دانلود فایل
بزرگترین مرجع دانلود فایلدانلود فایل
بزرگترین مرجع دانلود فایلدانلود فایل پاورپوینت GIS و ژئورفرنس کردن
 دانلود فایل پاورپوینت GIS و ژئورفرنس کردندر این بخش فایل پاورپوینت GIS و ژئورفرنس کردن،در حجم 101 اسلاید قابل ویرایش در اختیار شما عزیزان قرار گرفته است ،در صورت نیاز می توانید این محصول را از فروشگاه خریداری و دانلود نمایید. بخشی از متن: سیستم تصمیم یار مکانی SDSS یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری مکانی (SDSS) یعنی سیستمی تعاملی بر مبنای کامپیوتر که برای حمایت و پشتیبانی از یک کاربر یا گروهی از کاربران برای دستیابی به اثرگذاری بهتر در تصمیم گیری ایجاد شده است و در نهایت یک مسئله تصمیم گیری مکانی نیمه ساختاریافته را حل می کند (Malczewski 1999). هدف سیستمSDSS 1- بهبود تصمیم گیری از طریق ترکیب دانش و تجربه تصمیم گیران با رهیافت های کامپیوتری است. 2- افزایش کارایی پردازش داده ها هسته اصلی SDSS، تعامل کاربران با یک سیستم کامپیوتری مشتمل از مجموعه ای از ابزار ها برای آنالیز مکانی و داده های غیرمکانی برای مدلسازی مسائل تصمیم گیری مکانی است. SDSS باعث تجمیع ابزارهای جداگانه قبلی به صورت یک کل به صورت یکپارچه خواهد شد که ارزشمندتر از تک تک اجزا است. در نتیجه، توانایی آن برای مدیریت ترجیحات، قضاوت ها، استدلال ها و عقاید در فرایند طرحریزی است.
مباحث اصلی دوره تصمیم گیری در مباحث آمایش سرزمین برنامه ریزی آمایش سرزمین و سیستمهای پشتیبان تصمیم گیری (ساترا) چرا GIS ؟ منابع و مدلهای داده مکانی معرفی برنامه ARCGIS آشنایی با محیط ArcCatalog ایجاد و ویرایش لایه ها جداول اطلاعات توصیفی زمین مرجع کردنGEOREFERENCING آنالیز و مدیریت لایه ها |
بررسی اثر عصاره گل گیاه ریواس بر روی سیستم قلب و عروق و تداخل اثرش با سیستم های کولینرژیک و آدرنرژیک در موش صحرایی نر
 بررسی اثر عصاره گل گیاه ریواس بر روی سیستم قلب و عروق و تداخل اثرش با سیستم های کولینرژیک و آدرنرژیک در موش صحرایی نرچکیده ریواس Rheum Persicum))گیاهی علفی چند ساله با ریشه های ضخیم و کوتاه و جز خانواده علف هفت بند است که در نواحی سردسیر جهان می روید. ریواس یک گیاه خوراکی است که در طب سنتی به عنوان عامل ضد سرطان, ضد فشار خون و ضد باکتریایی استفاده می شود. این گیاه حاوی ویتامین های A,B,C , تانن ها, آنتراکوئینونها, کلسیم فیبر و فلاونوئیدها می باشد.به منظور تعیین برخی از اثرات آن بر روی سیستم قلبی _ عروقی مطالعه حاضر با روش زیر انجام شد:سر موش صحرایی نر از نژاد ویستار با وزن حدود 250 گرم به 2 گروه آزمایش و شاهد تقسیم شد. سپس هر موش با تزریق صفاقی 60 میلی گرم بر کیلو گرم پنتوباربیتال سدیم بیهوش شد, بعد از تراکئوستومی ,سیاهرگ و سرخرگ رانی موش به ترتیب برای تزریق و اندازه گیری فشارخون کانول گذاری شدند. سپس کانول شریانی جهت ثبت فشار شریانی و ضربان قلب به ترنسدیوسر فشار مرتبط با دستگاه Power lab مجهز به سیستم A-to-D متصل شد. و پارامترهای فشار خون ( فشار میانگین سرخرگی, فشار سیستول و فشار دیاستول) و ضربان قلب قبل و بعد از تزریق درون وریدی عصاره گل ریواس(45 میلی گرم بر کیلو گرم), حلال عصاره(45 میلی گرم بر کیلو گرم) , و همچنین اپی نفرین(04/0 میلی گرم بر کیلوگرم) و استیل کولین (2/0 میلی گرم بر کیلوگرم) به ترتیب به عنوان داروهای مقلد آدرنرژیک و کولینرژیک ثبت گردید.داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS و تست Paired samples T- test با در نظر گرفتن سطح معنی دار P≤.o5 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان دهنده کاهش فشار میانگین سرخرگی, فشار سیستول, فشار دیاستول و همچنین کاهش قابل ملاحظه ضربان قلب در مقایسه با حالت شاهد بود. همچنین بعد از تزریق استیل کولین در هر دو گروه شاهد و آزمایش ضربان قلب کاهش یافته است اما در گروه آزمایش بیشتر از گروه شاهد کاهش یافته است.می توان از مطالعه حاضر نتیجه گرفت که اثر کاهش دهندگی فشارخون بر موش صحرایی ممکن است از طریق اثر کرونوتروپیک قلبی باشد. واژگان کلیدی: عصاره آبی الکلی, گل گیاه ریواس, فشارخون, ضربان قلب فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول مقدمه2 1-1-ریواس3 1-1-1- طبقه بنی علمی ریواس4 1-1-2- گونه های ریواس5 1-1-3- ترکیبات اصلی ریواس5 1-1-4- خصوصیات فارماکولوژیکی ریواس5 1-2- قلب6 1-2-1- عضله قلب6 1-3- اندوتلیوم و عضله صاف عروق8 1-4- عوامل تعیین کننده فشار خون شریانی8 1-5- فشار متوسط شریانی9 1-6- کنترل قلب بوسیله اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک 10 1-7- سیستم آدرنرژیک در قلب و عروق10 1-8- سیستم کولینرژیک در قلب و عروق12 1-9- مکانیسم های کنترل جریان خون12 1-9-1- تنظیم جریان خون12 1-9-2- عوامل موضعی13 1-9-3- عوامل هورمونی و یونی : ( تنظیم همورال ) 14 1-9-4- تنگ کننده رگی یونی15 1-9-5-گشادکننده های رگی هورمونی15 1-9-6-گشاد کننده های رگی یونی15 1-9-7- عوامل عصبی15 1-9-8- سیستم عصبی خود مختار.......... 16 1-10- تنظیم عصبی فشار خون.............. 16 1-10-1- افزایش فشار خون عصبی......... 16 1-10-2- تون وازوموتور................ 16 1-10-3- اتساع عروق................... 17 1-10-4- مکانیسمهای رفلکسی برای حفظ فشار شریانی 17 1-11- داروهای مقلد سمپاتیک............. 17 1-11-1- داروهای مهارکننده گیرنده های الفا و بتا 18 1-12- داروهای مقلد پاراسمپاتیک......... 18 1-13- داروهای مهار کننده رسپتورهای موسکارینی 18 فصل دوم مروری بر تحقیقات پیشین.................. 20 2-1- مطالعات انجام شده در رابطه با اثرات ریواس20 2-2-هدف پژوهش.......................... 22 2-3- فرضیات............................ 22 فصل سوم مواد و روش ها........................... 24 3-1- مواد مورد نیاز.................... 24 3-2- وسایل مورد نیاز................... 24 3-3- تهیه و نگهداری موش صحرایی......... 25 3-3-4- عصاره گیری به روش ماسراسیون یا خیساندن 26 3-3-5- اجزای سیستم ثبت فشار خون و ضربان قلب 26 3-6- مراحل انجام آزمایش................ 27 3-6-1- بی هوش کردن حیوان............. 27 3-6-2- جراحی......................... 27 3-6-2-1- تراکئوستومی................. 27 3-6-2-2- کانول گذاری ورید و شریان ران28 3-7- ثبت فشارخون و ضربان قلب........... 28 3-8- کالیبراسیون ترانسدیوسر............ 30 3-9- چگونگی تجویز داروها............... 30 3-10- تجزیه و تحلیل آماری............ 31 فصل چهارم نتایج................................... 33 4-1- گراف های ثبت شده با دستگاه........ 33 4-2- فشار میانگین سرخرگی در پاسخ به دوزهای مختلف عصاره ریواس و حلال آن در هر دو حالت کنترل وآزمایش........... 36 4-3- فشار سیستولی، فشار دیاستولی، فشار میانگین سرخرگی و ضربان قلب در حضور عصاره گل ریواس......... 36 4-3-1-فشار سیستول، فشار دیاستول و فشار میانگین سرخرگی در حضور عصاره گل ریواس.................... 36 4-4- فشار سیستولی , دیاستولی , فشار میانگین سرخرگی و ضربان قلب در حضور توام عصاره گل ریواس و اپی نفرین 41 4-3-1- فشار میانگین سرخرگی در حضور توام عصاره گل ریواس و اپی نفرین.............................. 41 4-4-2-فشار سیستولی در دو حالت عصاره توام اپی نفرینو حلال توام با اپی نفرین...................... 43 4-4-3- میزان تغییرات فشار دیاستولی در دو حالت عصاره توام با اپی نفرین و حلال توام با اپی نفرین44 4-4-4- میزان تغییرات ضربان قلب در دو حالت حضور عصاره و حلال توام با اپی نفرین.................. 46 4-5- فشار میانگین سرخرگی , فشار سیستولی , فشار دیاستولی و ضربان قلب در دو حالت حضور توام عصاره گل ریواس و حلال با استیل کولین.................................... 48 4-5-1- فشار میانگین سرخرگی در دو حالت عصاره و حلال توام با استیل کولین......................... 48 4-5-2- فشار سیستولی در دو حالت عصاره گل ریواس و حلال توام با استیل کولین......................... 50 4-5-3- با توجه به جدول های 4-17 و 4-18 و نمودار4-12 فشار دیاستولی در حضور استیل کولین (2/ میلی گرم بر کیلو گرم )52 4-5-4- ضربان قلب در حضور عصاره گل ریواس و حلال توام با استیل کولین............................ 54 فصل پنجم بحث و نتیجه گیری........................ 58 5-1-نتیجه گیری......................... 62 5-2-پیشنهادات.......................... 62 منابع و مآخذ منابع فارسی............................ 63 منابع انگلیسی.......................... 