاجیکستان،قره باغ،گرجستان و چچن میباشد ؛ که در کنار بررسی هر یک از این بحرانها و نوع سیاست خارجی ایران نسبت به آنها ، دستیابی به یک الگوی واحدی که بتواند در آینده جهت گیری و نوع سیاست خارجی ایران را در قبال بحرانهای این دو منطقه پیش بینی کند. هدف دیگر از این پژوهش می­تواند تلاش در جهت شناخت بیشتر عوامل تاثیرگذار در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال منطقه که می تواند در زمینه های امنیتی، اقتصادی و... باشد

1-6- روش تحقیق و گردآوری اطلاعات :

نوع روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی- توصیفی می­باشد. که داده­ها و اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانهای و با رجوع به کتب، مقالات، روزنامه و نیز منابع اینترنتی گردآوری شده است.

1-7- قلمرو و زبان تحقبق:

از لحاظ زمانی این پژوهش به مسائل و بحرانهای این دو منطقه بعد از جنگ سرد مربوط است

1-8- مفاهیم و متغیرها:

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، مدیریت بحران،قفقاز وآسیای مرکزی،قدرت های منطقه

1.متغیر مستقل: بحران های آسیای مرکزی و قفقاز

2.متفیر وابسته: سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

1-9- نوآوری پژوهش:

در این تحقیق پس از بررسی و مطالعه منابع مختلف، با توجه به نظریات مدیریت بحران و ... سعی شده که به شناخت هر چه بیشتر سیاست خارجی ج.ا.ایران در رابطه با بحرانهای آسیای مرکزی و قفقاز بپردازد.یعنی در ابتدا به به صورت مطالعه موردی هر یک از این بحرانها پرداخته و سپس به الگوی جامع که بتواند اشتراکات و افتراغات سیاست خارجی ایران در ارتباط با این بحرانها بپردازد.در نتیجه نوآوری نیز درهمین ارتباط می باشد.

1-10- سازماندهی تحقیق

این پژوهش به بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با بحران های آسیای مرکزی و قفقازدر هشت فصل می پردازد.

فصل اول؛ تحت عنوان کلیات پژوهش به عنوان مقدمه‌ای بر کل تحقیق محسوب می گردد و بیان مسأله، طرح سوال و فرضیه، ادبیات تحقیق روش و اهمیت تحقیق را در بر می‌گیرد. در فصل دوم، برای این تحقیق مبنایی تئوریک و نظری طراحی شده تا به عنوان چارچوب نظری تحقیق جهت فهم و تجزیه وتحلیل بتواند اهمیت عوامل موثر بر سیاست خارجی ایران در مورد این دو منطقه مورد ارزیابی قرار گیرد. در اینجا نظریه واقع‌گرایی نئو کلاسیک که به عنوان زیر مجموعه پارادایم واقع گرایی است،به عنوان قابل‌انطباق‌ترین نظریه در رابطه با این دو منطقه پرداخته می شود. به علاوه نظریات مدیریت بحران در کنار واقع‌گرایی نئو کلاسیک به بررسی دقیقتر سیاست خارجی در قبال بحرانهای منطقه ای می پردازد.

در فصل سوم به تاریجچه و بررسی بحران ، تاجیکستان و سیاست های اتخاذی ج.ا.ایران در قبال این بحران پرداخته می شود. در فصل چهارم،به تاریخچه و عوامل بحران قره باغ و تحلیل وبررسی سیاست خارجی ایران در قبال این مناقشه می پردازد.در فصل پنچم،به بررسی بحران گرجستان(اوت2008) پرداخته و رویکردها و نگاه ایران به این بحران ارزیابی می شود ودر فصل ششم به بررسی بحران چچن ، عوامل تاریخی شکل گیری آن و سیاست خارجی ایران در قبال این بحران پرداخته می شود . در پایان به نتیجه گیری و ارزیابی کلی سیاست خارجی ایران در رابطه با کل بحرانهای آسیای مرکزی وقفقاز و دستیابی به الگوی واحد، با استفاده از اطلاعات به دست آمده از تحقیق، ارائه می شود.

واعظی،محمود،میانجیگری در آسیای مرکزی و قفقاز،تجربه جمهوری اسلامی ایران، چاپ وزارت خارجه،1388

[2]امیدی، علی ،« ابعاد بین المللی بحران گرجستان و آثار آن بر منافع ملی ایران»، فصلنامه اطلاعات سیاسی ، اقتصادی، شماره 251،مرداد1387 ،

[3] موسوی، سید رسول ؛«نقش ایران در پیشبرد مذاکرات صلح تاجیکستان» ؛مجله آسیای مرکزی وقفقاز ؛شماره 39

[4]Darvishi,farhad”,Iran and the Causasian Craisis The war between Russia and Georgia”,Qazvin university

,agust 2008

[5] Martin Malek, Russia, Iran, “and the Conflict in Chechnya”, Caucasian Review of International Affairs, Vol. 2 (1) – Winter 2008

