دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

پرسشنامه عاطفه خود آگاه

پرسشنامه عاطفه خود آگاه

آزمون عاطفه خودآگاه یک ابزار خودسنجی و مدادکاغذی است که 16 موقعیت (سناریو) شرایط زندگی روزمره را به آزمودنی ارائه می کند و پاسخ دهندگان پاسخهای، هیجانی و رفتاری خویش و احتمال پاسخ خود به آنها را رتبه می دهند. تمام سناریوهای این آزمون دارای آیتم های شرم و گناه و اشتغال ذهنی با احساس گنا هستند، در حالی که بعضی از آیتم ها شامل دفاع های شخصی جداسازی، بی تفاوتی و برونی کردن است.

تعداد سوالات: 16

تعداد صفحات: 3

شامل: پرسشنامه + نمره گذاری + روایی و پایایی

نوع فایل: WORD





مبانی نظری و پیشینه پژوهشی تجارت الکترونیک

مبانی نظری و پیشینه پژوهشی تجارت الکترونیک

مبانی نظری و پیشینه پژوهشی تجارت الکترونیک به صورت word ارائه شده و 60 صفحه با فونت بی نازنین 14 دارد. شامل منابع فارسی و لاتین جدید است و برای فصل دوم پایان نامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری مناسب است. به طور کلی شامل مطالب زیر است:

فصل دوم 

2-1- تجارت الکترونیک

2-1-1- تاریخچه تجارت الکترونیک

2-1-2- تعریف تجارت الکترونیک

2-1-3-مزایا و معایب تجارت الکترونیک

2-1-4- بسترهای لازم برای تجارت الکترونیک

2-1-5-محدودیت‌های تجارت الکترونیکی

2-1-6-مدل‌های تجارت الکترونیک

2-1-6-1- تجارت فروشنده با فروشنده –B 2B

2-1-6-2- تجارت فروشنده با مصرف کننده

2- 1-6-3 -تجارت مصرف کننده با مصرف کننده

2-1-6-4 -تجارت مصرف کننده با فروشنده

2-1-6-5 -تجارت نقطه به نقطه

2-1-6-6- تجارت فروشنده با ادراه

2-1-7- را اندازهی یک تجارت الکترونیکی

2-1-6-7- تجارت مصرف کننده با اداره

2-1-8- تجارت الکترونیک در ایران

2-2-پرداخت آنلاین

2-2-1-پرداخت الکترونیکی

2-2-2-پول الکترونیکی

2-2-3-ویژگی پول الکترونیکی

2-2-4-انواع پول الکترونیکی

2-2-5-پرداخت همراه

2-2-6-پرداخت بر مبنای اشتراک پیام کوتاه

2-2-7-صورتحساب مستقیم موبایل

2-2-8-موبایل وب (WAP)

2-2-9-صورتحساب مستقیم اپراتور

2-2-10-کارت اعتباری

2-2-11-کیف پول آنلاین

2-2-12- بدون تماس نزدیک رشته ارتباطات

2-2-13-سرویس پرداخت

2-3-کاربرد تجارت الکترونیک

2-3-1-مسئله تحقیق

2-3-2-اهداف تجارت الکترونیک

2-3-3-مفهوم تجارت الکترونیکی

2-3-4-بررسی توامندی های تجارت الکترونیکی بر عملکرد شرکت‌ها

2-3-5-تاثیر اینترنت بر ساختار صنعت (محیط نزدیک

2-3-6-پارادایم گزینشی دانینگ

2-3-7-تاثیر تجارت الکترونیکی بر توسعه صادرات

2-3-8-راهکارهای تجارت الکترونیک برای تسهیل و تسریع فرآیندهای صادرات

2-3-9- فرآیند تسهیل صادرات با استفاده از تجارت الکترونیک

2-3-10- نقش تجارت الکترونیک در پیشبرد فرآیندهای صادرت

2-4-جمع بندی تجارت اکترونیک

2-5-تأثیر تجارت الکترونیکی بر متغیرهای کلان اقتصادی

2-5-1-مبانی نظری و شواهد تجربی تأثیر کلان اقتصادی تجارت الکترونیکی

2-5-2-تجارت الکترونیکی و بیکاری

2-5-3-بخش پولی و اثرات تجارت الکترونیکی

2-5-4-تجارت الکترونیکی و سرمایه‌گذاری

2-5-5-تجارت الکترونیکی و بودجه دولت

2-5-6-تجارت الکترونیکی و رفاه و توسعه اقتصادی

فهرست منابع





بررسی ویژگی‌های سبک هندی در غزلیات محمّد قهرمان

بررسی ویژگی‌های سبک هندی در غزلیات محمّد قهرمان

بررسی ویژگی‌های سبک هندی در غزلیات محمّد قهرمان

 فهرست مطالب

 عنوان صفحه

n چکیده... 1

n مقدّمه... 3

 n فصل اوّل: کلّیّات و مبادی تحقیق... 5

1-1. مسأله تحقیق.... 6

1-1-1. تشریح ابعاد مسأله... 6

1-1-2. پرسش اصلی..... 6

1-1-3. پرسش های فرعی(ویژه)... 6

1-2. پیشینه تحقیق. 7

1-3. اهداف تحقیق.................................... 8

1-3-1. اهداف کلی.................................. 8

1-3-2. اهداف فرعی................................. 8

1-3-3. اهداف کاربردی.............................. 8

1-4. فرضیات......................................... 8

1-5. ضرورت و جنبه نوآوری تحقیق...................... 9

1-6. روش کار........................................ 9

1-7. مهم‌ترین نتایج تحقیق........................... 9

 

n فصل دوم: زندگی و آثار محمّد قهرمان................. 11

2-1. سال‌شمار زندگی محمّد قهرمان..................... 12

2-2. حسب حال استاد محمّد قهرمان به زبان خودش........ 13

2-3. ازدواج، اشتغال و تولد فرزندان................. 21

2-4. تحصیلات و معلومات.............................. 21

2-5. اوّلین شعر..................................... 21

2-6. آثار محمّد قهرمان.............................. 22

2-7. قهرمان و ترانه‌سازی............................ 24

2-8. قهرمان و شعر نو............................... 26

2-9. قهرمان و شعر محلی............................. 28

2-10. قهرمان و طنزپردازی........................... 32

2-11. خراسان زادگاه قهرمان......................... 33

2-12. محفل شعری در خانه............................ 36

2-13. عدم علاقه به تدریس............................ 37

2-14. حضور در جلسات شعرخوانی....................... 38

2-15. معاصران قهرمان و نقش آن‌ها بر شعر و زندگی او.. 38

2-15-1. اخوان ثالث؛ صمیمی‌ترین دوست قهرمان........ 38

2-15-2. سیمین بهبهانی و هوشنگ ابتهاج(سایه)؛ الگوهای قهرمان در غزلسرایی........................................... 40

2-15-3. همنشینی قهرمان با صاحبکار، کمال، سمندریان و دیگر شاعران و هنرمندان خراسانی................................... 40

