پرسشنامه عاطفه خود آگاهآزمون عاطفه خودآگاه یک ابزار خودسنجی و مدادکاغذی است که 16 موقعیت (سناریو) شرایط زندگی روزمره را به آزمودنی ارائه می کند و پاسخ دهندگان پاسخهای، هیجانی و رفتاری خویش و احتمال پاسخ خود به آنها را رتبه می دهند. تمام سناریوهای این آزمون دارای آیتم های شرم و گناه و اشتغال ذهنی با احساس گنا هستند، در حالی که بعضی از آیتم ها شامل دفاع های شخصی جداسازی، بی تفاوتی و برونی کردن است. تعداد سوالات: 16 تعداد صفحات: 3 شامل: پرسشنامه + نمره گذاری + روایی و پایایی نوع فایل: WORD |
مبانی نظری و پیشینه پژوهشی تجارت الکترونیکمبانی نظری و پیشینه پژوهشی تجارت الکترونیک به صورت word ارائه شده و 60 صفحه با فونت بی نازنین 14 دارد. شامل منابع فارسی و لاتین جدید است و برای فصل دوم پایان نامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری مناسب است. به طور کلی شامل مطالب زیر است: فصل دوم 2-1- تجارت الکترونیک 2-1-1- تاریخچه تجارت الکترونیک 2-1-2- تعریف تجارت الکترونیک 2-1-3-مزایا و معایب تجارت الکترونیک 2-1-4- بسترهای لازم برای تجارت الکترونیک 2-1-5-محدودیتهای تجارت الکترونیکی 2-1-6-مدلهای تجارت الکترونیک 2-1-6-1- تجارت فروشنده با فروشنده –B 2B 2-1-6-2- تجارت فروشنده با مصرف کننده 2- 1-6-3 -تجارت مصرف کننده با مصرف کننده 2-1-6-4 -تجارت مصرف کننده با فروشنده 2-1-6-5 -تجارت نقطه به نقطه 2-1-6-6- تجارت فروشنده با ادراه 2-1-7- را اندازهی یک تجارت الکترونیکی 2-1-6-7- تجارت مصرف کننده با اداره 2-1-8- تجارت الکترونیک در ایران 2-2-پرداخت آنلاین 2-2-1-پرداخت الکترونیکی 2-2-2-پول الکترونیکی 2-2-3-ویژگی پول الکترونیکی 2-2-4-انواع پول الکترونیکی 2-2-5-پرداخت همراه 2-2-6-پرداخت بر مبنای اشتراک پیام کوتاه 2-2-7-صورتحساب مستقیم موبایل 2-2-8-موبایل وب (WAP) 2-2-9-صورتحساب مستقیم اپراتور 2-2-10-کارت اعتباری 2-2-11-کیف پول آنلاین 2-2-12- بدون تماس نزدیک رشته ارتباطات 2-2-13-سرویس پرداخت 2-3-کاربرد تجارت الکترونیک 2-3-1-مسئله تحقیق 2-3-2-اهداف تجارت الکترونیک 2-3-3-مفهوم تجارت الکترونیکی 2-3-4-بررسی توامندی های تجارت الکترونیکی بر عملکرد شرکتها 2-3-5-تاثیر اینترنت بر ساختار صنعت (محیط نزدیک 2-3-6-پارادایم گزینشی دانینگ 2-3-7-تاثیر تجارت الکترونیکی بر توسعه صادرات 2-3-8-راهکارهای تجارت الکترونیک برای تسهیل و تسریع فرآیندهای صادرات 2-3-9- فرآیند تسهیل صادرات با استفاده از تجارت الکترونیک 2-3-10- نقش تجارت الکترونیک در پیشبرد فرآیندهای صادرت 2-4-جمع بندی تجارت اکترونیک 2-5-تأثیر تجارت الکترونیکی بر متغیرهای کلان اقتصادی 2-5-1-مبانی نظری و شواهد تجربی تأثیر کلان اقتصادی تجارت الکترونیکی 2-5-2-تجارت الکترونیکی و بیکاری 2-5-3-بخش پولی و اثرات تجارت الکترونیکی 2-5-4-تجارت الکترونیکی و سرمایهگذاری 2-5-5-تجارت الکترونیکی و بودجه دولت 2-5-6-تجارت الکترونیکی و رفاه و توسعه اقتصادی فهرست منابع |
![]() بررسی ویژگیهای سبک هندی در غزلیات محمّد قهرمانفهرست مطالب عنوان صفحه n چکیده... 1 n مقدّمه... 3 n فصل اوّل: کلّیّات و مبادی تحقیق... 5 1-1. مسأله تحقیق.... 6 1-1-1. تشریح ابعاد مسأله... 6 1-1-2. پرسش اصلی..... 6 1-1-3. پرسش های فرعی(ویژه)... 6 1-2. پیشینه تحقیق. 7 1-3. اهداف تحقیق.................................... 8 1-3-1. اهداف کلی.................................. 8 1-3-2. اهداف فرعی................................. 8 1-3-3. اهداف کاربردی.............................. 8 1-4. فرضیات......................................... 8 1-5. ضرورت و جنبه نوآوری تحقیق...................... 9 1-6. روش کار........................................ 9 1-7. مهمترین نتایج تحقیق........................... 9
n فصل دوم: زندگی و آثار محمّد قهرمان................. 11 2-1. سالشمار زندگی محمّد قهرمان..................... 12 2-2. حسب حال استاد محمّد قهرمان به زبان خودش........ 13 2-3. ازدواج، اشتغال و تولد فرزندان................. 21 2-4. تحصیلات و معلومات.............................. 21 2-5. اوّلین شعر..................................... 21 2-6. آثار محمّد قهرمان.............................. 22 2-7. قهرمان و ترانهسازی............................ 24 2-8. قهرمان و شعر نو............................... 26 2-9. قهرمان و شعر محلی............................. 28 2-10. قهرمان و طنزپردازی........................... 32 2-11. خراسان زادگاه قهرمان......................... 33 2-12. محفل شعری در خانه............................ 36 2-13. عدم علاقه به تدریس............................ 37 2-14. حضور در جلسات شعرخوانی....................... 38 2-15. معاصران قهرمان و نقش آنها بر شعر و زندگی او.. 38 2-15-1. اخوان ثالث؛ صمیمیترین دوست قهرمان........ 38 2-15-2. سیمین بهبهانی و هوشنگ ابتهاج(سایه)؛ الگوهای قهرمان در غزلسرایی........................................... 40 2-15-3. همنشینی قهرمان با صاحبکار، کمال، سمندریان و دیگر شاعران و هنرمندان خراسانی................................... 40 2-15-4. قهرمان مورد ستایش شفیعی کدکنی............ 41 2-16. ویژگیهای نظم و نثر قهرمان از نگاه دیگران..... 42