[6] دهقانی فیروز آبادی،جلال.«واقعگرایی نوکلاسیک سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران » ، فصلنامه سیاست خارجی،شماره 251،تابستان 1389-





آلبوم مطالعه(ویژه شب های امتحان) برای دانش آموزان و دانشجویان

آلبوم مطالعه(ویژه شب های امتحان) برای دانش آموزان و دانشجویان

آلبوم مطالعه(ویژه شب های امتحان) برای دانش آموزان و دانشجویان

آلبوم مطالعه

ویژه *شب های امتحان*

برای «دانش آموزان» و «دانشجویان»

درک مطلب و یادگیری سریع، 60 تا 70 برابر بیشتر

ماندگاری مطلب در ذهن، 50 تا 60 برابر بیشتر

با آلبوم مطالعه، تمامی درس ها و کتاب هایتان را به راحتی یاد بگیرید و در امتحانات موفق شوید.

 





سنجش بنیادهای نظری و مواد اعلامیه جهانی حقوق‌بشر با مبانی و آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه...

سنجش بنیادهای نظری و مواد اعلامیه جهانی حقوق‌بشر با مبانی و آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه...

سنجش بنیادهای نظری و مواد اعلامیه جهانی حقوق‌بشر با مبانی و آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه...

چکیده

امروزه یکی از موضوعات مهم مورد توجه در عرصه بین‌الملل، مقوله حقوق‌بشر است که حساسیت بسیاری نسبت به رعایت آن وجود دارد. در بسیاری از کشورها، نهادها و کمیته‌هایی برای پیگیری این موضوع در نظر گرفته شده است. حقوق‌بشر یکی از مفاهیم کلیدی حقوق بین‌الملل است.از جمله باورهای جهان‌شمول این است که انسان دارای حقوقی است که دانستن و رعایت و اجرای آنها می‌تواند زندگی موفق و سعادت‌آمیزی برای او داشته باشد، حقوق‌بشردر سطوح ملی و بین‌المللی، متوجه حمایت از افراد بشر در مقابل رنج‌ها و مشقات ساخته دست انسان‌ها و موانع قابل اجتنابی است که از طریق اعمال محرومیت، بهره‌کشی، اختناق، ‌آزار و اذیت و کلیه اشکال سوء رفتار توسط گروه‌های سازمان‌یافته و قدرتمندی از انسان‌ها بوجود ‌آمده‌است. در جهان اسلام نیز از ابتدای ظهور اسلام، مسلمان‌ها دغدغه حقوق‌بشر را داشته‌اند هر چند بیان این مقوله در قالب مقولاتی دیگر همچون حق‌الناس بیان شده است. در اسلام، بشر هم موضوع حق و هم موضوع تکلیف قرار می‌گیرد و تازه همان تکلیف هم در بخشی که مرتبط با حق الناس- در برابر حق الله است- مستلزم رعایت حقوق دیگران است، به این معنا که تکلیف یک نفر، برای نفر دوم ایجاد حق می‌کند و در واقع با بسط دامنه حق‌الناس در اندیشه اسلامی ما می‌توانیم به مقوله حقوق‌بشر برسیم. کرامت انسان در اسلام بسیار مهم است در طول چهارده قرن گذشته فقهای اسلامی هر کدام به نوعی راجع به حقوق‌بشر بطور مستقیم یا غیرمستقیم بحث‌هایی را مطرح کرده‌اند، کتاب‌ها و مقالاتی را به نگارش در آورده‌اند، اما از آنجا که مهم‌ترین اسناد دینی در اسلام بویژه از نظر مذهب شیعه قرآن و نهج‌البلاغه است آنچه که در این پژوهش برای ما حائز اهمیت است، این است که ببینیم چه تفاوت‌های بنیادی و معرفت‌شناختی بین دیدگاه‌های غربی نسبت به حقوق‌بشر با دیدگاه‌های اسلامی به مسئله حقوق‌بشر وجود دارد؟ به همین جهت اسناد رسمی حقوق‌بشر در دنیای غرب مثل اعلامیه استقلال آمریکا و اعلامیه انقلاب کبیر‌فرانسه را به عنوان اسناد غربی در حقوق‌بشر با مبانی دینی بویژه آیات قرآن و نهج‌البلاغه مقایسه می‌کنیم.