2-15-4. قهرمان مورد ستایش شفیعی کدکنی............ 41

2-16. ویژگی‌های نظم و نثر قهرمان از نگاه دیگران..... 42

 

n فصل سوم: بررسی ویژگی‌های سبکی قهرمان............... 46

3-1. سبک........................................... 47

3-1-1. تاریخچه و تعریف........................... 48

3-1-2. سابقه دانش سبک‌شناسی در ایران.............. 50

3-1-3. معنای لغوی و اصطلاحی سبک................... 51

3-1-4. سبک از دیدگاه تذکره‌ها و علوم بلاغی......... 51

3-1-5. سبک دوره.................................. 52

3-1-6. سبک شخصی.................................. 52

3-1-7. سبک ادبی.................................. 53

3-1-8. عوامل سبک‌ساز.............................. 53

3-1-8-1. روحیات و نفسانیات قهرمان چگونه بوده است؟53

3-1-8-2. تحولات اجتماعی......................... 55

3-1-8-3. زندگی در روستا و شعر محلی............. 55

3-1-8-4. زمینه فرهنگی.......................... 57

3-1-8-5. مخاطبان............................... 58

3-1-8-6. دانش‌ها و اطلاعات و شغل و حرفه شاعر..... 59

3-1-8-7. موضوع سخن............................. 59

3-1-8-8. محیط.................................. 59

3-2. مختصات سبکی قهرمان............................ 60

3-2-1. مختصات زبانی.............................. 60

3-2-1-1. سطح آوایی و موسیقایی و سبک‌شناسی آواها. 60

3-2-1-1-1. شعر قهرمان از جهت موسیقی بیرونی.... 61

3-2-1-1-2. از جهت موسیقی کناری یا قافیه....... 65

- قافیه اسمی................................ 66

- قافیه فعلی................................ 66

3-2-1-1-3. از جهت موسیقی درونی................ 67

3-2-1-1-3-1. تکرار و روش‌های هنری آن در دیوان قهرمان 67

الف- تکرار واج............................. 68

ب- تکرار واژه.............................. 70

ج- تکرار و تضاد............................ 72

د- تکرار قافیه............................. 73

3-2-1-2. سطح نحوی یا سبک شناسی جمله............ 73

3-2-1-3. سطح لغوی.............................. 74

3-2-2. سطح فکری.................................. 75

3-2-2-1. تقدیرگرایی............................ 76

3-2-2-2. عناصر طبیعی........................... 76

3-2-2-3. شعر عارفانه........................... 77

3-2-2-4. شعر عاشقانه........................... 77

3-2-3. سطح ادبی.................................. 77

3-2-3-1. تشبیه و انواع آن...................... 78

3-2-3-1-1. تشبیه از نظر ساختمان طرفین......... 78

3-2-3-1-1-1. تشبیه مفرد...................... 78

3-2-3-1-1-2. تشبیه مرکب...................... 79

3-2-3-1-1-3. تشبیه مفرد به مرکب: مشبه مفرد و مشبه به مرکب 80

3-2-3-1-2. تشبیه از نظر تعدد طرفین............ 81

3-2-3-1-2-1. تشبیه مفروق..................... 82

3-2-3-1-2-2. تشبیه جمع....................... 83

3-2-3-1-3. انواع تشبیه از دیدگاه وجه شبه...... 83

3-2-3-1-3-1. تشبیه مجمل...................... 83

3-2-3-1-3-2. تشبیه مفصل...................... 84

3-2-3-1-4. تشبیه به اعتبار ادات............... 85

3-2-3-1-4-1. تشبیه مرسل...................... 86

3-2-3-1-4-2. تشبیه مؤکد...................... 86

3-2-3-1-4-3. تشبیه مقید...................... 87

3-2-3-1-5. انواع دیگر تشبیهات................. 88

3-2-3-1-5-1. تشبیه مضمر...................... 88

3-2-3-1-5-2. تشبیه تفضیل..................... 88

3-2-3-1-5-2. تشبیه تمثیل..................... 89

3-2-3-2. استعاره............................... 90

3-2-3-2-1. استعاره مصرحه...................... 90

3-2-3-2-2. استعاره مکنیه...................... 91

3-2-3-3. مجاز.................................. 92

3-2-3-3-1. انواع مجاز مفرد به اعتبار علاقه..... 92

3-2-3-3-1-1. مجاز به علاقه محلیت.............. 92

3-2-3-3-1-2. مجاز به علاقه جزئیت.............. 92

3-2-3-3-1-3. مجاز به علاقه سببیت.............. 93

3-2-3-3-1-4. مجاز به علاقه ماکان.............. 94

3-2-3-3-1-5. مجاز به علاقه جنس................ 94

3-2-3-3-1-6. مجاز به علاقه آلیت............... 94

3-2-3-4. کنایه................................. 95

3-2-3-4-1. انواع کنایه........................ 95

3-2-3-4-1-1.کنایه از موصوف.................. 95

3-2-3-4-1-2.کنایه از صفت.................... 96

3-2-3-4-1-2.کنایه از فعل.................... 97

3-2-3-5. آرایه‌های بدیعی........................ 98

3-2-3-5-1. انواع جناس......................... 98

3-2-3-5-1-1. جناس تام........................ 98

3-2-3-5-1-2. جناس زاید یا افزایشی............ 99

3-2-3-5-1-3. جناس لاحق........................ 99

3-2-3-5-1-4. جناس مطرف...................... 100

3-2-3-6. لف و نشر.............................. 101

3-2-3-7. تضاد.................................. 101

3-2-3-8. مراعات‌النظیر ـ تناسب.................. 102

3-2-3-9. ایهام................................. 103

3-2-3-9-1. ایهام تناسب......................... 104

3-2-3-10. اغراق................................ 105

3-2-3-11. ردالعجز علی الصدر.................... 105

3-2-3-12. طرد و عکس............................ 106

3-2-3-13. تلمیح................................ 106

3-2-3-13-1. تلمیحات مذهبی...................... 106

3-2-3-13-2. تلمیحات اسطوره‌ای................... 108

3-2-3-13-3. تلمیحات عرفانی..................... 109

 

 

n فصل چهارم: ویژگی‌های سبک هندی در غزلیات قهرمان.... 110

4-1. دلایل روی آوردن شاعران ایرانی به هندوستان..... 111

4-1-1. دلایل بی‌توجهی شاهان صفوی به شعر و فرار شاعران111

4-1-1-1. ترویج مذهب شیعه و تثبیت مبانی ایدئولوژیک111

4-1-1-2. خسّت بعضی از شاهان صفوی................ 112

4-1-1-3. توجّه به زبان عربی..................... 112

4-1-1-4. توجّه بیش از حد به علمای مذهبی و کم توجّهی به شاعران 113

4-1-2. جاذبه‌های دربار هند....................... 113

4-1-2-1. انعام و بخشش.......................... 113

4-1-2-2. طبع موزون و نقاد شاهان هنر............ 113

4-1-2-3. تسامح................................. 114

4-2. وجه تسمیه سبک هندی........................... 114

4-3. حرف آخر در باب سبک هندی یا اصفهانی........... 115

4-4. عوامل پیدایش سبک هندی........................ 117

4-5. پیشگامان سبک هندی............................ 117

4-6. شاعران بزرگ سبک هندی......................... 118

4-6-1. صائب‌تبریزی؛ بزرگترین شاعر سبک هندی....... 118

4-7. بررسی غزل سبک هندی........................... 119

4-7-1. معنی لغوی غزل............................ 119

4-7-2. غزل در اصطلاح ادبی........................ 119

4-7-3. غزل در اصطلاح قدما........................ 120

4-7-4. غزل سبک هندی............................. 121

4-7-5. نمونه‌هایی از غزلیات قهرمان............... 122

4-7-6. صورت غزل هندی............................ 125

4-8. بررسی مهم‌ترین ویژگی‌های سبک هندی در غزلیات قهرمان126

4-8-1. افزونی بسامد تصویرهای پارادوکس........... 126

4-8-1-1. نمونه‌های تصاویر پارادوکسی در غزلیات قهرمان 126

4-8-2. مضمون یابی............................... 128

4-8-2-1. نمونه‌های مضامین جدید در اشعار قهرمان.. 128

4-8-3. استفاده از تجربیات ساده و روزمره زندگی و دقّت در مشهودات روزمره............................................ 131