64 فهرست جداول عنوان صفحه جدول 4-5-چگونگی تغییرات فشار میانگین سرخرگی در حضور توام عصاره گل ریواس و اپی نفرین در حالت آزمایش41 جدول 4-6-چگونگی تغییرات فشار میانگین سرخرگی در حضور توام حلال و اپی نفرین در حالت کنترل42 جدول 4-7- چگونگی تغییرات فشار سیستولی در حضور توام عصاره و اپی نفرین43 جدول 4-8-چگونگی تغییرات فشار سیستولی در حضور توام حلال و اپی نفرین43 جدول 4-9- تغییرات فشار دیاستولی در حضور توام حلال و اپی نفری45 جدول 4- 10 تغییرات فشار دیاستولی در حضور توام عصاره و اپی نفرین45 جدول 4-11- میزان تغییرات ضربان قلب در حالت حضور حلال توام با اپی نفرین47 جدول 4-12- میزان تغییرات ضربان قلب در حالت حضور عصاره توام با اپی نفرین47 جدول 4-13- چگونگی تغییرات فشار میانگین سرخرگی در حالت عصاره گل ریواس توام با استیل کولین49 جدول 4-14-چگونگی تغییرات فشار میانگین سرخرگی در حالت حلال توام با استیل کولین49 جدول 4-15-چگونگی تغییرات فشار سیستولی در حضور عصاره توام با استیل کولین51 جدول4-16- چگونگی تغییرات فشار سیستولی در حضور حلال توام با استیل کولین51 جدول 4-17- چگونگی تغییرات فشار دیاستولی در حضور توام عصاره گل ریواس با استیل کولین53 جدول 4-18-چگونگی تغییرات فشار دیاستولی در حضور توام حلال با استیل کولین53 جدول 4-19- چگونگی تغییرات ضربان قلب در حضور توام عصاره گل ریواس با استیل کولین55 جدول 4-20- چگونگی تغییرات ضربان قلب در حضور توام حلال با استیل کولین55 فهرست شکلها و نمودارها عنوان صفحه شکل 1-2 عوامل کنترل کننده فشار خون9 شکل 1-3 کنترل حاد جریان خون موضعی (اثر اکسیژن)13 شکل 1-4 کنترل حاد جریان خون موضعی ( اثر متابولیسم )14 شکل 3-2 تراکئوستومی و شکاف کشاله ران29 شکل 3-3- کانول گذاری سرخرگ و سیاهرگ فمورال29 شکل4-1-گراف ثبت شده از SP,DP,MAP,HR (به ترتیب از بالا به پایین) در حالت پایه33 شکل 4-2-گراف ثبت شده از SP,DP,MAP,HR (به ترتیب از بالا به پایین) در حضور حلال عصاره34 شکل4-4-گراف ثبت شده ازSP,DP,MAP,HR(به ترتیب از بالا به پایین)در حضور حلال توام با اپی نفرین34 شکل4-5-گراف ثبت شده از )SP,DP,MAP,HRبه ترتیب از بالا به پایین)در حضورحلال توام با استیل کولین35 فصل اولمقدمهاستفاده از گیاهان دارویی به قدمت عمر انسان بر می گردد، اما استفاده صحیح از گیاهان دارویی مشروط به وجود اطلاعات دقیق و علمی در مورد آنهاست. اولین گام در این راستا جمع آوری و شناسایی گیاهان دارویی است و از آنجایی که انسان جزئی از طبیعت است به طور مسلم برای هر بیماری طبیعت گیاه مداوای آن را عرضه کرده است و باید گفت انسان تنها با داروهای شیمیایی مداوا نمی شود. تعداد بیشماری از گونه های گیاهی موجود در سرتاسر دنیا جز گیاهان دارویی محسوب می شوند. ایران از لحاظ آب و هوایی و موقعیت جغرافیایی در زمینه رشد گیاهان دارویی یکی از مهمترین مناطق جهان به حساب می آید و در گذشته هم منبع تولید ومصرف گیاهان دارویی بوده است و دانشمندان ایرانی مانند : ابوریحان بیرونی و ابو علی سینا کتابهای مفصلی را در مورد این گیاهان نوشته اند. گیاهان دارویی به دلیل دارا بودن طبیعتی سازگار با خلقت بشر هیچگونه عوارضی ایجاد نمی کنند البته باید این را به یاد داشته باشیم که داروهای شیمیایی نیز به تقلید مواد موثره گیاهان دارویی ساخته می شوند، طبیعت این مخزن پر از دارو، افقهای تازه ای را برای جامعه پزشکی و داروسازی گشوده است . ریواس از گیاهان خوراکی و دارویی مناطق سردسیری است که در ایران در نواحی زاگرس به خصوص در دامنه های سرسبز دنا به وفور دیده می شود که علاوه بر مصرف خوراکی و تهیه انواع شربت، ترشی و دسر قسمت های مختلف این گیاه برای درمان بیماریهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد .(4,6) 1-1-ریواسریواس با نام انگلیسی Rhubarb گیاهی است علفی, چند ساله با ریشه ضخیم و گوشتی است. ریواس بومی نواحی آسیای مرکزی و شمالی است ودر نواحی سردسیر جهان می روید, بنابر این گیاهی است سرمادوست وقسمت زیر زمینی آن در مقابل سرما و خشکی مقاوم است. نام علمی این گونه ای که در این تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد Rheum persicum L. می باشد و از تیره علف هفت بند می باشد. برگهای ریواس بسیار پهن, زبر و خشن می باشد وگاه پهنای برگ به بیش از 70 سانتی متر می رسد. در سالهایی که بارندگی خوب باشد ارتفاع ساقه های گل دهنده ممکن است به 50 تا 80 سانتی متر برسد. میوه آن فندقه 3 پهلو با زاویه برجسته و باله مانند به طول 5 تا 10 میلیمتر و به رنگ قرمز خونین می باشد. گل های آن نر و ماده وریز اندکه با یک پایک نازک به انتهای ساقه چسپیده ان و حالت خوشه ای دارند.(5, 36) شکل 1-1 گیاه ریواس 1-1-1- طبقه بنی علمی ریواسفرمانرو : گیاهان دسته : گیاهان گلدار رده : دو لپه ای ها راسته : میخک سانان Caryophyllales تیره : هفت بندان Polygonaceae سرده , Rheu 1-1-2- گونه های ریواسجنس Rheum دارای 50 حدود گونه در سطح جهان و 3 گونه , Rheum ribes ، Rheum Persicum و Rheum turkestanicum (چند ساله) در ایران است . که نمونه مورد بررسی ما Rheum persicum می باشد که از دامنه زاگرس از منطقه دنا جمع آوری شده است. 1-1-3- ترکیبات اصلی ریواسریواس سرشار از ویتامینهای A ,B و C می باشد. فلاونوئیدها, تانن ها, آنتراکوئینونها, کلسیم, فیبر, گلیکوزیدها, Aloe-emodin,Rhein,Chrysophanol نیز از دیگر ترکیبات فلاونوئیدها می باشند.(23, 27) 1-1-4- خصوصیات فارماکولوژیکی ریواس
1-2- قلبقلب یا دل اندام ماهیچه ای است که مسئول پمپ خون به شریانها بوسیله حرکات ضرباندار متناوب است وبه این صورت خون را به همه نواحی ارسال می کند. قلب در اصل از 2 پمپ جدا از هم تشکیل شده است : قلب راست که خون را به ریه ها پمپ می کند . قلب چپ که خون را به اندامهای محیطی پمپ می کند. هر یک از این 2 قلب مجزا از 2 حفره قلب مجزا , از 2 حفره ضرباندار به نام های دهلیز و بطن تشکیل شده است. دهلیزها به منزله پمپ اولیه و ضعیف عمل می کنند که حرکت خون را به درون بطن ها تسهیل می نمایند. بطن ها هم نیروی اصلی لازم را برای فرستادن خون به , (1) جریان خون ریوی توسط بطن راست یا (2) جریان خون محیطی توسط بطن چپ را فرآهم می کنند. قلب انسان در سمت چپ بدن در ناحیه سینه ای 0 (توراسیک) قرار دارد و به گونه ای قرار گرفته است که راس (apex) آن به سمت چپ و پایین قرار می گیرد. قلب انسان به طور متوسط 70 بار در دقیقه می تپد.(2) 1-2-1- عضله قلبقلب از 3 نوع عضله اصلی تشکیل شده است که شامل عضله دهلیزی , عضله بطنی و فیبرهای عضلانی ویژه تحریکی - هدایتی هستند . عضله قلب مانند عضله اسکلتی مخطط است ولی دوره انقباض عضله قلب خیلی طولانی تر است زیرا پتانسیل عمل در عضله قلب تقریبا در اثر باز شدن 2 نوع کانال بوجود می آید : 1-کانالهای سریع سدیمی (همانند کانال عضله اسکلتی ) 2-کانالهای آهسته کلسیمی یا کانالهای سدیمی – کلسیمی تفاوت اصلی عضله قلبی با عضله اسکلتی مربوط می شود به همین کانالهای نوع دوم و تفاوت اینها با نوع اول این هست که این کانالها آهسته تر باز می شوند و مهمتر اینکه این کانالها به مدت چند دهم ثانیه باز باقی می ماند که در طی این مدت مقدار زیادی از هر دو یون کلسیم و سدیم وارد فیبر عضلانی می شوند و بدین ترتیب دپلاریزاسیون را برای مدت طولانی حفظ می نمایند و موجب ایجاد کفه در پتانسیل عمل می گردند. دومین تفاوت عضله اسکلتی با عضله قلبی که تا حدودی مسئول طولانی شدن پتانسیل عمل و ایجاد کفه در عضله قلبی می شود این است که بلافاصله بعد از شروع پتانسیل عمل نفوذپذیری غشای سلول قلبی به پتاسیم حدود 5 برابر کاهش می یابد در حالی که در عضله اسکلتی این چنین نیست .(2) عضله قلب به عنوان سنسیشیوم عمل می کند, سنسیشیوم یعنی واحد یکپارچه ای متشکل از تعداد زیادی سلول که دیواره سلولی بین آنها وجود ندارد, ولی قلب سنسیشیوم واقعی نیست بلکه از نظر عملکردی مثل سنسیشیوم عمل می کند. بدین سبک که در بین آنها اتصالات منفذدار تشکیل می شود که تقریبا به طور کامل امکان انتشار یون ها را فرآهم می کنند یعنی وقتی که یک محرک به هر قسمتی از عضله قلب اعمال می شود باعث انقباض کل عضله قلبی می شود.(2) سیستم لوله های عرضی (T) سلول های میوکارد, در مبادله مواد بین مویرگ و سلول میوکارد شرکت می کند. همانند عضله اسکلتی وقتی یک پتانسیل عمل از غشای عضله قلب می گذرد, پتانسیل عمل درون فیبر عضله قلب می گذرد, پتانسیل عمل توبولهای T نیز به نوبه خود بر روی غشای توبول های طولی سارکوپلاسمی اثر می کنند و موجب آزاد شدن مقدار زیادی یون کلسیم از شبکه سارکوپلاسمی به درون سارکوپلاسم عضله به صورت آنی می گردد, سپس یونهای کلسیم در عرض چندین میلی ثانیه به درون میوفیبریل ها انتشار می یابند و واکنش های شیمیایی روی هم لغزیدن اکتین و میوزین را کاتالیز می کنند که این عمل موجب انقباض عضله می شود. مدت انقباض عضله قلب چند میلی ثانیه بعد از آغاز پتانسیل عمل شروع می گردد و تا چند میلی ثانیه بعد از پایان پتانسیل عمل ادامه می یابد, به مدت زمان شروع یک ضربان تا شروع ضربان بعدی چرخه قلبی می گویند. چرخه قلبی از یک دوره زمانی استراحت به نام دیاستول که طی آن قلب از خون پر می شود و یک دوره انقباضی به نام سیستول تشکیل می شود که طی سیستول خون با فشار به عروق سیستمیک و ریوی پمپ می شود. 1-3- اندوتلیوم و عضله صاف عروقاندوتلیوم لایه نازکی از سلول هاست که لایه داخلی عروق را پوشانده است. بافت اندوتلیال از نوع بافت اپی تلیومی می باشد که تخصصی تر شده است. سلول های اندوتلیال بین خون موجود در عروق و لایه های میانی (مدیا) و ادوانتیس (Adventitia) عروق خونی قرار گرفته و یک اندام بزرگ و مهم را تشکیل می دهد این سلول ها به تغییرات جریان خون, کشش و مواد مختلف موجود در گردش خون و مدیاتورهای التهابی پاسخ می دهند. این سلولها تنظیم کننده های رشداند و مواد موثر بر عروق ترشح می کنند که مهمترین آنها نیتریک اکساید و اندوتلین می باشند. عضله صاف دیواره عروق خونی یکی از عضلات صاف احشایی است که در تنظیم فشار خون و هیپرتانسیون اهمیت خاصی دارد. انقباض عضلات صاف عمدتا با مکانیسم فسفریلاسیون زنجیره سبک میوزین صورت می گیرد. تون عضلات صاف عروق می تواند تحت تاثیر فعالیت اعصاب اتونوم یا مواد مترشحه از اندوتلیوم عروق افزایش یا کاهش پیدا کند.