n فصل سوم: بررسی ویژگیهای سبکی قهرمان............... 46 3-1. سبک........................................... 47 3-1-1. تاریخچه و تعریف........................... 48 3-1-2. سابقه دانش سبکشناسی در ایران.............. 50 3-1-3. معنای لغوی و اصطلاحی سبک................... 51 3-1-4. سبک از دیدگاه تذکرهها و علوم بلاغی......... 51 3-1-5. سبک دوره.................................. 52 3-1-6. سبک شخصی.................................. 52 3-1-7. سبک ادبی.................................. 53 3-1-8. عوامل سبکساز.............................. 53 3-1-8-1. روحیات و نفسانیات قهرمان چگونه بوده است؟53 3-1-8-2. تحولات اجتماعی......................... 55 3-1-8-3. زندگی در روستا و شعر محلی............. 55 3-1-8-4. زمینه فرهنگی.......................... 57 3-1-8-5. مخاطبان............................... 58 3-1-8-6. دانشها و اطلاعات و شغل و حرفه شاعر..... 59 3-1-8-7. موضوع سخن............................. 59 3-1-8-8. محیط.................................. 59 3-2. مختصات سبکی قهرمان............................ 60 3-2-1. مختصات زبانی.............................. 60 3-2-1-1. سطح آوایی و موسیقایی و سبکشناسی آواها. 60 3-2-1-1-1. شعر قهرمان از جهت موسیقی بیرونی.... 61 3-2-1-1-2. از جهت موسیقی کناری یا قافیه....... 65 - قافیه اسمی................................ 66 - قافیه فعلی................................ 66 3-2-1-1-3. از جهت موسیقی درونی................ 67 3-2-1-1-3-1. تکرار و روشهای هنری آن در دیوان قهرمان 67 الف- تکرار واج............................. 68 ب- تکرار واژه.............................. 70 ج- تکرار و تضاد............................ 72 د- تکرار قافیه............................. 73 3-2-1-2. سطح نحوی یا سبک شناسی جمله............ 73 3-2-1-3. سطح لغوی.............................. 74 3-2-2. سطح فکری.................................. 75 3-2-2-1. تقدیرگرایی............................ 76 3-2-2-2. عناصر طبیعی........................... 76 3-2-2-3. شعر عارفانه........................... 77 3-2-2-4. شعر عاشقانه........................... 77 3-2-3. سطح ادبی.................................. 77 3-2-3-1. تشبیه و انواع آن...................... 78 3-2-3-1-1. تشبیه از نظر ساختمان طرفین......... 78 3-2-3-1-1-1. تشبیه مفرد...................... 78 3-2-3-1-1-2. تشبیه مرکب...................... 79 3-2-3-1-1-3. تشبیه مفرد به مرکب: مشبه مفرد و مشبه به مرکب 80 3-2-3-1-2. تشبیه از نظر تعدد طرفین............ 81 3-2-3-1-2-1. تشبیه مفروق..................... 82 3-2-3-1-2-2. تشبیه جمع....................... 83 3-2-3-1-3. انواع تشبیه از دیدگاه وجه شبه...... 83 3-2-3-1-3-1. تشبیه مجمل...................... 83 3-2-3-1-3-2. تشبیه مفصل...................... 84 3-2-3-1-4. تشبیه به اعتبار ادات............... 85 3-2-3-1-4-1. تشبیه مرسل...................... 86 3-2-3-1-4-2. تشبیه مؤکد...................... 86 3-2-3-1-4-3. تشبیه مقید...................... 87 3-2-3-1-5. انواع دیگر تشبیهات................. 88 3-2-3-1-5-1. تشبیه مضمر...................... 88 3-2-3-1-5-2. تشبیه تفضیل..................... 88 3-2-3-1-5-2. تشبیه تمثیل..................... 89 3-2-3-2. استعاره............................... 90 3-2-3-2-1. استعاره مصرحه...................... 90 3-2-3-2-2. استعاره مکنیه...................... 91 3-2-3-3. مجاز.................................. 92 3-2-3-3-1. انواع مجاز مفرد به اعتبار علاقه..... 92 3-2-3-3-1-1. مجاز به علاقه محلیت.............. 92 3-2-3-3-1-2. مجاز به علاقه جزئیت.............. 92 3-2-3-3-1-3. مجاز به علاقه سببیت.............. 93 3-2-3-3-1-4. مجاز به علاقه ماکان.............. 94 3-2-3-3-1-5. مجاز به علاقه جنس................ 94 3-2-3-3-1-6. مجاز به علاقه آلیت............... 94 3-2-3-4. کنایه................................. 95 3-2-3-4-1. انواع کنایه........................ 95 3-2-3-4-1-1.کنایه از موصوف.................. 95 3-2-3-4-1-2.کنایه از صفت.................... 96 3-2-3-4-1-2.کنایه از فعل.................... 97 3-2-3-5. آرایههای بدیعی........................ 98 3-2-3-5-1. انواع جناس......................... 98 3-2-3-5-1-1. جناس تام........................ 98 3-2-3-5-1-2. جناس زاید یا افزایشی............ 99 3-2-3-5-1-3. جناس لاحق........................ 99 3-2-3-5-1-4. جناس مطرف...................... 100 3-2-3-6. لف و نشر.............................. 101 3-2-3-7. تضاد.................................. 101 3-2-3-8. مراعاتالنظیر ـ تناسب.................. 102 3-2-3-9. ایهام................................. 103 3-2-3-9-1. ایهام تناسب......................... 104 3-2-3-10. اغراق................................ 105 3-2-3-11. ردالعجز علی الصدر.................... 105 3-2-3-12. طرد و عکس............................ 106 3-2-3-13. تلمیح................................ 106 3-2-3-13-1. تلمیحات مذهبی...................... 106 3-2-3-13-2. تلمیحات اسطورهای................... 108 3-2-3-13-3. تلمیحات عرفانی..................... 109