4-8-3-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان............ 131

4-8-4. کاربرد الفاظ کوچه و بازاری............... 133

4-8-4-1. شواهدی در غزلیات قهرمان............... 133

4-8-5. موتیف‌های تازه و نو....................... 136

4-8-5-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان............ 136

4-8-6. وابسته‌های عددی........................... 143

4-8-6-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان............. 143

4-8-7. رنجه موره................................ 144

4-8-7-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان............ 144

4-8-8. باریک‌اندیشی و نازک‌خیالی.................. 146

4-8-8-1. نمونه در غزلیات قهرمان................ 147

4-8-9. اسلوب معادله............................. 149

4-8-9-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان............ 149

4-8-10. تشخیص................................... 150

4-8-10-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 150

4-8-11. رواج نوعی حکمت و استدلال عامیانه......... 152

4-8-11-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 152

4-8-12. حس‌آمیزی................................. 154

4-8-12-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 154

4-8-13. تکرار قافیه............................. 155

4-8-13-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 155

4-8-14. ایجاز................................... 156

4-8-14-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 157

4-8-15. نظیره‌گویی............................... 158

4-8-15-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 158

4-8-16. ارسال‌المثل.............................. 159

4-8-16-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان........... 159

 

n فصل پنجم: تنوع مضامین در غزلیات قهرمان........... 162

5-1. درآمد........................................ 163

5-2. غزلیات عاشقانه............................... 165

5-2-1. معشوق در غزلیات قهرمان................... 165

5-2-2. عاشق در غزلیات قهرمان.................... 166

5-3. غزلیات عارفانه قهرمان........................ 173

5-3-1. تقابل عشق و عقل و نکوهش عقل.............. 174

5-4. شکوائیه (بثّ‌الشّکوی)........................... 175

5-4-1. درآمد.................................... 175

5-4-2. شکوائیه‌های قهرمان........................ 176

5-5. اشعار وصفی................................... 181

5-5-1. اشعار وصفی قهرمان........................ 182

5-6. خمریات....................................... 190

5-6-1. نمونه‌هایی در غزلیات قهرمان............... 192

5-7. مجابات....................................... 193

5-7-1. مجابات در غزلیات قهرمان.................. 193

5-8. اخوانیات در غزلیات قهرمان.................... 195

5-9. ابیات نصیحت‌گونه و اندرزی در غزلیات قهرمان.... 196

  n نتیجه‌گیری و پیشنهادها............................ 200

نتیجه‌گیری......................................... 200

 n پیوست............................................ 203

 n فهرست منابع و مآخذ............................... 205

 n چکیده‌ی انگلیسی................................... 210

 چکیده

هر سبک ویژگی‌های خاص خود را که در آن پرورش یافته است به دنبال دارد. سبک هر شاعر تحت تأثیر عوامل بیرونی (محیط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی) و عوامل درونی (خصوصیات اخلاقی و شخصیتی و...) شکل می‌گیرد و بیشتر از ویژگی‌های عمومی، سبکی و از هنجارهای زبانی، فکری و ادبی سبک دوره خود تبعیت می‌کند امّا بعضی از شاعران به غیر از ویژگی‌های عمومی و مشترک از خصوصیات و امتیازات سبکی نیز برخوردار هستند.

در این تحقیق به شیوه ی توصیفی، تحلیلی کوشش می‌شود، ابتدا با استفاده از پیشینه تحقیق زندگی و آثار و عوامل مؤثر بر زندگی و سبک وی پرداخته شود و بعد ویژگی‌های عمومی سبک شعری وی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. سپس به ویژگی‌ها و اختصاصات سبک هندی در شعر او با توجّه به منابع مختلف پرداخته شد. بدین منظور دیوان استاد قهرمان به دقّت مورد مطالعه قرار گرفت و با توجّه به این که موضوع اصلی مورد تحقیق ما بررسی ویژگی‌های سبک هندی و مضامین به کار رفته در غزلیات قهرمان بود با تعمق در معانی و مفاهیم غزل‌ها هر کدام از ابیات که بهترین نمونه از نظر داشتن ویژگی‌های سبک هندی بودند در برگه های تحقیق جمع‌آوری و سعی شده که با مطالعه در این اشعار و غزلیات چهره واقعی و خصوصیات اخلاقی او مورد بررسی شود. پس از آن نحوه استفاده او از کلمات و موتیف‌های خاص و نگرش او نسبت به جهان هستی و مسائل پیرامون آن تحلیل و بررسی و تلاش شد که ویژگی‌های سبک هندی به طور عام و ویژگی‌های غزلیات قهرمان به طور اخص نشان داده شود. تا با توجّه به ملاک‌ها و معیارهای به دست آمده به راحتی بتوان هم درباره قهرمان و هم شاعران دیگر سبک هندی نقد و بررسی و داوری کرد و از نهاد و درون گفته‌ها و اندیشه‌های آنان مطلع شد.

یکی از مهمترین نتایج این تحقیق این است که قهرمان در مقایسه با دیگر شاعران این دوره متعادل‌تر است و در اشعار او پیچیدگی‌ها و تعقیدهای دیگر شاعران پیرو سبک هندی دیده نمی‌شود ضمن این که برای هر کدام از این ویژگی‌ها مثال‌ها و شواهدی هم آورده شده است.

 کلیدواژه‌ها

سبک هندی معاصر، غزل، سطح زبانی، ادبی،خیال پردازی، مضمون سازی، قهرمان

 مقدّمه

سبک هندی یا به قول امیری فیروزکوهی و شمیسا سبک اصفهانی یکی از اصلی‌ترین سبک‌های شعر فارسی است که حدود یک قرن و نیم از اوایل قرن 11 تا اواسط قرن 12 در ادبیات رواج داشت و این سبک مقارن با سلسله صفویه است که جهان بینی شیعی داشتند. تغییر مذهب و رواج تشیع از عوامل مهم در تغییر تفکّر و تغییر سبک است. حکومت صفویه مذهب شیعه را ترویج می‌کرد و به شعر مدحی و درباری توجّه نداشت بنابراین شاعران چندان به دنبال قصیده و اشعار مدحی نرفتند و به اشعار عاشقانه و زمینی هم اهمّیّت چندانی نمی‌دادند، بیشتر توجّه شاعران به پند و اندرز و گله و شکایت و توصیف و بیان موضوعات کهن با مضامین و روش‌های نو و تازه و در حقیقت بازسازی اندرزها و تمثیل‌های کهن معطوف شد و دیگر شعر و شاعری در انحصار طبقه خاصّی نبود.

اصفهان به عنوان پایتخت و محل اجتماع شعرا و فضلا بود و توسعه بی‌سابقه یافت. در این دوره اصلی‌ترین قالب سبک هندی، غزل است امّا نه غزل به معنای متعارف بلکه تک بیت‌ها و مفرداتی که با رشته‌ای از قافیه و ردیف به هم پیوسته شده و شکل شعر سبک هندی حتّی می‌توان گفت بیت نیست و گاهی مصراع است.

اساس این سبک بر این است که در یک مصراع مطلبی معقول بگویند و در مصراع بعد با استفاده از تشبیه تناظر و لف ونشر و ...بران مطلب برهان یا ایضاحی اورده شودبه نحوی که محسوس وتصویری شود و به این ترتیب شاعربزرگ سبک هندی شاعری است که ذهن او بتواند مدام بین معقول و محسوس رابطه تازه ایجاد کند.

شعر سبک هندی معنی‌گراست نه صورت‌گرا، شاعران بیشتر به معنی توجّه داشتند تا به ظاهر و صورت شعر، ادبیات سبک هندی، ادبیات مینیاتوری است و طول و عرض معنا از یک بیت بیشتر نیست و این باعث می‌شود که در دفتری یادداشت شود یا به حافظه‌ای سپرده شود و یا با خطی خوش نگاشته شود.

در غزل سبک هندی مشاهده می‌شود که گاهی حتّی یک بیت آن می‌تواند ناخودآگاه یک انقلاب و تحولی در روحیه آدمی ایجاد کند و انسان را به تفکّر وا می‌دارد. از این جا بود که تمایلی در نگارنده ایجاد شد تا اطلاعاتی بیشتر در خصوص این گونه شاعران و آثار آنان بیابد و از نگرش آنان به جهان هستی و اندیشه‌های آنان که همانند سبکشان تاحدی غریب و مهجور بود، آگاه شود.

