دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

تاثیر کاربرد اسیدجیبرلیک و پوتریسین بر ماندگاری و خواص کیفی میوه پرتقال رقم هاملین

تاثیر کاربرد اسیدجیبرلیک و پوتریسین بر ماندگاری و خواص کیفی میوه پرتقال رقم هاملین

تاثیر کاربرد اسیدجیبرلیک و پوتریسین بر ماندگاری و خواص کیفی میوه پرتقال رقم هاملین

 چکیده

میوه پس از جدا شدن از گیاه مادری، زنده و دارای تنفس می‌باشد و پس از برداشت تغییرات معنی داری را متحمل خواهد شد. مدت نگهداری میوه‌ها را می‌توان با بهینه کردن شرایط محیطی، به حداقل رساندن آسیب‌های مکانیکی و استفاده از ترکیبات مفید مانند جیبرلین‌ها و پلی‌آمین‌ها افزایش داد. توسعه عمر پس از برداشت پرتقال هاملین بصورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 9 فاکتور مورد مطالعه قرار گرفت. در این پژوهش تاثیر قبل و پس از برداشت اسید‌‌ جیبرلیک در غلظت‌های صفر،50و 100 میلی‌گرم در لیتر و پوتریسین در غلظت های صفر، 1و2 میلی‌مول در لیتر بر عمر پس از برداشت و کیفیت میوه‌های پرتقال رقم هاملینطی انبار سرد مورد مطالعه قرار گرفت. میوه های تیمار شده با اسید جیبرلیک و پوتریسین طی رشد میوه (2 هفته قبل از برداشت)در دمای 5/0± 8درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 5± 85 درصد و بمدت 0، 45 و 90 روز ذخیره شدند.صفات کیفی میوه شامل سفتی بافت میوه، کاهش وزن میوه، ویتامین ث، مواد جامد محلول، اسیدیته کل، نسبت مواد جامد محلول به اسیدیته کل، فنل کل، pH آب میوه، سرمازدگی و خصوصیات ظاهری و بازارپسندیپس از 0، 45 و 90 روز نگهداری مورد ارزیابی قرار گرفت. تیمار قبل از برداشت اسید جیبرلیک به میزان 100 میلی گرم در لیتر باعث حفظ بهتر سفتی بافت میوه پس از 45 و 90 روز نگهداری شد. پوتریسین به میزان 2میلی مولار باعث حفظ pH آب میوه پس از 45 و 90 روز نگهداری شد. کاربرد توأم اسید جیبرلیک 100 میلی گرم در لیتر و پوتریسین 1میلی مولار بهترین اثر را در حفظ ظاهر و بازارپسندی پس از 90 روز نگهداری داشتند. پوتریسین دو میلی مولار بیشترین میزان ویتامین ث را در زمان قبل از نگهداری و 45 روز نگهداری داشت و اسید جیبرلیک 100میلی گرم در لیتر در زمان 90 روز نگهداری دارای بیشترین میزان ویتامین ث و حداقل کاهش را در میزان ویتامین ث دارا بود. کاربرد توأم اسید جیبرلیک و پوتریسین بر میزان ترکیبات فنلی کل در هر سه زمان قبل از نگهداری، 45 و 90 روز نگهداری اثر معنی داری داشت. کاربرد توأم اسید جیبرلیک و پوتریسین بطور کلی باعث حفظ بهتر خواص کیفی میوه پرتقال هاملین پس از 45 و 90 روز نگهداری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از اسید جیبرلیک و پوتریسین می تواند به عنوان راهبرد مؤثری در تکنولوژی پس از برداشت میوه پرتقال رقم هاملین معرفی گردد.

واژه های کلیدی: اسید جیبرلیک،پرتقال، پوتریسین، فنل کل،ویتامین ث.

عنوان فهرست مطالب صفحه

 فصل اول مقدمه و کلیات..1

1-1–تاریخچه مرکبات..1

1-1-1– تاریخچه مرکبات در ایران...2

1-2– جایگاه مرکبات در جهان و ایران....2

1-3- مناطق مهم کشت مرکبات در ایران...3

1-4- مناطق مرکبات خیز در ایران...4

1-5- گیاهشناسی مرکبات........................................................................................................................................................................................4

1-5-1- پرتقال هاملین..............................................................................................................................................................................................6

1-6- خواص مرکبات...................................................................................................................................................................................................6

1-6-1- خواص داروئی پرتقال..................................................................................................................................................................................7

1-7- ترکیبات شیمیایی پرتقال................................................................................................................................................................................7

1-8- کیفیت ظاهری میوه مرکبات.........................................................................................................................................................................9

1-9- کیفیت میوه مرکبات........................................................................................................................................................................................9

1-10- برداشت میوه مرکبات.................................................................................................................................................................................10

1-11- ارزیابی ضایعات پس از برداشت مرکبات................................................................................................................................................10

1-11-1- عوامل ایجاد ضایعات در میوه مرکبات در دوران نگهداری...........................................................................................................11

1-11-2- سرمازدگی مرکبات................................................................................................................................................................................12

1-12- اهمیت کاربرد فن آوری پس از برداشت در مرکبات...........................................................................................................................13

1-13- فن آوری تولید محصولات سالم...............................................................................................................................................................13

1-14- کشف جیبرلین ها......................................................................................................................................................................................14

1-15-اسید جیبرلیک..............................................................................................................................................................................................14

1-16- مسیر بیوسنتز جیبرلین ها........................................................................................................................................................................15

1-17- تاریخچه پلی آمین ها.................................................................................................................................................................................16

1-18- کاربرد پلی آمین ها.....................................................................................................................................................................................18

1-19- مسیر بیوسنتز پلی آمین ها......................................................................................................................................................................19

1-20- هدف از انجام تحقیق..................................................................................................................................................................................20

فصل دوم بررسی منابع

2-1- بازدارنده های بیوسنتز جیبرلین ها............................................................................................................................................................22

2-2- ارتباط مسیر بیوسنتز کاروتنوئیدها با جیبرلین ها..................................................................................................................................23

2-3- کاربرد اسید جیبرلیک در فیزیولوژی پس از برداشت............................................................................................................................24

2-4- خصوصیات پلی آمین ها...............................................................................................................................................................................27

2-5- اشکال مؤثر پلی آمین ها در پس از برداشت............................................................................................................................................28

2-6- اهمیت پلی آمین ها در فیزیولوژی پس از برداشت................................................................................................................................29

2-7- رابطه پلی آمین ها و تنش ها......................................................................................................................................................................31

2-7-1- نقش پلی آمین ها در تنش اکسیداتیو.................................................................................................................................................31

عنوان فهرست مطالب صفحه

 2-7-2- تنش مکانیکی و نقش پلی آمین ها در حفظ سفتی بافت میوه.....................................................................................................33

2-7-3- نقش پلی آمین ها در تنش سرما..........................................................................................................................................................34

2-8- ارتباط بین پلی آمین ها، اتیلن و پیری.....................................................................................................................................................36

2-9- انواع رادیکال های آزاد، نحوه تولید و عمل آنها.......................................................................................................................................38

2-10- ارتباط بین جیبرلین ها و پلی آمین ها..................................................................................................................................................39

فصل سوم مواد و روش ها

3-1- تهیه میوه.........................................................................................................................................................................................................40

3-2- طرح آزمایشی.................................................................................................................................................................................................41

3-3- تیمار با اسید جیبرلیک.................................................................................................................................................................................41

3-4- تیمار با محلول پوتریسین.............................................................................................................................................................................41

3-5- تیمار با محلول اسید جیبرلیک و پوتریسین............................................................................................................................................41

3-6- آزمون های کیفی میوه..................................................................................................................................................................................42

3-6-1- اندازه گیری کاهش وزن میوه.................................................................................................................................................................42

3-6-2- تعیین سفتی بافت میوه...........................................................................................................................................................................42

3-6-3- تعیین میزان سرمازدگی میوه.................................................................................................................................................................42

3-6-4- ارزیابی وضعیت ظاهری و بازارپسندی..................................................................................................................................................43

3-6-5- تعیین میزان ویتامین ث..........................................................................................................................................................................43

3-6-6- اندازه گیری فنل کل.................................................................................................................................................................................43

3-6-6-1- تهیه محلول کربنات سدیم.................................................................................................................................................................43

3-6-6-2- رسم منحنی استاندارد اسید گالیک.................................................................................................................................................44

3-6-7-اندازه گیری pH آب میوه........................................................................................................................................................................44

3-6-8- اندازه گیری اسیدیته قابل تیتراسیون...................................................................................................................................................42

3-6-9- اندازه گیری محتوای مواد جامد قابل حل آب میوه..........................................................................................................................45

3-6-10- نسبت بریکس به اسیدیته کل آب میوه............................................................................................................................................45

3-7- تجزیه و تحلیل داده ها.................................................................................................................................................................................45

فصل چهارم نتایج

4-1- سفتی بافت میوه............................................................................................................................................................................................46

4-2- درصد کاهش وزن میوه.................................................................................................................................................................................50

4-3- سرمازدگی میوه..............................................................................................................................................................................................50

4-4- وضعیت ظاهری و بازارپسندی میوه...........................................................................................................................................................51

4-5- اسیدآسکوربیک(ویتامین ث).......................................................................................................................................................................53

4-6- ترکیبات فنلی کل..........................................................................................................................................................................................55

4-7- محتوای مواد جامد محلول(TSS)............................................................................................................................................................56

4-8- اسیدهای آلی...................................................................................................................................................................................................58

4-9- نسبت TSS/TA..........................................................................................................................................................................................60

عنوان فهرست مطالب صفحه

 4-10- pH آب میوه................................................................................................................................................................................................62

فصل پنجم بحث

5-1- سفتی بافت میوه، کاهش وزن میوه و بازارپسندی..................................................................................................................................64

5-2- سرمازدگی میوه..............................................................................................................................................................................................66

5-3- ویتامین ث و فنول کل..................................................................................................................................................................................67

5-4- مواد جامد محلول، اسیدیته کل، نسبت TSS/TAو pH آب میوه...................................................................................................68

5-5- نتیجه گیری کلی............................................................................................................................................................................................69

5-6- پیشنهادات برای تحقیقات بعدی................................................................................................................................................................71

فهرست منابع..............................................................................................................................................................................................................72

فهرست شکلها

شکل 1-1- شماتیک اجزاء میوه بالغ مرکبات.......................................................................................................................................................5

شکل 1-2- ساختار شیمیایی اسید جیبرلیک....................................................................................................................................................15

شکل 1-3- مسیر بیوسنتز جیبرلین ها................................................................................................................................................................17

شکل 1-4- ساختمان مولکولی پلی آمین ها......................................................................................................................................................19

شکل 1-5- مسیر بیوسنتز پوتریسین...................................................................................................................................................................20

شکل 1-6- مسیر عمده بیوسنتز پلی آمین ها...................................................................................................................................................21

شکل 2-1- مسیر مشترک بیوسنتز جیبرلین ها و کاروتنوئیدها....................................................................................................................25

شکل 2-2- مسیر مشترک بیوسنتز پلی آمین ها و اتیلن................................................................................................................................39

شکل 3-1- منحنی جذب استاندارد اسید گالیک..............................................................................................................................................45

فهرست نمودارها

نمودار 4-1- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر سفتی بافت میوه پرتقال هاملین..........................51

نمودار 4-2- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر سفتی بافت میوه پرتقال هاملین........................52

نمودار 4-3-اثر تیمار اسید جیبرلیک در زمان 90 روز نگهداری بر سفتی بافت میوه پرتقال هاملین...................................................52

نمودار 4-4- اثر تیمار پوتریسین پس از 45 روز نگهداری بر کاهش وزن میوه پرتقال هاملین..............................................................53

نمودار 4-5- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان سرمازدگی میوه پرتقال هاملین.............53

نمودار 4-6- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر میزان سرمازدگی میوه پرتقال هاملین.............54

نمودار 4-7- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر وضعیت ظاهری وبازار پسندی میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................54

نمودار 4-8- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر وضعیت ظاهری وبازار پسندی میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................55

نمودار 4-9- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر میزان ویتامین ث میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................56

نمودار 4-10- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان ویتامین ث میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................56

نمودار 4-11- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر میزان ویتامین ث میوه پرتقال هاملین..........56

عنوان فهرست مطالب صفحه

 نمودار 4-12- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر میزان فنل کل میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................57

نمودار 4-13- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان فنول کل میوه پرتقال هاملین.............58

نمودار 4-14- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر میزان فنول کل میوه پرتقال هاملین.............58

نمودار 4-15- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر میزان مواد جامد محلول میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................59

نمودار 4-16- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان مواد جامد محلول میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................59

نمودار 4-17- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر میزان مواد جامد محلول میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................60

نمودار 4-18- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر میزان اسیدهای آلی میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................61

نمودار 4-19- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان اسیدهای آلی میوه پرتقال هاملین......61

نمودار 4-20- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر میزان اسیدهای آلی میوه پرتقال هاملین......61

نمودار 4-21- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر میزان نسبت بریکس به اسیدیته کل میوه پرتقال هاملین.............................................................................................................................................................................................................62

نمودار 4-22- اثر ساده اسید جیرلیک در زمان 45 روز نگهداری بر میزان نسبت بریکس به اسیدیته کل میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................63

نمودار 4-23- اثر ساده پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان نسبت بریکس به اسیدیته کل میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................63

نمودار 4-24- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان قبل از نگهداری بر میزان pH میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................64

نمودار 4-25- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 45 روز نگهداری بر میزان pH میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................64

نمودار 4-26- اثر متقابل اسید جیبرلیک و پوتریسین در زمان 90 روز نگهداری بر میزان pH میوه پرتقال هاملین..........................................................................................................................................................................................................................65

 فهرست جداول

جدول 1-1- مواد موجود در 100گرم پرتقال پوست کنده................................................................................................................................8

جدول 1-2- مواد موجود در 100 گرم پوست پرتقال.........................................................................................................................................8

جدول 4-1- جدول نتایج تجزیه واریانس واریانس صفات مورد بررسی در زمان قبل از نگهداری..........................................................49

جدول 4-2- جدول نتایج تجزیه واریانس صفات مورد بررسی در زمان 45 روز نگهداری........................................................................49

جدول 4-3- ادامه جدول نتایج تجزیه واریانس صفات مورد بررسی در زمان 45 روز نگهداری..............................................................50

جدول 4-4- جدول نتایج تجزیه واریانس صفات مورد بررسی در زمان 90 روز نگهداری........................................................................50

جدول 4-5- ادامه جدول نتایج تجزیه صفات مورد بررسی در زمان 90 روز نگهداری..............................................................................51

 فصل اول

مقدمه و کلیات

 1-1–تاریخچه مرکبات

مرکبات در سر تا سر جهان در آب و هوای نیمه گرمسیری، مناطقی که دارای خاک مناسب، رطوبت کافی و در صورت عدم یخبندان پرورش می یابند. نواحی تولید مرکبات در امتداد کمربند وسیعی بوده که از خط استوا شروع شده و در هر دو طرف آن تا عرض 35 درجه شمالی و جنوبی گسترش می‌یابد(عظیمی تبریزی، 1369). گونه‌های متنوع مرکبات بومی نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری آسیا و مجمع الجزایر مالایا می‌باشد و از آنجا به نواحی دیگر جهان انتشار یافته است. منشأ اصلی همه گونه‌های مرکبات احتمالا ارتفاعات هیمالیا در شمال شرقی هند و برمه می‌باشد که در نتیجه سفرهای دریانوردان به سمت عمان و ایران تا محدوده فلسطین انتقال یافته است(فتوحی قزوینی، 1378؛ فتوحی قزوینی و فتاحی مقدم، 1385). تئوفراست.[1] در سال 1310 قبل از میلاد مسیح از بالنگ و بادرنگ به عنوان اولین گونه مرکبات در تمدن اروپا نام برده است. سایر گونه‌های مرکبات تقریباً تا سال 1400 بعد از میلاد در اروپا ناشناخته بود. بعضی از گونه‌های مرکبات در دوران قبل از مسیحیت به مناطق غربی آسیا نظیر عمان، ایران، فلسطین انتقال یافته است(دانشگر، 1386).