n فصل چهارم: ویژگیهای سبک هندی در غزلیات قهرمان.... 110 4-1. دلایل روی آوردن شاعران ایرانی به هندوستان..... 111 4-1-1. دلایل بیتوجهی شاهان صفوی به شعر و فرار شاعران111 4-1-1-1. ترویج مذهب شیعه و تثبیت مبانی ایدئولوژیک111 4-1-1-2. خسّت بعضی از شاهان صفوی................ 112 4-1-1-3. توجّه به زبان عربی..................... 112 4-1-1-4. توجّه بیش از حد به علمای مذهبی و کم توجّهی به شاعران 113 4-1-2. جاذبههای دربار هند....................... 113 4-1-2-1. انعام و بخشش.......................... 113 4-1-2-2. طبع موزون و نقاد شاهان هنر............ 113 4-1-2-3. تسامح................................. 114 4-2. وجه تسمیه سبک هندی........................... 114 4-3. حرف آخر در باب سبک هندی یا اصفهانی........... 115 4-4. عوامل پیدایش سبک هندی........................ 117 4-5. پیشگامان سبک هندی............................ 117 4-6. شاعران بزرگ سبک هندی......................... 118 4-6-1. صائبتبریزی؛ بزرگترین شاعر سبک هندی....... 118 4-7. بررسی غزل سبک هندی........................... 119 4-7-1. معنی لغوی غزل............................ 119 4-7-2. غزل در اصطلاح ادبی........................ 119 4-7-3. غزل در اصطلاح قدما........................ 120 4-7-4. غزل سبک هندی............................. 121 4-7-5. نمونههایی از غزلیات قهرمان............... 122 4-7-6. صورت غزل هندی............................ 125 4-8. بررسی مهمترین ویژگیهای سبک هندی در غزلیات قهرمان126 4-8-1. افزونی بسامد تصویرهای پارادوکس........... 126 4-8-1-1. نمونههای تصاویر پارادوکسی در غزلیات قهرمان 126 4-8-2. مضمون یابی............................... 128 4-8-2-1. نمونههای مضامین جدید در اشعار قهرمان.. 128 4-8-3. استفاده از تجربیات ساده و روزمره زندگی و دقّت در مشهودات روزمره............................................ 131 4-8-3-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان............ 131 4-8-4. کاربرد الفاظ کوچه و بازاری............... 133 4-8-4-1. شواهدی در غزلیات قهرمان............... 133 4-8-5. موتیفهای تازه و نو....................... 136 4-8-5-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان............ 136 4-8-6. وابستههای عددی........................... 143 4-8-6-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان............. 143 4-8-7. رنجه موره................................ 144 4-8-7-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان............ 144 4-8-8. باریکاندیشی و نازکخیالی.................. 146 4-8-8-1. نمونه در غزلیات قهرمان................ 147 4-8-9. اسلوب معادله............................. 149 4-8-9-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان............ 149 4-8-10. تشخیص................................... 150 4-8-10-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 150 4-8-11. رواج نوعی حکمت و استدلال عامیانه......... 152 4-8-11-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 152 4-8-12. حسآمیزی................................. 154 4-8-12-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 154 4-8-13. تکرار قافیه............................. 155 4-8-13-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 155 4-8-14. ایجاز................................... 156 4-8-14-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 157 4-8-15. نظیرهگویی............................... 158 4-8-15-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 158 4-8-16. ارسالالمثل.............................. 159 4-8-16-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان........... 159
n فصل پنجم: تنوع مضامین در غزلیات قهرمان........... 162 5-1. درآمد........................................ 163 5-2. غزلیات عاشقانه............................... 165 5-2-1. معشوق در غزلیات قهرمان................... 165 5-2-2. عاشق در غزلیات قهرمان.................... 166 5-3. غزلیات عارفانه قهرمان........................ 173 5-3-1. تقابل عشق و عقل و نکوهش عقل.............. 174 5-4. شکوائیه (بثّالشّکوی)........................... 175 5-4-1. درآمد.................................... 175 5-4-2. شکوائیههای قهرمان........................ 176 5-5. اشعار وصفی................................... 181 5-5-1. اشعار وصفی قهرمان........................ 182 5-6. خمریات....................................... 190 5-6-1. نمونههایی در غزلیات قهرمان............... 192 5-7. مجابات....................................... 193 5-7-1. مجابات در غزلیات قهرمان.................. 193 5-8. اخوانیات در غزلیات قهرمان.................... 195 5-9. ابیات نصیحتگونه و اندرزی در غزلیات قهرمان.... 196 n نتیجهگیری و پیشنهادها............................ 200 نتیجهگیری......................................... 200 n پیوست............................................ 203 n فهرست منابع و مآخذ............................... 205 n چکیدهی انگلیسی................................... 