کلیدواژه: حقوق بشرغربی، حقوق‌بشر اسلامی، حقوق‌بشردر قرآن، حقوق‌بشردر نهج‌البلاغه

فهرست

عنوان صفحه

گفتار اول: کلیات پژوهش

فصل اول کلیات پژوهش 2

طرح پژوهش2

سؤال اصلی6

سؤالات فرعی6

فرضیه6

تعریف عملیاتی7

حقوق‌بشر 7

حق الله 7

حق الناس7

هدف پژوهش8

حدود و نقطه تمرکز پژوهش8

روش گردآوری اطلاعات8

پیشینه موضوع پژوهش8

سازماندهی پژوهش10

فصل دوم مباحث نظری پژوهش11

تعریف حقوق‌بشر11

خاستگاه‌های نوین حقوق‌بشر12

دین12

حقوق طبیعی14

نظریه حقوق موضوعه: اقتداردولت17

مارکسیسم18

مکتب جامعه شناختی20

مکتب اصالت فایده21

اهمیت حقوق‌بشردر دنیای معاصر23

گفتاردوم: خاستگاه حقوق‌بشر غربی

فصل اول: خاستگاه حقوق‌بشرقبل رنسانس27

حقوق‌بشر در یونان باستان32

حقوق‌بشردر روم باستان...........................................................................................................32

سیسرون.................................................................................................................................. 32

سنکا....................................................................................................................................... 34

حقوق‌بشردرقرون وسطی........................................................................................................ 36

سنت‌آگوستین.........................................................................................................................37

توماس آکوئیـناس...................................................................................................................39

فصل دوم: خاستگاه حقوق‌بشر بعد از رنسانس......................................................................... 42

مکتب حقوق طبیعی.................................................................................................................. 43

آلتوسیوس.............................................................................................................................. 44

گروسیوس.............................................................................................................................. 46

پوفندرف................................................................................................................................. 48

حقوق‌بشردراندیشه اصحاب قرارداد.......................................................................................... 50

هابز........................................................................................................................................ 51

جان لاک................................................................................................................................... 54

منتسکیو................................................................................................................................... 57

ژان ژاک روسو........................................................................................................................59

حقوق‌بشردرآرائ متفکران قرن نوزدهم.......................................................................................... 62

کانت......................................................................................................................................... 63

فصل سوم: تجلی حقوق‌بشر دراعلامیه‌ها وضمانت‌نامه های حقوقی............................................69

انقلاب انگلستان (1688) .................................................................................................................70

انقلاب آمریکا (1776) ....................................................................................................................71

انقلابفرانسه (1789) ....................................................................................................................73

فصل چهارم: تحولات حقوق‌بشر در قرن بیستم............................................................................. 76

تشکیل سازمان ملل متحد................................................................................................................78

اعلامیه جهانی حقوق‌بشر.................................................................................................................79

میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی...... 81

نهادهای فرعی بین‌المللی مدافع حقوق‌بشر...................................................................................... 83

جمع‌بندی........................................................................................................................................ 85

گفتار سوم: خاستگاه حقوق‌بشر اسلامی

فصل اول: حقوق‌بشر در رویکرد سنتی........................................................................................... 89

بررسی آراءآیت ‌الله ‌جوادی آملی................................................................................................... 92

انسان‌شناسی و حقوق‌بشر............................................................................................................... 93

محورهای سه‌گانه انسان شناسی...................................................................................................... 93

هویت وجایگاه انسان..................................................................................................................... 94

اعلامیه جهانی حقوق‌بشر............................................................................................................... 94

انسان از شناخت خود ناتوان است................................................................................................. 95

تعلق به ماده مانع از تدوین حقوق‌بشراست ................................................................................. 95

درمسائل اعتقادی نمی‌توان به علم و سیره عقلاء اکتفا نمود..........................................................96

انسان‌ها از خودمحوری و هوای نفس مصون نیستند ........................................................................ 96

انسان نمی‌تواند معیار «نظام احسن»باشد ...................................................................................... 96

معرفت شناسی و حقوق‌بشر............................................................................................................97

عقل و مسئله استنباط حقوق‌بشر..................................................................................................... 98

بررسی آراء علامه محمدتقی جعفری........................................................................................... 100

جمـع‌بندی..................................................................................................................................... 104

فصل دوم: حقوق‌بشر در رویکرد مدرن ......................................................................................... 105

بررسی آراء مجتهدشبستری.......................................................................................................... 106

بررسی آراء محسن کدیور.............................................................................................................111

بررسی آراء عبدالکریم سروش...................................................................................................... 115

جمع‌بندی....................................................................................................................................... 121

فصل سوم: حقوق‌بشر در قرآن و نهج‌البلاغه.................................................................................. 124

اصول حقوق‌بشر در نهج‌البلاغه.......................................................................................................125

ماده اول........................................................................................................................................ 125

آزادگی بشر..............................................................................................................................125

کرامت انسان.......................................................................................................................... 126

تساوی حرمت........................................................................................................................127

صلح ...................................................................................................................................... 127

ماده دوم..... .................................................................................................................................. 129

حقوق‌بشر.............................................................................................................................. 129

تساوی حقوق. ........................................................................................................................131

ماده سوم....................................................................................................................................... 132

حق حیات..............................................................................................................................132

حق آزادی..............................................................................................................................132

حق امنیت............................................................................................................................... 134

ماده چهارم.................................................................................................................................... 136

نفی بردگی.............................................................................................................................. 136

ماده پنجم....................................................................................................................................... 139

نفی خشونت...........................................................................................................................139