استاد محمّد قهرمان نیز یکی از شعرایی است که با اشعاری زیبا به این سبک پرداخته است. او شاعری فصیح و از غزلسرایان ممتاز خراسان است که هرچند پیرو سبک هندی است با این حال، خود صاحب ابتکار و از غزلسرایان طراز اوّل قدرتمند و از لطیف‌طبعان دقیقه‌یاب کم‌مانند است و غزل‌های خوش مضمون و ابیات بکرش از مظنه تقلید به دور است و نزد هر کسی از اهل دب به درستی و یکدستی مشهور است.

با این که غزل به شیوه هندی می‌گوید امّا نه به آن معنی که حزین و دیگر شاعران سبک هندی می‌گویند بلکه نوعی چاشنی و نمک از دید و برداشت سبک هندی دارد و کارش هم در آن مایه‌ها باارزش است و غزلیات او حتّی یک مورد از تعقیدها و پیچیدگی‌های افراطی سبک هندی را ندارد و با معانی بغرنج در شعر و نثر مخالف است امّا باریک‌اندیشی و خیال‌پردازی و مضمون‌سازی در شعر او سهم فراوانی دارد.

در این پایان نام در نظر است که ابتدا در فصلی با عنوان زندگی نامه قهرمان گذر مختصری بر زندگی قهرمان شود و در فصلی دیگر سبک هندی را به طور کلی بررسی کرده و در ادامه سبک قهرمان مورد بررسی قرار گیرد. نگارنده سعی دارد همچنین تنوع مضامین دیوان او را با شکل‌های هنرمندانه آن و ذکر نمونه‌هایی از هر نوع بررسی کرده و مختصات زبانی اشعار استاد قهرمان بررسی شود.

امید است صاحب‌نظران و خوانندگان عزیز خطاها و کاستی‌های این مجموعه را که ناشی از کم‌تجربگی نگارنده و فرصت محدود و مشکلات ناشی از آن است به دیده عفو و اغماض بنگرند.

 فصل اوّل

کلّیّات و مبادی تحقیق

1-1. مسأله تحقیق

1-1-1. تشریح ابعاد مسأله

مسأله اصلی این تحقیق شرح و بررسی غزلیات محمد قهرمان است. در ابتدا گذری بر زندگی قهرمان، دانشمند، محقق و شاعر با استعداد با بیان شرح حال مختصری از اوضاع و احوال سیاسی اجتماعی شاعر بحث و بررسی می‌شود و سپس به معرفی دوستان و معاصران وی اشاره می‌گردد. پس از آن خصوصیات سبکی سبک هندی و ویژگی‌های اختصاصی شاعر بررسی می‌شود.

پس به تحلیل و بررسی ویژگی‌های بلاغی و زیباشناسی جنبه‌های موسیقی کلام و صور خیال، آرایه‌های لفظی و معنوی و کاربرد مضامین و مفاهیم غزلیات با شکل‌های هنرمندانه‌ی آن پرداخته می‌شود. موضوع این پژوهش بررسی ویژگی‌های سبک هندی در غزلیات محمد قهرمان است.

 1-1-2. پرسش اصلی

اصلی‌ترین ویژگی های سبک هندی در دیوان قهرمان چیست؟

 1-1-3. پرسش های فرعی(ویژه)

1. اصلی‌ترین عوامل مؤثر بر سبک و زندگی قهرمان چیست؟

2. اصلی‌ترین مضامین و درون‌مایه ها و موتیف های او چیست؟

3. مهمترین ویژگی‌های سبکی و مختصات سبک هندی در غزلیات قهرمان چیست؟

 1-2. پیشینه تحقیق

درباره محمد قهرمان شاعر معاصر جز شرح حال مختصری که در بعضی کتاب‌ها و یادنامه‌ها آمده، اطلاعات چندانی به صورت منسجم در دست نیست و این مختصر برای شناخت وی کافی نیست. شرح و تحلیل اشعار او هم وجود ندارد که امید است ادب‌دوستان ساعی این مهم را برعهده گیرند.

البتّه مجموعه اشعار محمد قهرمان شامل غزلیات، قصاید، مثنوی، رباعی و مفردات است که برای اوّلین بار آن را انتشارات شاهنامه‌پژوهی در سال 1384 در اصفهان، به چاپ رسانده است و همچنین دو اثر گران‌مایه با عناوین «شناخت‌نامه محمد قهرمان» تألیف دکتر رضا افضلی و ارج‌نامه «پردگیان خیال» به درخواست محمدرضا شفیعی کدکنی و محمدجعفر یاحقی منتشر شده است.

در این پژوهش درباره سبک هندی و ویژگی‌های آن که موارد زیادی از آن به صورت معتدل در این کتاب وجود دارد به منابع زیادی مراجعه شده است که مهمترین این منابع «سیر غزل در شعر فارسی» از شمیسا است که از قسمت های مختلفی که در مورد غزل مخصوصاً غزل سبک هندی و ویژگی های آن نوشته شده، استفاده شده است.

منبع مهم دیگر کتاب «سبک‌شناسی شعر فارسی از رودکی تا شاملو» است که در این کتاب مهمترین مختصات سبک هندی را توضیح داده و اینجانب را در این پژوهش یاری نموده است. همچنین «سبک‌شناسی شعر شمیسا» که در مورد ویژگی های سبکی از این کتاب استفاده شده است. در مورد زندگی و آثار او علاوه بر این‌که از محضر استاد قهرمان استفاده شده از کتاب «شناخت‌نامه»ی افضلی نیز بهره ها گرفته شده است. و منابع مهم دیگر که در بخش منابع و مآخذ به طور دقیق ارجاع داده شده است.

1-3. اهداف تحقیق

1-3-1. اهداف کلی

معرفی چهره محمّد قهرمان شاعر معاصر و بررسی و شناخت مهم‌ترین ویژگی‌ها و مختصات سبکی و محتوایی غزلیات وی.

 1-3-2. اهداف فرعی

1. بررسی ویژگی‌های سبکی محمّد قهرمان

2. تجزیه و تحلیل ویژگی‌های محتوایی غزل‌های قهرمان

3. بررسی وزن و بحر غزل‌های قهرمان

4. بررسی نکات بلاغی غزل‌های قهرمان

 1-3-3. اهداف کاربردی

استفاده از این تحقیق برای تألیف کتاب‌های تاریخ ادبیات و مشاهر شاعران کشور.

 1-4. فرضیات

1. محمّد قهرمان دارای ویژگی‌های سبکی خاص خود است.

2. مضمون کلی غزل‌های محمّد قهرمان بیشتر عاشقانه است.

3. در اشعار محمّد قهرمان صور خیال جایگاه ویژه‌ای دارد.

4. لغات دشوار و نامفهوم در شعر محمّد قهرمان به ندرت به کار رفته است.

  1-5. ضرورت و جنبه نوآوری تحقیق

شعر شاعر تبلور اندیشه اوست و هر اندیشه‌ای در عرصه بیکران ادب فارسی، گرانقدر و حائز اهمّیّت است؛ از این رو آشنایی با طرز تفکّر و اندیشه شاعران فرهیخته و فاضل و معرفی آنان به جامعه ادب‌دوست ضروری است. محمّد قهرمان از شاعران و از بزرگان و اندیشمندان شعر و ادب فارسی است. ستاره فروزانی در تاریخ ادب این کشور باستانی است که در روزگار خود گمنام مانده است و کمتر کسی با وی و اشعارش آشنایی دارد. بنابراین برداشتن گامی برای احیای نام و آوازه شاعر و شناساندن اشعارش، اهمّیّت این تحقیق را نشان می‌دهد. امید آن‌که دیگران هم در این راه بکوشند.