210 چکیده هر سبک ویژگیهای خاص خود را که در آن پرورش یافته است به دنبال دارد. سبک هر شاعر تحت تأثیر عوامل بیرونی (محیط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی) و عوامل درونی (خصوصیات اخلاقی و شخصیتی و...) شکل میگیرد و بیشتر از ویژگیهای عمومی، سبکی و از هنجارهای زبانی، فکری و ادبی سبک دوره خود تبعیت میکند امّا بعضی از شاعران به غیر از ویژگیهای عمومی و مشترک از خصوصیات و امتیازات سبکی نیز برخوردار هستند. در این تحقیق به شیوه ی توصیفی، تحلیلی کوشش میشود، ابتدا با استفاده از پیشینه تحقیق زندگی و آثار و عوامل مؤثر بر زندگی و سبک وی پرداخته شود و بعد ویژگیهای عمومی سبک شعری وی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. سپس به ویژگیها و اختصاصات سبک هندی در شعر او با توجّه به منابع مختلف پرداخته شد. بدین منظور دیوان استاد قهرمان به دقّت مورد مطالعه قرار گرفت و با توجّه به این که موضوع اصلی مورد تحقیق ما بررسی ویژگیهای سبک هندی و مضامین به کار رفته در غزلیات قهرمان بود با تعمق در معانی و مفاهیم غزلها هر کدام از ابیات که بهترین نمونه از نظر داشتن ویژگیهای سبک هندی بودند در برگه های تحقیق جمعآوری و سعی شده که با مطالعه در این اشعار و غزلیات چهره واقعی و خصوصیات اخلاقی او مورد بررسی شود. پس از آن نحوه استفاده او از کلمات و موتیفهای خاص و نگرش او نسبت به جهان هستی و مسائل پیرامون آن تحلیل و بررسی و تلاش شد که ویژگیهای سبک هندی به طور عام و ویژگیهای غزلیات قهرمان به طور اخص نشان داده شود. تا با توجّه به ملاکها و معیارهای به دست آمده به راحتی بتوان هم درباره قهرمان و هم شاعران دیگر سبک هندی نقد و بررسی و داوری کرد و از نهاد و درون گفتهها و اندیشههای آنان مطلع شد. یکی از مهمترین نتایج این تحقیق این است که قهرمان در مقایسه با دیگر شاعران این دوره متعادلتر است و در اشعار او پیچیدگیها و تعقیدهای دیگر شاعران پیرو سبک هندی دیده نمیشود ضمن این که برای هر کدام از این ویژگیها مثالها و شواهدی هم آورده شده است. کلیدواژهها سبک هندی معاصر، غزل، سطح زبانی، ادبی،خیال پردازی، مضمون سازی، قهرمان مقدّمه سبک هندی یا به قول امیری فیروزکوهی و شمیسا سبک اصفهانی یکی از اصلیترین سبکهای شعر فارسی است که حدود یک قرن و نیم از اوایل قرن 11 تا اواسط قرن 12 در ادبیات رواج داشت و این سبک مقارن با سلسله صفویه است که جهان بینی شیعی داشتند. تغییر مذهب و رواج تشیع از عوامل مهم در تغییر تفکّر و تغییر سبک است. حکومت صفویه مذهب شیعه را ترویج میکرد و به شعر مدحی و درباری توجّه نداشت بنابراین شاعران چندان به دنبال قصیده و اشعار مدحی نرفتند و به اشعار عاشقانه و زمینی هم اهمّیّت چندانی نمیدادند، بیشتر توجّه شاعران به پند و اندرز و گله و شکایت و توصیف و بیان موضوعات کهن با مضامین و روشهای نو و تازه و در حقیقت بازسازی اندرزها و تمثیلهای کهن معطوف شد و دیگر شعر و شاعری در انحصار طبقه خاصّی نبود. اصفهان به عنوان پایتخت و محل اجتماع شعرا و فضلا بود و توسعه بیسابقه یافت. در این دوره اصلیترین قالب سبک هندی، غزل است امّا نه غزل به معنای متعارف بلکه تک بیتها و مفرداتی که با رشتهای از قافیه و ردیف به هم پیوسته شده و شکل شعر سبک هندی حتّی میتوان گفت بیت نیست و گاهی مصراع است. اساس این سبک بر این است که در یک مصراع مطلبی معقول بگویند و در مصراع بعد با استفاده از تشبیه تناظر و لف ونشر و ...بران مطلب برهان یا ایضاحی اورده شودبه نحوی که محسوس وتصویری شود و به این ترتیب شاعربزرگ سبک هندی شاعری است که ذهن او بتواند مدام بین معقول و محسوس رابطه تازه ایجاد کند. شعر سبک هندی معنیگراست نه صورتگرا، شاعران بیشتر به معنی توجّه داشتند تا به ظاهر و صورت شعر، ادبیات سبک هندی، ادبیات مینیاتوری است و طول و عرض معنا از یک بیت بیشتر نیست و این باعث میشود که در دفتری یادداشت شود یا به حافظهای سپرده شود و یا با خطی خوش نگاشته شود. در غزل سبک هندی مشاهده میشود که گاهی حتّی یک بیت آن میتواند ناخودآگاه یک انقلاب و تحولی در روحیه آدمی ایجاد کند و انسان را به تفکّر وا میدارد. از این جا بود که تمایلی در نگارنده ایجاد شد تا اطلاعاتی بیشتر در خصوص این گونه شاعران و آثار آنان بیابد و از نگرش آنان به جهان هستی و اندیشههای آنان که همانند سبکشان تاحدی غریب و مهجور بود، آگاه شود. استاد محمّد قهرمان نیز یکی از شعرایی است که با اشعاری زیبا به این سبک پرداخته است. او شاعری فصیح و از غزلسرایان ممتاز خراسان است که هرچند پیرو سبک هندی است با این حال، خود صاحب ابتکار و از غزلسرایان طراز اوّل قدرتمند و از لطیفطبعان دقیقهیاب کممانند است و غزلهای خوش مضمون و ابیات بکرش از مظنه تقلید به دور است و نزد هر کسی از اهل دب به درستی و یکدستی مشهور است. با این که غزل به شیوه هندی میگوید امّا نه به آن معنی که حزین و دیگر شاعران سبک هندی میگویند بلکه نوعی چاشنی و نمک از دید و برداشت سبک هندی دارد و کارش هم در آن مایهها باارزش است و غزلیات او حتّی یک مورد از تعقیدها و پیچیدگیهای افراطی سبک هندی را ندارد و با معانی بغرنج در شعر و نثر مخالف است امّا باریکاندیشی و خیالپردازی و مضمونسازی در شعر او سهم فراوانی دارد. در این پایان نام در نظر است که ابتدا در فصلی با عنوان زندگی نامه قهرمان گذر مختصری بر زندگی قهرمان شود و در فصلی دیگر سبک هندی را به طور کلی بررسی کرده و در ادامه سبک قهرمان مورد بررسی قرار گیرد. نگارنده سعی دارد همچنین تنوع مضامین دیوان او را با شکلهای هنرمندانه آن و ذکر نمونههایی از هر نوع بررسی کرده و مختصات زبانی اشعار استاد قهرمان بررسی شود. امید است صاحبنظران و خوانندگان عزیز خطاها و کاستیهای این مجموعه را که ناشی از کمتجربگی نگارنده و فرصت محدود و مشکلات ناشی از آن است به دیده عفو و اغماض بنگرند. فصل اوّل کلّیّات و مبادی تحقیق 1-1. مسأله تحقیق 1-1-1. تشریح ابعاد مسأله مسأله اصلی این تحقیق شرح و بررسی غزلیات محمد قهرمان است. در ابتدا گذری بر زندگی قهرمان، دانشمند، محقق و شاعر با استعداد با بیان شرح حال مختصری از اوضاع و احوال سیاسی اجتماعی شاعر بحث و بررسی میشود و سپس به معرفی دوستان و معاصران وی اشاره میگردد. پس از آن خصوصیات سبکی سبک هندی و ویژگیهای اختصاصی شاعر بررسی میشود. پس به تحلیل و بررسی ویژگیهای بلاغی و زیباشناسی جنبههای موسیقی کلام و صور خیال، آرایههای لفظی و معنوی و کاربرد مضامین و مفاهیم غزلیات با شکلهای هنرمندانهی آن پرداخته میشود. موضوع این پژوهش بررسی ویژگیهای سبک هندی در غزلیات محمد قهرمان است. 1-1-2. پرسش اصلی اصلیترین ویژگی های سبک هندی در دیوان قهرمان چیست؟ 