ماده ششم....................................................................................................................................... 142

شخصیت حقوقی انسان...........................................................................................................142

ماده هفتم....................................................................................................................................... 144

عدالت...................................................................................................................................... 144

نفی تبعیض.............................................................................................................................. 147

نفی برتری جنسیتی(تبعیض جنسیتی)...................................................................................... 147

ماده هشتم...................................................................................................................................... 148

حق دعاوی............................................................................................................................... 148

ماده نهم.......................................................................................................................................... 150

نفی مجازات غیر قانونی............................................................................................................150

ماده دهم........................................................................................................................................ 151

تساوی در حقوق قضایی...........................................................................................................151

ماده یازدهم.................................................................................................................................... 154

اصل برائت................................................................................................................................ 154

ماده دوازدهم................................................................................................................................. 155

قلمرو دولت.............................................................................................................................155

حفظ حریم خصوصی...............................................................................................................156

منع استراق سمع........................................................................................................................ 157

منع کمین نشینی وتجسس....................................................................................................... 158

ماده سیزدهم.................................................................................................................................. 158

حق انتخاب محل اقامت............................................................................................................158

ماده چهاردهم................................................................................................................................. 159

ماده پانزدهم................................................................................................................................... 160

ماده شانزدهم.................................................................................................................................. 161

ماده هفدهم.. ............................................................................................................................... 163

حق مالکیت................................................................................................................................. 163

ماده هیجدهم................................................................................................................................ 165

آزادی فکر و عقیده...................................................................................................................... 165

ماده نوزدهم.................................................................................................................................. 169

آزادی انتقاد................................................................................................................................. 169

ماده بیستم..................................................................................................................................... 172

ماده بیست و یکم...... ...................................................................................................................173

حق تعیین سرنوشت................................................................................................................... 173

ماده بیست ودوم...........................................................................................................................175

حق امنیت................................................................................................................................... 175

ماده بیست و سوم........................................................................................................................ 176

حق کار....................................................................................................................................... 176

ماده بیست و چهارم...................................................................................................................... 178

حق تفریح................................................................................................................................... 178

ماده بیست و پنجم........................................................................................................................178

حق تأمین اجتماعی.................................................................................................................... 179

ماده بیست و ششم.........................................................................................................................182

حق تعلیم وتربیت.......................................................................................................................182

ماده بیست و هفتم.......................................................................................................................... 183

ماده بیست و هشتم.........................................................................................................................183

حق داشتن نظام سیاسی..............................................................................................................183

ماده بیست و نهم........................................................................................................................... 184

تعهد و مسئولیت متقابل..............................................................................................................184

ماده سی‏ام..................................................................................................................................... 186

گفتار چهارم: نتیجه‌گیری

نتیجه‌گیری....................................................................................................................................... 188

پی‌نوشت قرآن و نهج‌البلاغه............................................................................................................. 199

کتابنامه ............................................................................................................................................ 215

گفتار اول

کلیات پژوهش

فصل اول

کلیات

طرح پژوهش

امروزه یکی از موضوعات مهم مورد توجه در عرصه بین‌الملل، مقوله حقوق‌بشر است که حساسیت بسیاری نسبت به رعایت آن وجود دارد. در بسیاری از کشورها، نهادها و کمیته‌هایی برای پیگیری این موضوع در نظر گرفته شده است. حقوق‌بشر یکی از مفاهیم کلیدی حقوق بین‌الملل است. سالهاست که مجادلات سیاسی و رسانه‌ای فراوانی میان کشورهای غربی و اسلامی بر سر حقوق‌بشر در جریان است. هر یک از آنها یکدیگر را به نقض حقوق‌بشر متهم می‌کنند. این امر نشان دهنده اهمیت مقوله حقوق‌بشر است، به خصوص که کشورهای بزرگی مانند آمریکا و کشورهای غربی همواره از حربه حقوق‌بشر برعلیه کشورهای دیگر از ‌جمله کشورهای جهان سوم استفاده می‌کنند.

از آنجائی که دین اسلام بعنوان یکی از ادیان آسمانی که به مسئله انسان و حقوق انسان بهای زیادی می‌دهد و با توجه به اینکه کشورها و ملت‌های اسلامی، مسئله حقوق‌بشر را بعنوان یکی از دغدغه‌های مهم خودشان مطرح می‌کنند و متقابلاً دنیای غرب را به نقض حقوق‌بشر متهم می‌کنند، سؤالی که اینجا مطرح می‌شود این است که در واقع چه نسبتی بین دیدگاه‌های اسلامی نسبت به مسئله حقوق‌بشر با دیدگاه‌های غربی نسبت به حقوق‌بشر وجود دارد؟