1-1-1–تاریخچه مرکبات در ایران

بنا بر گزارش‌های مورخین، اسکندر مقدونی یکی از گونه‌های مرکبات بنام بالنگ یا بادرنگ را که منشاء آن مناطق جنوبی چین تا هند است، 330 سال قبل از میلاد مسیح در ایران مشاهده کرد. ورود مرکبات در ایران به جزء گونه بالنگ، سابقه ای حدود 400سال دارد(دانشگر، 1386). بنا به استناد تاریخی، ایران دروازه خروج مرکبات از آسیا به سایر مناطق دنیا بود. از زمان صفویه به لحاظ تردد کشتی‌های کشورهای پرتغال در جنوب ایران، بذور پرتقال در اختیار مردم جنوب قرار گرفت و کشت شد(فتوحی قزوینی، 1378؛ فتوحی قزوینی و فتاحی مقدم، 1385؛ دانشگر، 1386). سپس بذور آن از جنوب در حدود 300سال قبل به شمال کشور آورده شد و در محله خرم آباد شهرستان تنکابن کشت گردید. از آن زمان به بعد به ویژه از اوایل سال 1300هجری شمسی، گونه‌ها و ارقام مختلفی از مرکبات وارد ایران شد(فتوحی قزوینی و فتاحی مقدم، 1385).

1-2- جایگاه مرکبات در جهان و ایران

بر اساس گزارش سازمان خوار و بار جهانی)فائو)[2] سطح زیر کشت مرکبات در جهان در سال 2010 میلادی 7604431 هکتار بوده است که تولیدی معادل 105532587 تن مشتمل بر انواع مرکبات (پرتقال، نارنگی، لیمو، گریپ فروت) داشته اند. در بررسی کشورهای تولید کننده مرکبات به تفکیک مشخص می‌شود که از نظر سطح زیر کشت به ترتیب کشورهای چین، برزیل، نیجریه، مکزیک و آمریکا مقام اول تا پنجم را دارند این در حالی است که بر اساس میزان تولید کشورهای برزیل، آمریکا، چین، مکزیک و اسپانیا در رده اول تا پنجم قرار گرفته‌اند.ایران یکی از کشورهای عمده تولید کننده مرکبات است. بر اساس آخرین آمار منتشر شده فائو، در سال 1388 سطح زیر کشت مرکبات ایران 288108 هکتار و میزان تولید 4462438 تن و متوسط عملکرد 9/17 تن در هکتار است. و ایران هم از لحاظ میزان تولید و هم سطح زیر کشت در بین کشورهای تولید کننده مرکبات مقام هشتم را دارا است.

بر اساس گزارش سازمان و خوار و بار جهانی (FAO)میزان تولید کل پرتقال در جهان در سال 2010 میلادی 4/66 میلیون تن می‌باشد که از این مقدار 3/36 میلیون تن برای مصرف تازه خوری و 1/30 میلیون تن برای فرآوری استفاده می‌شود.

1-3- مناطق مهم کشت مرکبات در جهان

مرکبات در عرض های جغرافیایی 35-40 درجه نیمکره شمالی و جنوبی در آب و هوای گرمسیری و نیمه گرمسیری به خوبی رشد می‌کند. ولی مرکبات تجاری در مناطقی که دمای بالای 7- درجه سانتی گراد دارد مشاهده می‌شود(Davise and Albrigo, 1994).طبق نظر یلنسکی[3] در سال 1985 پنج ناحیه آب و هوایی پرورش مرکبات در جهان به شرح زیر می‌باشد:

1-مناطق مرطوب سواحل دریاها مانند ژاپن، سواحل دریای سیاه، نیوزیلند که کولتیوارهای مقاوم به سرما مانند نارنگی ژاپن روی پایه نارنج سه برگ پرورش داده می‌شود.

2- نواحی نیمه گرمسیری که دارای آب و هوای مدیترانه ای هستند مانند اسپانیا، ایتالیا، استرالیا، لبنان و مناطق ساحلی کالیفرنیا. مناطقی که فاقد یخبندان بوده و برای کشت ارقام پرتقال و لیمو مناسب هستند.

3- نواحی خشک نیمه گرمسیری شامل بیابان های جنوب شرقی کالیفرنیا و آریزونا که بخشی از تگزاس می‌باشد. میوه های تولید شده در این مناطق دارای ظاهری خوب و مناسب برای مصرف تازه خوری می‌باشند.

4- نواحی مرطوب نیمه گرمسیری که شامل فلوریدا، بخشی از چین، هندوستان، جنوب آفریقا، آرژانتین و برزیل است. میوه‌ها در این مناطق پوستی نازک و کیفیت رنگ مناسب دارند. میزان عصاره و مواد جامد محلول بالاست، گرچه میوه های تولید شده در این مناطق برای مصرف تازه خوری مناسب است ولی مناطقی مانند فلوریدا و برزیل با دارا بودن صنایع فرآوری بزرگ، اساساً عصاره تغلیظ شده تولید می‌کند.

5- نواحی مرطوب گرمسیری شامل هاوایی، آمریکای مرکزی و مناطقی که دمای آندر طول سال به ندرت کمتر از 3/18 درجه سانتی گراد است و باردهی تمام ارقام در سراسر سال صورت می‌گیرد(Srivastava and Shym, 2002).

 1-4- مناطق مرکبات خیز در ایران

1- سواحل دریای خزر

این نواحی از گرگان تا آستارا کشیده شده و ارقام مختلف مرکبات دراین محدوده کشت می شود. محدودیت‌های اقلیمی موجب تراکم بیشتر باغ‌های مرکبات در نواحی چابکسر تا نوشهر و آمل تا بهشهر شده است(فتوحی قزوینی و فتاحی مقدم، 1385).

2-ناحیه مرکزی

این ناحیه شامل استان های فارس، خوزستان، سیستان و بلوچستان، کرمان، کرمانشاه، جیرفت و کهنوج است. دراین ناحیه شرایط اقلیمی متفاوتی وجود دارد. عرض جغرافیایی پائین تر از 33درجه شمالی است. روزهای آفتابی زیاد و رطوبت نسبی محیط پائین است و متوسط بارندگی این مناطق 300-100 میلی متر است(Ebrahimi, 1983).

3- ناحیه بندرعباس و دریای عمان

در حاشیه خلیج فارس و دریای عمان با عرض جغرافیایی حدود 23 درجه استان‌های بوشهر و هرمزگان با سطح زیر کشت حدود 42457 هکتار باغ مرکبات وجود دارد. این منطقه فاقد یخبندان، رطوبت نسبی بالا(حدود86-53٪) و گرمای زیاد تابستان است. شرایط نامطلوب تابستان و بهار بر کیفیت پرتقال و نارنگی اثر نامطلوب دارد(Ebrahimi, 1983).

1-5- گیاهشناسی مرکبات

مرکبات متعلق به تیره روتاسه[4]، زیر تیره اورانتوئیده[5]، قبیله سیترئه[6] و زیر قبیله سیترینه[7] می باشند. گیاهان این خانواده دارای 33 جنس و بالغ بر 1000گونه می‌باشند که در میان آنها سه جنس سیتروس[8]، نارنج سه برگ[9] و کامکوات[10] دارای ارزش تجاری است و در بخش صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرند(عظیمی تبریزی، 1369؛ Reuther, 1978). در میان سه جنس مذکور سیتروس دارای ارزش اقتصادی بیشتری بوده و دارای گونه‌های متعددی شامل پرتقال، نارنگی، گریپ فروت، نارنج، لیموشیرین، بالنگ و غیره می‌باشد. از مشخصات این جنس، به صورت درختچه و درخت همیشه سبز و ارتفاع آنها بستگی به شرایط اقلیمی، خاک و نوع پایه بین 3 تا 15 متر است. برگها ساده و دارای دمبرگ ساده یا پایدار، حاوی سلول های روغنی می‌باشد. گلها با داشتن 8-4 گلبرگ ضخیم، سفید، قرمز و یا ارغوانی و 5-4 کاسبرگ و 32-16 پرچم که بوی معطر و شهد فراوان آن توجه بسیاری از حشرات (زنبور عسل) را به خود جلب می‌کند(Reuther, 1978).

مرکبات دارای سه نوع گل کامل، گل نر و گل ماده می‌باشند، میوه مرکبات در جنس سیتروس از نوع سته مرکب است که در زیر برون بر لیمویی رنگ آنها کیسه های ترشحی وجود دارد. میان بر آنها سفید و اسفنجی است و درون بر غشایی بوده و به صورت دیواره ای بخشهای میوه را محصور می‌سازد. قسمت گوشتی میوه (درون بر) شامل بخش هایی از موهای تک سلولی بوده که حاوی اسید سیتریک و گلوکز می باشد(شکل1-1). موها از درون بر حاصل شده‌اند و این سته را به طور معمول هسپریدیوم[11] می‌نامند. میوه‌ها بستگی به ارقام، بی بذر و بذردار می‌باشند که در میوه های بذر دار رویان ممکن است به صورت تک رویان[12] و یا چند رویان[13] باشند(صانعی شریعت پناهی، 1358؛Davise and Albrigo, 1994).

[1]. Teofraset

[2]Food and Agricultural Organization

[3].Yelonesky

[4]Rutaceae

[5]Aurantoideae

[6]Citreae

[7]Citrineae

[8]Citrus

[9]Poncitrus

[10]Fortunella

[11]. Hesperdium Berry

[12].Mono Embryonic

[13].Poly Embryonic




یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 13:49
0 نظر

شناسایی و کاربرد ردیاب های جدید در بحث انتقال املاح درون خاک در مقیاس آزمایشگاهی

شناسایی و کاربرد ردیاب های جدید در بحث انتقال املاح درون خاک در مقیاس آزمایشگاهی

شناسایی و کاربرد ردیاب های جدید در بحث انتقال املاح درون خاک در مقیاس آزمایشگاهی

شناسایی و کاربرد ردیاب­های جدید در بحث انتقال املاح درون خاک در مقیاس آزمایشگاهی

 چکیده:

امروزه ردیابی در مسائل آب و خاک در مقایسه با گذشته کاربردی بسیار گسترده­تر یافته است. بررسی ارتباط هیدرولیکی و ویژگی­های هیدرودینامیکی سفره­های آب زیرزمینی، ارزیابی منشاء و گسترش آلودگی از مهم­ترین کاربردهای این روشهستند. در کشور ما نیز همگام با فرآیند توسعه و با رشد فزآینده صنعت سدسازی و مطالعات منابع آب و خاک در حوضه­های گوناگون، روشردیابی در آب­های سطحی و زیر سطحی نیز افزایش یافته است.از آنجا که امکان بررسی دقیق و شناخت قسمت­های مختلف و لایه­های زیر سطحی خاک برای ما مقدور نیست. از این رو، استفاده از روش­های زود یافت کمک شایانی به تشخیص مسیر اصلی حرکت جریان آب می­نماید. استفاده از ردیاب­های جدید با اهداف اقتصادی و مقرون به صرفه بودن از یک طرف و از طرف دیگر بی­خطر بودن برای محیط زیست همواره دغدغه اصلی مهندسان و پژوهش­گران بوده است.در معرفی ردیاب­های جدید در مقیاس آزمایشگاهی قابلیت آشکار­سازی ردیاب در غلظت­های کم یک هدف مهم و اساسی است و دیگر اینکه نسبت به پارامترهای بیرونی مانند نور خورشید، دما، رطوبت و سایر عوامل اقلیمی کمترین حساسیت را داشته باشد. لذا تحقیق حاضر به دنبال ارائه و معرفی ردیاب­های جدیدی است که معایب ردیاب­های قدیمی را نداشته باشد و از نظر فنی، اقتصادی و کاربردی قابل استفاده باشند.

در این پژوهش برای انجام آزمایش های ردیابی یک مدل آزمایشگاهی حاوی مخازن بالادست و پایین دست و یک ستون سیلندری ساخته شد. از سه نوع خاک ریزدانه، ترکیبی و درشت دانه به عنوان محیط متخلخل درون ستون استفاده گردید. از دو ردیاب رنگی پونسیو 4-آر و ویولت کوواسول به عنوان ردیاب های جدید رنگی در بحث انتقال املاح در این پژوهش استفاده گردید. نتایج آزمایشگاهی حاصل از این پژوهش که در قالب درصد جرم بازیابی شده و منحنی های رخنه برداشته شده بود نشان داد که ردیاب پونسیو 4-آر قابلیت آشکارسازی بهتری دارد و تقریبا هیچ گونه جذبی در سه نوع خاک مورد اشاره از خود نداشت و ردیاب رنگی ویولت کوواسول مقداری جذب از خود نشان داد و در اولویت دوم قرار گرفت.

مدل آزمایشگاهی و آزمایش ردیابی به وسیله مدل­های Seep/W و Ctran/W عینأ مورد مدل­سازی قرار گرفت و نتایج مدل­سازی نشان داد که مدل­های فوق الذکر قادر است حرکت جریان و املاح را به خوبی شبیه سازی نماید.