(3) 1-4- عوامل تعیین کننده فشار خون شریانیدر واقع فشار خون به معنای نیرویی است که بر واحد سطح دیواره رگ وارد می شود و برحسب میلی متر جیوه محاسبه می شود وقتی گفته می شود فشار داخل رگ 100 میلی متر جیوه است, یعنی نیرویی که اعمال می شود می تواند ستون جیوه را 100 میلی متر بر خلاف جهت جاذبه زمین بالا ببرد. فشار شریانی را می توان به صورت فشار متوسط شریانی تعریف کرد که میانگین فشار در طول زمان است, ویا می توان به صورت فشار شریان سیستولی ( فشار حداکثر) ویا فشار دیاستولی ( فشار حداقل ) در سیکل قلبی تعریف کرد. اختلاف فشار بین سیستول و دیاستول را فشار نبض می گویند. عوامل تعیین کننده فشارخون شریانی به 2 دسته عوامل فیزیکی و فیزیولوژی تقسیم می شوند. 2 عامل فیزیکی عبارتند از : حجم مایع ( یعنی حجم خون ) در سیستم شریانی, که توسط حجم ضربه ای تعیین می شود و ویژگی های حجم پذیری سیستم ( کمپلیانس ) و عوامل فیزیولوژیک شامل برون ده قلب ( که برابر است با ضربان قلب * حجم ضربه ای ) و مقاومت محیطی می شود. شکل 1-2 عوامل کنترل کننده فشار خون 1-5- فشار متوسط شریانیفشار متوسط شریانی (MAP ) عبارتست از متوسط فشار در در تک تک لحظات یک دوره زمانی. فشار میانگین معادل با متوسط فشار های سیستولی و دیاستولی نیست, بلکه در حالت استراحت به فشار دیاستولی نزدیک تر است چرا که فاز دیاستولی چرخه قلبی نیز نسبت به فاز سیستولی زمان بیشتری را به خود اختصاص می دهد و تقریبا دو برابر فاز سیستولی است. هنگام فعالیت های ورزشی با توجه به افزایش ضربان قلب, طول فاز دیاستولی کاهش می یابد و MAP به فشار سیستولی نزدیک تر می شود. و MAP تحت تاثیر 2 عامل فیزیکی شامل حجم خون و کمپلیانس شریانی قرار دارد و بر اساس رابطه زیر محاسبه می شود.(1, 34) (فشار دیاستول – فشار سیستول)3/1+ فشار دیاستول = فشار متوسط شریانی 1-6- کنترل قلب بوسیله اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیککارایی پمپ قلب تا حد زیادی تحت تاثیر اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک ( واگ) است . تحریک شدید سمپاتیک در انسان می تواند ضربان قلب را به 180 تا 200 و در جوانان حتی به 250 ضربه در دقیقه برساند. همچنین تحریک سمپاتیک باعث افزایش نیروی انقباضی عضله قلب نیز می شود. فیبرهای عصبی سمپاتیک قلب رابه صورت آهسته و پیوسته تحریک می کنند به گونه ای که میزان پمپ خون بوسیله قلب را حدود 30% نسبت به حالت طبیعی افزایش می دهند. فیبرهای پاراسمپاتیک ( واگ) عمدتا در دهلیزها توزیع می شوند و توزیع چندانی در بطن ها ندارند. قدرت انقباضی قلب در بطن ها تعیین می شود, بنابراین اعصاب واگ در قلب عمدتا ضربان را کاهش می دهند به همراه کاهش خفیف در قدرت انقباضی قلب رادارند. 1-7- سیستم آدرنرژیک در قلب و عروقتحریک اعصاب سمپاتیک قلبی موجب افزایش سرعت ورود یون های سدیم به گره های ضربان ساز شده و سرعت ضربان قلب را افزایش می دهد. آدرنورسپتورهای بتا1 واسطه تحریک قدرت و ضربان قلب هستند. در تنظیم مقاومت محیطی کل و ناحیه ای, سیستم عصبی سمپاتیک موثر است. تون عروق از طریق تنظیم تغییرات در رهاسازی و پخش کاتکول آمین ها از پایانه های عصبی سمپاتیک و مدولاری غده فوق کلیه تنظیم می شود. رسپتورهای بتا1 تمایل بالایی به نورآدرنالین ( نوراپی نفرین ) و آدرنالین (اپی نفرین ) دارند و در قلب به وفور یافت می شوند, و اتصال نور اپی نفرین ترشح شده از پایانه های عصبی سمپاتیک به رسپتورهای بتا1 با افزایش دادن CAMP داخل سلولی, باز شدن کانالهای L ( طولانی ) کلسیمی را تسهیل می کند و جریان کلسیمی و سرعت فاز دپلاریزاسیون ایمپالس را افزایش می دهد. اعصاب سمپاتیک تعداد زیادی رشته های عصبی تنگ کننده عروق و تنها چند رشته گشاد کننده عروق به همراه دارند. انقباض نسبی مداوم عروق خونی به طور طبیعی توسط تون سمپاتیک تنگ کننده عروق را ایجاد می شود که به دلیل سیگنال های مداوم مرکز وازوموتور به اعصاب سمپاتیک می باشد. گیرنده های بتا2 تمایل پایینی برای نورآدرنالین دارند و این گیرنده ها واسطه شل شدن عضلات صاف عروق و عضلات صاف سایر قسمت های بدن هستند. مکانیسم عمل شل شدن عضلات صاف عروق بواسطه این رسپتورها به این شکل است که اتصال اپی نفرین به گیرنده های بتا2 در اندوتلیوم عروق موجب فعال شدن eNOS در سلول های اندوتلیال می شود . نیتریک اکساید تولید می گردد, و این نیتریک اکساید به نوبه خود در سطح عضله صاف باعث افزایش غلضت درون سلولی CAMP و غیر فعال شدن زنجیره سبک میوزین و کاهش فسفریلاسیون زنجیره سبک میوزین شده و در نتیجه باعث شل شدن عضله صاف عروق می گردد. 1-8- سیستم کولینرژیک در قلب و عروقمهمترین اثر سیستم کولینرژیک در سیستم گردش خون تنظیم ضربان قلب است که از طریق رشته های پاراسمپاتیکی موجود در اعصاب واگ اعمال می شود که موجب کاهش قابل توجهی در سرعت ضربان قلب و کاهش قدرت انقباضی فلب می شود. استیل کولین آزاد شده از پایانه های عصبی با واسطه رسپتورهای موسکارینی M2 باعث باز شدن یک دسته از کانالهای پتاسیمی و افزایش خروج پتاسیم و هیپرپلاریزاسیون گره های مولد پتانسیل عمل در قلب می شود. سیستم کولینرژیک در عروق گسترش چندانی ندارد ودر عروق عضلات اسکلتی و عروق کرونر قلبی و عروق غدد درون ریز موجب اثر شل شدگی وابسته به نیتریک اکساید می گردد. 1-9- مکانیسم های کنترل جریان خونI. کنترل کوتاه مدت ( حاد ) تغییر سریع در قطر عروق ( ظرف چند ثانیه تا چند دقیقه )
تغییر در ابعاد فیزیکی و تعداد عروق خونی ( روزها, هفته ها و یا ماهها ) 1-9-1- تنظیم جریان خون1-عوامل موضعی 2-عوامل هورمونی 3-عوامل یونی 4-عوامل عصبی 1-9-2- عوامل موضعیبه موازات افزایش متابولیسم, کاهش میزان جریان خون, کاهش فشار اکسیژن و موادغذایی در بافت, میزان مواد گشاد کننده رگی بیشتر می شود این مواد گشاد کننده عبارتند از : دی اکسید کربن, اسید لاکتیک, آدنوزین, هیستامین یونهای پتاسیم و هیدروژن شکل 1-3 کنترل حاد جریان خون موضعی (اثر اکسیژن) شکل 1-4 کنترل حاد جریان خون موضعی ( اثر متابولیسم ) 1-9-3- عوامل هورمونی و یونی : ( تنظیم همورال )مواد تنگ کننده رگی : نوراپی نفرین و اپی نفرین : 1)تحریک مستقیم عصبی و آزاد شدن از پایانه عصبی سمپاتیک 2)اثر غیر مستقیم از طریق تحریک غدد فوق کلیوی اعصاب سمپاتیک آنژیوتانسیون II : a) تنگ کردن پرقدرت آرتریولهای کوچک b) در حالت طبیعی بر تعدادزیادی از آرتریولهای بدن به طور همزمان اثر می گذارد در نتیجه باعث افزایش مقاومت کل محیطی, افزایش فشار شریانی نهایتا نقش مهمی بر تنظیم فشار شریانی دارد. وازوپرسین : ( هورمون آنتی دیورتیک )
اندوتلین : تنگ کننده رگی قوی در رگهای خونی آسیب دیده در اندوتلیال تمام یا بیشتر رگهایی خونی که آسیب منجر به آ زاد شدن موضعی اندوتلین می شود. 1-9-4- تنگ کننده رگی یونییون کلسیم: ناشی از اثر عمومی کلسیم در تحریک انقباض عضله عضله صاف 1-9-5-گشادکننده های رگی هورمونیبرادی کینین: توسط آنزیم بر اثر له شدن یا التهاب بافت در خون ساخته می شود و سپس از پلاسما یا مایع میان بافتی جدا و پس از تشکیل فقط چند دقیقه باقی می ماند. هیستامین : آزاد شدن از تمام بافت ها در شرایط آسیب بافتی یا التهاب 1-9-6-گشاد کننده های رگی یونی1)یون پتاسیم: قدرت گشاد کنندگی ناشی از توانایی پتاسیم برای مهار انقباض عضله صاف 2)یون منیزیم: گشاد کننده پر قدرت ناشی از ناشی از مهار انقباض عضله صاف 3)یون هیدروژن 1-9-7- عوامل عصبیعوامل عصبی بر روی اعمال عمقی گردش خون تاثیر می گذارد مانند :
1-9-8- سیستم عصبی خود مختارالف ) سیستم عصبی سمپاتیک اعصاب سمپاتیک خود شامل 2 نوع تار می باشد : 1)تارهای آدرنرژیک ( انقباض عروق ) : آزاد کردن نوراپی نفرین به عنوان یک منقبض کننده عروقی 2) تارهای کولینرژیک ( اتساع عروق ) : آزاد کردن استیل کولین ب ) سیستم عصبی پاراسمپاتیک 1-10- تنظیم عصبی فشار خون
1-10-1- افزایش فشار خون عصبی