نگاهی به سیر تحول مفهوم حقوق‌بشر نشان می‌دهد که از‌ دیرباز متفکران و اندیشمندان شرق و غرب به این مقوله اندیشیده و آثاری را در این زمینه خلق کرده‌اند. نخستین گروهی که به صورت جدی مسئله حقوق‌بشر و حقوق طبیعی انسان را مطرح کردند رواقیون بودند. آنها آدمیان را اعضای جامعه یگانی جهانی و همسان و برابر با یکدیگر می‌شناختند و نیز معتقد بودند که همه انواع بشر بطور مساوی می‌توانند کمال یابند و در بین آنها هیچ‌گونه امتیاز فطری وجود ندارد، اما تنها فرزانگان این حقیقت را می‌فهمند و می‌دانند و هم ایشانند که خود را شهروندان جهان می‌دانند. شهر ایشان به بخشی از جهان محدود نمی‌شود، بلکه خود جهان است، شهری است که در آن حق و حقیقت حکومت جهانی دارد. همه مردمان از هر طبقه و ملیت به این میهن بزرگ تعلق دارند و به این اعتبار که دارای خردند و در فضیلت همه با هم برابرند (سیمبر،1383: 2).

بعدها دیدگاه‌های حقوق طبیعی رواقیون به امپراتوری رم منتقل شد و در میان فلاسفه و متفکران آن دیار نیز طرفداران زیادی پیدا کرد. بطوری‌‌ که، سیسرون در کتاب معروف خود در باب جمهوریت می‌نویسد:

"قانون واقعی، مبتنی بر عقل سلیم ، موافق با طبیعت، ناقد درهمه جا، ثابت و جاویدان وجود دارد که باید بر فرامین آن گردن نهاد. این قانون منبعث از نهاد الهی است لذا نمی‌توان پیشنهاد لغو آن را داد. مجاز به انحراف از آن نیستیم... در رم و آتن یکی است و از امروز به فردا تغییر نمی‌کند... هر کس از آن اطاعت نکند، از خویشتن خویش گریخته و فطرت انسانی را نادیده گرفته است" (سیمبر،1383: 4).

بعدها که آیین مسیحیت قوت گرفت، حقوق طبیعی از رونق افتاد و حقوق الهی جانشین اندیشه حقوق طبیعی شد. از اندیشمندان این دوره می‌توان به سنت‌آگوستین، سنت‌آکوئیناس اشاره داشت. سنت‌آگوستین معتقد بود تنها نیروی روحانی است که می‌تواند عدالت را برقرار سازد، این نیرو مستقل و جدا از دولت است. اما در دوره جدید بعد از رنسانس، به تدریج عده‌ای از متفکران و اندیشمندان برای مبارزه با استبداد به حربه حقوق طبیعی و حقوق‌بشر متوسل شدند. بنابراین، حقوق طبیعی و حقوق‌بشر ابزاری شد برای اندیشمندان قرن شانزدهم به بعد که بتوانند جلوی دخالت‌های بی‌حد و حرص دولت‌ها را در امور خودشان بگیرند. بعدها افرادی مانند هابز، لاک، روسو، مونتسکیو هر کدام به نوعی بر طبیعی بودن حقوق انسان تأکید داشتند و به دورانی که دوران اولیه زندگی بشر نامیده می‌شود اشاره می‌کنند که در واقع، انسان‌ها آزاد بودند و دولت و قانونی وجود نداشت و انسان براساس حقوق طبیعی زندگی می‌کرد تا اینکه دولت‌ها بوجود آمدند. با بوجود آمدن دولت‌ها، مانع بزرگی در مسیر برخورداری انسان‌ها از حقوق طبیعی پدید آمد.

بعضی از اندیشمندان مانند هابز تأکید می‌کردند در زندگی انسان‌ها، امنیت اولویت دارد و تنها دولت برآمده از قرارداداجتماعی است که می‌تواند جلوی هرج ‌و مرج و تعدی را بگیرد. طبق این قرارداد هرکس سهم حاکمیت خود را به فرمانروا می‌بخشید و از استقلال خود که مولود طبیعت است چشم می‌پوشد تا فرامانروا نظم و قاعده‌ای را در رابطه بین افراد جامعه وضع و اجرا کند. اما در این بین فلاسفه بشردوستی مانند جان لاک نهایت سعی خود را در تبیین حقوق طبیعی بکار بردند. لاک معتقد بود که دولت باید در چهارچوب حقوق طبیعی عمل کند، چرا که طبیعت به انسان حقوقی داده است که به هیچ عنوان قابل سلب شدن نیست، مانند حق حیات، حق آزادی و... .

بعدها اندیشه حقوق طبیعی در نزد متفکرانی مانند کانت وارد مرحله جدیدی شد. در واقع، فلسفه حقوق‌بشر تأثیر پذیرفته از تعالیم کانت است آنجا که وی بر خودمختاری انسان‌ها تأکید فراوان دارد و می‌گوید انسان قابلیت گزینش و تصمیم‌گیری عقلانی را دارد و دیگر جانوران چنان نیستند. پس انسان مستحق فضیلت، شرف و کرامت است که او را از دیگر موجودات ممتاز می‌گرداند، امتیاز انسان با انسانیت اوست (موحد،1382: 6).