1-6. روش کار

نوع تحقیق، نظری و روش آن کتابخانه‌ای است. که همانند اغلب تحقیقات رشته‌های علوم انسانی، بر پایه استدلال، توصیف و تجزیه و تحلیل عقلانی و منطقی و با استفاده از مطالعات دقیق و هدفمند دیوان قهرمان و با بهره گیری از منابع کتابخانه‌ای صورت می‌گیرد. برای این منظور منابع مرتبط با موضوع شناسایی، مطالعه و یادداشت‌برداری شده، آن گاه اثر شاعر مورد مطالعه قرار گرفته است. ابیات و مفاهیم موردنظر استخراج شده وزن و بحر، آرایه‌های لفظی و معنوی، اصطلاحات عرفانی و بعضی نکات دیگر به کتاب‌های مربوط بررسی شد و سپس متناسب با طرح پیشنهادی طبقه‌بندی و تنظیم شده است و در ادامه اصلاح و ویرایش صورت گرفته است.





پرسشنامه شکست های شناختی شغلی

پرسشنامه شکست های شناختی شغلی

بررسی حوادث نشان می دهد که وقوع بیش از 90 درصد حوادث صنعتی به خطاهای انسانی مربوط است. خطاهای شناختی، خطا هایی با پایه شناختی هستند که در طی انجام وظیفه ای که فرد معمولا قادر است آن را بدون خطا انجام دهد. این خطاها در حوزه های مختلف شناختی از قبیل حافظه، توجه و عمل رخ می دهند. بنابراین، هدف از این ابزار اندازه گیری شکست های شناختی در محیط کار می باشد.

تعداد سوالات: 30

تعداد صفحات: 3

شامل: پرسشنامه + نمره گذاری + روایی و پایایی

نوع فایل: WORD





نقد روانکاوانه ی رمان سلوک محمود دولت آبادی و رمان حین ترکناالجسر از عبدالرحمن منیف با رویکردی تطبیقی

نقد روانکاوانه ی رمان سلوک محمود دولت آبادی و رمان حین ترکناالجسر از عبدالرحمن منیف با رویکردی تطبیقی

نقد روانکاوانه ی رمان سلوک محمود دولت آبادی و رمان حین ترکناالجسر از عبدالرحمن منیف با رویکردی تطبیقی

چکیده

انسان برای پیشبرد مسائل و مشکلات خود و حل آنها، همواره به این نیاز دارد در اموری که مربوط به
زندگی­اش می­باشد با دقت و تعمق بیشتری بنگرد. نیاز به پرده­برداری و توجه به لایه­های زیرین­تر معنی و عبور از سطح به عمق در تمامی علوم رایج است. به نوعی همگی افراد در رشته­های گوناگون به کار نقد می­پردازند. در علوم انسانی و به ویژه ادبیات که ارتباط بین ملت­ها در سطح وسیعی است برای شناخت عمیق­تر مسائل، باید به کار نقد ادبیات دیگر ملت­ها همراه با ادبیات ملی خود پرداخت. در پژوهش حاضر نیز به خاطر ضرورت این مسائل به نقد ادبی روانکاوانه­ی دو رمان سلوک محموددولت­آبادی باحین­ترکناالجسر با رویکردی تطبیقی پرداخته شده است. امّا رویکردی که در نقد روانکاوانه به آن توجه شده، رویکرد روانکاوی شخصیت­های داستان است. برای رسیدن به این نتیجه در آغاز، دو فصل اول و دوم را به توضیح مبانی نظری نقد روانکاوانه و ادبیات تطبیقی پرداختیم و در ادامه، هر یک از رمان­ها را با توجه به ویژگی­های منحصربه­فرد خود در نقد روانکاوانه بررسی کردیم و در انتها به تطبیق دو رمان پرداختیم.

کلید واژه: ادبیات تطبیقی، نقد روانکاوانه، سلوک، حین­ترکناالجسر، محمود دولت­آبادی، عبدالرحمن منیف

فهرست

مقدمه. 1

فصل اول:

ادبیات تطبیقی. 5

مبحث نخست: شکل­گیری ادبیات تطبیقی.. 6

مبحث دوم: اهمیت ادبیات تطبیقی.. 8

مبحث سوم: مفهوم ادبیات تطبیقی.. 10

گفتار نخست: مکتب فرانسوی.. 11

گفتار دوم: مکتب آمریکایی.. 14

مبحث چهارم: رابطه­ی ادبیات تطبیقی با نقد ادبی.. 16

مبحث پنجم: ادبیات تطبیقی در ایران و کشورهای عربی.. 17

فصل دوم:

نقد روانکاوانه. 20

مبحث نخست: فروید و نقد روانکاوانه.. 21

گفتار نخست: ضمیر ناخودآگاه.. 23

گفتار دوم: رویا و ضمیر ناخودآگاه.. 25

گفتار سوم: ساحت­های مختلف روان.. 26

گفتار چهارم: اروس و مرگ­خواهی.. 28

گفتار پنجم: مراحل رشد روانی.. 28

گفتار ششم: سازوکار­های دفاعی.. 31

گفتار هفتم: روان­رنجوری و روان­پریشی.. 33

بند نخست: مالیخولیا.. 33

بند دوم: سوگ.. 34

فصل سوم:

نقد روانکاوانه رمان­ها. 36

مبحث نخست: نقد رمان سلوک.. 37

گفتار نخست: تحلیل آغاز رمان.. 37

گفتاردوم: هم­هویتی؛عنصری غالب در رمان.. 51

گفتار سوم: نقش اعداد در رمان.. 64

گفتار چهارم: پایان رمان.. 68

مبحث دوم: نقد رمان حین ترکنا الجسر < پل را که رها کردیم>.. 68

گفتار نخست: تحلیل آغاز رمان.. 68

گفتار دوم: جابه­جایی؛ عنصری غالب در رمان.. 76

گفتار دوم: تحلیل پایان رمان.. 80

مبحث سوم: بررسی تطبیقی.. 81

گفتار نخست: آغاز و پایان در دو رمان؛ تفاوت در نوع شخصیت­ها.. 80

گفتار دوم: دو نوع روان­رنجوری؛ مالیخولیا و سوگواری.. 84

گفتار سوم: جدال سنت و مدرنیته.. 86

نتیجه گیری. 88

فهرست منابع. 90

مقدمه

آنچه بشر در طول زندگی خود با آن برخورد داشته و مدام در حال کلنجار رفتن با آن است، مسئله­ی یافتن معنی برای زندگی، هویّت و وجود خود است. از این دریچه برای یافتن این معنا از روش­های مختلف و همچنین استفاده از هر دانشی بهره جسته است. در حال حاضر نیز انسان، در دوران مدرن این نیاز را بیشتر در خود احساس می­کند و پرسش­های جدیدی در قرن جدید به­وجود آمده­اند که به دنبال پاسخ به آنها است، چرا که بدون پاسخ به آنها احساس خلأ در زندگی خود می­کند. انسان برای دست­یابی به این پاسخ­های مهم، به کار نقد می­پردازد. امّا آنچه در میان ملّت­های جهان وجود دارد برخورد و مناسبات مختلف است که از این رهگذر، اشتراکات فراوانی را در همه­ی زمینه­ها از جمله فرهنگ و ادبیات به­وجود آورده است. در این مسئله چیزی که نمود بیشتری دارد که بسیار جلب توجه می­کند، اشتراک میان ملّت­ها است که سابقه­ی بس طولانی دارد بدون اینکه ارتباط خاصی میان آنها باشد. به عنوان مثال می­توان به اسطوره­های مختلف اشاره کرد که فقط به لحاظ اسمی متفاوتند ولی در مفهوم یکی هستند. در این میان با مطالعه­ی تطبیقی و به­طورکلی استفاده از دانش­های تطبیقی من جمله ادبیات تطبیقی، پاسخ به پرسش­هایی را که بشر به دنبال آن است، به­صورت جامع­تر و کامل­تر تحت پوشش قرار می­دهد. پژوهش­های نقد ادبی در قالب تطبیقی، بسیاری از پاسخ­های انسان را به­صورت روشمند ارائه می­دهد. چرا که بررسی ادبیات دو ملت نیز در قالب نقد ادبی، علاوه بر یافتن معنا، به یافته­های ارزشمند دیگری ختم می­شود که ریشه بسیاری از مسائل موجود را حل می­کند. حال با توجه به اینکه بعضی از دانشمندان مانند رنه ولک[1] معتقدند که ادبیات تطبیقی به نوعی شاخه­ای از نقد ادبی می­باشد، به ارتباط بیشتر این دو رشته پی می­بریم. دانش­های تطبیقی نیز همانند دانش­های میان­رشته­ای مثل نقد ادبی، به دنبال پیوند میان رشته­های مختلف است که در دوران مدرن به واسطه­ی تخصصی شدن این رشته­ها، از یکدیگر فاصله گرفته­اند. یکیاز شاخه­های مهم در ادبیات ایران وجهان، نقد ادبی است و باید اهمیت میان­رشته­ای آن را، با توجه به آنچه گفته شد، مورد توجه قرار گیرد که خود به انواع گوناگونی با توجه به تئوری­هایی که هر یک از متخصصان هر شاخه ارائه داده­اند تقسیم می­شود و هر کدام دلایلی نسبتا منطقی را برای رسیدن معنی یا معانی متن بیاننموده­اند. موضوع این پژوهش شاخه­ای از نقد ادبی است که نقد روانکاوانه نامیده می­شود که در آن رمان سلوک نوشته­ی محمود دولت­آبادی و رمان حین ترکناالجسر اثر عبدالرحمن­منیف با رویکردی تطبیقی برای دستیابی به معنای آن دو با توجه به تئوری­های روانکاوی مورد بررسی قرار می­گیرد. علت گزینش این دو رمان به طور خاص به این دلیل است که هر دو رمان مدرن به حساب می­آید و هر کدام شیوه­ی خاص خود را برای روایت به­کار برده­اند و از ویژگی­های رمان­های مدرن برخوردار هستند. در هر دو رمان، شخصیت اصلی رمان توجه بسیاری به گذشته­ی خود دارد و به نوعی با روش­های متفاوت، گذشته­ی خود را بازسازی می­کنند. ذهن شخصیت اصلی در دو رمان، مدام با تداعی­های ذهنی خود گذشته را به یاد می­آورد. علاوه بر این، درونمایه­ی هر دو رمان شباهت­های فراوانی دارد که با توجه به این موارد، اشتراکات فراوانی را می­توان در هنر نویسندگی دو نویسنده پیدا کرد. امّا آنچه ضرورت این پژوهش را که نقد ادبی در قالب تطبیقی است، ایجاب می­کرد:نخست نشان دادن نظریه­های این نوع نقد است که در ایران دچار کج­فهمی شده و همچنین کمتر مورد استفاده قرار گرفته است. با بررسی این شیوه می­توان نشان داد که این رهیافت چقدر در یافتن معانی متن می­تواند کمک کننده باشد و همچنین ظرفیت آن مشخص می­شود البته اگر به­صورت روشمند و علمی با آن برخورد شود. سرچشمه این نوع کج­فهمی­ها دلایل متفاوتی دارد. یکی از این دلایل می تواند این باشد که بعضی اشخاص که در این نوع نقد دست به قلم برده­اند اطلاعات ناقصی از اصول روانشناختی داشته­اند که باعث افراط­گرایی در آنها شده است و این اصول را به­صورت غیر آنچه بوده است جلوه داده­اند یا در برخی نظریات آن، اغراق به خرج داده­اند که در کشور ما نیز گرایش منفی در بین اهل ادبیات نسبت به این نوع نقد به­وجود آمده است. در ثانی پژوهش­های تطبیقی مانند این پژوهش به دنبال بررسی در زمینه­ی ادبیات همگانی می­باشد، و به دنبال وحدت ادبی در بین ادبیات تمامی ملت­ها است و از این حیث گفت­وگویی را در میان ادبیات دو کشور با تمام تفاوت­ها آغاز می­کند و این گفت­وگوها هر چه بیشتر و در سطح وسیعتر صورت گیرد، اشتراک­های ادبیات و فرهنگ کشورها را افزایش می­دهد. در این پژوهش سعی یر این شده است که مبانی نظری روانکاوی تا جایی که به کار نقد می­آید و همچنین اصطلاحات آن مورد بررسی قرار گیرد و جنبه­هایی از آن که در ادبیات و نقد ادبی کاربرد دارد به صورت عملی به این دو رمان اعمال شود. البته به کارگیری روانکاوی در نقد ادبی سه رویکرد متفاوت دارد که به­طور خیلی خلاصه عبارت است از اول: روانکاوی نویسنده، دوم: روانکاوی شخصیت­های رمان و سوم روانکاوی خواننده است. این پژوهش بر مبنای رویکرد دوم، یعنی روانکاوی شخصیت­های رمان، صورت می­گیرد. دلایل متفاوتی وجود دارد که این پژوهش بر مبنای این رویکرد صورت گرفته است که شامل موارد زیر می­باشد: هدف این پژوهش تحلیل خود آثار ادبی است و رسیدن به معنایی از آن، به این خاطر رویکرد اول نقد روانکاوانه (روانکاوی نویسنده) شاید اطلاعاتی را در مورد چگونگی شخصیت مولف و آفرینش اثر به ما بدهد، ولی این رویکرد چندان به خود اثر هنری نمی­پردازد و ما را از تحلیل و ارزش­یابی اثر هنری بی­نیاز نمی­کند. و همچنین نیاز به تخصص بالا در روانکاوی و اطلاعات دقیق و کافی از زندگی نویسنده است. رویکرد سوم (روانکاوی خواننده) نیز نمی­تواند به نتیجه­ی کامل­تری از تحلیل رسید چرا که بعید است نتیجه­ی عینی دقیقی بتوان از آن به­دست آورد و همچنین تحلیل خود آثار ادبی که هدف پژوهش است در این رویکرد در مرحله­ی بعد قرار می­گیرد. اگر یک جامعه­ی آماری برای خود تعریف کنیم و پرسش­نامه­ای فراهم آوریم پاسخ­دهی به هر سؤال توسط هر فرد به دلیل وجود حافظه و تجزیه و تحلیل متفاوت نتایج دقیقی را در بر ندارد و بررسی آن توسط یک کارشناس بسیار خبره امکان پذیر است که از توانایی این پژوهشگر خارج است. همچنین به قول رنه ولک، به مفهوم دقیق کلمه شاید فقط نقد از نوع دوم به تحقیق ادبی تعلق داشته باشد و دو رویکرد دیگر از بخش­های فرعی روانشناسی هنر هستند، اگر چه آن دو رویکرد نیز می­توانند از لحاظ آموزشی نگرش­های جالب توجهی داشته باشند و در تحقیقات ادبی مفید شوند. برای دست­یابی به این منظور باید از منابع اصلی و فرعی استفاده کرد. هر یک از دو رمان به­صورت جداگانه مورد بررسی قرار می­گیرد و جنبه­هایی از روانکاوی که باید در هر اثر مورد توجه قرار گیرد درنظر گرفتهمی­شود و در مرحله­ی تطبیق دو رمان یعنی بررسی تفاوت­ها و شباهت­های این دو رمان به لحاظ نقد روانکاوانه مورد ارزشیابی قرار گیرد. 