1-1-3. پرسش های فرعی(ویژه) 1. اصلیترین عوامل مؤثر بر سبک و زندگی قهرمان چیست؟ 2. اصلیترین مضامین و درونمایه ها و موتیف های او چیست؟ 3. مهمترین ویژگیهای سبکی و مختصات سبک هندی در غزلیات قهرمان چیست؟ 1-2. پیشینه تحقیق درباره محمد قهرمان شاعر معاصر جز شرح حال مختصری که در بعضی کتابها و یادنامهها آمده، اطلاعات چندانی به صورت منسجم در دست نیست و این مختصر برای شناخت وی کافی نیست. شرح و تحلیل اشعار او هم وجود ندارد که امید است ادبدوستان ساعی این مهم را برعهده گیرند. البتّه مجموعه اشعار محمد قهرمان شامل غزلیات، قصاید، مثنوی، رباعی و مفردات است که برای اوّلین بار آن را انتشارات شاهنامهپژوهی در سال 1384 در اصفهان، به چاپ رسانده است و همچنین دو اثر گرانمایه با عناوین «شناختنامه محمد قهرمان» تألیف دکتر رضا افضلی و ارجنامه «پردگیان خیال» به درخواست محمدرضا شفیعی کدکنی و محمدجعفر یاحقی منتشر شده است. در این پژوهش درباره سبک هندی و ویژگیهای آن که موارد زیادی از آن به صورت معتدل در این کتاب وجود دارد به منابع زیادی مراجعه شده است که مهمترین این منابع «سیر غزل در شعر فارسی» از شمیسا است که از قسمت های مختلفی که در مورد غزل مخصوصاً غزل سبک هندی و ویژگی های آن نوشته شده، استفاده شده است. منبع مهم دیگر کتاب «سبکشناسی شعر فارسی از رودکی تا شاملو» است که در این کتاب مهمترین مختصات سبک هندی را توضیح داده و اینجانب را در این پژوهش یاری نموده است. همچنین «سبکشناسی شعر شمیسا» که در مورد ویژگی های سبکی از این کتاب استفاده شده است. در مورد زندگی و آثار او علاوه بر اینکه از محضر استاد قهرمان استفاده شده از کتاب «شناختنامه»ی افضلی نیز بهره ها گرفته شده است. و منابع مهم دیگر که در بخش منابع و مآخذ به طور دقیق ارجاع داده شده است. 1-3. اهداف تحقیق 1-3-1. اهداف کلی معرفی چهره محمّد قهرمان شاعر معاصر و بررسی و شناخت مهمترین ویژگیها و مختصات سبکی و محتوایی غزلیات وی. 1-3-2. اهداف فرعی 1. بررسی ویژگیهای سبکی محمّد قهرمان 2. تجزیه و تحلیل ویژگیهای محتوایی غزلهای قهرمان 3. بررسی وزن و بحر غزلهای قهرمان 4. بررسی نکات بلاغی غزلهای قهرمان 1-3-3. اهداف کاربردی استفاده از این تحقیق برای تألیف کتابهای تاریخ ادبیات و مشاهر شاعران کشور. 1-4. فرضیات 1. محمّد قهرمان دارای ویژگیهای سبکی خاص خود است. 2. مضمون کلی غزلهای محمّد قهرمان بیشتر عاشقانه است. 3. در اشعار محمّد قهرمان صور خیال جایگاه ویژهای دارد. 4. لغات دشوار و نامفهوم در شعر محمّد قهرمان به ندرت به کار رفته است. 1-5. ضرورت و جنبه نوآوری تحقیق شعر شاعر تبلور اندیشه اوست و هر اندیشهای در عرصه بیکران ادب فارسی، گرانقدر و حائز اهمّیّت است؛ از این رو آشنایی با طرز تفکّر و اندیشه شاعران فرهیخته و فاضل و معرفی آنان به جامعه ادبدوست ضروری است. محمّد قهرمان از شاعران و از بزرگان و اندیشمندان شعر و ادب فارسی است. ستاره فروزانی در تاریخ ادب این کشور باستانی است که در روزگار خود گمنام مانده است و کمتر کسی با وی و اشعارش آشنایی دارد. بنابراین برداشتن گامی برای احیای نام و آوازه شاعر و شناساندن اشعارش، اهمّیّت این تحقیق را نشان میدهد. امید آنکه دیگران هم در این راه بکوشند. 1-6. روش کار نوع تحقیق، نظری و روش آن کتابخانهای است. که همانند اغلب تحقیقات رشتههای علوم انسانی، بر پایه استدلال، توصیف و تجزیه و تحلیل عقلانی و منطقی و با استفاده از مطالعات دقیق و هدفمند دیوان قهرمان و با بهره گیری از منابع کتابخانهای صورت میگیرد. برای این منظور منابع مرتبط با موضوع شناسایی، مطالعه و یادداشتبرداری شده، آن گاه اثر شاعر مورد مطالعه قرار گرفته است. ابیات و مفاهیم موردنظر استخراج شده وزن و بحر، آرایههای لفظی و معنوی، اصطلاحات عرفانی و بعضی نکات دیگر به کتابهای مربوط بررسی شد و سپس متناسب با طرح پیشنهادی طبقهبندی و تنظیم شده است و در ادامه اصلاح و ویرایش صورت گرفته است. |
پرسشنامه شکست های شناختی شغلیبررسی حوادث نشان می دهد که وقوع بیش از 90 درصد حوادث صنعتی به خطاهای انسانی مربوط است. خطاهای شناختی، خطا هایی با پایه شناختی هستند که در طی انجام وظیفه ای که فرد معمولا قادر است آن را بدون خطا انجام دهد. این خطاها در حوزه های مختلف شناختی از قبیل حافظه، توجه و عمل رخ می دهند. بنابراین، هدف از این ابزار اندازه گیری شکست های شناختی در محیط کار می باشد. تعداد سوالات: 30 تعداد صفحات: 3 شامل: پرسشنامه + نمره گذاری + روایی و پایایی نوع فایل: WORD |