 کلمات کلیدی: انتقال املاح، خاک ریزدانه، ردیاب ، ضریب انتشار، منحنی رخنه

 

 فهرست مطالب

 عنوان صفحه

 فصل اول:کلیات

1-1-مقدمه..1

1-2-کلیات پژوهش...1

1-3- ضرورت انجام پژوهش...3

1-4- سوالات اساسی تحقیق...3

1-5- اهداف تحقیق ...4

فصل دوم: پیشینه تحقیق

2-1- مقدمه..........................................................................................................................................................................................................5

2-2- استفاده از ردیاب­ها در مطالعات حرکت املاح .................................................................................................................................5

2-3- انتقال املاح در خاک ...........................................................................................................................................................................13

2-4- مدل­سازی عددی حرکت جریان و املاح..........................................................................................................................................14

2-5- تحقیقات انجام شده پیرامون رنگ­های آرایشی و رنگ ویولت کوواسول....................................................................................15

2-5-1- رنگ­های آرایشی...............................................................................................................................................................................15

2-5-1-1- انواع رنگ­های آرایشی.................................................................................................................................................................15

2-5-1-2- ویولت کوواسول............................................................................................................................................................................18

2-6- تحقیقات انجام شده پیرامون رنگ­های خوراکی و پانسیو 4-آر...................................................................................................20

2-6-1- رنگ­های خوراکی..............................................................................................................................................................................20

2-6-1-1- انواع رنگ­های خوراکی................................................................................................................................................................21

2-6-1-1-1- رنگ­های طبیعی......................................................................................................................................................................21

2-6-1-1-2-رنگ­های مشابه طبیعی...........................................................................................................................................................24

2-6-1-1-3-رنگ­های شیمیایی یا سنتیک(مصنوعی).............................................................................................................................24

2-6-1-2- پانسیو 4-آر...................................................................................................................................................................................25

فصل سوم: مواد و روش­ها

3-1- مقدمه .................................................................................................................................................................................27

3-2- تجهیزات آزمایشگاهی........................................................................................................................................................27

3-2-1- مخزن بالا­دست ............................................................................................................................................................27

3-2-2- مخزن پایین­دست..........................................................................................................................................................28

3-2-3- ستون خاک.....................................................................................................................................................................28

3-2-4- تابلو پیزومتری .............................................................................................................................................................29

3-2-5- تجهیزات اسپکتروفتومتری..........................................................................................................................................29

3-3- نمونه خاک­های مورد آزمایش..........................................................................................................................................30

 3-3-1- آزمایش دانه بندی مصالح............................................................................................................................................31

3-3-2- مشخصات فیزیکی خاک­های مورد استفاده..............................................................................................................32

3-3-3- تعیین قطر متوسط ذرات .........................................................................................................................................32

3-3-4- تعیین تخلخل ذرات خاک ........................................................................................................................................32

3-3-5- تعیین هدایت هیدرولیکی خاک ..............................................................................................................................33

3-4- ردیاب­های رنگی مورد استفاده در این پژوهش............................................................................................................33

3-4-1- رنگ پانسیو 4-آر...........................................................................................................................................................33

3-4-1-1- طیف مربوط به رنگ پانسیو 4-آر.........................................................................................................................33

3-4-1-2- رسم منحنی کالیبراسیون رنگ پانسیو 4-آر......................................................................................................33

3-4-2- رنگ ویولت کوواسول....................................................................................................................................................34

3-4-2-1-طیف مربوط به رنگ ویولت کوواسول.................................................................................................................. 34

3-4-2-2- رسم منحنی کالیبراسیون رنگ ویولت کوواسول...............................................................................................34

3-5- اجرای آزمایش­ها .............................................................................................................................................................36

3-5-1- آزمایش جذب ماده رنگی در نمونه خاک.................................................................................................................36

3-5-2- اجرای آزمایش ردیابی...................................................................................................................................................36

3-6- بازیابی جرم ردیاب­ها..........................................................................................................................................................37

3-7- مدل­سازی عددی جریان و ردیاب ...............................................................................................................................37

3-7-1- معرفی مدل Seep/w..................................................................................................................................................37

3-7-1-1- مراحل مدل­سازی در Seep/w .........................................................................................................................38

3-7-2- معرفی مدل Ctran/w................................................................................................................................................38

3-7-3- معادله حاکم و شرایط مرزی.......................................................................................................................................38

3-7-3-1-نحوه محاسبه ضریب انتشار طولی.............................................................................................................................................39

3-7-4- اجرای مدل عددی............................................................................................................................................................................39

فصل چهارم: بحث و نتایج

4-1- مقدمه....................................................................................................................................................................................40

4-2- نتایج آزمایش جذب ماده رنگی در نمونه خاک............................................................................................................40

4-3- نتایج آزمایش­های ردیابی..................................................................................................................................................40

4-3-1- نتایج بازیابی ماده ردیاب پانسیو4-آر .......................................................................................................................40

4-3-1-1- نتایج بازیابی پانسیو 4-آر برای خاک ریز دانه(FS)..........................................................................................41

4-3-1-2- نتایج بازیابی پانسیو 4-آر برای خاک درشت دانه(CS)...................................................................................41

4-3-1-3- نتایج بازیابی پانسیو 4-آر برای خاک ترکیبی (MS)......................................................................................42

4-3-2- منحنی­های رخنه برداشت شده پانسیو4-آر............................................................................................................42

4-3-2-1- منحنی­های رخنه برداشت شده در خاک ریزدانه با ماده رنگی پانسیو 4-آر...............................................42

4-3-2-2- منحنی های رخنه برداشت شده در خاک درشت دانه با ماده رنگی پانسیو 4-آر......................................46

4-3-2-3- منحنی­های رخنه برداشت شده در خاک ترکیبی با ماده رنگی پانسیو 4-آر..............................................49

4-3-2-4- ضریب انتشار طولی پانسیو 4-آر..........................................................................................................................53

 4-3-3- نتایج بازیابی ماده ردیاب ویولت کوواسول................................................................................................................53

4-3-3-1- نتایج بازیابی ویولت کوواسول برای خاک ریزدانه..............................................................................................53

4-3-3-2- نتایج بازیابی ویولت کوواسول برای خاک درشت دانه......................................................................................53

4-3-3-3- نتایج بازیابی ویولت کوواسول برای خاک ترکیبی.............................................................................................54

4-3-4- منحنی­های رخنه برداشت شده برای ویولت کوواسول..........................................................................................54

4-3-4-1- منحنی­های رخنه برای خاک ریزدانه با ماده رنگی ویولت کوواسول.............................................................54

4-3-4-2- منحنی­های رخنه برای خاک درشت دانه با ماده رنگی ویولت کوواسول.....................................................58

4-3-4-3- منحنی­های رخنه برای خاک ترکیبی با ماده رنگی ویولت کوواسول............................................................61

4-3-4-4- ضریب انتشار طولی ویولت کوواسول....................................................................................................................64

4-4- نتایج مدل­سازی با Ctran/w..........................................................................................................................................64

4-4-1- نتایج مدل­سازی ردیاب پانسیو 4-آر..........................................................................................................................64

4-4-1-1- نتایج مدل­سازی ردیاب پانسیو 4-آر در خاک ریزدانه......................................................................................64

4-4-1-2- نتایج مدل­سازی ردیاب پانسیو 4-آر در خاک درشت دانه..............................................................................67

4-4-1-3- نتایج مدل­سازی ردیاب پونسیو 4-آر در خاک ترکیبی....................................................................................70

4-4-2- نتایج مدلسازی ردیاب ویولت کوواسول....................................................................................................................73

4-4-2-1- نتایج مدل­سازی ردیاب ویولت کوواسول در خاک ریزدانه...............................................................................73

4-4-2-2- نتایج مدل­سازی ردیاب ویولت کوواسول در خاک درشت دانه.......................................................................76

4-4-2-3- نتایج مدل­سازی ردیاب ویولت کوواسول در خاک ترکیبی..............................................................................79

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد ها

5-1- مقدمه....................................................................................................................................................................................82

5-2- نتایج کلی..............................................................................................................................................................................82

5-3- پیشنهادها.............................................................................................................................................................................83

فهرست منابع...................................................................................................................................................................................84

 فهرست جدول ها

 عنوان صفحه

جدول 3-1- برخی خصوصیات خاک ریزدانه(FS)..................................................................................................................30

جدول 3-2- برخی خصوصیات خاک درشت دانه(CS).........................................................................................................30

جدول 3-3- برخی خصوصیات خاک ترکیبی (MS).............................................................................................................30

جدول 4-1- مقادیر ماده رنگی بازیابی شده در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر.........................................................41

جدول 4-2- مقادیر ماده رنگی بازیابی شده در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر..................................................41

جدول 4-3- مقادیر ماده رنگی بازیابی شده در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر........................................................42

جدول 4-4- مقادیر ماده رنگی بازیابی شده در خاک ریزدانه با ویولت کوواسول............................................................53

جدول 4-5- مقادیر ماده رنگی بازیابی شده در خاک درشت دانه با ویولت کوواسول....................................................53

جدول 4-6- مقادیر ماده رنگی بازیابی شده در خاک ترکیبی با ویولت کوواسول...........................................................54

 فهرست شکل ها

 عنوان صفحه

شکل 2-1- الف- ساختار شیمیایی ویولت کوواسول..............................................................................................................19

شکل 2-1- ب- آنتراکینون..........................................................................................................................................................19

شکل 2-2- ساختار شیمیایی پانسیو R4..................................................................................................................................26

شکل 3-1- نمایی از مخزن بالا دست.......................................................................................................................................28

شکل 3-2- نمایی از مخزن پایین دست...................................................................................................................................28

شکل 3-3- نمایی از ستون خاک...............................................................................................................................................28

شکل 3-4- نمایی کلی از مدل آزمایشگاهی............................................................................................................................29

شکل 3-5- نمایی از خاک ریزدانه..............................................................................................................................................31

شکل 3-6- نمایی از خاک درشت دانه......................................................................................................................................31

شکل 3-7- نمایی از خاک ترکیبی............................................................................................................................................31

شکل 3-8- منحنی دانه بندی خاک ترکیبی...........................................................................................................................32

شکل 3-9- طیف مربوط به رنگ پانسیو 4-آر.........................................................................................................................33

شکل 3-10- منحنی کالیبراسیون رنگ پانسیو 4-آر.............................................................................................................34

شکل 3-11-طیف مربوط به رنگ ویولت کوواسول................................................................................................................34

شکل 3-12- منحنی کالیبراسیون رنگ ویولت کوواسول.....................................................................................................35

شکل 4-1-منحنی رخنه پیزومتر 1 در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر........................................................................43

شکل 4-2-منحنی رخنه پیزومتر 2 در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر........................................................................43

شکل 4-3-منحنی رخنه پیزومتر 3 در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر........................................................................44

شکل 4-4-منحنی رخنه پیزومتر 4در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر.........................................................................44

شکل 4-5-منحنی رخنه مخزن پایین دست در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر.......................................................45

شکل 4-6-منحنی رخنه مخزن بالا دست در خاک ریزدانه با رنگ پانسیو 4-آر.............................................................45

شکل 4-7-منحنی رخنه پیزومتر 1 در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر................................................................46

شکل 4-8-منحنی رخنه پیزومتر 2 در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر.............................................................. 46

شکل 4-9-منحنی رخنه پیزومتر 3 در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر................................................................47

شکل 4-10-منحنی رخنه پیزومتر 4 در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر.............................................................47

شکل 4-11-منحنی رخنه مخزن پایین دست در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر.............................................48

شکل 4-12-منحنی رخنه مخزن بالا دست در خاک درشت دانه با رنگ پانسیو 4-آر..................................................49

شکل 4-13-منحنی رخنه پیزومتر 1 در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر....................................................................49

شکل 4-14-منحنی رخنه پیزومتر 2 در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر....................................................................50

شکل 4-15-منحنی رخنه پیزومتر 3 در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر....................................................................50

 شکل 4-16-منحنی رخنه پیزومتر 4 در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر....................................................................51

شکل 4-17-منحنی رخنه مخزن بالا دست در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر.........................................................52

شکل 4-18-منحنی رخنه مخزن بالا دست در خاک ترکیبی با رنگ پانسیو 4-آر.........................................................52

شکل 4-19-منحنی رخنه پیزومتر 1 در خاک ریزدانه با رنگ ویولت کوواسول..............................................................55

شکل 4-20-منحنی رخنه پیزومتر 2 در خاک ریزدانه با رنگ ویولت کوواسول............................................................ 55

شکل 4-21-منحنی رخنه پیزومتر 3 در خاک ریزدانه با رنگ ویولت کوواسول............................................................ 56

شکل 4-22-منحنی رخنه پیزومتر 4 در خاک ریزدانه با رنگ ویولت کوواسول............................................................ 56

شکل 4-23-منحنی رخنه مخزن پایین دست در خاک ریزدانه با رنگ ویولت کوواسول............................................ 57

شکل 4-24-منحنی رخنه مخزن بالا دست در خاک ریزدانه با رنگ ویولت کوواسول..................................................57

شکل 4-25-منحنی رخنه پیزومتر 1 در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................................58

شکل 4-26-منحنی رخنه پیزومتر 2 در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................................58

شکل 4-27-منحنی رخنه پیزومتر 3 در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................................59

شکل 4-28-منحنی رخنه پیزومتر 4 در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................................59

شکل 4-29-منحنی رخنه مخزن پایین دست در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................60

شکل 4-30-منحنی رخنه مخزن بالا دست در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................... 60

شکل 4-31-منحنی رخنه پیزومتر 1 در خاک ترکیبی با رنگ ویولت کوواسول.......................................................... 61

شکل 4-32-منحنی رخنه پیزومتر 2 در خاک ترکیبی با رنگ ویولت کوواسول.............................................................62

شکل 4-33-منحنی رخنه پیزومتر 3 در خاک ترکیبی با رنگ ویولت کوواسول.............................................................62

شکل 4-34-منحنی رخنه پیزومتر 4 در خاک ترکیبی با رنگ ویولت کوواسول........................................................... 63

شکل 4-35-منحنی رخنه مخزن پایین­دست در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول......................................63

شکل 4-36-منحنی رخنه مخزن بالادست در خاک درشت دانه با رنگ ویولت کوواسول.......................................... 64

شکل 4-37-نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر 1..................................................65

شکل 4-38-نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر2......................................................65

شکل 4-39-نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر3........................................................66

شکل 4-40- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر4.......................................................66

شکل 4-41- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب پانسیو 4-آر درمخزن پایین دست.......................................67

شکل 4-42- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر1..............................................68

شکل 4-43- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر2..............................................68

شکل 4-44-نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر3...............................................69

شکل 4-45-نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر4...............................................69

شکل 4-46- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب پانسیو 4-آر درمخزن پایین دست...............................70

شکل 4-47-نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر1......................................................71

شکل 4-48- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر2......................................................71

شکل 4-49- نتایج مدل­­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر3......................................................72

شکل 4-50- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب پانسیو 4-آر در پیزومتر4......................................................72

شکل 4-51- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب پانسیو 4-آر درمخزن پایین دست......................................73

 شکل 4-52- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 1..............................................74

شکل 4-53- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر2...............................................74

شکل 4-54- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 3..............................................75

شکل 4-55- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر4...............................................75

شکل 4-56- نتایج مدل­سازی در خاک ریزدانه با ردیاب ویولت کوواسول در مخزن پایین دست...............................76

شکل 4-57- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 1......................................76

شکل 4-58- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 2......................................77

شکل 4-59- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 3......................................77

شکل 4-60- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 4......................................78

شکل 4-61- نتایج مدل­سازی در خاک درشت دانه با ردیاب ویولت کوواسول در مخزن پایین دست.......................78

شکل 4-62- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 1.............................................79

شکل 4-63- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 2.............................................79

شکل 4-64- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 3.............................................80

شکل 4-65- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب ویولت کوواسول در پیزومتر 4.............................................80

شکل 4-66- نتایج مدل­سازی در خاک ترکیبی با ردیاب ویولت کوواسول در مخزن پایین دست..............................81

 فصل اول

مقدمه و کلیات

 1-1- مقدمه

امروزه ردیابی در مسائل آب و خاک در مقایسه با گذشته کاربردی بسیار گسترده­تر یافته است. بررسی ارتباط هیدرولیکی و ویژگی­های هیدرودینامیکی سفره­های آب زیرزمینی، ارزیابی منشاء و گسترش آلودگی از مهم­ترین کاربردهای این روشهستند. در کشور ما نیز همگام با فرآیند توسعه و با رشد فزآینده صنعت سدسازی و مطالعات منابع آب و خاک در حوضه­های گوناگون، روشردیابی در آب­های سطحی و زیر سطحی نیز افزایش یافته است.