1-10-2- تون وازوموتوردرجه نسبی از فعالیت انقباضی در بعضی از عروق خونی به صورت دائما, این مرکز وازوموتور در ماده مشبک بصل النخاع و یک سوم تهتانی پل مغزی قرار دارد. 1-10-3- اتساع عروقبیشتر مربوط به کاهش تون وازوموتور و یا افزایش عمل تارهای متسع کننده سمپاتیک یا پاراسمپاتیک است. 1-10-4- مکانیسمهای رفلکسی برای حفظ فشار شریانیالف) سیستم بارورسپتوری که شناخته شده ترین مکانیسم است:
1)دیواره قوس آئورت ( عمل در فشارهای بالاتر از 30 میلی متر جیوه) 2)دیواره شریان کاروتید ( سینوس کاروتید) ( عمل در فشارهای بالاتر از 60 – 50 میلی متر جیوه) مکانیسم عمل بارورسپتورها : بالا رفتن فشار شریانی سبب ایجاد کشش در عروق ودر نتیجه اعمال فشار بر گیرنده ها و ارسال سیگنال به سیستم عصبی و متعاقبا ایجاد و ارسال پاسخ از از سیستم عصبی به سیستم گردش خون و نتیجه نهایی باعث ایجاد برادی کینین و رگ گشایی و کاهش فشار خون می شود. ب ) گیرنده های شیمیایی – کاروتیدی : حساسیت نسبت به فقدان اکسیژن, زیادی دی اکسید کربن و یون هیدروژن 1-11- داروهای مقلد سمپاتیداروهای مقلد سمپاتیک داروهایی هستند که تزریق آنها اثرات شبیه سمپاتیک را در بدن ایجاد می کنند که در سیستم قلب و عروق موجب افزایش ضربان و قدرت انقباضی قلب و ا گیرنده های آلفا 1 را تحریک می کنند و متیل نورآدرنالین که گیرنده های الفا1 و الفا 2افزایش فشار خون می گردند. برخی از داروها به صورت اختصاصی گیرنده های الفا را تحریک می کنند مانند فنیل افرین که تنه را تحریک می کنند و دارویی مثل ایزوپرنالین فقط گیرنده های بتا را تحریک می کنند. 1-11-1- داروهای مهارکننده گیرنده های الفا و بتاداروهای مهارکننده گیرنده های آلفای سمپاتیک شامل فنوکسی بنزامین و فنتولامین می‌باشند. گیرنده های بتای سمپاتیک را می توان توسط پروپرانولول مهار کرد. 1-12- داروهای مقلد پاراسمپاتیکدو داروی مقلد پاراسمپاتیک که به طور شایع استفاده می شوند پیلوکارپین و متاکولین می باشند که مستقیما روی گیرنده های موسکارینی کولینرژیک عمل می کنند. واستیل کولین تزریقی دقیقا همان اثراتی ایجاد نمی کند که تحریک پاراسمپاتیک در بدن ایجاد می کنند, زیرا بخش اعظم آن قبل از رسیدن به همه رسپتورها بوسیله کولین استراز موجود در خون ومایعات بدن تخریب می شود. 1-13- داروهای مهار کننده رسپتورهای موسکارینیآتروپین و داروهای مشابه آن مانند هوماتروپین , عمل استیل کولین را در اندامهای هدف کولینرژیک از نوع موسکارینی مهار می کنند. [1]- anti-inflammatory [2]- anti-angiogenic [3]- glomerulosclerosis [4]- flavonoids [5]- anti-depressant [6]- antraquinone |
دانلود کاملترین پکیج آموزش نرم افزار حسابداری پارمیس "فیلم + پاورپوینت"
 دانلود کاملترین پکیج آموزش نرم افزار حسابداری پارمیس "فیلم + پاورپوینت"محتوای فیلم های آموزشی نرم افزار پارمیس پلاس تعداد ویدئو ها : 20 فایل نوع فایل : MP4 قابل پخش در موبایل،کامپیوتر و سایر دستگاه ها نمونه ای از فیلم آموزشی
محتوای فایل های ویدئویی تعداد ویدئوها : 20 نوع فایل : MP4 قابل پخش در موبایل،تبلت،کامپیوتر و... فیلم آموزش حسابداری پارمیس- گام اول فیلم آموزش حسابداری پارمیس-معرفی اشخاص و شرکتها فیلم آموزش حسابداری پارمیس- معرفی کالا و خدمات فیلم آموزش حسابداری پارمیس- وصول اسناد پرداختنی فیلم آموزش حسابداری پارمیس-انتقال موجودی کالا فیلم آموزش حسابداری پارمیس-تعریف اشخاص فیلم آموزش حسابداری پارمیس-تعریف بانکها و حسابهای بانک فیلم آموزش حسابداری پارمیس- افتتاحیه-انتقال اسناد پرداختنی فیلم آموزش حسابداری پارمیس- افتتاحیه-انتقال اسناد دریافتنی فیلم آموزش حسابداری پارمیس- افتتاحیه-انتقال مانده حسابها فیلم آموزش حسابداری پارمیس- بانکها و حسابهای بانکی فیلم آموزش حسابداری پارمیس- ثبت اسناد و چک های برگشتی فیلم آموزش حسابداری پارمیس- صدور فاکتور خرید فیلم آموزش حسابداری پارمیس- صدور فاکتور فروش فیلم آموزش حسابداری پارمیس- صندوق ها فیلم آموزش حسابداری پارمیس- فیش صندوق-پرداخت فیلم آموزش حسابداری پارمیس- فیش صندوق-دریافت فیلم آموزش حسابداری پارمیس- فیش واگذاری چک به بانک فیلم آموزش حسابداری پارمیس- فیش وصولی چک های نزد بانک فیلم آموزش حسابداری پارمیس - فیلم آموزشی بستن حسابها *********************************************** محتوای فایل پاورپوینت تعداد اسلایدها : 47 نوع فایل :Powerpoint معرفی نرم افزار پارمیس گام اول: پشتیبان گیری گام دوم:کنترل مانده حساب مشتریان گام سوم:کنترل مانده حساب بانک ها گام چهارم:کنترل مانده صندوق ها گام پنجم:کنترل اسناد دریافتی گام ششم:کنترل اسناد پرداختی گام هفتم:کنترل موجودی ریالی و تعدادی کالاها گام هشتم:کنترل حساب ها گام نهم:کنترل صورت سود و زیان و بهای تمام شده گام دهم:بستن حساب ها گام یازدهم:ایجاد سال مالی جدید
|
پراکنش مکانی و زمانی گاماروس در سواحل استان مازندران بابلسر و فریدون کنار
 پراکنش مکانی و زمانی گاماروس در سواحل استان مازندران بابلسر و فریدون کنارچکیده: به منظور بررسی تغییرات فصلی پراکنش و تنوع گاماروسها به تفکیک جنسیت در سواحل ، نمونه برداری بصورت فصلی در ده ایستگاه (از بابلسر تا فریدون کنار) به مدت یکسال ازمرداد 1392 لغایت اردیبهشت 1393 با کوادرات 50×50 سانتیمتر بصورت تصادفی و برداشت کامل تمامی نمونه ها در طول سواحل شنی انجام گرفت. در مطالعات صورت گرفته فقط گونه Pontogammarus maeoticus مشاهده شد. میانگین طول در نمونه های نابالغ و جنسهای نر و ماده بترتیب 1/4، 5/8 و 3/8 میلیمتر و وزن بترتیب 0068/0، 0303/0 و 0282/0 گرم برآورد شد، نرها دارای طول و وزن بیشتری از ماده هستند، حداکثر طول نر و ماده در این گونه 14 میلیمتربدست آمد از مجموع 1906 نمونه شمارش شده در آزمایشگاه 673 (30/35 %) نر ، 873 (80/45%) ماده ، 360 (9/18%) نابالغ بدست آمد. نسبت جنسی (نر/ ماده ) در فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب( 63/) ،(93/) ،(21/1) و(70/) بود. بیشترین نسبت جنسی با 21/1 در فصل پاییز (آبان) و کمترین نسبت جنسی با 63/ در فصل بهار(ادیبهشت) مشاهده شد همچنین این نسبت جنسی با اختلاف کم به نفع ماده ها می باشد . کلمات کلیدی: دریای مازندران،پراکنش فصلی،گاماروس،Pontogammarus maeoticus فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول: مقدمه و کلیات1 1-1 مقدمه2 1-2 بررسی برخی از فاکتورهای محیطی دریای خزر3 1-2-1 تغییرات دما در دریای خزر3 1-2-2 تغییرات شوری دریای خزر3 1-2-3 دریای خرز از نظر اکسیژن 3 1-3 ناجور پایان 3 1-3-1 مشخصات ناجور پایان6 1-3-2 اندازه ناجور پایان7 1-3-3 رنگ در ناجور پایان 7 1-3-4 تولید مثل ناجورپایان 8 1-3-5 حرکت ناجور پایان 10 1-3-6 تغذیه ناجور پایان 10 1-4 کلید شناسایی 11 1-4-1 کلید شناسایی جنس11 1-4-2 کلید شناسایی زیر جنس 11 1-4-3 کلید شناسایی گونه12 1-5 مروری بر پژوهش های انجام شده12 1-5-1 پژوهش های صورت گرفته در ایران12 1-5-2 پژوهش های صورت گرفته در دیگر کشور ها13 1-9 فرضیه های پژوهش15 1-10 اهداف پژوهش15 فصل دوم: مواد و روش ها16 2-1 نمونه برداری......................................... 17 2-2 روش نمونه برداری .................................... 18 2-3 مطالعات صورت گرفته .................................. 19 2-3-1 روش شناسایی گونه................................... 19 2-3-2 روش اندازه گیری طول گاماروس ها .................... 20 2-3-3 روش اندازه گیری وزن ............................... 20 2-3-4 روش تشخیص جنسیت گونه ها ........................... 21 2-3-5 روش شمارش تعداد تخم ها و نوزادان گاماروس .......... 26 فصل سوم نتایج............................................ 28 نتایج حاصل از ایستگاه های مختلف ......................... 30 3-1 ایستگاه شماره 1 ( ساحل دانشگاه)...................... 30 3-2 ایستگاه شماره 2 ( ساحل سنگی)......................... 32 3-3 ایستگاه شماره 3 ( پارکینگ 1)......................... 34 3-4 ایستگاه شماره 4 ( پارکینگ 3)......................... 36 3-5 ایستگاه شماره 5( پارکینگ 5).......................... 38 3-6 ایستگاه شماره 6( پارکینگ 6) ......................... 40 3-7 ایستگاه شماره 7 ( شازده رودخانه)..................... 42 3-8 ایستگاه شماره 8 (دریاکنار)........................... 44 3-9 ایستگاه شماره 9 ( خزرشهر)............................ 46 3-10 ایستگاه شماره 10( پارک لاله)......................... 48 3-11 فراوانی گاماروس در ماه ها و ایستگاه های مختلف .................................................................................................. 48 3-12 طول و وزن گاماروس ................................................................................................................................................. 52 3-13 رابطه بین طول و وزن گاماروس ................................................................................................................................. 