![]() نقد روانکاوانه ی رمان سلوک محمود دولت آبادی و رمان حین ترکناالجسر از عبدالرحمن منیف با رویکردی تطبیقیچکیده انسان برای پیشبرد مسائل و مشکلات خود و حل آنها، همواره به این نیاز دارد در اموری که مربوط به کلید واژه: ادبیات تطبیقی، نقد روانکاوانه، سلوک، حینترکناالجسر، محمود دولتآبادی، عبدالرحمن منیف فهرست مبحث نخست: شکلگیری ادبیات تطبیقی.. 6 مبحث دوم: اهمیت ادبیات تطبیقی.. 8 مبحث سوم: مفهوم ادبیات تطبیقی.. 10 مبحث چهارم: رابطهی ادبیات تطبیقی با نقد ادبی.. 16 مبحث پنجم: ادبیات تطبیقی در ایران و کشورهای عربی.. 17 مبحث نخست: فروید و نقد روانکاوانه.. 21 گفتار نخست: ضمیر ناخودآگاه.. 23 گفتار دوم: رویا و ضمیر ناخودآگاه.. 25 گفتار سوم: ساحتهای مختلف روان.. 26 گفتار چهارم: اروس و مرگخواهی.. 28 گفتار پنجم: مراحل رشد روانی.. 28 گفتار ششم: سازوکارهای دفاعی.. 31 گفتار هفتم: روانرنجوری و روانپریشی.. 33 گفتار نخست: تحلیل آغاز رمان.. 37 گفتاردوم: همهویتی؛عنصری غالب در رمان.. 51 گفتار سوم: نقش اعداد در رمان.. 64 مبحث دوم: نقد رمان حین ترکنا الجسر < پل را که رها کردیم>.. 68 گفتار نخست: تحلیل آغاز رمان.. 68 گفتار دوم: جابهجایی؛ عنصری غالب در رمان.. 76 گفتار دوم: تحلیل پایان رمان.. 80 گفتار نخست: آغاز و پایان در دو رمان؛ تفاوت در نوع شخصیتها.. 80 گفتار دوم: دو نوع روانرنجوری؛ مالیخولیا و سوگواری.. 84 گفتار سوم: جدال سنت و مدرنیته.. 86 فهرست منابع. 90 مقدمهآنچه بشر در طول زندگی خود با آن برخورد داشته و مدام در حال کلنجار رفتن با آن است، مسئلهی یافتن معنی برای زندگی، هویّت و وجود خود است. از این دریچه برای یافتن این معنا از روشهای مختلف و همچنین استفاده از هر دانشی بهره جسته است. در حال حاضر نیز انسان، در دوران مدرن این نیاز را بیشتر در خود احساس میکند و پرسشهای جدیدی در قرن جدید بهوجود آمدهاند که به دنبال پاسخ به آنها است، چرا که بدون پاسخ به آنها احساس خلأ در زندگی خود میکند. انسان برای دستیابی به این پاسخهای مهم، به کار نقد میپردازد. امّا آنچه در میان ملّتهای جهان وجود دارد برخورد و مناسبات مختلف است که از این رهگذر، اشتراکات فراوانی را در همهی زمینهها از جمله فرهنگ و ادبیات بهوجود آورده است. در این مسئله چیزی که نمود بیشتری دارد که بسیار جلب توجه میکند، اشتراک میان ملّتها است که سابقهی بس طولانی دارد بدون اینکه ارتباط خاصی میان آنها باشد. به عنوان مثال میتوان به اسطورههای مختلف اشاره کرد که فقط به لحاظ اسمی متفاوتند ولی در مفهوم یکی هستند. در این میان با مطالعهی تطبیقی و بهطورکلی استفاده از دانشهای تطبیقی من جمله ادبیات تطبیقی، پاسخ به پرسشهایی را که بشر به دنبال آن است، بهصورت جامعتر و کاملتر تحت پوشش قرار میدهد. پژوهشهای نقد ادبی در قالب تطبیقی، بسیاری از پاسخهای انسان را بهصورت روشمند ارائه میدهد. چرا که بررسی ادبیات دو ملت نیز در قالب نقد ادبی، علاوه بر یافتن معنا، به یافتههای ارزشمند دیگری ختم میشود که ریشه بسیاری از مسائل موجود را حل میکند. حال با توجه به اینکه بعضی از دانشمندان مانند رنه ولک[1] معتقدند که ادبیات تطبیقی به نوعی شاخهای از نقد ادبی میباشد، به ارتباط بیشتر این دو رشته پی میبریم. دانشهای تطبیقی نیز همانند دانشهای میانرشتهای مثل نقد ادبی، به دنبال پیوند میان رشتههای مختلف است که در دوران مدرن به واسطهی تخصصی شدن این رشتهها، از یکدیگر فاصله گرفتهاند. یکیاز شاخههای مهم در ادبیات ایران وجهان، نقد ادبی است و باید اهمیت میانرشتهای آن را، با توجه به آنچه گفته شد، مورد توجه قرار گیرد که خود به انواع گوناگونی با توجه به تئوریهایی که هر یک از متخصصان هر شاخه ارائه دادهاند تقسیم میشود و هر کدام دلایلی نسبتا منطقی را برای رسیدن معنی یا معانی متن بیاننمودهاند. موضوع این پژوهش شاخهای از نقد ادبی است که نقد روانکاوانه نامیده میشود که در آن رمان سلوک نوشتهی محمود دولتآبادی و رمان حین ترکناالجسر اثر عبدالرحمنمنیف با رویکردی تطبیقی برای دستیابی به معنای آن دو با توجه به تئوریهای روانکاوی مورد بررسی قرار میگیرد. علت گزینش این دو رمان به طور خاص به این دلیل است که هر دو رمان مدرن به حساب میآید و هر کدام شیوهی خاص خود را برای روایت بهکار بردهاند و از ویژگیهای رمانهای مدرن برخوردار هستند. در هر دو رمان، شخصیت اصلی رمان توجه بسیاری به گذشتهی خود دارد و به نوعی با روشهای متفاوت، گذشتهی خود را بازسازی میکنند. ذهن شخصیت اصلی در دو رمان، مدام با تداعیهای ذهنی خود گذشته را به یاد میآورد. علاوه بر این، درونمایهی هر دو رمان شباهتهای فراوانی دارد که با توجه به این موارد، اشتراکات فراوانی را میتوان در هنر نویسندگی دو نویسنده پیدا کرد. امّا آنچه ضرورت این پژوهش را که نقد ادبی در قالب تطبیقی است، ایجاب میکرد:نخست نشان دادن نظریههای این نوع نقد است که در ایران دچار کجفهمی شده و همچنین کمتر مورد استفاده قرار گرفته است. با بررسی این شیوه میتوان نشان داد که این رهیافت چقدر در یافتن معانی متن میتواند کمک کننده باشد و همچنین ظرفیت آن مشخص میشود البته اگر بهصورت روشمند و علمی با آن برخورد شود. سرچشمه این نوع کجفهمیها دلایل متفاوتی دارد. یکی از این دلایل می تواند این باشد که بعضی اشخاص که در این نوع نقد دست به قلم بردهاند اطلاعات ناقصی از اصول روانشناختی داشتهاند که باعث افراطگرایی در آنها شده است و این اصول را بهصورت غیر آنچه بوده است جلوه دادهاند یا در برخی نظریات آن، اغراق به خرج دادهاند که در کشور ما نیز گرایش منفی در بین اهل ادبیات نسبت به این نوع نقد بهوجود آمده است. در ثانی پژوهشهای تطبیقی مانند این پژوهش به دنبال بررسی در زمینهی ادبیات همگانی میباشد، و به دنبال وحدت ادبی در بین ادبیات تمامی ملتها است و از این حیث گفتوگویی را در میان ادبیات دو کشور با تمام تفاوتها آغاز میکند و این گفتوگوها هر چه بیشتر و در سطح وسیعتر صورت گیرد، اشتراکهای ادبیات و فرهنگ کشورها را افزایش میدهد. در این پژوهش سعی یر این شده است که مبانی نظری روانکاوی تا جایی که به کار نقد میآید و همچنین اصطلاحات آن مورد بررسی قرار گیرد و جنبههایی از آن که در ادبیات و نقد ادبی کاربرد دارد