در گذشته کاربرد عمده ردیاب­ها در آب­های زیرزمینی در پی بردن به مواردی همچون جهت، مسیر، سرعت و زمان عبور آب بوده است. امروزه با توجه به روند رو به افزایش آلودگی منابع آب­های سطحی و زیرزمینی، افزون بر موارد فوق مواردی همچونپخشیدگی و انتقال آلاینده­ها نیز مورد توجه می­باشد. به منظور شناخت و حفاظت کیفی منابع آب داشتن اطلاعات دقیق از رفتار مواد آلاینده در درون این سیستم ضروری است که به کمک روش­های ردیابی می توان این رفتار را تا حدود زیادی شبیه سازی نمود.

 1-2- کلیات پژوهش

آزمایش­های ردیابی از جمله روش­های تکمیلی است که در مراحل پایانی مطالعات سیستماتیک منابع آب و خاک و ژئوتکنیک به کار می­رود. در این مطالعات با توجه به گسترش منطقه مورد مطالعه ممکن است از ایزوتوپ­های محیطی و ردیاب­های مصنوعی (شیمیایی، رنگی) استفاده شود. باید توجه داشت اگر عملیات ردیابی مطابق دستورالعمل و با رعایت احتیاط­های لازم انجام نگیرد، نه تنها مفید نبوده، بلکهنتایج گمراه­کننده­ای را نیز بدنبال خواهد داشت (بی­نام، 1388).

مطالعات ردیابی آب­های زیرزمینی همیشه بعد از انجام مطالعات کلاسیک هیدروژئولوژی و انجام بررسی­های ژئوفیزیکی و ژئوتکنیکی معمول انجام می­پذیرد، همچنین به کارگیری ردیاب­ها در منابع آب و خاک براساس ویژگی‌های محیط و خصوصیات ردیاب صورتمی­گیرد. گاهی اوقات خصوصیات هیدرولوژیکی مکان مورد استفاده محدودیت­هایی را برای استفاده از برخی ردیاب­ها به وجود می­آورد. افزون بر ویژگی­های فوق عوامل دیگری مانند اثرات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی نیز ممکن است بر نتایج ردیابی تأثیرگذار باشد.

درمناطقخشکونیمهخشکمنابعآبیباکیفیتمطلوبکمیابهستندواینمنابعبیشتربهتأمین آبشهریاختصاصدادهشدهاند .بههمیندلیلدراینمناطقممکناستبهمصرفآب­هایزیرزمینیبا کیفیتکم،پسابزهکشیودیگرپساب­هارویآوردهشود (بلتران[1]،1999). کاربردپساب­هادرمزارعممکن استمنجربهبهبودوپایداریتولیداتکشاورزیشود. درعینحال،آبیاریباپسابمی­تواندخطراتیبرای تولیداتومحیطخاکداشتهباشد.کمبودآبدرمناطقخشکونیمهخشکممکناستخطرشوریخاکرادراینمناطقتشدیدکند. زیرا آبکافیبرایآبشویینمکوجودندارد. کیفیتپایینآب­هاوپساب­هایدردسترسدراینمناطقخطر فوقرابازهمشدتمی­بخشد. بنابراینبهمنظورجلوگیریازشوریثانویهخاکبهعلتآبیاریباآبباغلظت نمکبالا،نمک­هایاضافهشدهبایدبهخارجازناحیهبالاییریشهکهدرجذبآبوموادغذاییفعال­تر است، شستهشوند. نمک­هایحلشدهدرآبنفوذعمقییافتهمی­توانددرقسمت­هایعمیقترخاکتجمعیابدوازطریقزهکشیطبیعییاسیستم­هایزهکشیزیرسطحیتخلیهشود (بلتران، 1999).

باتوجهبهمحدودیتمنابعآبیدرمناطقخشکونیمهخشک،علیرغممسئلهشوریاستفادهازمنابع آبیباکیفیتپایین­ترامریلازماستولیبایدضمناستفادهازمنابعآبیباکیفیتپایینبهآلودگیمحیط زیستوحرکتاملاحوموادشیمیاییدرخاکومسئله­یشوریخاکتوجهشودوامرفوقجزءبااعمال مدیریتآبیاریصحیحامکانپذیرنمی­باشد.مدیریتآبیاریمی­تواندنقشمهمیدرحرکتاملاحوآلاینده­ها بهاعماقخاکوبهطرفآب­هایزیرزمینیوهمچنیننقشمهمیدرشوریخاکبویژهدرناحیهتوسعه ریشه­یگیاهانداشتهباشد،بهترینمدیریتآبیاریبایدمقدارشوریدرآبآبیاری،درخاکودرناحیهریشه­یگیاهانوحرکتآلاینده­هابهطرفآب­هایزیرزمینیرادر نظربگیرد (ذکری[2]،۲۰۰۵).

باتوجهبهمطالبفوقبررسیحرکتاملاحدرخاکازلحاظاقتصادی،اکولوژیکیوسلامتی محیط زیست امری اجتنابناپذیراست. بنابراینحرکتآبواملاحدرخاکازسال­هایپیشموردتوجهبودهاست.اینمسئله توجهبسیاریازپژوهش­هایدانشگاهیرادرچنددهه­یاخیربهخودجلبنمودهاستواماازدهه­یپنجاهقرن بیستمبطورجدیبهآنپرداختهشدهاست. پژوهشدراینخصوصدردودهه­ی اخیربهعنوانیکیازمباحث قابلتوجهمطرحبودهبهطوریکهاخیرًاحجمزیادیازمطالعاتدرزمینه­یخاکشناسیرابهخوداختصاص دادهاست.

دربیشترمطالعاتانجامشدهدرموردحرکتاملاحوشبیهسازیآنبااستفادهازمدلبهعناصرسنگین ازقبیلکادمیموسربوحرکتآفتکش­هاوعلفکش­هادرخاکپرداختهشدهاست. اینترکیباتدرخاکدر معرضپدیدههایتولیدوتخریبورسوبوجذبسطحیکلوئیدهایخاکقرارمی­گیرند.درمطالعاتدیگر بهبررسیحرکتآنیون­هادرخاک،کهکمتردرمعرضپدیدههایتولیدوتخریبدرخاکهستندوسریع­تر همراهآبدرخاکحرکتمی­کنندبهویژهکلروبرمپرداختهشدهاست. ازبرمایدبهدلیلپایین بودنمقدار زمینهآندرخاکمناطقخشکونیمهخشکنسبتبهکلر، غیرفعالبودندرخاکوسادگیتعیینغلظتآن درخاکبیشتراستفادهمی­شود.

ردیاب­ها انواعی از ماده یا انرژی هستند که به منظور تعیین توزیع زمانی و مکانی آب و مواد آلاینده آن در منابع آب و خاک به کار می­روند.

از جمله ویژگی­های عمده ردیاب­ها عبارتند از (بی­نام، 1388):

− پایداری ردیاب در طول مدت عملیات ردیابی

− بی خطر بودن برای محیط زیست حتی در غلظت کم

− امکان استفاده توام از ردیاب­های مختلف

− امکان آشکارسازی با دقت بالا در غلظت کم

− انحلال پذیری در آب

− قابلیت جدایش از محیط زیست

 1-3- ضرورت انجام پژوهش

از آنجا که امکان بررسی دقیق و شناخت قسمت­های مختلف و لایه­های زیر سطحی خاک برای ما مقدور نیست. از این رو، استفاده از روش­های زود یافت کمک شایانی به تشخیص مسیر اصلی حرکت جریان آب می­نماید. روش­های ردیابی دقیق­ترین روش برای شناسایی جریان­های زیرسطحی می­باشند، که بر اساس اصول فیزیکی حرکت ماده ردیاب و اندازه­گیری زمان پیمایش خصوصیات جریان مانند سرعت را به دست می­دهد. در بحث تراوش جریان از لایه­های زمین­­شناسی، سدهای خاکی و انتقال املاح از مزارع کشاورزی استفاده از مواد ردیابی می­تواند نتایج سودمندی به دست آورد. استفاده از ردیاب­های جدید با اهداف اقتصادی و مقرون به صرفه بودن از یک طرف و از طرف دیگر بی­خطر بودن برای محیط زیست همواره دغدغه اصلی مهندسان و پژوهش­گران بوده است.

در معرفی ردیاب­های جدید در مقیاس آزمایشگاهی قابلیت آشکار­سازی ردیاب در غلظت­های کم، یک هدف مهم و اساسی است و دیگر اینکه نسبت به عوامل بیرونی مانند نور خورشید، دما، رطوبت و سایر عوامل اقلیمی کمترین حساسیت را داشته باشد. لذا تحقیق حاضر به دنبال ارائه و معرفی ردیاب­های جدیدی است که معایب ردیاب­های قدیمی را نداشته باشد و از نظر فنی، اقتصادی و کاربردی قابل استفاده باشند.

 1-4- سوالات اساسی تحقیق

1-آیا می­توان ردیاب­های جدیدی با قابلیت آشکارسازی قابل توجه و خطرات زیست محیطی کمتر برای حرکت

ردیاب­ها درون خاک در مقیاس آزمایشگاهی شناسایی و معرفی کرد؟

2-آیا ردیاب جدید قابلیت کاربرد در محیط­های مختلف را دارا می­باشد؟

 1-5-اهدافتحقیق

1-.ارائه ماده جدید و سهل الوصول در بحث انتقال املاح با توجه به قابلیت آشکارسازی بالا در غلظت­های کم.

2- محاسبه پارامترهای مربوط به انتقال املاح برای ردیاب­های جدید.

3- مقایسه کاربرد ردیاب معرفی شده با ردیابهای رایج و آشکارسازی نقاط ضعف و قوت آنها.

4- مقایسه نتایج حاصل از مدل­سازی عددی حرکت جریان و ردیاب با یافته­های آزمایشگاهی

فصل دوم

پیشینه تحقیق

 2-1- مقدمه

امروزه ردیابی در مسائل آب و خاک در مقایسه با گذشته کاربردی بسیار گسترده­تر یافته است. بررسی ارتباط هیدرولیکی و ویژگی­های هیدرودینامیکی سفره­های آب زیرزمینی، ارزیابی منشاء و گسترش آلودگی از مهم­ترین کاربردهای این روشهستند. در کشور ما نیز همگام با فرآیند توسعه و با رشد فزآینده صنعت سدسازی و مطالعات منابع آب و خاک در حوضه­های گوناگون، روشردیابی در آب­های سطحی و زیر سطحی نیز افزایش یافته است.

در گذشته کاربرد عمده ردیاب­ها در آب­های زیرزمینی در پی بردن به مواردی همچون جهت، مسیر، سرعت و زمان عبور آب بوده است. امروزه با توجه به روند رو به افزایش آلودگی منابع آب­های سطحی و زیرزمینی، افزون بر موارد فوق مواردی همچونپخشیدگی و انتقال آلاینده­ها نیز مورد توجه می­باشد. به منظور شناخت و حفاظت کیفی منابع آب داشتن اطلاعات دقیق از رفتار مواد آلاینده در درون این سیستم ضروری است که به کمک روش­های ردیابی می توان این رفتار را تا حدود زیادی شبیه­سازی نمود.

 2-2- استفاده از ردیاب­ها در مطالعات حرکت املاح

در سال 1872 بیماری واگیردار تیفوس در منطقه لوزان[3]، سوئیس شروع شد که منشأ آن با آزمایش ردیابی توسط نمک طعام مشخص شد (هاگلر[4]، 1873).

اولین آزمایش ردیابی رنگی در جنوب آلمان در سال 1877 برای اثبات اتصال آب­شناسی رودخانه دانوب[5] و آچ اسپرینگ[6] انجام شد. از رنگ فلئورسین برای این منظور استفاده گردید. فلئورسین همچنین در سال 1871 توسط شیمیدان آلمانی به عنوان ردیاب استفاده گردیده زیرا یک فلئورسانس قوی است و جذب محدودی در خاک دارد ( کنوپ[7]، 1878).

در سال 1896 رنگ فلئورسین/اورانین و متیلوزن در ترکیب با ردیاب­های باکتریایی استفاده شدند، برای بررسی ظرفیت فیلتراسیون خاک­های کانا­ل­های تأمین آب آشامیدنی برای تورنیو ایتالیا انجام گرفت ( ابا[8]، 1899).

برخی از متداولترین رنگ­هایی که در سازندهای آهکی برای ردیابی آب رایج گردید شامل فلئورسین رودامین، پیرانین، رودامین B و مالاشیت گرین می­باشند. این رنگ­ها برای بررسی جریان آب و انتقال آن در تمام انواع سفره­های آب برای مطالعات هیدرولیک و اتصال سرعت جریان و انتشار استفاده شدند و ردیاب فلئورسین بهترین ردیاب معرفی شد (فرستین و سلک[9]، 1963).

خاک­های با مقدار بالای رس و مقدار پایین کربن آلی، ردیاب­های رنگی را بیشتر از دیگر خاک­ها جذب می­کنند (کتلن[10] و همکاران، 1999). اندازه­گیری غلظت ردیاب­های معدنی به طور گسترده­ای برای تعیین پارامتر­های انتقال مانند سرعت و انتشار استفاده شد (ویلد و بابکر[11]، 1976).

گیش و کافامان[12](1987) اثرات ریشه روی کیفیت آب زیر­زمینی را مورد بررسی قرار دادند در واقع ریشه­ی گیاهان مسیرهایی را برای جریان ترجیحی ایجاد می­نماید. آن­ها انتقال آترازین و برماید را تحت زراعت با ذرت و بدون ذرت زیر منطقه­ی نهال ریشه مورد بررسی قرار دادند و گزارش کردند که ریشه­ها روی مسیرهای ترجیحی جریان (با استفاده از محلول رنگی) اثر دارد. آن­ها گزارش کردند مقادیر ردیاب برماید در خاک­های مزرعه­ای به­وسیله­ی عملیات شخم تحت تأثیر قرار نمی­گیرد در حالی که انتقال آترازین به میزان زیادی به­وسیله­ی عملیات شخم تحت تأثیر قرار می­گیرد.