54 3-14 توزیع فراوانی گاماروس های جفت شده در ایستگاها و ماه های مختلف سال......................................................... 55 3-15 هم آوری (تعداد تخم) گاماروس در ایستگاه ها و ماه های مختلف 57 3-16 توزیع فراوانی نسبت جنسی گاماروس در ایستگاه ها و ماه های مختلف ......................................................... 59 3-17 توزیع فراوانی نسبی گاماروس های بالغ و نابالغ در ایستگاه ها و ماه های مختلف................................................ 60 3-18 پارامترهای محیطی و همسبتگی آنها با فراوانی گاماروس . 61 فصل چهارم بحث و نتیجه گیری............................... 64 4-1 بحث ................................................. 65 4-2 نتیجه گیری نهایی .................................... 69 4-3 پیشنهادات............................................ 69 منابع و مآخذ ............................................ 71 منابع فارسی.............................................. 71 منابع انگلیسی............................................ 73 ضمائم.................................................... 77 Abstract................................................... 78 فهرست شکل ها عنوان صفحه شکل1-3-1Maera danaea......................................... 5 شکل1-3-2Echinogammarus apfelbecki................................ 5 شکل1-3-3 نمای جا نبی یک ناجور پا قسمت بالا،به همراه قطعات پاهای سینه ای قسمت پایین6 شکل1-3-4 نمای جانبی یک ناجور پا........................... 6 شکل1-3-4-1 نمای جانبی از یک جفت Hyalella azteca .............. 9 شکل1-3-4-2 نمای جانبی از نزدیکی یک جفت Melita nitida........... 9 شکل1-3-4-3 نمای جانبی از نزدیکی یک جفت ازGammarus sp........ 9 شکل2-1-1 نمایی از ده ایستگاه نمونه برداری گاماروسها در سواحل (از بابلسرتا فریدون کنار)............................................. 17 شکل2-2-1 کوادرات ، بیلچه، الک با چشمه یک میلیمتر......... 18 شکل2-2-2 اندازه گیری دمای ماسه با دماسنج جیوه ای......... 18 شکل2-2-3 اندازه گیری دمای آب ............................ 18 شکل2-2-4 اندازه گیری دمای هوا ........................... 18 شکل2-2-5 نمونه های گرفته شده از ساحل..................... 19 شکل2-2-6 وسایل برای نگه داشتن نمونه ها و خارج کردن تخم ها 19 شکل2-2-7 نمایی از استریو میکروسکوپ ................... 19 شکل2-3-1 اندازه گیری نمونه ها توسط خط کش................. 20 شکل2-3-2 وزن کردن نمونه ها با ترازوی دیجیتال 001/0....... 21 شکل 2-3-4-1 وجود فرو رفتگی بین بندهای 5 و 6 از نمای کناری 21 شکل 2-3-4-2 وجود فرو رفتگی بین بندهای 5 و 6 از نمای بالا . 21 شکل 2-3-4-3 ماده پونتو گاماروس مائوتیکوس به همرا پنج تخم آن22 شکل 2-3-4-4 لارو پونتو گاماروس مائوتیکوس.................. 22 شکل 2-3-4-5 ویژگیهای تاکسونومیکگاماروس ماده.............. 23 شکل 2-3-4-6 ویژگیهای تاکسونومیک گاماروس نر.............. 25 شکل 2-3-4-7 پونتو گاماروس مائو تیکوس و تورم قسمت سینه ای آن25 شکل 2-3-5-1 تصویری از کیسه تخمی به همراه تخم های آن .... 26 شکل 2-3-5-2 وسایل برای نگه داشتن نمونه ها و خارج کردن تخم ها26 شکل 3-11-1 توزیع مکانی (ایستگاهی) و زمانی تعداد گاماروس های شمارش شده......................................................... 50 شکل 3-11-2 توزیع فراوانی نسبی (درصد) گاماروس های شمارش شده در ایستگاه های مختلف ................................... 51 شکل 3-11-3 توزیع فراوانی نسبی (درصد) گاماروس های شمارش شده در ماه های مختلف .......................................... 51 شکل 3-13-1 رابطه بین طول و وزن گاماروس در سواحل استان مازندران54 شکل 3-13-2 رابطه بین طول و وزن گاماروس در جنس نر در سواحل استان مازندران................................................. 54 شکل 3-13-3 رابطه بین طول و وزن گاماروس در جنس ماده در سواحل استان مازندران................................................. 55 شکل 3-14-1 توزیع فراوانی نسبت گاماروس های جفت شده ....... 56 شکل 3-14-2 توزیع فراوانی نسبت گاماروس های جفت شده به تعداد کل56 شکل 3-15-1 میانگین هم آوری (تعداد تخم) گاماروس در ایستگاه های مختلف از بابلسر تا فریدونکنار.................................. 57 شکل 3-15-2 میانگین همآوری (تعداد تخم) گاماروس در ماه های مختلف از بابلسر تا فریدون کنار.................................... 58 شکل 3-15-3 رابطه بین طول گاماروس و میانگین تعداد در کلاسه های طولی مختلف.................................................... 58 شکل 3-16-1 توزیع فراوانی نر ، ماده ، در ایستگاه های مختلف از بابلسر تا فریدون کنار........................................... 59 شکل 3-16-2 توزیع فراوانی نر ، ماده ، در ماه های مختلف از بابلسر تا فریدون کنار.............................................. 59 شکل 3-17-1 توزیع فراوانی نسبی گاماروسهای بالغ و نابالغ در ایستگاه های مختلف از بابلسر تا فریدون کنار........................... 60 شکل 3-17-2 توزیع فراوانی بالغ ونابالغ در ماه های مختلف از بابلسر تا فریدون کنار.............................................. 61 شکل 3-18-1 میانگین (± انحراف معیار) دمای آب و هوا و ماسه در ماه های مختلف.................................................... 62 شکل 3-18-2 میانگین (± انحراف معیار) تغییرات pH ودانسیته در ماه های مختلف.................................................... 63 فهرست جدول ها عنوان صفحه جدول 2-1-1 مختصات جغرافیایی ایستگاه های نمونه برداری شده. 17 جدول3-1 ایستگاه شماره 1 ( ساحل دانشگاه).................. 31 جدول3-2 ایستگاه شماره 2 ( ساحل سنگی)..................... 33 جدول 3-3 ایستگاه شماره 3 ( پارکینگ 1).................... 35 جدول 3-4 ایستگاه شماره 4 ( پارکینگ 3).................... 37 جدول 3-5 ایستگاه شماره 5( پارکینگ 5)..................... 39 جدول 3-6 ایستگاه شماره 6( پارکینگ 6)..................... 41 جدول 3-7 ایستگاه شماره 7( شازده رودخانه)................. 43 جدول 3-8 ایستگاه شماره 8( دریاکنار)...................... 45 جدول 3-9 ایستگاه شماره 9( خزرشهر)........................ 47 جدول 3-10 ایستگاه شماره 10( پارک لاله).................... 49 جدول 3-12-1 میانگین طول و وزن در جنسیت های مختلف گاماروس در سواحل استان ............................................... 52 جدول 3-12-2 میانگین طول و وزن گاماروس در ماه های مختلف در سواحل استان مازندران........................................... 53 جدول 3-16 مقایسه نسبتهای فراوانی جنسهای نر و ماده گاماروس در سواحل استان مازندران .......................................... 60 جدول 3-18 همبستگی بین فراوانی گاماروس و پارامترهای محیطی. 62 فصل اوّل مقدمه 1-1 مقدمه : دریای خزر یکی از پهنه های آبی بسته جهان به خاطر اهمیت اقتصادی و سیاسی جزءمناطقی است که برای کشورهای ساحلی اطراف آن بسیار با اهمیت است. در گذشته به نامهایی مانند خاواینسکی، دریای هیرکانیان، دریای جرجان (گرگان)، بحر مازندران بحر آبسکون و بحر قانیا خوانده می شد. این دریا دارای سه ناحیه شمالی، میانی، و جنوبی است. که مساحت هر ناحیه به ترتیب عبارتند 91942، 137812 و 118640 کیلومتر مربع است(13). کشورهای روسیه، ترکمنستان، قزاقستان، ایران و جمهوری آذربایجان در حاشیه دریای خزر قراردارند. بیشترین عرض دریای خزر554 کیلومتر و کمترین عرض آن حدود 302 کیلومتر است. طول خطوط ساحلی دریای خزر در قسمت ایرانی حدود 992 کیلومتر است(15). ناحیه خزر جنوبی دارای مساحت حدود 118640 کیلومتر مربع، متوسط حجم آب آن 48300 کیلومتر مکعب، در بر گیرنده 64 % حجم آب خزر است. حداکثر عمق ناحیه جنوبی 1025 متر و متوسط عمق آن 300 متر است. میزان شوری خزرجنوبی 13-10 ppt (آب لب شور)، است. تولید اولیه 41 mil. tons organic carbon/year است. طول خط ساحلی با احتساب جزایر 7000 کیلومتر، بدون احتساب جزایر 5580 کیلومتر است، که ایران 725کیلومتر، آذربایجان 600 کیلومتر، روسیه 755 کیلومتر، قزاقستان 2300کیلومتر ، ترکمنستان 1200کیلو متر است(15). سواحل دریای خزر از نظر ژئو مور فولوژیکی به سواحل شمالی، سواحل شرقی، سواحل غربی و سواحل جنوبی تقسیم میشود. سواحل ایران در قسمت جنوبی دریای خزر قرار دارد که حدود 700کیلومتر را شامل می شود. سواحل ایران را از نظر دانه بندی رسوب، می توان به سه دسته ماسه ای (سواحل گیلان و شرق مازندران) قلوه سنگی (غرب مازندران) و سیلتی – رسی (گلستان) تقسیم بندی کرد اما سواحل جنوبی دریای خزر بیشتر از نوع گلی و ماسه ای است که این حالت باعث میشود بستر حالت سست داشته باشد بنابر این فراوانی و تنوع گونه ای را کاهش می دهد(46). ساحل جنوبی دارای خطوط ساحلی نسبتا مستقیمی است، که بریدگی کمی دارد، دلیل وجود بریدگی کم در سواحل جنوبی خزر، عمق زیاد دریا در این بخش می باشد. حاشیه ساحل در جنوب دریا، از رسوباتی که رودها آن را ایجاد نموده اند و نیز از تپه های ماسه ای تشکیل شده است. ساحل دریا در منطقه مازندران، رسوبی است و از خلیج گرگان به سمت غرب، جلگه ساحلی عریض می شود، به طوری که در شهرستانهای آمل و بابل به حداکثر عرض خود می رسد. 1-2 بررسی برخی از فاکتور های محیطی دریای خزر: 1-2-1 تغییرات دما در دریای خزر: تغییرات دما در بین مناطق شمالی و جنوبی دریای خزر حدود 10درجه سانتیگراد است. بنابر این در زمستان در مناطق شمالی آب یخ می بندد اما در مناطق جنوبی دما حدود 9 درجه سانتیگراد است این اختلاف به علت تفاوت در عرض های جغرافیایی است که پایین ترین حد جنوبی آن عرض جغرافیایی 36درجه و 33دقیقه شمالی و بالاترین حد شمالی آن عرض جغرافیایی 47درجه و 7دقیقه شمالی است(13). 