به صورت عملی به این دو رمان اعمال شود. البته به کارگیری روانکاوی در نقد ادبی سه رویکرد متفاوت دارد که بهطور خیلی خلاصه عبارت است از اول: روانکاوی نویسنده، دوم: روانکاوی شخصیتهای رمان و سوم روانکاوی خواننده است. این پژوهش بر مبنای رویکرد دوم، یعنی روانکاوی شخصیتهای رمان، صورت میگیرد. دلایل متفاوتی وجود دارد که این پژوهش بر مبنای این رویکرد صورت گرفته است که شامل موارد زیر میباشد: هدف این پژوهش تحلیل خود آثار ادبی است و رسیدن به معنایی از آن، به این خاطر رویکرد اول نقد روانکاوانه (روانکاوی نویسنده) شاید اطلاعاتی را در مورد چگونگی شخصیت مولف و آفرینش اثر به ما بدهد، ولی این رویکرد چندان به خود اثر هنری نمیپردازد و ما را از تحلیل و ارزشیابی اثر هنری بینیاز نمیکند. و همچنین نیاز به تخصص بالا در روانکاوی و اطلاعات دقیق و کافی از زندگی نویسنده است. رویکرد سوم (روانکاوی خواننده) نیز نمیتواند به نتیجهی کاملتری از تحلیل رسید چرا که بعید است نتیجهی عینی دقیقی بتوان از آن بهدست آورد و همچنین تحلیل خود آثار ادبی که هدف پژوهش است در این رویکرد در مرحلهی بعد قرار میگیرد. اگر یک جامعهی آماری برای خود تعریف کنیم و پرسشنامهای فراهم آوریم پاسخدهی به هر سؤال توسط هر فرد به دلیل وجود حافظه و تجزیه و تحلیل متفاوت نتایج دقیقی را در بر ندارد و بررسی آن توسط یک کارشناس بسیار خبره امکان پذیر است که از توانایی این پژوهشگر خارج است. همچنین به قول رنه ولک، به مفهوم دقیق کلمه شاید فقط نقد از نوع دوم به تحقیق ادبی تعلق داشته باشد و دو رویکرد دیگر از بخشهای فرعی روانشناسی هنر هستند، اگر چه آن دو رویکرد نیز میتوانند از لحاظ آموزشی نگرشهای جالب توجهی داشته باشند و در تحقیقات ادبی مفید شوند. برای دستیابی به این منظور باید از منابع اصلی و فرعی استفاده کرد. هر یک از دو رمان بهصورت جداگانه مورد بررسی قرار میگیرد و جنبههایی از روانکاوی که باید در هر اثر مورد توجه قرار گیرد درنظر گرفتهمیشود و در مرحلهی تطبیق دو رمان یعنی بررسی تفاوتها و شباهتهای این دو رمان به لحاظ نقد روانکاوانه مورد ارزشیابی قرار گیرد. فصل اول:ادبیات تطبیقیمبحث نخست: شکلگیری ادبیات تطبیقیادبیات تطبیقی نیز همانند دیگر دانشهای نوپا که در قرون جدید مدوّن شدند، از زمانهای بسیار قبلتر در قالب مطالعات تطبیقی در حوزهی ادبیات کشورها وجود داشته است، امّا نه به اینصورتی که در این دوره به آن رسیده، که نتیجهی سیر تاریخی و تکاملی آن است. این دانش در قرون بعد توسط دانشمندان بهصورتهای مختلف به کار برده شد و تغریبا بهشکل دانشی مدوّن مورد توجه قرار گرفت. تفاوت بین مطالعات تطبیقی با دانشهای تطبیقی (ادبیات تطبیقی یکی از این دانشها به شمار میرود)، در اینجا مورد توجه است: مطالعات تطبیقی دانشها و رشتهها از سابقهای بسیار طولانی برخوردارند، چنانکه ریشه در تکوین رشتهها و شاخههای علمی دارند... در مقابل دانشهای تطبیقی در قلمرو زمانی و با توجه به پارادایمهای خاصّی شکل گرفته و بخش خاصی از تاریخ علم را به خود اختصاص دادهاند... و دارای ویژگیهای علم هستند. لذا این دانشها به عنوان یک نظام منسجم با نظریه یا نظریههای مرتبط و با روش یا روشهای تحقیقاتی ویژه و همچنین پیکرهی مطالعاتی خاص خود تعریف و تبیین میشود. (نامورمطلق، 1389: 21 و 22) قطعاً یکی از مواردی که باعث بهوجود آمدن ادبیات تطبیقی به عنوان یک
دانش در قرون جدید شد، برخوردها و مناسبات میان مللها است که منجر به
مطالعاتی تطبیقی از دورههای گذشته شد. بسیاری از افرادی که بهصورت تخصصی
در زمینههای مختلف فعالیت میکنند، به دنبال پیدا کردن ریشهها و
ارتباطهای مختلف در رشتهی خود میباشند. افرادی هم که در زمینهی ادبیات
در کشور خود بهصورت تخصصی فعالیت می کنند، کنجکاو هستند تا ریشه بسیاری از
مسائل را در این رشته و همچنین ارتباطهای ادبیات ملّی خود را با دیگر ملل
کشف کنند، تا از این طریق بتوانند نسبت به ادبیات کشور خود دیدی روشنتر
پیدا کنند. در این راستا به مبحث دوم: اهمیت ادبیات تطبیقیادبیات تطبیقی دریچه ای است برای راغب کردن مردمان ملل مختلف به ادبیات یکدیگر از راه پیوندهایی که پژوهشهای ادبی بین دو ادبیات از دو یا چند ملت مختلف برقرار میکند. به این طریق و در شرایط آرمانی با مطالعهی ملتها در ادبیات یکدیگر، موجب خلق آثاری میشود که افزایش اشتراکهای فرهنگی و ادبی مللها را در پی دارد. هر چه قدر اشتراکها و زمینههای فرهنگی کشورها افزایش پیدا کند، بهصورت آرام زمینه برای یکسانسازی ادبیات ملتهای مختلف در قالب ادبیات جهانی فراهم میشود، که این منجر به حذف بسیاری از مرزهای آدمیان شده و همچنین تبعیض و خودپرستی به نوعی از میان مردمان برچیده میشود. در این راستا بسیاری از آثار ادبی گرانبها در هر ملّتی که به دلایل مختلف مهجور ماندهاند، مجال بروز مییابند، تا جایگاه اصلی خود را با جلب نظر ادیبان بزرگ دنیا کسب کنند. البته ناگفته نماند که از این دریچه آثار کمارزشی که به دلایل مختلف منجمله قدرت سیاسی، جایگاهی بیش از آنچه لایقش بودهاند کسب کرده اند، در پژوهشهای مختلف به محک واقعی سنجیده میشوند و جایگاه اصلی خود را پیدا میکنند. علاوه بر این ادبیات تطبیقی فردیت ادبیات هر ملت را آشکار می کند و به نوعی به کشف آنچه ویژهی یک ملّت یا یک فرهنگ و یا حتی یک شخص است، میپردازد. در این راستا ادبیات تطبیقی به شناساندن ادبیات ملی بسیار کمک میکند چرا که به قول فردینان برونتیر[4] استاد ادبیات فرانسه، « ما هرگز خودمان را نخواهیم شناخت اگر فقط خودمان را بشناسیم» (انوشیروانی، 1389: 7). با پژوهشهای تطبیقی میتوان آنچه را در ادبیات هر ملّت وجود دارد، برجسته