به این ترتیب بود که حقوق‌بشر در دوره جدید با پیدایش مکتبی با عنوان مکتب «لیبرالیسم» به‌عنوان یکی از مسائل مهم بشری در دنیای غرب تبدیل شد. حربه حقوق طبیعی و حقوق‌بشر بود که مردم توانستند در دنیای غرب نظام‌های استبدادی را واژگون کنند. بنابراین تلاش برای رسیدن به حقوق‌بشر در دنیای غرب یک تلاش طولانی مدت بود. تجلی عینی اندیشه‌هایی که در بالا بیان شد، اعلامیه‌های حقوق‌بشر در کشورهای مختلف است. این اعلامیه‌ها در پی آن بودند که قدرت حاکمان را در حیطه حقوق افراد متوقف کنند و حرمت قلمرو حقوق فردی و آزادی‌های عمومی در جهت سعادت انسان‌ها را تضمین کنند. مهمترین این اعلامیه‌ها بدین قرار است:

1- منشورکبیر 1215 و اعلامیه درخواست حقوق 1689 در انگلستان

2- اعلامیه حقوق دولت ویرجینیا در 1776 و اعلامیه استقلال ایالات متحده امریکا در 1776

3- اعلامیه حقوق‌بشر و شهروند انقلاب کبیر فرانسه در 1789

4- سرانجام در تاریخ 10 دسامبر سال 1948 اعلامیه جهانی حقوق‌بشر به تصویب سازمان ملل رسید و این روز بعنوان روز حقوق‌بشر درجهان نامگذاری شد (هاشمی، 1384: 92).

بنابراین از دیر باز مسئله حقوق‌بشر یکی از مسائل بسیار مهم در دنیای غرب بوده است.

در جهان اسلام نیز از ابتدای ظهور اسلام، مسلمان‌ها دغدغه حقوق‌بشر را داشته‌اند هر چند بیان این مقوله در قالب مقولاتی دیگر همچون حق‌الناس بیان شده است. در اسلام، بشر هم موضوع حق و هم موضوع تکلیف قرار می‌گیرد و تازه همان تکلیف هم در بخشی که مرتبط با حق الناس- در برابر حق الله است- مستلزم رعایت حقوق دیگران است، به این معنا که تکلیف یک نفر، برای نفر دوم ایجاد حق می‌کند و در واقع با بسط دامنه حق‌الناس در اندیشه اسلامی ما می‌توانیم به مقوله حقوق‌بشر برسیم.

کرامت انسان در اسلام بسیار مهم است در طول چهارده قرن گذشته فقهای اسلامی هر کدام به نوعی راجع به حقوق‌بشر بطور مستقیم یا غیرمستقیم بحث‌هایی را مطرح کرده‌اند، کتاب‌ها و مقالاتی را به نگارش در آورده‌اند، اما از آنجا که مهم‌ترین اسناد دینی در اسلام بویژه از نظر مذهب شیعه قرآن و نهج‌البلاغه است آنچه که در این پژوهش برای ما حائز اهمیت است، این است که ببینیم چه تفاوت‌های بنیادی و معرفت‌شناختی بین دیدگاه‌های غربی نسبت به حقوق‌بشر با دیدگاه‌های اسلامی به مسئله حقوق‌بشر وجود دارد؟ به همین جهت اسناد رسمی حقوق‌بشر در دنیای غرب مثل اعلامیه استقلال آمریکا و اعلامیه انقلاب کبیر‌فرانسه را به عنوان اسناد غربی در حقوق‌بشر با مبانی دینی بویژه آیات قرآن و نهج‌البلاغه مقایسه می‌کنیم.

سؤال اصلی

سوال اصلی این پژوهش عبارت است از اینکه بین بنیادهای نظری و مواد اعلامیه جهانی حقوق‌بشر با مبانی و آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه چه نسبتی وجود دارد؟

سؤالات فرعی

برای تبیین بهتر موضوع پژوهش سؤال اصلی را می‌توان به سؤالات فرعی زیر تجزیه نمود:

1- دیدگاه اسلام نسبت به حقوق‌بشر چیست؟

2- آیاتی که در قرآن درباره حقوق‌بشر آمده کدام است؟

3- چه مباحثی در نهج البلاغه از حقوق‌بشر مطرح شده است؟

4- مبانی معرفت شناختی حقوق‌بشر از نگاه غربی کدام است؟

5- مبانی معرفت شناختی حقوق‌بشر از نگاه اسلامی کدام است؟

فرضیه

با توجه به اینکه تحقیق جنبه توصیفی دارد نیاز به ارائه فرضیه نمی‌باشد.

تعریف عملیاتی:

حقوق بشر:

1- کانت این گونه تعریف می‌کند:

حقوق مجموعه شرایطی است که درنتیجه آن اختیار هرکس با اختیار دیگران جمع می‌شود (قربانی، 1384: 14).