1-2-2 تغییرات شوری دریای خزر: تغییرات شوری تحت تاثیر آب رودخانه ها و عرض های جغرافیایی مختلف است که باعث تغییر درجه حرارت شده و مقدار شوری این دریا را تغییر می دهد. تغییرات شوری آب دریای خزر در قسمت شمالی بیشتر و درقسمت میانی و جنوبی نوسانات کمتری دارد. متوسط شوری کل آب دریای خزر حدود 13 قسمت در هزار و آب آن لب شور است(13). 1-2-3 دریای خزر از نظر اکسیژن : تاعمق 1000متری، در قسمت جنوبی، دریای خزر دارای اکسیژن است. و در زمستان آب از اکسیژن اشباع می شود زیرا در فصل زمستان فیتو پلانکتون ها همچنان به فعالیت خود ادامه می دهند. در فصل تابستان به علت فر آیندهای اکسیدی میزان اکسیژن کم می شود، اما چون پدیده ترمو کلاین بیشتر مواقع اتفاق می افتد، میزان اکسیژن دوباره افزایش می یابد، بنابر این قسمت جنوبی دریای خزر محیط مناسبی برای پلانکتون ها و جانداران دریایی است(13). 1-3 ناجور پایان: ناجور پایان گروهی ازسخت پوستان آبزی، به دلایل زیر در این پژوهش به عنوان الگو قرار گرفتند: 1- راحت بودن دسترسی به آنها 2- نقش آنها در غذای ماهی ها 3- نقش آنها به عنوان شاخص آلودگی آب 4- میزبان حد واسط برای انگلهای بسیاری از ماهی ها، پرندگان، و دوزیستان جنس گاماروس به عنوان اعضای غالب دراکوسیستمهای آب شیرین، لب شور و دریایی محسوب می شود و نقش کلیدی درساختار و عملکرد جوامع آبزی دارد. همچنین گاماروسها به عنوان یک عضو انتقال کربن در زنجیره موادغذایی محسوب میشوند. در سواحل ایران گونه ی Pontogammarus maeoticus به عنوان گونه غالب دریا خزر است. در دریای خزر، 9 راسته ازسخت پوستان شناخته شده است، که شامل 5 خانواده و 16 جنس می باشند این 16 جنس نقش مهمی در زنجیره غذایی تاسماهیان، شاه‌ماهى، ماهى، قزل‌الا و بسیاری از پرندگان مختلف ازجمله فلامینگو و پاشله دارد(30). نام Amphipodaاز دو کلمه ) amph ازواژه یونانی amphi=amphisبه معنای دوتا، دوجور، جدا) و کلمه pod (از واژه یونانی podos یا pous به معنی پا) تشکیل شده است و به معنی پاهای دو جور یا متفاوت است (37). از تیره های بزرگ راسته دو جور پایان می توان سخت پوستان تیره گاماریده را نام برد، گاماریده ها جزء زیر راسته سخت پوستان عالی هستند و از مواد آلی و اجساد موجودات زنده تغذیه می کنند بنابراین می توانند نقش موثری در پاکیزگی محیط زیست داشته باشند این موجودات می توانند غذای موجودات آبزی نیزباشند، بیشتر آنها در دریا ها و اقیانوسها و تعداد کمی نیز در آبهای شیرین زندگی می کنند (1). ناجور پایان دارای پراکندگی گستر ده ای در دنیا هستند تا به حال حدود 4300 گونه از آنها را در قسمت های مختلف دنیا شناسایی کرده اند. پراکندگی زیادی در نواحی ساحلی و بخش های عمیق دریاها و اقیانوسها و حتی آبهای شیرین نهر ها و رودخانه ها و دریاچه ها دارند. در رودخانه های سواحل جنوبی ایران در مناطقی که آب زلال و شفاف باشد بطور گسترده وجود دارند(1). ناجور پایان نقش قابل توجهی دراکوسیستمهای آب شیرین ودیگر اکوسیستمهای آبی داخلی دارند وحساسیت زیادی نسبت به تخریب محیط زیست ازخودنشان می دهند(26). تعدادی از گونه های ناجور پایان بعنوان شاخصی برای آلودگی آب بحساب می آیند زیرا نسبت به آلودگیهای نفتی، و تجمع فلزات سنگین، حساسیت بالایی از خود نشان می دهند (16). ویژگی هایی مانند ارزش غذایی بالای آنها که دارای بیش از 40 درصد پروتئین هستند، سرعت سریع تولید مثل، پراکندگی گسترده در آبهای ایران، دارا بودن موادی مانند: ویتامین ها، آنزیم ها و مواد معدنی مختلف مانند: منیزیم و کلسیم، رنگدانه کاروتنوئیدی، اندازه مناسب برای تغذیه ماهیها و حضور همیشگی آنها در محیط های آبی باعث شده است که گاماریده ها در پرورش ماهی از اهمیت ویژه ای بر خوردار باشند (14). جنس گاماروس در مراحل اولیه رشد آبزیان نقش مهمی دارد زیرا دارای منابع پروتئینی و رنگدانه های کاروتنوئیدی است.گاو ماهیان از گاماروس ها تغذیه می کنند و چون فیل ماهی نیز از گاوماهی تغذیه می کند تغییر در میزان زیست توده گاماروس می تواند تغییرات عمده ای در جمعیت گاو ماهی و فیل ماهی های دریای خزر ایجاد کند(27). بعضی از ناجورپایان مانند اعضای خانواده Caprelidea دارای بدنی باریک و اسکلتی با شکمی تحلیل رفته هستند که به کمک پاهای گیره مانند خود می توانند از گیاهان آبزی بالا روند، گروه دیگری از ناجورپایان در داخل زیستگاه تونل مانند هستند و با اتصال شاخکهای خود به بستر و منقبض کردن مفاصل موجود در شاخک های خود می توانند به جلو حرکت کنند(21). ناجور پایان از نظر شکل بدنی دو حالت دارند، حالت دراز و کشیده (شکل1-3-1)، حالت فشرده ودارای حرکت سریع(شکل1-3-2). شکل 1-3-1 Maera danaea شکل1-3-2 Echinogammarus apfelbecki دوجورپایان دارای اهمیت اقتصادی واکولوژیکی هستند و از نظر فیزیو لوژیکی و اکولوژیکی تفاوت زیادی بین گونه های آنها وجود دارد بنابراین اولین مرحله در تکثیر این جانوران شناختن گونه های آن هاست .همچنین دو جور پایان می توانند میزبان حد واسط بعضی از انگل ها باشند بنابر این برای کنترل انگل ها، شناسایی دو جور پایان دارای اهمیت است. تا به حال تعداد 11 گونه از دو جور پایان در دریای خزر گزارش شده است(2). شکل1-3-3 نمای جا نبی یک ناجور پا قسمت بالا،به همراه قطعات پاهای سینه ای قسمت پایین شکل1-3-4 نمای جانبی یک ناجور 1-3-1 مشخصات ناجور پایان : بدن از سه قسمت سر،سینه، شکم ساخته شده است. سر نسبتا کوتاه است(34). سینه دارای 7 بند و شکم از 6 بند ساخته شده است و انتهای شکم به تلسون ختم می شود. در قسمت سر آنتن های I وII، ماندیبول ها، و ماکسیل های I وII و یک جفت چشم مرکب قرار دارد. آنتنI سه بندی و دارای یک شاخه فرعی است که چندین بند دارد ودر بعضی از خانواده ها دیده نمی شود(Corphilidae). آنتن دوم پنج بندی است .هفت جفت پای سینه ای دارند(شکل های 1-3-3 و 1-3-4). هر کدام از پاهای سینه ای، خود از 7 قطعه که بترتیب شامل Coxale plate،Basis ،Ischium ، Merus، Carpus، Propodus،Dactylus تشکیل شده است. بند ششم در بعضی از ناجور پایان پهن شده و گلابی شکل است، بند هفتم ناخن می تواند روی بند ششم مانند تیغه چاقو خم شود(شکل1-3-4). به بند اول پاهای سینه ای 3 و 4 و 5 آبششهای برگ مانند متصل شده اند. در مادهای بالغ تخمدانها تشکیل کیسه تخم[1] را میدهد که هم تخم و هم نوزاد درون آن جای می گیرد(3). آبششها در دوجورپایان می توانند بصورت ساده، و یا پیشرفته که دارای پیچ خوردگی، بصورت لبه دار با زائده داخلی باشند. طرز قرار گرفتن آبشش ها و صفحات نگهدارنده تخم در گروه ها و گونه های مختلف متفاوت است(52). بررسی هایی که در مورد آبشش های گرو ههای مختلف دو جور پایان، از جمله دو جور پایان آب شیرین انجام گرفته نشان می دهد که این آبششها بیشتر نقش تنظیم اسمزی [2] دارند تا نقش تنفسی(23). دوجورپایان دارای پاهای شکمی[3] و پاهای دمی[4] می باشند. روی بندهای جلویی شکمی سه جفت پاهای شنا[5] قرار می گیرد که برای تهویه وشنا تناسب یافته اند دوشاخه ای و دارای تارچه هستند و با حرکت خود باعث بهبود جریان تنفسی در اطراف آبششها می شوند. به سه بند شکمی انتهایی پاهای پرشی5متصل است که در انواع آبزی سوزنی شکل است متمایل به عقب قرار می گیرد ودرجهش جانور، حفر کردن یا شنا کردن کاربرد دارد(21). درپای شکمی سوم تناسب طولی بین شاخه داخلی[6] و شاخه خارجی[7] و دارا بودن تاژک و خار در شاخه خارجی[8] می تواند در طبقه بندی جاندار نقش داشته باشد(3). تلسون در قسمت انتهایی آخرین بند شکمی قرار دارد که بصورت آزاد و دو قسمتی است و از لحاظ شکل متنوع می باشد و در طبقه بندی جاندار دارای اهمیت است(21) (شکل1-3-4). 1-3-2 اندازه ناجور پایان: طول بیشتر ناجور پایان بین 5 تا 15 میلیمتر است اما در Alicella gigantea که دریازی است طول آن به 14سانتیمتر می رسد اما بیشتر گونه ها کمتر از یک سانتیمتر طول دارند(21).