اشرف و ایزدی[13](1997) انتقال برماید در یک خاک را تحت شرایط غرقابی پیوسته و متناوب بررسی کردند و گزارش کردند که در عمق ۳۰ سانتی­متری سرعت متوسط ردیاب در مدیریت­های غرقاب پیوسته و متناوب از سرعت جریان پیستونی بزرگتر بود. سرعت املاح با عمق برای هر دو شرایط کاهش می­یافت، بنابراین مدل­های مدیریتی مواد غذایی که بر اساس سرعت جریان پیستونی استوار هستند ممکن است مقدار عناصر غذایی قابل دسترس برای گیاه در منطقه ریشه را بیش ازمقدار واقعی برآورد نمایند.

کلروفلئوروکربن­ها از سال 1940 توسط فعالیت­های انسانی به محیط زیست منتشر شدند(مالکولم[14] و همکاران، 1980). این ردیاب­ها چون بدون واکنش هستند و به تجزیه مقاوم و سمیت کمی دارند به عنوان ردیاب­های مفید زیست محیطی در نظر گرفته شدند. ولی از سال 1974 به دلیل تخریب لایه اوزون استراتوسفری از این ردیاب در هیدرولوژی دیگر استفاده نمی­شود (دیویس[15] و همکاران، 1980).

از نمک طعام بعضی مواقع برای بررسی خصوصیات پخش جریان و ضرایب انتشار طولی و عرضی جریان استفاده می­شود. غلظت تزریق باید به حدی باشد که در اثر حرکت جریان، غلظت نمونه­های برداشت شده در خروجی محسوس و قابل مقایسه باشد. براساس توصیه سازمان زمین شناسی آمریکا حداقل غلظت تزریقی بایستی کمتر از 01/0 میلی­گرم در لیتر نباشد (هوبارد[16] و همکاران، 1982).

تا­کنون ردیاب­های متعددی به منظور کاربرد در مسائل جریان آب­های سطحی و زیر سطحی بکار برده شده­اند. رایج­ترین آن­ها ردیاب­های رنگی فلورسنتی می­باشند، زیرا به­راحتی قابل تهیه بوده، و طرز استفاده و کاربرد آن­ها نسبتاً ساده­تر از سایر ردیاب­ها می­باشند. مزیت مهم دیگر ردیاب­های رنگی قابلیت تشخیص بسیار زیاد آن­ها حتی در غلظت­های بسیار کم می­باشد، به­­طوری­که در مقایسه با سایر ردیاب­ها تا 100 مرتبه رقیق­تر قابل تشخیص می­باشند (هوبارد و همکاران، 1982).

میزان سمی بودن ردیاب­ها یکی از نکات ظریف و مهم در کاربرد آن­ها می­باشد. اسمارت و لایدلو[17] (1984) طبقه­بندی جدیدی از میزان سمیت ردیاب­ها را در اختیار محققان قرار داد. بر اساس گزارش اسمارت و لایدلو دو ردیاب تینو­پال و رودامین دارای کمترین سمیت می­باشند. وسایل و تجهیزات ردیاب سنج از اهمیت زیادی برخوردار می­باشند. دقت و میزان فرکانس دستگاه غلظت­سنج نیز باید مورد توجه قرار گیرد. مثلاً دقت برداشت و تعداد قرائت در زمان باید طوری باشد که منحنی رخنه با دقت خوبی قابلیت تشکیل داشته باشد. لازم است قبل از اجرای عملیات ردیابی دستگاه و تجهیزات اندازه­گیری غلظت واسنجی شده باشند، زیرا متغیر­های زیادی چون دما، میزان املاح و... تأثیر محسوسی بر دقت داده­های برداشت شده دارند (هوبارد و همکاران، 1982).

یکی از مهمترین روش­های مطالعه منابع آب کارستیک به کار بردن مواد ردیاب فلورسانس می باشد به طوری­که افزودن ماده ردیاب به آب در یک نقطه و مشاهده مقدار بازیافت شده آن در منطقه­ای دیگر همواره ابزاری مفید جهت تحقیقات هیدروژئولوژی بوده و اطلاعات حاصل از انجام دقیق آن می­تواند ارتباط بین منابع تغذیه و تخلیه مختلف مانند چشمه ها و چاه­ها را مشخص سازند. به علاوه تحلیل کمی داده­های ردیابی می­تواند اطلاعات کنترلی مهمی مانند زمان عبور، غلظت حداکثر و سرعت جریان را مشخص سازد(یوسپا[18]، 1988).

یکی از مهمترین کاربردهای مطالعات ردیابی در بازیابی و شناسایی منبع تامین آب شرب در منابع زیر سطحی می­باشد. به همین دلیل، شناخت و سنجش مشخصه­های هیدرولیکی از مهمترین اهداف این مطالعات می­باشد. از این رهگذر می­توان آسیب­پذیری این منابع و تشکیلات را در مقابل آلاینده­های آلی و معدنی بررسی کرد (مول[19]و همکاران، 1988).

مطالعه ردیابی در مسائل آب­های زیرزمینی همواره یکی از روش­های مهم تخمین سریع خصوصیات جریان می­باشد. تاکنون شماری از مواد رنگی مانند اورانین، ائوزین، پیرانین و رودامین برای تخمین پارامترهای انتقال همچون سرعت، پخشیدگی، ظرفیت ذخیره آب و غیره در محیط­های متخلخل و سازند­های زمین شناسی مورد استفاده قرار گرفته­اند (فرز و چری[20]، 1979 و آبیلین[21] و همکاران، 1991).

انتشار سولفور هگزا فلئورید به محیط زیست به عنوان یک ردیاب مفید در تحقیقات اتمسفری و آب­های زیرزمینی در نظر گرفته شد (بوسنبرگ و پلومر[22]، 2000). این ردیاب ممکن است برای تشخیص نشت پلوتونیوم از ظروف ذخیره­سازی مفید باشد (کونگ[23]، 1998). خواص شیمیایی این ماده نشان می­دهد که فاز گازی آن اثر گرم شدن گلخانه­ای بیشتر از دی­اکسیدکربن را دارد، بنابراین برای اهداف ردیابی باید با احتیاط از آن استفاده کرد (بوسنبرگ و پلومر، 2000). سولفور هگزا فلئورید می­تواند به عنوان یک ردیاب فاز گازی و مایع استفاده شود. غیر سمی است، بی­رنگ و بی­بو می­باشد و چگالی آن 602/6 گرم بر لیتر می­باشد. (ویلسون و مکی[24]، 1993).

هینتون و همکاران[25] (1994) اکسیژن 18 و سیلیس را به عنوان شاخص های مکمل به کار بردند و با یک نمودار سه مؤلفه آب زیرزمینی (جریان پایه)، آب خاک و آب جدید(رواناب حاصل از رگبار) را از هم تفکیک کردند. نتایج تحقیق آن­ها نشان داد که می­توان مؤلفه های مختلف شرکت کننده در تولید رواناب حوضه را مشخص نمود.

براون [26]و همکاران (1995) تأثیر جریان ترجیحی روی حرکت آفتکش­ها و ردیاب برماید را در یک خاک سنگین رسی مورد بررسی قرار دادند. آن­ها نتیجه گرفتند که از دست رفت آفتکش­ها از طریق جریان زهکش­ها یا جریان­های لایه­ای سطحی وقتی اثر متقابل بین آب خاک حرکت کرده و حجم خاک به­واسطه­ی جریان ترجیحی حداقل باشد، حداکثر مقدار خواهد بود. جریان ترجیحی روی انتقال برماید هم موثر است و منحنی رخنه برماید نشان می­دهد که جریان ماتریکس برای انتقال نمک­ها در یک خاک رسی سنگین مهم است.

برونسویجک [27]و همکاران (1995) انتقال املاح در مقیاس مزرعه­ای را در یک خاک سنگین رسی با استفاده از ردیاب برماید مورد بررسی قرار دادند. آن­ها با گرفتن نمونه­های مکرر آب از تخلیه­ی آب­های زیر­زمینی و زهکش­ها، نتیجه گرفتند انتقال نمک­ها در سه دامنه رخ می­دهد: ماکروپورهای بزرگ پیوسته، مزوپورها پر پیچ و خم کوچکتر و منافذ درون خاکدانه­های خاک. آنها همچنین گزارش دادند که بیشترین انتقال نمک در مزوپورها رخ می­دهد

[1] Beltran

2 Zekri

1 Lausen

[4]Hagler

3 Danube

4 Aachspring

1 Knop

2 Abba

3 Feuerstein and Selleck

4 Ketelen

5 Wild and Babiker

6 Gish and Coffaman

7 Ashraf and Izadi

8Malcolm

9 Davis

1 Hubbard

2 Smart and Laidlaw

[18] Usepa

4 Mull

1 Freeze and Cherry

2 Abelin

3 Busenberg and Plummer

4 Kung

5 Wilson and Mckay

6 Hinton

7Brown

8 Bronswijk




یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 13:48
0 نظر

جزوه کتاب اندیشه اسلامی 1 (دانشگاه پیام نور)

جزوه کتاب اندیشه اسلامی 1 (دانشگاه پیام نور)

جزوه کتاب اندیشه اسلامی 1 (دانشگاه پیام نور)

توضیحات:
جزوه کتاب اندیشه اسلامی 1 (براساس منبع دانشگاه پیام نور) در قالب فایل pdf و در حجم 34 صفحه، همراه با نمونه سوالات پیشنهادی و ادوار گذشته دانشگاه پیام نور با پاسخنامه مناسب برای تمامی دانشجویان دانشگاه پیام نور با کد رشته های 1233030 و 1233025 ،

محتویات فایل:
- درسنامه جامع در قالب فایل pdf
- 7 نوبت آزمون جامع پیشنهادی و احتمالی با پاسخ نامه کلیدی
- بانک نمونه سوالات دانشگاه پیام نور:
نیمسال دوم 96 - 95 با پاسخ نامه کلیدی (دو سری) ( جدید )
نیمسال اول 96 - 95 با پاسخ نامه کلیدی
نیمسال دوم 95 - 94 با پاسخ نامه کلیدی (دو سری)
نیمسال اول 95 - 94 با پاسخ نامه کلیدی (دو سری)



یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 13:48
0 نظر

بررسی اثرکاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز

بررسی اثرکاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز

بررسی اثرکاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز

 فهرست :

 چکیده :. 1

فصل اول : مقدمه و کلیات. 2

مقدمه :. 2

1-1- اهداف طرح تحقیق:. 4

1-2 -فرضیه ها:. 4

کلیات. 5

1-3-کلیات لوبیا سبز. 5

1-4-ویژگیهای گیاه شناسی لوبیا سبز. 6

1-5- نیاز گرمایی لوبیا سبز. 7

1-6- تاثیر عوامل محیطی بر رشد لوبیا سبز. 8

1-6-1-درجه حرارت. 8

1-6-2- نور. 8

1-6-3- رطوبت. 9

1-6-4- باد. 9

1-7- نیازهای کودی لوبیا سبز. 10

1-8- برداشت لوبیا سبز. 10

فصل دوم : مروری بر تحقیقات انجام شده (بررسی منابع ). 12

2-1- تنش. 12

2-2- تنش آبی. 12

2-3- خشکی. 13

2-4- خشکسالی. 13

2-5- تاثیر تنش خشکی بر لوبیا سبز. 14

2-6-کاربرد کودهای بیولوژِیک(کود زیستی). 17

2-7- تعریف کودهای زیستی. 18

2-8-تاریخچه میکوریزا. 19

2-9- قارچ میکوریزا. 20

2-9-1-انواع میکوریزا. 20

2-9-2-قارچهای اکتومیکوریزا. 20

2-9-3-قارچهای اندومیکوریزا. 21

2-9-4-مراحل تشکیل سیستم میکوریزایی. 22

2-10-فواید همزیستی میکوریزایی. 22

2-10-1-نقش میکوریزا در بهبود جذب آب. 22

2-10-2-میکوریزا و اختصاص مواد فتوسنتزی. 24

2-10-3-میکوریزا و واکنش های مرفوفیزیولوژیکی. 24

2-10-4-میکوریزا و افزایش جذب عناصر غذایی. 24

2-10-5-افزایش مقاومت به تنش خشکی. 28

2-10-6-افزایش کارایی مصرف کودهای شیمیایی. 30

فصل سوم : مواد و روشها. 31

3-1- محل اجرای طرح. 31

3-2- اجرای طرح. 31

3-3- مرحله کاشت ، داشت و برداشت گیاهان. 34

3-4- انجام مراحل آزمایشگاهی. 36

3-4-1- اندازه گیری بافت خاک. 37

3-4-2-اندازه گیری فسفر قابل جذب در خاک. 38

3-4-3- وزن تر نمونه ها. 38

3-4-4-وزن خشک نمونه ها. 38

3-4-5- اندازه گیری فسفر و پتاسیم. 38

3-4-6- اندازه گیری مقدار کلروفیل a و b و کل. 39

3-4-7- اندازه گیری ازت طبق (روش کجلدال 1932). 40

3-4-8- تعیین میزان درصد رطوبت نسبی برگ(RWC : Relative Water Content)40

3-5- جمع آوری و آنالیز داده ها :. 41

فصل چهارم : نتایج و بحث. 42

4-1- تجزیه و تحلیل. 42

4-1-1- درصد ازت. 42

4-1-2- درصد پتاسیم. 42

4-1-3-درصد فسفر. 43

4-1-4-کلروفیلa. 43

4-1-5-کلروفیلb. 43

4-1-6-کلروفیل کل. 43

4-2-1-سطح برگ. 52

4-2-2-ارتفاع گیاه. 52

4-2-3-وزن خشک اندام هوایی. 52

4-2-4-وزن خشک ریشه. 52

4-2-5-وزن خشک کل. 52

4-3-1-وزن تر اندام هوایی. 57

4-3-2-وزن تر ریشه. 57

4-3-3-وزن تر کل. 57

4-4-کاراتنوئید. 57

4-5-درصد رطوبت نسبی. 57

4-6- ضریب همبستگی بین صفات. 62

فصل پنجم: نتیجه گیری. 63

5-1- جذب عناصر بررسی شده در گیاه (فسفر،ازت،پتاسیم). 63

5-2- وزن تر و خشک اندام مختلف گیاه. 66

5-3-درصد رطوبت نسبی RWC.. 67

5-4-مقدار کلرفیل کل، a و b. 68

5-5- مقدار سطح برگ. 70

5-6- ضریب همبستگی بین صفات. 71

5-7-نتیجه گیری. 72

5-8-پیشنهادات :. 74

منابع :. 74

 فهرست جداول:

جدول 1-4. تجزیه واریانس اثر کاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز44

جدول 2-4- مقایسه میانگین اثر کاربرد قارچ مایکوریزا برروی صفات مورد بر رسی در گیاه لوبیا سبز.. 44

جدول 3-4- مقایسه میانگین اثر تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 46

جدول 4-4-مقایسه میانگین اثر متقابل کاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 46

جدول5-4- تجزیه واریانس اثر کاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 50