فصل اول:

ادبیات تطبیقی

مبحث نخست: شکل­گیری ادبیات تطبیقی

ادبیات تطبیقی نیز همانند دیگر دانش­های نوپا که در قرون جدید مدوّن شدند، از زمان­های بسیار قبل­تر در قالب مطالعات تطبیقی در حوزه­ی ادبیات کشورها وجود داشته است، امّا نه به­ این­صورتی که در این دوره به آن رسیده، که نتیجه­ی سیر تاریخی و تکاملی آن است. این دانش در قرون بعد توسط دانشمندان به­صورت­های مختلف به کار برده شد و تغریبا به­شکل دانشی مدوّن مورد توجه قرار گرفت. تفاوت بین مطالعات تطبیقی با دانش­های تطبیقی (ادبیات تطبیقی یکی از این دانش­ها به شمار می­رود)، در اینجا مورد توجه است:

مطالعات تطبیقی دانش­ها و رشته­ها از سابقه­ای بسیار طولانی برخوردارند، چنان­که ریشه در تکوین رشته­ها و شاخه­های علمی دارند... در مقابل دانش­های تطبیقی در قلمرو زمانی و با توجه به پارادایم­های خاصّی شکل گرفته و بخش خاصی از تاریخ علم را به خود اختصاص داده­اند... و دارای ویژگی­های علم هستند. لذا این دانش­ها به عنوان یک نظام منسجم با نظریه یا نظریه­های مرتبط و با روش یا روش­های تحقیقاتی ویژه و همچنین پیکره­ی مطالعاتی خاص خود تعریف و تبیین می­شود. (نامورمطلق، 1389: 21 و 22)

قطعاً یکی از مواردی که باعث به­وجود آمدن ادبیات تطبیقی به عنوان یک دانش در قرون جدید شد، برخوردها و مناسبات میان ملل­ها است که منجر به مطالعاتی تطبیقی از دوره­های گذشته شد. بسیاری از افرادی که به­صورت تخصصی در زمینه­های مختلف فعالیت می­کنند، به دنبال پیدا کردن ریشه­ها و ارتباط­های مختلف در رشته­ی خود می­باشند. افرادی هم که در زمینه­ی ادبیات در کشور خود به­صورت تخصصی فعالیت می کنند، کنجکاو هستند تا ریشه بسیاری از مسائل را در این رشته و همچنین ارتباط­های ادبیات ملّی خود را با دیگر ملل کشف کنند، تا از این طریق بتوانند نسبت به ادبیات کشور خود دیدی روشن­تر پیدا کنند. در این راستا به
مطالعه­ی ادبیات ملل دیگر می­پردازند و پژوهش­هایی را انجام می­دهند. این مطالعات تطبیقی، خود منجر به
به­وجود آمدن رشته­ی ادبیات تطبیقی به­صورت دانشی مستقل شد.یکی از تعبیرهایی که به شکل­گیری این دانش کمک کرد، پدیده­ی ادبیات جهانی[2] بود. هر چند که در حال حاضر معنای آن تغییر یافته است. «تعبیر ادبیات جهانی از ابداعات گوته است. این مفهوم ناظر بر طرحی تاریخی از تحوّل ادبیات قوم­های گوناگون است و بر اساس آن سرانجام همه­ی آنها با هم ترکیب خواهند شد. امروزه این تعبیر به معنایی به کار برده
می­شود که منظور نظر گوته نبود» (ولک، 1955/1388. ج. 1: 283). گوته روابط و مناسبات ادبی میان ملت­های مختلف را ناشی از خستگی و بیزاری از تنش­ها و جنگ­های ناپلئونی می­دانست. وی این روابط مستمر را به نوعی پیش­زمینه­ای برای شکل­گیری ادبیات جهانی به­شمار می­آورد. از طرفی دیگر در دنیای مدرن که علم با سرعت زیادی در حرکت است و حوزه­های دانش روز به روز وسیع­تر می­شوند، تخصصی شدن هر چه بیشتر رشته­ها و موضوعات مختلف دانش بشر، اقتضای آن است. توجه به جزئی­ترین مسائل در علم امروز، از ویژگی­های این جهان مدرن است. ولی از طرفی دیگر این جزئی­نگری باعث گسستگی هر چه بیشتر دانش­های مختلف شده و همین امر منجر به کم­رنگ شدن نگرش کلی نسبت به دانش­ها شده است. این عوامل لزوم یک سری از دانش­ها را در قرون جدید ایجاب می­کرد، که ادبیات تطبیقی یکی از این موارد است. «دانش­هایمیان­رشته­ای و تطبیقی درصدد پیوند مجدد دانش­هایی برآمدند که جدایی آنها موجب آسیب­های جدی شده بود» (نامورمطلق، 1389: 21). همانطور که گفته شد، مطالعات تطبیقی عمری بسیار طولانی دارد. تأثیرات متقابلی که ملّت­های مختلف در طول تاریخ بر یکدیگر گذاشته­اند، زمینه­های این مطالعات را فراهم نموده است. «کهن­ترین پدیده­ی اثر پذیری و اثرگذاری که از دیرباز بزرگترین نتایج ادبی را در بر داشته، تأثیر ادبیات یونان بر ادبیات روم بوده است.» (غنیمی­هلال، 1390: 50). امّا خواستگاه ادبیات تطبیقی در قرن 19 از فرانسه شروع شد. «عبارت ادبیات تطبیقی ظاهرا از ویلمن[3] است» (ولک، 1966/1385. ج.4 بخش اول: 110). ویلمن در
پژوهش­های خود به تأثیر و تأثر ادبیات فرانسه و دیگر کشور­ها به ویژه انگلستان می­پرداخت، چرا که «ادبیات انگلیسی از ادبیات هر ملّت دیگری به فرانسویان نزدیک­تر بود» (همان، 110). وی به دنبال عرضه کردن تأثیرات متقابل ادبیات فرانسه با دیگر کشورهای اروپایی بود. «چیزی که در سخنرانی­های او تازگی دارد و ارزشمند است استفاده از ادبیات دیگر کشورهای اروپایی است تا با اشاره به چندین اثر مشهور انگلیسی و ایتالیایی بازتاب نبوغ فرانسوی را در کشورهای دیگر نشان دهد» (ولک،1966/1389. ج. 3: 36).