1-3-3 رنگ ناجور پایان : رنگ ناجور پایان درخشنده و براق است اما در حالتهایی که درون مواد شیمیایی قرار می گیرند به صورت سفید، خاکستری و یا کرم رنگ در می آید. رنگ بعضی از گونه ها مانند Heyalella azteca قهوه ای روشن یا سبز رنگ است. بعضی از گونه ها به رنگ آبی، قرمز یا قهوه ای تیره هستند(32). رنگ ناجور پایان زیر زمینی سفید، کرم، خاکستری وشفاف است(49). 1-3-4 تولید مثل ناجورپایان: ناجورپایان جدا جنس ها هستند، بصورت نر و ماده و لقاح داخلی است. جفت شدن ناجور پایان با استفاده از Gonadopodانجام می گیرد ماده ها تخم ها را حمل می کنند و آنها را در زیر شکم خود توسط کوکسال پلیت ها نگهداری می کنند(21). ماده های بالغ دارای کیسه نگهداری تخم و نرهای بالغ دارای اندام تولید مثلی خارجی هستند. هنگام لقاح اسپرم از طریق اندام تولید مثلی نر وارد کیسه تخمی ماده می شود و با تخمک لقاح پیدا می کند(14). ناجور پایان بعداز خروج از کیسه تخمی شبیه والدین هستند در اندازه کوچک و با کار کرد کامل دارند(25). بنابراین ناجور پایان فاقد دوره لاروی یا زندگی آزاد هستند(37). در ناجور پایان قبل از جفت گیری مرحله ای بنام پیش جفت گیری[9] وجود دارد که در جنسها و گونه های مختلف تفاوت دارد(49). در ادرار جنس ماده نوعی ماده شیمیایی وجود دارد که باعث جذب نرها به سمت ماده ها می شود و در مرحله پیش جفت گیری ماده هیچ مقاومتی از خود نشان نمی دهد که بعد از این مرحله، مرحله جفت گیری آغاز می شود که ماده از نر موقتا جدا می شود تا آخرین پوست اندازی خود را انجام دهد و اووسیت ها نیز به تکامل برسند، دوباره نر و ماده به هم می رسند و جفت گیری را انجام می دهند مرحله جفت گیری در جنس های مختلف با هم تفاوت دارد(شکل های 1-4-4-1، 1-4-4-2، 1-4-4-3) در جنس Gammarus نر، ماده را به کمک گناتوپود های خود می گیرد و شکم خود را خم می کند تا پنیس به کیسه تخمی برسد و انتقال اسپرم صورت گیرد و در بعضی دیگراز جنس ها این انتقال بصورت شکم به شکم انجام می گیرد(24). در بعضی از گاماریده ها مانند Gammarus duebeni اندازه های نر و ماده در مرحله پیش جفت گیری و جفت گیری دارای اهمیت است و نرهای بزرگتر با ماده های بزرگتر و بالعکس جفت می شوند بنابراین فشارهای مکانیکی و وزن ماده ها به عنوان محدودیتی برای جفت گیری است که باعث می شود ماده های بزرگ شانس کمتری برای جفت گیری داشته باشند(33). حالتهای مختلف جفت گیری در چند گونه ازگاماریده : شکل 1-3-4-1 نمای جانبی از یک جفت Hyalella aztecaکه گاماروس نر در بالا قرار گرفته و گناتو پودهای(gnathopods) کوچک خود را به بخش دوم کوکسال coxal)) ماده متصل کرده است در حالی که گناتوپود بزرگتر نر بصورت آزاد قرار گرفته است (33). شکل 1-3-4-2 نمای جانبی از نزدیکی یک جفت Melita nitidaکه گاماروس، نر در بالا قرار گرفته و گناتو پودهای(gnathopods) کوچک خود را به بخش ششم کوکسال coxal)) ماده متصل کرده است در حالی که گناتوپود بزرگتر نر بصورت آزاد قرار گرفته است(33). شکل 1-3-4-3 نمای جانبی از نزدیکی یک جفت از Gammarus sp که گاماروس نر با استفاده از گناتو پودهای (gnathopods) کوچک خود در حال گرفتن قسمت جلویی گاماروس ماده است در حالی که گناتوپود بزرگتر نر بصورت آزاد قرار گرفته است(33). 1-3-5 حرکت ناجور پایان: ناجور پایان از نور گریزان هستند و فتوتروپیسم منفی دارند بنابراین بیشتر شب فعال هستند از پاهای سینه ای برای حرکت کردن و هل دادن جانور به سمت جلو استفاده می شود پای دمی و گناتوپودها نیز در هل دادن و کشیده شدن جانور دخالت دارند باز و بسته کردن کل تنه نیز در حرکت جانور موثر است. دو جور پایان وقتی شکم به سمت پایین قرار می گیرد، حرکت می کنند پاهای دمی نیروی ضربه زدن به جلو را فراهم می کند و پاهای شکمی نیز به این عمل کمک می کنند. Caprelideaبرای حرکت مواد بستر را با گناتوپود های خود می گیرند و بدن خود را منقبض می کنند، مرحله بعد مواد بستر را با پاهای سینه ای عقبی خود می گیرند، گناتوپود ها را آزاد و بعد بدن را منبسط می کنند(52). 1-3-6 تغذیه ناجور پایان: غذای گاماریدها شامل جلبک ها، مواد پوسیده گیاهان و بی مهرگان آبزی است که می تواند غلظت بالایی از کاروتنویید را ایجاد کند. کاروتنوییدها توسط تعدادی ازگیاهان وبرخی ازمیکروارگانیسم هاساخته می شود و جانوران با مصرف گیاهان و میکروارگانیسم ها،کاروتنوئید مورد نیاز خود را بدست می آورند(9). ناجورپایان از نظر تغذیه مواد جانوری، گیاهی، را مصرف می کنند و کمتر دیده می شود که به جانوران زنده حمله کنند اما جانورانی که تازه از بین رفته باشند را خیلی سریع می خورند توده غذایی را به کمک گناتوپودها و پاهای سینه ای جلویی می گیرند و بدون اینکه آنرا تکه تکه کنند مستقیما می جوند( 49 ) بعضی دیگر از دو جور پایان از دانه های خاشاک کف[10] تغذیه می کنند به صورتی که از مواد آلی که روی دانه های شن و کف وجود دارد را خراشیده و جاروب می کنند، و تعداد کمی از دو جور پایان نیز از نظر تغذیه ای، انگل[11] هستند (35). دوجور پایان توده غذایی را به کمک گناتوپودها و پاهای سینه ای جلویی خود می گیرند و کلا دوجور پایان دارای روشهای تغذیه ای متفاوتی هستند. دو جور پایان از این جهت که مواد غذایی را با کمک ماندیبلهای خود تکه تکه می کنند، می توانند در ردیف جور پایان قرار بگیرند(55). امروزه با توجه به نقشی که غذای زنده در بالا بردن ارزش غذایی و ضریب باز ماندگی و مقاومت جانداران در برابر عوامل بیماری زایی دارد و استفاده از غذاهای زنده می تواند باعث بهتر شدن طعم و رنگ گوشت و تولید تخمهای رنگین تر و افزایش تعداد تخم ها در ماهیها شود بنابر این شناخت گاماریده ها و اهمیت نقش آنها از نظر تغذیه ای ضروری است(11). در حال حاضر آلودگی معضلی جدی و خطرناک برای دریای خزر محسوب می شود، طوری که با ورود سالیانه ۱۲۲ هزار و ۳۵۰ تن آلودگی از کشورهای حاشیه دریای خزر به ویژه آلودگی ناشی از عملیات اکشتاف و استخراج نفت، محیط این دریا را آلوده کرده و گونههای زیستی این دریا را در معرض خطر جدی قرار داده‌است(27).کاهش شدید ذخایر ماهیان با ارزش و اقتصادی ازجمله تاس ماهیان،ماهی آزاد وچندگونه ی مهم دیگر این دریاچه،گرچه در اثر برداشت وصید بی رویه می باشد، اما ازسوی دیگر، نتیجه به هم خوردن حالتهای اکولوژیکی، ایجادآلودگی و کاهش منابع غذایی است. باتوجه به موارد اشاره شده در بالا و همچنین اهمیت گاماروس در زنجیره غذایی جانداران امید است این تحقیق بتواند آگاهی بیشتری جهت برنامه ریزی اکولوژیک بدهد. 1-4 کلید شناسایی: 1-4-1 کلید شناسایی جنس: بدنی صاف دارد، سر با پره های جانبی که به جلو پیش رفته نیست و شکلی مدور دارند. بندهای چهارم و پنجم شکمی دارای تاژک می باشند آنتن های اول و دوم تقریبا یک اندازه هستند و کوتاهتر از نصف طول بدن است. شاخک فرعی آنتن اول بیش از 3 بند دارد. کفهای گناتوپودهای اول و دوم یکسانند یا در گناتوپود دوم کمی درشت تر می باشد. پای سینه ای هفتم درازتر از پای سینه ای ششم است، که دومین بند آن دارای پره عقبی مدور می باشد. پای دمی سوم نسبت به انتهای پاهای دمی اول و دوم خیلی عقب تر می رود. این پا با زائده خارجی دوبندی است و زائده داخلی کوتاه می باشد. تلسون تا پایه خود شکافته شده است. 1-4-2 کلید شناسایی زیر جنس: مفصل انتهایی گناتوپودهای اول و دوم فرمهای مختلفی دارند. کناره پالماری مفصل انتهایی گناتوپود اول مورب است، طوری که کناره عقبی آن 2-5/1 برابر کوتاهتر از کناره جلویی آن است. زائده خارجی پای دمی سوم با تعداد زیادی تاژکهای پرمانند در طرفین و بند پهن اضافی، که پهنای آن بیش از درازی آن است. بدنی یکپارچه دارد. شاخک اضافی آنتن اول کوتاهتراز نصف شاخک اصلی است. طول تلسون بیشتر از عرض آن نمی باشد. روی هریک از پره های تلسون 3-1 خار انتهایی دارد. گونه های نسبتا درشتی هستند. 