جدول 6-4- مقایسه میانگین اثر کاربرد قارچ مایکوریزا برروی صفات مورد بر رسی در گیاه لوبیا سبز.. 50

جدول 7-4- مقایسه میانگین اثر تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 51

جدول 8-4- مقایسه میانگین اثر متقابل کاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 51

جدول9-4- تجزیه واریانس اثر کاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 55

جدول10-4- مقایسه میانگین اثر کاربرد قارچ مایکوریزا برروی صفات مورد بر رسی در گیاه لوبیا سبز.. 55

جدول11-4- مقایسه میانگین اثر تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 56

جدول12-4- مقایسه میانگین اثر متقابل کاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز.. 56

جدول13-4- ضریب همبستگی بین صفات مورد بررسی در گیاه لوبیا سبز تحت اثر قارچ مایکوریزا و تنش خشکی.. 61

 فهرست نمودارها :

 نمودار1-4- اثر تنش خشکی بر میزان کلرفیل کل گیاه لوبیا سبز.. 45

نمودار2-4- اثر متقابل قارچ میکوریزا و تنش خشکی بر میزان ازت گیاه لوبیا سبز.. 47

نمودار3-4- اثر متقابل قارچ میکوریزا و تنش خشکی بر میزان پتاسیم گیاه لوبیا سبز.. 48

نمودار4-4- اثر متقابل قارچ میکوریزا و تنش خشکی بر میزان فسفرگیاه لوبیا سبز.. 49

نمودار5-4- اثر قارچ میکوریزا بر میزان سطح برگ گیاه لوبیا سبز.. 53

نمودار6-4- اثر تنش خشکی بر میزان وزن خشک کل گیاه لوبیا سبز.. 53

نمودار7-4- اثر متقابل قارچ میکوریزا و تنش خشکی بر میزان سطح برگ گیاه لوبیا سبز.. 54

نمودار8-4- اثر تنش خشکی بر میزان کارتنوئید گیاه لوبیا سبز.. 58

نمودار9-4- اثر متقابل قارچ میکوریزا و تنش خشکی بر میزان RWC% گیاه لوبیا سبز.. 59

نمودار10-4- اثر متقابل قارچ میکوریزا و تنش خشکی بر میزان کارتنوئید گیاه لوبیا سبز.……………………………………60

چکیده :

تنش خشکی یکی از مهم‌ترین عامل محدود‌کننده رشد گیاهان زراعی است که عملکرد محصول را به طور نامطلوبی تحت تأثیر قرار می دهد.یکی از روش هایی که در سال های اخیر برای مقابله با کم آبی و تنش خشکی در بسیاری از گیاهان مورد استفاده قرار گرفته است ، استفاده از انواع میکروارگانیسم های مفید مانند قارچهای مایکوریز می باشد . قارچهای میکوریزا با داشتن شبکة هیفی گسترده و افزایش سطح و سرعت جذب ریشه، کارایی گیاهان را در جذب آب و عناصرغذایی بویژه عناصر کم تحرک فسفر، روی، مس افزایش داده وبا موجب بهبود رشد آنها میشوند .

همزیستی قارچ میکوریزا با ریشه گیاهان از طریق بهبود جذب عناصر غذایی می تواند باعث واکنش مثبت گیاهان به ویژه در شرایط تنش خشکی شود. به منظور بررسی تأثیر قارچ میکوریزا برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در گیاه لوبیا سبز تحت تنش خشکی ،آزمایشی گلدانی در سال 1392 در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت آزمایش فاکتوریل با سه تکرار در گلخانه مرکز آموزش سمنان انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل تیمار تنش در سه سطح، T0 رطوبت ظرفیت مزرعه، T1 رطوبت 50 درصد ظرفیت مزرعه و T2 رطوبت 25 درصد ظرفیت مزرعه و تیمار تلقیح قارچ مایکوریزا در سه سطح(بدون تلقیح M0، گونه یک M1وگونه دو M2)در 3 تکرار انجام شد.

نتایج نشان داد که تنش خشکی تأثیر معنی داری بر صفات مورد ارزیابی داشته است. به طوری که با کاهش میزان رطوبت خاک، سطح برگ، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی ، میزان کلروفیل وغلظت عناصر غذایی کاهش یافت.

مقایسه نتایج نشان داد که تلقیح با قارچ میکوریزا شاخص های رشد ، سطح برگ،محتوای فسفر ،پتاسیم،ازت برگ گیاه لوبیا سبز را در شرایط تنش خشکی در مقایسه با گیاه تلقیح نشده به طور معنی داری افزایش ، ولی میزان کلرفیل a ، کلرفیل b وکلرفیل کل را کاهش داد .ارتفاع گیاه تحت تاثیر هیچ یک از تیمار ها قرار نگرفت .وزن خشک اندام هوایی و ریشه گیاه تلقیح شده بوسیله هر دو گونه قارچ در مقایسه با گیاهان تلقیح نشده در تمام سطوح رطوبتی بطور معنی داری بالاتر بود .

روابط آبی گیاه از جمله محتوای نسبی آب برگ در اثر خشکی به شدت تحت تاثیر قرار گرفت و کاهش یافت ولی تلقیح قارچ میکوریزا محتوای نسبی آب برگ را افزایش داد .

تاثیر قارچ GLOMUS intradices در کاهش اثر خشکی و عملکرد بهتر گیاه ، بیشتر از قارچ GLOMUS mosseae بود و دارای قدرت همزیستی بیشتری با ریشه گیاه داشته است . بنابراین میتوان چنین نتیجه گیری کرد که کاربرد قارچ میکوریزا سبب افزایش تحمل به تنش خشکی و افزایش عملکرد در گیاه لوبیا سبز می شود .

کلمات کلیدی: قارچهای مایکوریز، Glomus mosseae , Glomus intradices، تنش خشکی، لوبیا سبز ، ظرفیت زراعی ، خصوصیات رشدی .

 

فصل اول : مقدمه و کلیات

مقدمه :

تنش های محیطی مهمترین عامل کاهش دهنده عملکرد محصولات کشاورزی در سطح جهان هستند. چنانچه تنش های محیطی حادث نمی شدند، عملکردهای واقعی باید برابر با عملکردهای پتانسیل گیاهان می بود. در حالی که در بسیاری از گیاهان زراعی متوسط عملکرد واقعی گیاهان 10-20 درصد عملکرد پتانسیل آنان است. در نقاط خاصی از کره زمین به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی، عوامل تنش زا در تولید محصولات کشاورزی تاثیر منفی بیشتری دارند و کشاورزی در آن مناطق با تحمل هزینه بیشتر و بازده کمتر صورت می گیرد. (2013,.wang et al)

در بین تنشهای محیطی، خشکی مشکل حادی است، که درحدود دو میلیون کیلومتر مربع از زمینهای قابل استفاده در کشاورزی را تحت تأثیر خود قرار داده است و از این رو عامل محدود کننده بزرگی در تولید گیاهان در سراسر دنیا به شمار میرود. از طرفی افزایش خشک شدن زمینهای کشاورزی به طور وسیعی مورد انتظاراست، به طوریکه 30 درصد اراضی در 25 سال آینده و بالغ بر 50درصد آنها در سال 2050 به دلیل توسعه خشکی از گردونه تولیدات گیاهان در محیط کشاورزی خارج می شوند(2013,.wang et al). از طرف دیگر ایران سرزمینی خشک و نیمه خشک با نزولات جوی بسیار کم است ،به طوری که میانگین بارش سالانه آن در حدود274 میلی متر می باشد. در مقایسه با میانگین بارش در سطح کره زمین (حدود 860 میلی متر)،این مقدار بسیار کم است که نشان دهنده آن است که خشکی در ایران یک واقعیتاقلیمیاست (1999Alizadeh,)

بلوم اظهار داشته است که خشکی یک تنش چند بعدی است که گیاهان را در سطوح مختلف سازمانی تحت تاثیر قرار می دهد. در سطح گیاه پاسخ به تنش خشکی پیچیده است ، زیرا بازتابی از تلفیق اثرات تنش و پاسخهای مربوطه در تمام سطوح پائین سازمانی ، در فضا و زمان است. Blum,1996) ).سینگ و همکاران گزارش کردند که خشکی به عنوان مهم ترین فاکتورکنترل کننده عملکرد محصولات ، تقریبا" روی کلیه فرایندهای رشد گیاه تاثیر گذار است.خشکی به عنوان مهمترین فاکتور محدود کننده ی غیرزنده رشد و عملکرد گیاهان محسوب می شود (سینگ وهمکاران، 1997 )

برای غلبه بر مشکل خشکی خاکها راهکار زیستی یکی از راهکارهای اساسی است که باید مورد توجه قرار گیرددر این بین میتوان به قارچهای میکوریزا، اشاره کرد . قارچهای میکوریزا آربسکولار نقش مهمی در بهبود تغذیه ورشد گیاهان در شرایط خشک دارند .singh et al.,1997))

قارچهای میکوریزا با داشتن شبکة هیفی گسترده و افزایش سطح و سرعت جذب ریشه، کارایی گیاهان را در جذب آب و عناصرغذایی بویژه عناصر کم تحرک فسفر، روی، مس افزایش داده وبا موجب بهبود رشد آنها میشوند ( 1994 Marschner & Dell,)

حبوبات پس از غلات، دومین منبع غذایی بشرمحسوب می شوند (شهرام و دانشی، 1384 ). در بین حبوبات، لوبیا یکی از مهمترین این گروه از گیاهان محسوب میشود. حدود 60 درصد تولید لوبیا درکشورهای در حال توسعه تحت شرایط تنش خشکی؛ انجام می گیرد (کوستا فرانسا و همکاران، 2000, تورکان و همکاران، 2005 ).

لوبیا یکی از مهمترین گونه های خانواده لگومینوز است و متعلق به دو جنس فازئولوس و ویگنا می باشد که به ترتیب بومی آمریکا و آسیا هستند . لوبیا در پنج قاره دنیا کشت می گردد و سطح زیر کشت جهانی آن حدود 24 میلیون هکتار و متوسط عملکرد آن حدود 500 کیلو گرم در هکتار می باشد .

لوبیا یکی از مهمترین گیاهان زراعی خانواده بقولات است که در دنیای جدید یکی از منابع مهم پروتئینی و کالری در تغذیه انسان محسوب میشود(Phaseolus vulgaris L.) بطوریکه دانه لوبیا دارای 25-20 درصد پروتئین و 56-50 درصد هیدرات کربن می باشد(Graham and Ranalli, 1997 ) لوبیا در مقایسه با غلات دیگر 2 تا 3 برابر و نسبت به گیاهان نشاسته ای 10 تا 20 برابر بیشتر دانه آن دارای پروتئین است ( مجنون حسینی، 1375).در حال حاضر به دلیل اهمیت مذکور، سطح زیر کشت این گیاه در جهان رو به فزونی است بر اساس آمار انتشار یافته سطح زیر کشت جهانی این گیاه بالغ بر 24 میلیون هکتار با متوسط عملکرد جهانی در حدود 600 کیلوگرم در هکتار گزارش شده است وسطح زیر کشت این گیاه در ایران 125 هزار هکتار با میانگین عملکردی بیشتر از متوسط عملکرد جهانی در حدود 1470 کیلوگرم درهکتار گزارش شده است(غفاری خلیق، 1379)

مکانیسمهای غلظت و انتقال عناصرغذایی در گیاهان، مانند جریان توده ای، انتشار و یا غلظت و انتقال به وسیله پدیده اسمز همگی تابعی از مقداررطوبت موجود در خاک و ریشه است و در صورت کاهش رطوبت، شدت و مقدار غلظت عناصر غذایی دستخوش تغییر و تحول میگردد (تایز و زایگر1998,)

قارچهای میکوریزا قادر خواهند بود که اثرات نامطلوب تنش خشکی را در گیاهان تعدیل نمایند (Auge,2001)

1-1- اهداف طرح تحقیق:

در این تحقیق سعی میشود با توجه به حساسیت گیاه لوبیا به تنش خشکی و اثرات میکوریزایی شدن لوبیا ، اثر دو گونه قارچ Glomus intradicesوmosseae Glomus بر شرایط تحمل به تنش خشکی بررسی شود و مشخص شود آیا هردوگونه اثرات یکسانی بر گیاه ایفا میکنند.آیا جذب آب و مواد غذایی در شرایط همزیستی تحت تنش افزایش خواهد یافت؟ آیا عمکرد گیاه تحت تاثیر همزیستی قرار گرفته وبهبود خواهد یافت.

1.بررسی اثر قارچ مایکوریزا بر بهبود رشد ریشه گیاه و کارآیی جذب آب و عناصر غذایی در شرایط تنش خشکی .

2.تعیین گونه قارچ مایکوریزامناسب که قادر به افزایش به تحمل گیاه به تنش خشکی است.

1-2 -فرضیه ها:

1- همزیستی قارچ میکوریزا باریشه .لوبیا باعث افزایش رشد ریشه، و کاهش تنش خشکی می گردد.

2- همزیستی قارچ میکوریزا باریشه لوبیاباعث افزایش جذب عناصر مفیدی می گردد.

3- بین گونه های قارچ از نظر تاثیر بر رشد گیاه تفاوت وجود دارد.

4- همزیستی قارچ میکوریزا باریشه لوبیا باعث افزایش جذب آب می گردد.

کلیات

1-3-کلیات لوبیا سبز

لوبیا گیاهی است از تیره بقولات ، علفی وبالا رونده است. برگهای آن سبز رنگ ، پهن ، بزرگ و نوک تیز است بشکل قلب می باشد .

گلهای آن سفید مایل به زرد یا بنفش و میوه آن باریک و غلاف مانند است که دانه های لوبیا در آن قرار دارد .حبوبات پس از غلات بعنوان دومین منبع غذایی بشر بشمار می آید درصد پروتئین حبوبات 18 تا 32 درصد می باشد که تامین بخشی از پروتئین مورد نیاز ما انسانها را تامین می کنند.