2- حقوق بشر در سطوح ملی و بین‌المللی، متوجه حمایت از افراد بشر در مقابل رنجها و مشقات ساخته دست انسان‌ها و موانع قابل اجتنابی است که از طریق اعمال محرومیت، بهره‌کشی، اختناق، ‌آزار و اذیت کلیه اشکال سوء رفتار توسط گروه‌های سازمان یافته و قدرتمندی از انسان‌ها بوجود ‌آمده‌ است (آقایی، 1376: 3).

حق الناس:

حق‌الناس یک اصطلاح فقهی خاص در ابواب قضا، شهادت و حدود است. در لغت به معنای «حق مردم» می‌باشد و در کنار حق‌الله، اساس حقوق اسلامی را تشکیل می‌دهد. حق الناس حقوقی است که افراد در مقابل سایر افراد جامعه برگردن دارند. مانند بازگرداندن قرض، عذرخواهی و جلب رضایت در قبال اشتباهات و زیانهایی که به آنها رسانده و همچنین حسن‌ظن به ایشان (کدیور،1387: 75).

حق الله:

حق‌الله، حق اضافه به جاعل است. حق‌الناس نیز مانند حق‌الله، توسط خداوند جعل شده و فقط امر آن به مردم سپرده شده ‌است. بر مبنای اعتقادات اسلام حق‌الناس از حق‌الله مهم‌تر است. و پاسخ دادن حق‌الناس در روز قیامت دقیق‌تر از پاسخ دادن به حق‌الله ‌است. چرا که خداوند حق خود را می‌بخشد ولی حق مردم را باید صاحبان آن (مردم) ببخشند (کدیور، 1387: 77).

هدف پژوهش:

با توجه به این مطلب که هدف پژوهش رفع خلأ و کاستیهای موجود در آثار قبلی است در این پژوهش سعی می‌شود تا با مطالعه قرآن و نهج‌البلاغه و متن اعلامیه جهانی حقوق‌بشر به تطبیق این دو بپردازم و نقاط اشتراک و افتراق آن را در این پژوهش بیان کنم.

 

حدود و نقطه تمرکز پژوهش:

پژوهش حاضر از نظر موضوعی مبانی نظری اعلامیه جهانی حقوق‌بشر و مصادیق آن در قرآن و نهج‌البلاغه، و از نظر زمانی از یونان باستان تاکنون می‌باشد.

روش گردآوری اطلاعات:

در این پژوهش با توجه به ماهیت موضوع، از روش کتابخانه‌ای برای جمع آوری اطلاعات استفاده می‌شود، و طی آن با استفاده از منابع مکتوب مانند کتب، مجلات علمی، پایان نامه‌ها، گزارشات و شبکه جهانی اینترنت، و ... نسبت به گردآوری اطلاعات اقدام خواهد شد.

پیشینه موضوع پژوهش:

در زمینه حقوق‌بشر غربی و دیدگاه اسلام نسبت به حقوق‌بشر کتاب و مقالات زیادی نوشته شده که برخی از آنها مورد بررسی قرار می‌گیرد:

دکتر سید محمد قاری سید فاطمی در کتابش «حقوق‌بشر در جهان معاصر» مقوله حقوق‌بشر را در سه دفتر کلی بررسی کرده است. دفتر اول به مباحث نظری حقوق‌بشر می‌پردازد. دفتر دوم نظام هنجاری حقوق‌بشر بین‌المللی را مورد بررسی قرار داده و دفتر سوم رابطه اسلام و حقوق‌بشر معاصر و نیز چالش‌ها و عکس‌العمل‌های پیش روی آن را مورد بحث قرار داده است. اگر چه در مباحث این کتاب اشاراتی در مورد مباحث نظری حقوق‌بشر، نظام هنجاری و رابطه اسلام و حقوق‌بشر شده اما از بررسی تطبیقی بنیادهای نظری حقوق‌بشر و رابطه آن به قرآن و نهج‌البلاغه سخن به میان نیامده است.

امیر ساعدوکیل در کتاب «حقوق‌بشر، صلح و امنیت بین‌المللی» در این مجموعه تلاش دارد تا با بازشکافی عناصر اصلی «حقوق‌بشر» و «صلح و امنیت بین‌المللی» ارتباط بین آن دو را از رهگذر بررسی تاریخی دریابد وضمن اذعان به گوناگونی نظرات پیرامون حقوق‌بشر و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی سعی می‌نماید از پیوند آن دو و تأثیر یکی بر دیگری پرده بردارد. وی با بیان نظریه «صلح به مثابه یک ارزش» و «امنیت به مثابه یک سیستم» درصدد یافتن ارتباط آن دو با حقوق‌بشر است و در این راستا به تئوری‌های مختلف از جمله «تئوری امنیت انسانی» شامل امنیت سیاسی، امنیت اقتصادی و اجتماعی، امنیت فرهنگی و امنیت زیست محیطی استناد می‌جوید. در این کتاب مؤلف با اینکه مبحث حقوق‌بشر را مورد بررسی قرار داده و لیکن در هیج جای کتاب به بررسی تطبیقی حقوق‌بشر با قرآن و نهج‌البلاغه نپرداخته است.