1-4-3 کلید شناسایی گونه: بندهای شاخک آنتن اول از طرف پایین دارای دسته های تاژک دراز هستند،که طول آنها از بند بعدی نیز درازتر است. اولین صفحه کوکسال باکناره های پهلویی موازی هم می باشد. با توجه به مشخصات بارز نمونه های صید شده،گونه جنس فوق Pantogammarus maeoticu می باشد. 1-5 مروری بر پژوهش های انجام شده: مطالعه روی گاماروس ها در زمینه های زیر انجام گرفته است که بطورخلاصه میتوان به موارد زیر اشار ه نمود: 1-5-1 پژوهش های صورت گرفته در ایران: مطالعاتی توسط میرزاجانی و کیابی(1379) صورت گرفته است، که نشان میدهد فصل تولید مثل برای Gammarus.paricrenatusوGammarus.lacustris به چند ماه ازسال، از ماه می تا ژوئن(اردیبهشت تا خرداد)، محدود می شود وتولید مثل در این گونه ها فقط در دو ماه از سال یعنی ماه می تا ژوئن صورت می گیرد، در حالی که G.aquiqauda و G.acuminatus در قسمت جنوب دریای خزر الگو های متفاوتی از نظرتولید مثلی دارد.(43 ). میرزاجانی درسال 2003( 1382) بیان کرد که Pontogammarus maeoticus فراوانترین سخت پوست در منطقه ساب لیتورال در بندر انزلی در جنوب غربی دریای خزر است و کمترین زیتوده را در اواخر پاییز و زمستان دارد(45). ابراهیم نژاد و همکاران در سال 1384 شناسایی گونه های جنس Gammarus در روخانه زاینده رود را انجام دادند که تعداد چهارگونه را شناسایی کردند که شاملG. bakhteyaricus وG. komareki ،G. Proiectus ، G.apseudosyriacus میباشندکه متعلق به خانوادهGammridae می باشند(2). مطالعاتی نیز توسط علیزاده اقتدار و ساری در سال1386 بر روی دوجورپایان در آذربایجان ایران انجام گرفت بررسی نمونه ها نشان داد که همه نمونه ها متعلق به خانواده گاماریده هستند.آنان سه گونه از گروه گونه Gammarus pulex مشاهده کردند که شامل G. paricrentus وG. komareki , G. lacustris بود، نتایج نشان داد که گونه G. komareki گونه غالب منطقه است(8). محمدی و همکاران در سال 1388هم آوری و چرخه زایشی یک جمعیت محلی Gammarus pulex را در چشمه کمهر فارس بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که تعداد تخم موجود در کیسه ی مارسوپیوم، وزن ترمادهها، هم آوری وتلاش تولیدمثلی از فصل پاییز به سمت فصل تابستان شاهد یک روند افزایشی است و حجم تخم نیز در فصل زمستان و پاییز افزایش، و در فصل بهار و تابستان با افزایش تعداد تخم اندکی کاهش می یابد و همه عوامل زیستی درطول سال تغییرات معنی داری را نشان می دهند(14). یاوری و همکاران در سال 1389 اثر درجه حرارتهای مختلف را بر میزان ماندگاری نوزادان و رشد بالغین Pontogammarus maeoticus در شرایط آزمایشگاهی بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که در مجموع، دمای 25 درجه سانتیگراد بالاترین تولید نوزاد، دمای 20 درجه سانتیگراد باعث ماندگاری بالای نوزادان و دمای 30 درجه سانتیگراد بیشترین رشد نمونه ها را ایجاد می کند(16). قلی پور و همکاران در سال 1390 نوسانات فصلی ساختار جمعیتی و بیولوژی گونهG.aequicauda را در خلیج میانکاله مورد بررسی قرار دادند و متوجه شدند که افراد بالغ در تمام سال وجود دارند. ماده دارای تخم نیز در تمام فصول مشاهده می شوند و نسبت بالغ به نابالغ در تابستان به حد اکثر می رسد(12). 1-5-2 پژوهش های صورت گرفته در دیگر کشور ها: هو و همکاراندر سال(2002) سه گونه جدید از جنس Gammarus در استان یوننان جنوب چین را مورد بررسی قرار داد و این سه گونه را از نظر تاکسونومی و مورفو لوژی با دیگر گونه های شناخته شده جنس Gammarus ازچین مقایسه میکنند.گونههای جدید شناخته شده شامل G. elevatussp، G. stagnariussp ، G. denticulatusspمی باشد(31). جازدسکی و همکاران در سال 2002 تهاجم چهار Pontogammarid خزر و یک گونه آمریکایی از گاماریدها به آبهای لهستان را بیان کردند که چهار Pontogammarid خزری شامل:Dikerogammarus haemoba phes، D . villosus, Obesogammaruscrassu، Pontogammarus.r و گونه آمریکایی G.tigrinus می باشد(36). مطالعاتی توسط بیاندولینو و پراتو در سال(2003) درمنطقه مار پیکولو که یک اکوسیستم دریایی ساحلی بسته در ایتالیا است، روی G. aeaquicaudaانجام شد آنها رابطه بین تغییرات فصول را با مقدار چربی ، G. aeaquicauda بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که با تغییرات فصلها مقدار چربی این گونه تغییر می کند و تغییرات چربی بستگی به زیتوده جلبکی و دما ندارد. این گونه جز گونه های دریایی است و در سرتا سر ناحیه جزر و مدی تا عمق حدود 20 متر زندگی می کند ولی در آبهای کم عمق میان خزه ها و جلبکها مانند Chaetomorphalinum و Ulva ssp فراوان تر است، که هم میتواند غذای خود را بدست آورد و هم خود را در بین این خزه ها و جلبک ها پنهان کند از گونه های همه چیز خوار است از ماکرو فاژها، مواد ریز، گیا هان آوندی، گیا هان هوازی و گونه های صدف زی تغذیه می کند این گونه از نظر انتقال غذا به سایر مو جو دات زنده و تولید و باز سازی طبیعی مواد آلی در رسوبات زیرین مهم است و به عنوان شاحص زیستی و نشانه های زیستی در سیستم های آبزی مختلف انتخاب شده است(48). پراتو و همکاراندر سال (2006) رشد،گسترش و تولید مثلG. aeaquicauda در شرایط آزمایشگاهی بررسی کردند و بیان کردند که محل زیست G. aeaquicaudaدر مناطق مصب وآبهای ساحلی کم عمق است. این گونه طعمه پرندگان و ماهیها است. تعداد G. aeaquicaudaدر بهار و تابستان حداکثر و در پاییز و زمستان به حداقل می رسد و 2 نسل در سال تولید می کند، نوزادان در بهار متولد می شوند و در تابستان به بلوغ و تولید مثل می رسند و با توجه به کوتاه بودن چرخه تولید مثلی این گونه وحساسیتی که به آلاینده ها (فلزات سنگین) دارد از آن به عنوان شاخصی در بررسی اثر آلاینده ها استفاده می شود(47). استرود و همکاران در سال 2013 اطلاعات جدیدی از Gammarus tigrinus و Pontogammarus robustoides را در آبهای کشور لتونی (خلیج ریگا) ارائه کردند بررسی این محققین نشان می دهد که این گونه ها برای اولین بار در آبهای کم عمق خلیج ریگا دیده شده اند. مشکلاتی همچون انباشته شدن زباله ها توسط انسان، شکوفایی جلبکها، آلودگی سمی وحضور گونه های مهاجم در خلیج ریگا وجود دارد. 14 گونه غیر بومی از بی مهره ها در خلیج ریگا ثبت شده اند که دو گونهG.tigrinus و Pontogammarus.r نیز جز آنها می باشند و این دو گونه معرفی شده جز گونه های مهاجمی هستند که به علت فراوانی جز مهمی از جامعه اعماق دریا شده اند(50). تا به حال بیش از ٤٣٠٠ گونه از ناجورپایان در نواحی مختلف جهان در دریاها و اقیانوسها و نواحی ساحلی، رودخانه ها و دریاچه ها شناسایی شده است. ناجور پایان خزر از نظر نژاد به سه گروه تقسیم می شوند: 69 گونه بومی دریای خزر، 4 گونه نژاد آرکتیکی (قطب شمال) که به گونه های قطبی بسیار نزدیک هستند و یک گونه جزء گونه های بومی دریای مدیترانه است(3). 1-9 فرضیه های پژوهش : ¢ تغییرات زمانی (فصول) بر پراکنش و بیومس گاماروس تاثیر گذار است. ¢ تغییرات مکانی بر پراکنش و بیومس گاماروس تاثیر گذار است. به همین دلیل جهت انجام تحلیل های بوم شناختی یک منطقه، همواره از عواملی نظیر میزان زیتوده و تراکم گونه ها در هر متر مربع از منطقه نمونه برداری مورد بررسی قرار می گیرد. 1-10 اهداف پژوهش : ® شناسایی گونه ها وبررسی میزان فراوانی و زی توده آنها ®شناخت گونه های جدید احتمالی در قسمت ساحلی و پراکنش آنها با این حال مطالعات اندکی در ارتباط با "پراکنش مکانی – زمانی و تنوع گونه ای گاماروس دردریای خزر در سواحل استان مازندران انجام گرفته است امید می رود که این تحقیق بتواند نتایج مطلوب جهت پراکنش زمانی و مکانی و شناسایی گونه ها انجام دهد تا در برنامه ریزی آتی دریای خزر مورد استفاده قرار گیرد. [1]Marsupid [2]osmoregulotory [3]pleopods [4] uropods 5uropod [6]Endopodit [7]Exopodit 8Exopodit [9]Precopula [10]detritus feeder [11]parasitic |