مبحث دوم: اهمیت ادبیات تطبیقی

ادبیات تطبیقی دریچه ای است برای راغب کردن مردمان ملل مختلف به ادبیات یکدیگر از راه پیوندهایی که پژوهش­های ادبی بین دو ادبیات از دو یا چند ملت مختلف برقرار می­کند. به این طریق و در شرایط آرمانی با مطالعه­ی ملت­ها در ادبیات یکدیگر، موجب خلق آثاری می­شود که افزایش اشتراک­های فرهنگی و ادبی ملل­ها را در پی دارد. هر چه قدر اشتراک­ها و زمینه­های فرهنگی کشورها افزایش پیدا کند، به­صورت آرام زمینه برای یکسان­سازی ادبیات ملت­های مختلف در قالب ادبیات جهانی فراهم می­شود، که این منجر به حذف بسیاری از مرزهای آدمیان شده و همچنین تبعیض و خودپرستی به نوعی از میان مردمان برچیده می­شود. در این راستا بسیاری از آثار ادبی گرانبها در هر ملّتی که به دلایل مختلف مهجور مانده­اند، مجال بروز می­یابند، تا جایگاه اصلی خود را با جلب نظر ادیبان بزرگ دنیا کسب کنند. البته ناگفته نماند که از این دریچه آثار کم­ارزشی که به دلایل مختلف من­جمله قدرت سیاسی، جایگاهی بیش از آنچه لایقش بوده­اند کسب کرده اند، در پژوهش­های مختلف به محک واقعی سنجیده می­شوند و جایگاه اصلی خود را پیدا می­کنند. علاوه بر این ادبیات تطبیقی فردیت ادبیات هر ملت را آشکار می کند و به نوعی به کشف آنچه ویژه­­ی یک ملّت یا یک فرهنگ و یا حتی یک شخص است، می­پردازد. در این راستا ادبیات تطبیقی به شناساندن ادبیات ملی بسیار کمک می­کند چرا که به قول فردینان برونتیر[4] استاد ادبیات فرانسه، « ما هرگز خودمان را نخواهیم شناخت اگر فقط خودمان را بشناسیم» (انوشیروانی، 1389: 7). با پژوهش­های تطبیقی می­توان آنچه را در ادبیات هر ملّت وجود دارد، برجسته و تلاقی­های فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی هر یک را کشف کرد. حتی با بررسی­های تاریخی ادبیات هر کشوری به­صورت تطبیقی، می­توان به ریشه و عمق بسیاری از مفاهیم فرهنگی، اجتماعی رسید. «در واقع مسئله­ی ملیت و سهم مشخص هر ملّت در این فرآیند کلی ادبی است که باید اهمیت اساسی پیدا کند» (ولک، 1949/1390: 48). در کنار فردیت بخشی به ادبیات هر ملتی از دریچه­ی ادبیات تطبیقی، به نوعی باعث تکامل ادبیات ملی می­شود، چرا که برخوردهای ادبی باعث آشکار شدن خلأهای ادبی هر ملّت می­شود. به نظر می­رسد دلیل این خلأ­ها در هر ملتی، عدم وجود زمینه­های فرهنگی مرتبط با موضوع آن کاستی، در آن کشور باشد که از منفذ ادبیات تطبیقی تمامی این موارد، می­تواند زمینه­های پژوهشی دیگر را نیز فراهم کند و به جبران نقصان­های موجود بپردازد. به عنوان مثال بسیاری از مکاتب به­وجود آمده در قرن اخیر در کشورهای اروپایی، با زمینه­های فرهنگی و تاریخی خاص آن کشور­ها، پیوند دارند و از این زمینه­ها به­وجود آمده­اند. این مکاتب بعدا از طریق مناسبات و برخوردهای کشور­ها با یکدیگر، به دیگر جاها انتقال یافتند و تأثیرات خاص خود را بر جای گذاشتند. «ضرورت روند تکاملی ادبیات ملّی تلاقی با ادبیات جهان است که در تعالی اندیشه­های انسانی و ملی با یکدیگر همکاری می­کنند» (غنیمی­هلال،1963/1390: 33). ادبیات هر ملت نیز نیاز به تکاپو دارد که از این طریق می­توان آن را فراهم نمود و ادبیات ملی را گسترش داد و تازگی ادبیات هر ملتی را در پی خواهد داشت و از طرفی غنای ادبیات را بیشتر کرد. به قول گوته[5]: «ادبیات هر قومی که از طریق مراوده با ادبیاتی بیگانه تازه نشود پویایی­اش از دست خواهد رفت.» (ولک،1955/1388. ج. 1:283). در نتیجه کشف هر گونه تفاوت یا شباهت و یا هر چیز دیگری در پژوهش­های تطبیقی دارای ارزشی است که می­توان از آن استفاده کرد.

مبحث سوم: مفهوم ادبیات تطبیقی

هر دانشی در ابتدای دوران ظهورش و همچنین در سیر تکامل خود، توسط متخصّصانش، تعریف­های مختلفی از منظرهای متفاوت می­شود، که در مسیر تاریخی­اش، نقایص هر کدام توسط دیگر متخصصان متأخر آشکار می­گردد. ادبیات تطبیقی نیز از این قاعده مستثنی نیست، چرا که در این زمینه نیز متخصصان از منظرهای مختلف به آن می­نگرند. امّا برای تعریف ادبیات تطبیقی باید به مکاتبی که در این زمینه به­وجود آمدند توجه داشت. هر کدام از این مکاتب تعریف خاص خود را دارند. رنه ولک معتقد است: «ادبیات تطبیقی نخست به معنای مطالعه­ی ادبیات شفاهی بخصوص مایه­های قصه­های عامیانه و کوچ آن­ها است. بدین معنی که چگونه و چه وقت به ادبیات هنرمندانه و متعالی راه یافته­اند» (ولک، 1949/1390: 41). امّا وی اذعان دارد که ادبیات تطبیقی دقیقاً به ادبیات شفاهی دلالت نمی­کند. برای رسیدن به تعریفی مناسب­تر نیاز به بررسی مکاتب مختلفی است که در این زمینه وجود دارد. در اصل ادبیات تطبیقی نیز دارای نظریه­هایی است که تعریف آن با توجه به این نظریه­ها امکان پذیر است. البته با توجه به نظرات بسیار متفاوت که در این رشته وجود دارد پیدا کردن تعریفی که جامع و کامل باشد، کاری بسیار دشوار است، «تشتت آراء و اختلاف عقاید به حدی است که امروزه تغریبا هر کتابی که در زمینه ­ادبیات تطبیقی به یکی از زبانهای جهان نوشته می­شود در حکم کوشش و پژوهشی است برای تعریف این علم» ( نجفی، 1351: 436). چرا که تفاوت نظریه­ها و تعریف­ها بسیار ریشه­ای است و در کل هر کدام، نظرات متفاوتی در این زمینه دارند که کلا تعریف هر کدام از این رشته، به هر لحاظی ازدامنه­ی تعریف دیگر اشخاص جدا می­شود و حتّی باعث تغییر در دامنه­ی پژوهش­ها در این رشته می­شود. به قول ابوالحسن نجفی «علّت این ناتوانی، علاوه بر اختلاف رای اهل نظر، تحول سریع اصول و موازین وروش­ها و بالنتیجه هدف و غرض ادبیات تطبیقی در سال­های اخیر است» (همان، 435). این نظریات هم در مکاتب مختلف مطرح شده است که مهمترین آنها، دو مکتب فرانسوی و امریکایی می­باشد.

گفتار نخست: مکتب فرانسوی

فرانسه که در قرن 18 و 19 به لحاظ سابقه­ی ادبی پیشروتر از دیگر کشورهای اروپا بود و تأثیر فراوانی بر ادبیات جهان و اروپا گذاشت. «با وجود این، حتّی فرانسویان نیز، که خودبسنده­ترین تمام ملّت­ها بوده­اند، کم­کم به وجود ادبیّات انگلیس پی بردند.» (ولک، 1955/1388. ج. 1: 68). به­ طور کلی در این دوره بود که ادبیات تطبیقی شکل دانشی جدید گرفت و فرانسویان به شیوه­ای که خود به­وجود آوردند، پایه­گذار مکتبی شدند که به مکتب فرانسوی معروف شد. این مکتب دارای ویژگی­هایی است که ارتباط نزدیکی با قدرت ادبی که فرانسه دارای آن بود، داشت. مسأله­ی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری یک فرهنگ یا ادبیات و به طور کلی یک ملّت بر دیگر ملّت­ها از دوران بسیار قبل وجود داشته است. در این تأثیر و تاثّرات، قدرت غالب یک ملّت بر ملّت­های دیگر نمودار می­شود. عبدالحسین زرین­کوب در کتاب نقد ادبی خود می­گوید:

وقتی سخن از اخذ و اقتباس و تقلید و نفوذ در میان می­آید و ادعا می­شود که نویسنده و شاعر قومی، آثار یا مضامینی را از نویسنده و شاعر قومی دیگر اخذ و تقلید کرده است در واقع این بیان متضمن این است که نویسنده و شاعر قومی چگونه با مضامین و آثار قومی دیگر مقابله کرده است و آن آثار را چگونه و به چه نحوی تلقی نموده­ است؟ (زرین­کوب، 1386: 126)

نظریه پرداز، مورخ تاریخ و نقد ادبی اهل اتریش :(1903_1995) Rene wellek :1

Word literature :1

سیاستمدار و مورخ و منتقد ادبی فرانسه:(1790_ 1870)Abel Francois Villemain :1

1849_ 1906)) Ferdinand Brunetiere :1

1749_1832): شاعر و نمایش­نامه نویس و منتقد نامدار آلمانی ) Johann Wolfgang Von Goethe:1