کتاب «مبانی حقوق‌بشر» به قلم مایکل فریدن ترجمه فریدون مجلسی متنی تخصصی و کارشناسانه در مورد حقوق فردی و گروهی است که برجسته‌ترین وجه آن در حقوق‌بشر متجلی می‌شود. در این کتاب به مفهوم حقوق، پیدایش حقوق در تفکر سیاسی، ارزیابی حقوق طبیعی به عنوان الگو سرمشق حقوق‌بشر در عمل پرداخته شده است. بنابراین می‌توان از این کتاب در زمینه مبانی حقوق‌بشر یاری جست، ولی در این کتاب هیچ بحثی در مورد رابطه بنیادهای نظری حقوق‌بشر با قرآن و نهج‌البلاغه به میان نیامده است.

کتاب «حقوق‌بشر» به تدوین الهام شوشتری‌زاده، که در آن به رویدادهای و تحولات مربوط به حقوق‌بشر، معاهدات حقوق‌بشری، تحولات مربوط به نهادهای منطقه‌ای و همچنین تحولات مربوط به حقوق‌بشر در آمریکا، اروپا، فلسطین، ایران و سایر کشورها پرداخته شده است. در این پژوهش می‌توان از مباحث پرداخته شده در این کتاب سود جست ولی از آنجا که به رابطه تطبیقی حقوق‌بشر با قرآن و نهج‌البلاغه نپرداخته، برای یاری رساندن به این پژوهش کامل نمی‌باشد.

محمدرضا گلشن‌پژوه در کتاب «حقوق‌بشر در جهان: روندها، موردها و واکنش ها» به دو فرآیند تاریخی‌ و حقوقی در جهان‌شمولی حقوق‌بشر پرداخته. همچنین بررسی چالش‌های دیدگاه‌های جهانشمول و نسبت‌‌گرا میان نسل‌های مختلف حقوق‌بشری، ارزیابی نگاه‌های متفاوت به اهمیت حقوق سیاسی و مدنی نسبت به حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و در نهایت بررسی مقاصد توسعه یافته در حمایت از حقوق‌بشر در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته است و نیز تلاش شده تا نوعی نگاه کاربردی به معاهدات مهم حقوق‌بشری، نهادهای مختلف و همچنین رویه‌های موجود در این نهاده انداخته شود اما هیچ بررسی تطبیقی دربارۀ بنیادهای نظری حقوق‌بشر در قرآن و نهج‌البلاغه صورت نگرفته است.

سازماندهی پژوهش

در پژوهش حاضر تلاش شده تا با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و جمع‌آوری داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای، به بررسی و سنجش بنیادهای نظری و مواد اعلامیه جهانی حقوق‌بشر با مبانی و آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه پرداخته شود که شامل چهار گفتار به شرح ذیل می‌باشد.

در گفتار اول مفاهیم و مباحث نظری بحث خواهد شد. در گفتار دوم که به سه فصل تقسیم یافته است خاستگاه حقوق‌بشر غربی مورد بررسی واقع خواهد شد که در فصل اول این گفتار خاستگاه حقوق‌بشر قبل از رنسانس و در فصل دوم خاستگاه حقوق‌بشر بعد از رنسانس و در فصل سوم حقوق بشر در اسناد و مدارک غربی بحث شده است. و اما در گفتار سوم این پژوهش که شامل سه فصل است خاستگاه حقوق بشر اسلامی مورد بررسی واقع شده که در فصل اول حقوق بشر در رویکرد سنتی و در فصل دوم حقوق‌بشر در رویکرد مدرن و در فصل سوم حقوق بشر در قرآن، سنت نبوی و نهج‌البلاغه مورد بحث واقع شده است. و در نهایت گفتار چهارم به بررسی و تطبیق یافته‌ها و نتیجه‌گیری اختصاص یافته است.





خلاصه کتاب مدیریت استراتژیک نوآوری تکنولوژیک+تست

خلاصه کتاب مدیریت استراتژیک نوآوری تکنولوژیک+تست

خلاصه کتاب مدیریت استراتژیک نوآوری تکنولوژیک+تست

در این بخش خلاصه کتاب مدیریت استراتژیک نوآوری تکنولوژیک تالیف ملیسا آ.شیلینگ و ترجمه دکتر سید محمد اعرابی و محمد تقی زاده مطلق با فرمت PDF در 96 صفحه با کیفیت عالی به همراه نمونه سوالات ادوار گذشته دانشگاه پیام نور (12 دوره با پاسخنامه) در اختیار دانشجویان عزیز قرار گرفته است.

در این کتاب به پویایی صنعت نوآوری تکنولوژیک، تدوین استراتژی نوآوری تکنولوژیک، و اجرای استراتژیک نوآوری تکنولوژیک پرداخته شده است.