و تلاقیهای فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی هر یک را کشف کرد. حتی با بررسیهای تاریخی ادبیات هر کشوری بهصورت تطبیقی، میتوان به ریشه و عمق بسیاری از مفاهیم فرهنگی، اجتماعی رسید. «در واقع مسئلهی ملیت و سهم مشخص هر ملّت در این فرآیند کلی ادبی است که باید اهمیت اساسی پیدا کند» (ولک، 1949/1390: 48). در کنار فردیت بخشی به ادبیات هر ملتی از دریچهی ادبیات تطبیقی، به نوعی باعث تکامل ادبیات ملی میشود، چرا که برخوردهای ادبی باعث آشکار شدن خلأهای ادبی هر ملّت میشود. به نظر میرسد دلیل این خلأها در هر ملتی، عدم وجود زمینههای فرهنگی مرتبط با موضوع آن کاستی، در آن کشور باشد که از منفذ ادبیات تطبیقی تمامی این موارد، میتواند زمینههای پژوهشی دیگر را نیز فراهم کند و به جبران نقصانهای موجود بپردازد. به عنوان مثال بسیاری از مکاتب بهوجود آمده در قرن اخیر در کشورهای اروپایی، با زمینههای فرهنگی و تاریخی خاص آن کشورها، پیوند دارند و از این زمینهها بهوجود آمدهاند. این مکاتب بعدا از طریق مناسبات و برخوردهای کشورها با یکدیگر، به دیگر جاها انتقال یافتند و تأثیرات خاص خود را بر جای گذاشتند. «ضرورت روند تکاملی ادبیات ملّی تلاقی با ادبیات جهان است که در تعالی اندیشههای انسانی و ملی با یکدیگر همکاری میکنند» (غنیمیهلال،1963/1390: 33). ادبیات هر ملت نیز نیاز به تکاپو دارد که از این طریق میتوان آن را فراهم نمود و ادبیات ملی را گسترش داد و تازگی ادبیات هر ملتی را در پی خواهد داشت و از طرفی غنای ادبیات را بیشتر کرد. به قول گوته[5]: «ادبیات هر قومی که از طریق مراوده با ادبیاتی بیگانه تازه نشود پویاییاش از دست خواهد رفت.» (ولک،1955/1388. ج. 1:283). در نتیجه کشف هر گونه تفاوت یا شباهت و یا هر چیز دیگری در پژوهشهای تطبیقی دارای ارزشی است که میتوان از آن استفاده کرد. مبحث سوم: مفهوم ادبیات تطبیقی هر دانشی در ابتدای دوران ظهورش و همچنین در سیر تکامل خود، توسط متخصّصانش، تعریفهای مختلفی از منظرهای متفاوت میشود، که در مسیر تاریخیاش، نقایص هر کدام توسط دیگر متخصصان متأخر آشکار میگردد. ادبیات تطبیقی نیز از این قاعده مستثنی نیست، چرا که در این زمینه نیز متخصصان از منظرهای مختلف به آن مینگرند. امّا برای تعریف ادبیات تطبیقی باید به مکاتبی که در این زمینه بهوجود آمدند توجه داشت. هر کدام از این مکاتب تعریف خاص خود را دارند. رنه ولک معتقد است: «ادبیات تطبیقی نخست به معنای مطالعهی ادبیات شفاهی بخصوص مایههای قصههای عامیانه و کوچ آنها است. بدین معنی که چگونه و چه وقت به ادبیات هنرمندانه و متعالی راه یافتهاند» (ولک، 1949/1390: 41). امّا وی اذعان دارد که ادبیات تطبیقی دقیقاً به ادبیات شفاهی دلالت نمیکند. برای رسیدن به تعریفی مناسبتر نیاز به بررسی مکاتب مختلفی است که در این زمینه وجود دارد. در اصل ادبیات تطبیقی نیز دارای نظریههایی است که تعریف آن با توجه به این نظریهها امکان پذیر است. البته با توجه به نظرات بسیار متفاوت که در این رشته وجود دارد پیدا کردن تعریفی که جامع و کامل باشد، کاری بسیار دشوار است، «تشتت آراء و اختلاف عقاید به حدی است که امروزه تغریبا هر کتابی که در زمینه ادبیات تطبیقی به یکی از زبانهای جهان نوشته میشود در حکم کوشش و پژوهشی است برای تعریف این علم» ( نجفی، 1351: 436). چرا که تفاوت نظریهها و تعریفها بسیار ریشهای است و در کل هر کدام، نظرات متفاوتی در این زمینه دارند که کلا تعریف هر کدام از این رشته، به هر لحاظی ازدامنهی تعریف دیگر اشخاص جدا میشود و حتّی باعث تغییر در دامنهی پژوهشها در این رشته میشود. به قول ابوالحسن نجفی «علّت این ناتوانی، علاوه بر اختلاف رای اهل نظر، تحول سریع اصول و موازین وروشها و بالنتیجه هدف و غرض ادبیات تطبیقی در سالهای اخیر است» (همان، 435). این نظریات هم در مکاتب مختلف مطرح شده است که مهمترین آنها، دو مکتب فرانسوی و امریکایی میباشد. گفتار نخست: مکتب فرانسویفرانسه که در قرن 18 و 19 به لحاظ سابقهی ادبی پیشروتر از دیگر کشورهای اروپا بود و تأثیر فراوانی بر ادبیات جهان و اروپا گذاشت. «با وجود این، حتّی فرانسویان نیز، که خودبسندهترین تمام ملّتها بودهاند، کمکم به وجود ادبیّات انگلیس پی بردند.» (ولک، 1955/1388. ج. 1: 68). به طور کلی در این دوره بود که ادبیات تطبیقی شکل دانشی جدید گرفت و فرانسویان به شیوهای که خود بهوجود آوردند، پایهگذار مکتبی شدند که به مکتب فرانسوی معروف شد. این مکتب دارای ویژگیهایی است که ارتباط نزدیکی با قدرت ادبی که فرانسه دارای آن بود، داشت. مسألهی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری یک فرهنگ یا ادبیات و به طور کلی یک ملّت بر دیگر ملّتها از دوران بسیار قبل وجود داشته است. در این تأثیر و تاثّرات، قدرت غالب یک ملّت بر ملّتهای دیگر نمودار میشود. عبدالحسین زرینکوب در کتاب نقد ادبی خود میگوید: وقتی سخن از اخذ و اقتباس و تقلید و نفوذ در میان میآید و ادعا میشود که نویسنده و شاعر قومی، آثار یا مضامینی را از نویسنده و شاعر قومی دیگر اخذ و تقلید کرده است در واقع این بیان متضمن این است که نویسنده و شاعر قومی چگونه با مضامین و آثار قومی دیگر مقابله کرده است و آن آثار را چگونه و به چه نحوی تلقی نموده است؟ (زرینکوب، 1386: 126) نظریه پرداز، مورخ تاریخ و نقد ادبی اهل اتریش :(1903_1995) Rene wellek :1 Word literature :1 سیاستمدار و مورخ و منتقد ادبی فرانسه:(1790_ 1870)Abel Francois Villemain :1 1849_ 1906)) Ferdinand Brunetiere :1 1749_1832): شاعر و نمایشنامه نویس و منتقد نامدار آلمانی ) Johann Wolfgang Von Goethe:1 |