در بین حبوبات از لحاظ سطح زیرکشت و ارزش اقتصادی مقام اول متعلق به لوبیا است.آب و هوای مطلوب (تابستان های گرم تا معتدل) وآب کافی در مناطق زیر کشت لوبیا، خاک مرغوب بابافت رسی و رسی شنی و دارای عمق زیاد، وجودنیروی کارگری فراوان در فصول کاشت و برداشت وارزان بودن نیروی کارگری از دلایل عمده افزایش سطح زیر کشت آن می باشد (صالحی و همکاران،1384)

متوسط عملکرد جهانی انواع آن حدود 500 کیلو گرم در هکتار است 40 درصد از سطح زیر کشت آن در آسیا 30 درصد د رآمریکاست تقریبا 9 میلیون هکتار سطح زیر کشت انواع لوبیا در هندوستان ، 4 میلیون هکتار در برزیل ،5/1 میلوین هکتار در مکزیک، 3/0 میلیون هکتار در بروندی و 4/0 میلیون هکتار در یوگسلاوی است (کوستا فرانسا و همکاران، 2000)

تمامی گونه های لوبیا متعلق به دو جنس عمده است جنس Phaseolus که شامل گونه های بذر درشت آمریکایی است و جنس Vigna که شامل گونه های بذر ریز آسیایی است . گونه های آمریکایی ،بومی آمریکا و گونه های آسیایی بومی جنوب آسیا هستند . گونه های آمریکایی ، دارای غلاف هایی پهن با نوک بلند بوده و دارای تعداد محدودی بذر در درهم غلاف (4تا8 عدد) اما بذر ها درشت می باشند اما گونه های آسیایی نیز دارای غلاف هایی کوچک(حد اکثر به طول 10 سانتی متر ) و استوانه ای هستند در داخل هر غلاف تعداد زیادی بذر (تقریبا 20 عدد) وجود دارد . در حال حاضر 18 نوع لوبیا در سطح جهان کاشته می شود و در بین انها لوبیا سبز بیشترین توجه جهانی را به خود اختصاص داده است .( تورکان و همکاران، 2005)

1-4-ویژگیهای گیاه شناسی لوبیا سبز

لوبیا سبز Snap beans ، گیاهی است یکساله ، از تیره بقولات Leguminosa گونه های متفاوت و ارقام مختلفی وجود دارد که ارقام معروف آن عبارتند ار:

1 . لوبیا سبز پا بلند (Ph.vulgaris var.commune) 2. لوبیا سبز پا کوتاه (Ph.v var.humilis)

3 . لوبیا گل خوشه ای (Ph.coccineus) 4 . لوبیا پهن پا بلند (Ph.limensis)

5 . لوبیا پهن پاکوتاه (Ph.limensis var.limenanus)

دارای یک ریشه اصلی راست و ریشه های فرعی فراوان، در روی ریشه های کوچک لوبیا غده های قهوه ای رنگ نامنظم ، تثبیت کننده ازت قرار گرفته است برگهای مرکب که از سه جفت برگچه تشکیل شده اند بادمبرگ طولانی به طور متناوب روی ساقه آن قرار گرفته اند. ممکن است برگچه ها از کرکهای ریز پوشیده شده باشند. برگها لوبیا دارای گشواره هستند گلهای لوبیا به صورت خوشه ای یا منفرد از جوانه های جانبی کنار برگها بوجود می آیند جام گل لوبیا سفید یا ارغوانی میباشد گل لوبیا خودگشن است. براثر تلقیح گل میوه آن که به صورت غلاف یا نیام می باشد، بوجود می آید نیام لوبیا بلند، باریک و گاهی ممکن است خمیده باشد.( جیمینگ و میدمور، 1990 )

لوبیا سبز اگر چه گیاهی است متنوع با صدها واریته جدید اما تمامی آنها را در دو دسته طبقه بندی میکنند :

الف – واریته بوته ای تا Bush type که روز خنثی بوده و گیاهانی پا کوتاه به ارتفاع 20تا 60سانتیمتر ، زود رس و با رشدی محدود میباشند .

ب- واریته های رونده یا Pole type که رشدشان نا محدود بوده و ممکن است تا ارتفاع 2 الی 3 مترهم رشد کنند . در آنها انواع روز خنثی و روز کوتاه وجود دارد . (باتوگال وهمکاران، 1990)

مشخصات گیاه‌شناسی لوبیا (Beans phaseolus vulgaris : نام علمی لوبیا phaseolusvulgaris می‌باشد گیاهی است یکساله علفی که دارای ساقه بندبند می‌باشد. تعداد بندها و فاصله آنها از همبستگی به تیپ لوبیا دارد. لوبیا گیاهی خودگشن بوده و گونه‌های مختلف آن از نظر شکل بوته، طول و غلاف و تعداد دانه در غلاف و اندازه دانه با هم متفاوت می‌باشند.

تعداد کروموزهای لوبیا ۲۲=n2 می‌باشد. دانه لوبیا در رنگهای مختلف مانند سفید، قرمز، صورتی، بنفش، کرم، خاکستری، قهوه‌ای، کرم با لکه‌های قرمز و سیاه و ابلق، الوان ظاهر شده و شکل دانه‌ها نیز قلوه‌ای، کروی کروی و استوانه‌ای و یا ترکیبی از آنها دیده می‌شود. (۲۷و۲۶) لوبیا با نام انگلیسی commonbean از راسته Rosales خانواده leguminosae و زیر خانواده Papilionidaeو شاخه phaseolae و زیر شاخه Phaseoliae و جنس phaseolus می‌باشد.

لوبیا از نظر الگوی رشد growth habit به چهار تیپ به شرح زیر تقسیم می‌شود:

تیپ ۱- کاملا بوته‌ای Type I- Determinate Bush

تیپ ۲- بوته‌ای با کمک پیچک Type II- Indeterminate Bush

تیپ ۳- نیمه رونده خوابیده Type III- Indeterminate Bus

تیپ ۴- کاملا رونده Type IV- Indeterminate Climbing

توضیح: در لوبیاهای Determinate جوانه انتهای ساقه به یک گل آذین ختم شده و رشد گیاه متوقف می‌گردد. اما در لوبیاهای Indeterminate جوانه انتهایی به یک مریستم ختم شده و گیاه حتی در زمان گلدهی به رشد خود ادامه می‌دهد.

1-5- نیاز گرمایی لوبیا سبز

لوبیا گیاهی است حرارت دوست (ترموفیل) و در مناطق که دارای آب و هوای گرم مانند آمریکای جنوبی باشند بخوبی رشد می‌نماید اما در مناطق معتدل و سردسیر معتدل نیز قابل کشت بوده و به خوبی محصول می‌دهد با این تفاوت که در مناطق گرمسیر آمریکای‌جنوبی بیش از یکبار در سال می‌توان آنرا کشت کرد اصولاً چون لوبیا یک کشت بهاره می‌باشد از نظر آب و هوا دارای محدودیت چندانی نمی‌باشد و در اکثر نقاط کشور می‌توان آنرا کشت کرد. حداقل درجه حرارت برای جوانه زدن لوبیا بین ۱۰-۱۲ درجه سانتی‌گراد می‌باشد. گیاهی روزکوتاه وبه آسانی سایه اندازی را تحمل میکند.دارای واریته های زودرس(60 تا 80 روز) متوسط رس(80 تا 120روز) وانواع دیررس(120الی150روز) میباشد. گیاهی خودگشن با دگرگشنی بسیار پایین و نسبت به سرما و یخبندان کاملا حساس می باشد برای رشد کامل آن 120 الی 130 روز وقت لازم است به شرط آنکه درجه حرارت هرگز به صفر و زیر صفر نرسد در حدود 26 تا 39 زور پس از کاشت چنانچه طول روز بین 10 تا 18 ساعت باشد به گل مینشیند (باقری و همکاران، 1380 ).

1-6- تاثیر عوامل محیطی بر رشد لوبیا سبز

1-6-1-درجه حرارت

حرارت اپتیم برای رشد و تکامل لوبیا ۲۰ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد بوده و مجموع درجه حرارت‌های موردنیاز برای رشد طبیعی آن از ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌باشد.(موشاگالوسا وهمکاران،2008 )

زمانیکه درجه حرارت از 5/24 درجه سانتیگراد بیشتر شود عملکرد لوبیا کاهش می‌یابد. در درجه حرارت کمتر از 15 درجه سانتیگراد رشد کیاه شدیداً کاهش می یابد. بذر لوبیا سبز در دمای صفر درجه سانتی گراد یا بالای 35 درجه جوانه نمی زند.

روزهای گرم و شب های خنک برای رشد آن مناسب می باشد. دمای بیش از 30 درجه مناسب رشد آن نبوده و دمای بیش از 35 درجه سانتیگراد برای رشد آن نامناسب می باشد.(کریمی ، 1383)

کمبود رطوبت را بهتر تحمل میکند البته در شرایط خشک تولید آن به شدت کاهش می آید مخصوصا در طی گل دهی و پر شدن غلاف ها به هوای خشک حساس است.

1-6-2- نور

یکی دیگر از عوامل محیطی بسیار مهم و موثر برای رشد و نمو و عملکرد مناسب در این گیاه،وجود نور کافی می باشد .

در شرایط مطلوب زراعی که هیچ عامل محدود کننده دیگری وجود ندارد بین وزن خشک تولیدی با میزان نور جذب شده، یک رابطه خطی وجود (PAR) تشعشع فعال فتوسنتزی دارد .(Gallagher&Biscoe,1978)

نقش اصلی آرایش کاشت بر رشد و نمو گیاه به علت تفاوت در چگونگی توزیع و پراکنش انرژی و کمیت و کیفیت نور در داخل جامعه گیاهی است که در افزایش جذب تشعشع خورشیدی، موجب افزایش عملکرد دانه و بیولوژیکی می‌شود(زمانی،1372)

1-6-3- رطوبت

لوبیا سبز در طول رشد و نمو احتیاج به رطوبت دارد و میزان بارندگی 500 تا 600 میلیمتر با پراکندگی مناسب در مراحل مختلف رشد، برای آن کافی می باشد ودر نقاطی که میزان بارندگی کمتر از 350 میلیمتر باشد احتیاج به آبیاری دارد دردسترس داشتن آب کافی ولوازم توزیع آن بسیارمهم است مدارآبیاری ومقدارآن برای لوبیاسبز به نوع خاک ذخیره رطوبت خاک شرایط اقلیمی وفصلی ومرحله رشد گیاه بستگی دارد معمولاً لوبیاسبز را3تا5 بارآبیاری کرده ودرهربار درهرهکتار 80الی 100میلیمتر آب توزیع می شود باتوجه به اینکه لوبیاسبز دارای ریشه ای کم عمق می باشد آب زیاد باعث کاهش محصول می شود.

لوبیا نسبت به طول روز یک گیاه بی تفاوت (Day neutral) می باشد بدین ترتیب تشکیل دانه و نیام آن تحت تاثیر طول روز واقع نمی شود انواع بالا رونده آن نسبت به رطوبت زیاد و بارندگی فراوان مقاوم است ولی ارقام پا کوتاه آن رطوبت زیاد را تحمل نمی کند.

تامین مداوم رطوبت یکی از عوامل بحرانی است که به روی عملکرد یکنواخت وکیفیت لوبیای سبز موثر است کمبود دروقت گلدهی میتواند سبب خسارات زیاد گردد درمناطقی که نسبتآ دارای میانگی بالای از بارندگی است آبیاری لوبیادر خاکهای سبک وریگی وحتی خاکهای سنگین تر لازم میباشد.(پیراسته،1387)

آزمایشات نشان داد کمبود آب در مرحله گلدهی وتوسعه غلاف به شدت روی عملکرد لوبیای سبز اثر میگذارد به طوریکه آبیاری دراین مرحله سود مندی بیشتری را دارد. در تحقیقی که در قسمت های معتدل اروپا نشان داده است که آبیاری قبل از گلدهی فقط برای رشد ونمو لوبیای سبز مفید است (یزدی،1387).

1-6-4- باد

حساسیت گیاه لوبیا در مراحل مختلف رشد متفاوت می باشد ، در مناطق بادخیز گیاه لوبیا سبز عملکرد بسیار پایینی داشته وباد صدمات شدیدی به این گیاه وارد می کند ومیزان محصول را کاهش می دهد و حساسیت این گیاه در برابر باد بسیار بالا میباشد (یدوی و همکاران،1383)

1-7- نیازهای کودی لوبیا سبز

حبوبات از جمله لوبیا قسمتی از ازت مورد نیاز خود را از طریق همزیستی با باکتری های ریزوبیوم بدست می آورد مشروط به اینکه تعداد کافی باکتری در خاک موجود باشند و از طرف دیگر رابطه همزیستی بین گیاه و باکتری ایجاد شود.

این گیاه در طول یک فصل زراعی حدود 150 کیلوگرم در هکتار ازت از خاک جذب می کند که بخشی از آن توسط باکتری ریزوبیوم تولید شده و مابقی با مصرف کودهای ازته تامین میشود.(1989 Kloepper.)

فسفر بعنوان یکی از عناصر اصلی در تغذیه لوبیا نقش بسزایی برعهده داشته و اهمیت این عنصر برای تولید محصول اقتصادی و حفظ تعادل بین عناصر اصلی خاک به اثبات رسیده است.

فسفر از جمله عناصر لازم جهت توسعه ریشه در گیاه بوده که در افزایش عملکرد نقش بسزایی داردو میزان مصرف کودفسفاته 100-150 کیلو درهکتار ی باشد .

پتاسیم نیز از عناصر ضروری گیاه است با توجه به اینکه خاک اکثر مناطق کشت لوبیا در ایران نفوذ پذیری بالایی داشته و بافت متوسطی دارند امکان مشاهده کمبود پتاسیم وجود دارد و میزان مصرف کودپتاسه 50-100 کیلو درهکتارو سایر عناصر پر مصرف نیز معمولاً در خاکهای ایران جهت زراعت لوبیا به میزان کافی یافت می شود. (Nautiyal et al.,1997).

1-8- برداشت لوبیا سبز

برداشت لوبیا سبز یکی ازمهمترین مراحل تولید آن است معمولاً دانه های لوبیاسبز به هنگام برداشت حدود 40درصد رطوبت دارند دراین میزان رطوبت 80درصد غلافهای اکثر واریته ها زرد است کاهش رطوبت ازمقدارگفته شده به هنگام برداشت باعث افزایش خسارت مکانیکی وریزش بذر می شود .

به منظور تسریع درخشک کردن گاهی ازموادشیمیایی برگ خشک کن استفاده میشودبرداشت لوبیاسبز معمولا درشب یاصبح زود انجام می شود این امرباعث کاهش خسارت حاصل ازریزش می شود غلافهای برداشت شده حدود 7 تا10 روزبایستی نگهداری شوند تابطور کامل قبل ازکوبیدن خشک شوند به هنگام کوبیدن نیز اگررطوبت بذر کمتراز14 درصدباشد باعث خسارت درحین کوبیدن می شود جدول زیرترکیب کاه وکلش لوبیاسبز رابه هنگام برداشت نشان می دهد .

ماده خشک 4/88 درصد

خاکستر 10درصد

فیبر خام 7/33 درصد

چربی 3/1 درصد

پروتئین 1/8 درصد

بخش خوراکی لوبیا سبز غلاف نارس آن می باشد زمان برداشت آن وقتی است که بذر در داخل غلاف نارس تشکیل شده باشد و قبل از اینکه رنگ غلاف به سفیدی بگراید، برداشت شوند(2004، (Karadage

بطورکلی زمانیکه دانه در داخل غلاف تشکیل شده باشد و طول غلاف یک سوم اندازه واقعی خود رسیده باشد لوبیا سبز قابل برداشت است زمان برداشت آن نیام باید سبز، جوان ، آبدار ، ترد و شکننده باشد اگر غلاف دیر برداشت شود در این صورت حالت شکنندگی و ترد خود را از دست می دهد و حالت فیبری به خود می گیرد و یا نخ دار می شود بطورکلی انواع پاکوتاه در 2 تا 3 مرحله و لوبیای پابلند را 5 تا 6 مرحله برداشت می کنند مقدار محصول برای انواع پاکوتاه حدود 8 تا 13 تن و برای لوبیای پابلند 20 تا 28 تن در هکتار است .(Ghambari, 2006).

 فصل دوم : مروری بر تحقیقات انجام شده (بررسی منابع )

2-1- تنش

تنش معمولا" به عنوان یک عامل خارجی که اثرات سوء بر گیاه به جا می گذارد،تعریف میشود. گیاهان تحت شرایط طبیعی و زراعی ، به طور پیوسته در معرض تنش هستند . اثر عوامل محیطی ممکن است روزها تا هفته ها(مانند رطوبت خاک)یا حتی ماه ها (مانند مواد معدنی ) بطول بیانجامد(کافی و همکاران،1379)

تنش در نتیجه ورود غیر عادی فرایندهای فیزیولوژیک که از تاثیر یک یا ترکیبی از عوامل زیستی و محیطی حاصل می شود ، به وجود می آید . هر عامل محیطی که باعث شود گیاه،رفتار مطلوب فیزیولوژیکی نداشته باشد تنش نامیده می شود(حکمت شعار،1372)

2-2- تنش آبی

تنش آبی هنگامی روی می دهد که آب موجود در خاک کاهش یافته و شرایط جوی به دفع آب از طریق تعریق و تبخبیر کمک کند .کمبود آب یکی از عوامل محدود کننده تولید گیاهان زراعی در سراسر جهان است (Sadras, 1996). میزان کم نزولات آسمانی و پراکنش نامنظم آن سبب بروز تنش خشکی در طول دوره رشد گیاهان زراعی می شود(گوپتا، 1986). به طور کلی خشکی یک اصطلاح اقلیمی است و شاخص های مختلفی دارد و به معنای دوره ای است که در آن بارندگی کمتر از تبخیروتعرق باشد. چون کمبود باران موجب کمبود آب می باشد. لذا در برخی موارد واژه تنش خشکی،تنش بر اثر عدم بارندگی موثر و مفید بکار می رود. آنها بیان کردند که کمبود یا تنش رطوبتی هنگامی افزایش می یابد که تقاضای تبخیر اتمسفری بالای برگ(تبخیروتعرق پتانسیل) از ظرفیت توانایی ریشه ها برای استخراج آب از خاک(تبخیروتعرق واقعی)تجاوز نموده و فراتر رود.(1989(Edmeades,

تنش ناشی از آن مهمترین و رایج ترین تنش محیطی است که هر ساله خسارت های هنگفتی به این محصولات در جهان بخصوص ایران که به عنوان کشوری خشک و نیمه خشک محسوب می گردد،وارد می نماید(صباغ پور، 1382).

2-3- خشکی

از اواخر قرن نوزدهم درجه حرارت سطحی دنیا افزایشی حدود 74% درجه سانتیگراد را تجربه کرده است اگر چه این افزایش دما به صورت یکنواخت نبوده و بعضی از مناطق به صورت موردی حتی تا حدودی نیز سردتر شده اند اگر اثر گرمایشی به شرط زیست اقلیمی خشک تر منجر شود از آنجایی که این شرایط معمولا با فراوانی و افزایش شدت همراه است تولیات کشاورزی نیز در این مناطق به خطرمی افتد .بارندگی نیز یکی دیگر از عوامل مهم هواشناسی است که کمیت و پراکنش آن به نحو چشمگیری در نقاط مختلف کره زمین متغیر استو ایران نیز به دلیل موقعیت خاص و ویژگی های توپوگرافیک آن از بارش و آب و هوای متفاوتی برخوردار است(خلیلی و بذر افشان،1383)

2-4- خشکسالی

کشور ایران به خاطر قرار گرفتن در کمربند خشک جغرافیایی و نوار بیابانی که در 25 تا40 درجه عرض شمالی واقع شده است، از شرایط آب وهوایی برخوردار است که جزو مناطق کم باران جهان بشمارمی آید. با وجود قرارگرفتن کشور ایران در کمر بند خشک جهانی تغییر پذیری شدید اقلیمی ، میانگین بارندگی سالانه کشور حدود 250 میلیمتر است که این عدد کمتراز مینگین بارندگی آسیا و حدودیک سوم میانگین بارندگی سالانه جهان می باشد. (حیدری شریف آباد ، 1381)

خشکسالی و تنش حاصل از آن یکی ازمهمترین و رایجترین تنشهای محیطی است که تولیدات کشاورزی را با محدودیت روبه رو می سازد وبازده استفاده از مناطق خشک و دیم را کاهش می دهد (ابرهارت و راسل، 1966 ). کشور ما دارای آب و هوای خشک و نیمه خشک است و کمبود آب یکی از مشکلات اساسی کشاورزی ایران می باشد، لذاوقوع تنش خشکی در دوره رشد گیاهان امری اجتناب ناپذیر است. عکس العمل گیاهان مختلف و حتی ارقام مختلف از یک گیاه نسبت به تنش خشکی متفاوت است . (وییرا و همکاران،1991)

بر اساس مطالعاتی که صورت گرفته آستانه 80 درصد بارش میانگین را می توان مرز وقوع خشکسالی درکشور تلقی کرد که هر قدر این درصد کاهش مییابد شدت خشکسالی افزایش پیدا می کند. البته شدت خشکسالی ها علاوه بر قلت نزولات جوی، به دوره تداوم آن نیز ارتباط پیدا می کند، بدین معنی که به تناسب استمرار شرایط خشکسالی، شدت آن بیشتر جلوه می کند. بر همین مبنا، در مطالعه حاضر، مقادیر 70 تا 80 درصد بارش میانگین به عنوان خشکسالی ضعیف، 55 تا 70 درصد به عنوان خشکسالی متوسط، 40 تا 55 درصد به عنوان خشکسالی شدید وکمتر از 40 درصد به عنوان خشکسالی بسیار شدید در نظر گرفته شده است( حیدری شریف آباد،1381)

بررسی یک دوره بیست ساله بارندگی بر اساس ضریب خشکی دومارتن، نشان می دهد که 54/35 درصد از سطح کشور (573884 کیلومتر مربع) دارای اقلیم فراخشک و 15/29 درصد (472562 کیلومترمربع) در اقلیم خشک واقع شده است، به طوری که در مجموع 65 درصد از اراضی کشور، در گسترهی اقلیم های خشک و فرا خشک قرار دارند. میزان بارندگی در مناطق مرکزی کشور در سال های خشکسالی تا حدود صفر کاهش مییابد. نمودار بارندگی 32 ساله در ایران نمایانگر آن است که کشورمان در خلال این دوره با 6 بار خشکسالی مواجه بوده و علاوه براین 17 بار نیز میزان بارندگی از حد متوسط کمتر بوده است و 5 بار نیز تا آستانه خشکسالی پیش رفته است.( حیدری شریف آباد،1381)

2-5- تاثیر تنش خشکی بر لوبیا سبز

گیاه لوبیا از مرحله سبز شدن تا قبل از مرحله گلدهی حساسیت کمتری به کمبود آب دارد، اما پس از شروع مرحله گلدهی نیاز آبی این محصول شدیداً افزایش می‌یابد. با شروع رسیدن اولین غلافها آبیاری لوبیا باید قطع گردد تا مدت زمان رسیدن کامل محصول در مزرعه طولانی نشود. لوبیا اصولاً به آب نسبتاً زیادی احتیاج دارد و باید هر هفته مزرعه لوبیا را حتی المقدور آبیاری نمود و بسته به زودرس بودن یا دیررس بودن انواع آن به 12-8 نوبت آبیاری احتیاج پیدا می‌کند(مجنون جسینی،1375)

تایلور واشکرافت در سال 1972 اعلام نموده اند برای به دست آوردن حداکثر محصول در خاک های با زهکشی ووضعیت حاصل خیزی مناسب و زمان شروع آبیاری لوبیا وقتی است که پتانسیل ماتریک خاک برابر 200- تا 75- کیلو پاسکال باشد اسمتیل گزارش نموده است که پژمردگی برگ ها در مکش آب خاک براب با 40 تا 50 سانتی متر رخ می دهد. تعدادی از محققین نیز اظهار داشته اند بیشترین عملکرد لوبیا وقتی حاصل می شود که آب قابل دسترس خاک بیشتر از 50 درصد بوده باشد.(باقری و همکاران ،1376)

کمبود آب حتی در دوره های کوتاه مدت می توانند عملکرد وکیفیت لوبیارا شدیدا تحت تاثیر قرار داده وموجب کاهش آن گردد. تنش آبی در لوبیا با ظهور رنگ سبز مایل به آبی تیره در برگ های آن قابل تشخیص است.دری برآت ملاحظه نمود تنش کمبود آب در طی مرحله اولیه رشد،عملکرد را کاهش می دهد.بیوهیزن ودواز دریافتند که تنش آب دردوره رویشی موجب کوتاه شدن گیاه می شود.کمبود شدید آب دردوره رشدرویشی موجب تاخیر در توسعه رشد محصول شده ورشد غیر یکنواخت را موجب می شود. به طور کلی گیاهان می توانند براثرات ناشی از کمبود آب در طی مراحل رشد رویشی خود تا حدودی غلبه نمایند. درصورت زیادبودن رطوبت خاک درزمان کاشت لوبیا، برای آبیاری در مرحله قبل از گلدهی ضرورتی وجود ندارد وآبیاری درزمان گلدهی به سرعت موجب بهبود اثرات تنش کمبود آب خواهدشد. رابینز ودامینگو نشان دادند تنش قبل از مرحله گلدهی ،تعداد غلاف های تشکیل شده را کاهش می دهد.(رضائی و همکاران ،1377)

آبیاری لوبیا در مرحله گلدهی اهمیت زیادی داشته وعقیده کلی براین است کهکمبود آب در این مرحله موجب کاهش عملکرد می گردد. وتیوم وهمکارن ماحطه نمودند که یکبار آبیاری در زمان گلدهی موجب افزایش قابل ملاحظه در عملکر شده است . افزایش عملکرد به طور عمده ناشی از افزایش تعداددغلاف ذر گیاه بوده است .(رضائی و همکاران ،1377)

کریگ بام گزارش نمود آبیاری ده روز قبل وده روز بعد از پایان گلدهی لوبیا سبب افزایش عملکرد شده واین افزایش به دلیل افزایش تعداد بذر در غلاف وتعداد غلاف های تشکیل شده، بوده است. رابینز ودامینگو دریافتند که تنش کمبود آب در طی مرحله گلدهی لوبیا،باعث کاهش تعداد غلاف وتعداد بذر در هر غلاف می شود.

تیکوف یکی از مراحل حساس لوبیا به تنش کمبود آب را مرحله گلدهی گزارش نموده است. دوتبزو ماهال گزارش نموده اند تنش زیاد در مرحله گلدهی سبب جلوگیری از تشکیل بعدی گل ها می شود. ایشان کاهش عملکرد لوبیا را در معرض تا 8- بار تنش آب خاک در مراحل قبل از گلدهی وگلدهی به ترتیب برابر 53 و71 درصد گزارش نموده اند. بررسی نتایج پژوهش ها نشان می دهد مرحله گلدهی یکی از مراحل حساس به تنش کمبودآب در لوبیا بوده، ورودتنش آب در این مرحله سبب کاهش تعداد غلاف های تشکیل شده وتعداد بذر در غلاف ودر نتیجه موجب کاهش عملکرد محصول می گردد.( Sepaskhah et al.,1976)

علاوه بر مرحله گلدهی،مرحله تشکیل غلاف در لوبیا نیز یکی از مراحل رشد حساس به تنش کمبود آب است. کمبود آب در مرحله غلاف بندی موجب کاهش عملکرد می گردد.نلسون گزارش نموده است گرچه لوبیا از تنش آب در تمام مراحل رشد آسیب می بیند ولی به نظر میرسد تنش قبل از گلدهی تا غلاف بندی بیشترین آسیب را موجب می شوند.ویت مایر عقیده دارد دوره بحرانی برای کمبود آب در لوبیا مرحله قبل از گلدهی وتا غلاف بندی می باشدودوتبز وماهال کاهش عملکرد لوبیارا در مراحل بعد از گلدهی ودر شرایط تا 8- بار تنش آب خاک مزرعه برابر 35 درصد گزارش نموده است. تنش آب در مرحله غلاف بندی باعث ایجاد بیشترین درصد بذور توخالی وکمترین میزات پروتئین بذر می گردد. در پژوهش تنش آب در مرحله غلاف بندی موجب کاهش عملکرد ووزن غلاف های ارقام مختلف لوبیا گردیده است. (مجیدی،1381)

کمبود آب دردوره تشکیل عملکرد موجب کوچکی ، کوتاهی وبی رنگی غلاف ها وتغییر شکل لوبیا می گردد. در این حالت محتوای الیاف غلاف بیشتر شده ودانه ها شکنندگی خودرا از دست می دهند. تیکوف ملاحظه نمود که لوبیا علاوه بر مرحله گلدهی،در مرحله دانه نبدی نیز به تنش آب بیشترین حساسیت را دارد.آبیاری مداوم در دوره های گلدهی،تشکیل غلاف ، تشکیل عملکرد ،توسعه غلاف وپرشدن دانه موجب افزایش عملکرد شده ،آبیاری بیش از حد موجب طغیان پوسیدگی ریشه می گردد. Taylor et al ,1972)) .

نتایج پژوهش های صورت گرفته را می توان به این صورت جمع بندی نمود. مراحل گلدهی، تشکیل غلالف و مرحله قبل از رسیدن مراحل بحرانی ودوره فعال گیاهی برای لوبیا بوده ووارد شدن هرگونه تنش کمبود آب در این مراحل سبب کاهش قابل توجه در عملکرد می شود. بنا براین توصیه می شود از اعمال کم آبیاری یا آبیاری محدود در این مراحل اجتناب گردد. در برنامه ریزی های آبیاری تکمیلی لوبیا،گیاه باید در دوره های استقرار واوایل گلدهی باید آبیاری شود. در برنامه ریزی های آبیاری کامل ، دردوره های گلدهی وتشکیل عملکرد میزان تخلیه آب خاک نباید بیشتر از 40 تا 50 درصد کل آب قابل استفاده باشد.




یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 13:48
0 نظر

گنج نامه(نمونه گنج نامه های وزیری- شاهی)

گنج نامه(نمونه گنج نامه های وزیری- شاهی)

به سختی گیرش آوردم

قیمتش گرونه اگه میخوای پول خرج کنی اینجا جاشه ارزش رو داره

اگه دلشو نداری نخر وقتتم  برو جای دیگه هدر بده

اینجا فقط اطلاعات علمی و دقیق میدم

دنبال اطلاعات بدرد نخور میگردی و میخوای پول کم بدی اینجا جاش نیست

اینجا جای حرفه ای هاست

اینم یه صفحش

سایتهای دیگه هم دارن ارزون هست ولی اینجا قیمتش همینه

 




یاهو مارکت شنبه 11 آذر 1396 ساعت 13:48
0 نظر