![]() اقدام پژوهی معلم پایه سوم ابتدایی چگونه توانستم استرس و بیش فعالی دانش آموز فرزاد را بهبود بخشم؟اقدام پژوهی معلم پایه سوم ابتدایی چگونه توانستم استرس و بیش فعالی دانش آموز فرزاد را بهبود بخشم؟در قالب ورد و قابل ویرایش در 31صفحه بهترین نمونه در فضای مجازی مقدمهکودکان بیش فعالی که دچار نقص توجه هستند، در تحصیل با مشکل مواجهند. دامنهِ توجه در آنها بسیار محدود است و به همین علت نمی توانند تمرکز لازم را حین درس خواندن داشته باشند. این کودکان به سرعت حواسشان پرت می شود و به کوچکترین محرک بیرونی واکنش نشان می دهند. در نتیجه عملکرد تحصیلی آنان پایین می آید و در یادگیری دچار مشکل می شوند.از لحاظ اجتماعی، کودکان بیش فعال تأثیر مثبتی بر دیگران نمی گذارند و مرتب مورد انتقاد قرار می گیرند. آنها به دلیل دقت پایین، اغلب دچار اشتباه می شوند و انتقاد دیگران را نسبت به خود برمیانگیزانند. این بچهها به جزئیات مسائل توجهی ندارند. حتی در بازیها نیز با دشواری رو به رو می شوند و در ارتباط خود با بچه های دیگر مشکل پیدا می کنند. اغلب از دستورالعملها پیروی نمی کنند و از عهده تکالیف مدرسه و سایر کارها و وظایف برنمیآیند.آنان از درگیر شدن با تکالیفی که مستلزم تلاش ذهنی مداوم است، می پرهیزند. اغلب، وسایل خود را گم می کنند و دچار فراموشکاریاند. به طور افراطی حرف می زنند و پیش از تمام شدن پرسشها، پاسخ می دهند. منتظر نوبت ماندن برایشان دشوار است و بسیاری اوقات مزاحم کار دیگران می شوند.در برخی موارد مشکلات همراه با این اختلال در سراسر زندگی شخص ادامه می یابد. گرچه این کودکان در دوره بزرگسالی همه علایم مربوط به بیماری را ندارند و از پرتحرکی آنها کاسته شده است ولی مشکلات توجه و تمرکز و رفتارهای تکانشی آنها ادامه می یابد. در عده ای از این کودکان نیز با رسیدن به سن 12 سالگی علایم آنها بهبود می یابد و عملکرد طبیعی در حوزه های مختلف رفتاری، اجتماعی و تحصیلی پیدا می کنند. در کسانی که بیماری ادامه می یابد نیاز به ادامه درمان نیز وجود دارد. به نظر می رسد عمده مشکلات این کودکان با ورود به مدرسه آغاز می شود، مکانی که در آنجا انتظار نظم، انظباط، پیشرفت تحصیلی، ارتباط مناسب با همسالان، پیروی از دستورات معلم و انجام تکالیف مدرسه می رود. از آنجا که مطالعه، خواندن و نوشتن، گوش فرادادن به صحبت های معلم نیازمند تمرکز، توجه، قرار و آرامش کافی دارد و این کودکان در این زمینه ها مشکل دارند، در نتیجه درس خواندن برای آنها تبدیل به معضلی می گردد که به راحتی قابل حل نیست، ساعات انجام تکالیف درسی در منزل ساعات طولانی کشمکش بین والد و کودک است. کودکی که ساعت های زیادی را به بازی و فعالیت می پردازد، از نیم ساعت نشستن روی تکالیف درسی بیزار است. در کلاس درس زمانی که سایر دانش آموزان مشغول یادگیری مطالب جدید هستند و به صحبت های معلم گوش می دهند، آنها مشغول حرف زدن با بغل دستی، بازی کردن و یا ور رفتن با کتاب، مداد و سایر وسایل هستند.بیان مسئلهافت درسی و عدم پیشرفت تحصیلی، آینده شغلی این کودکان را تحت تأثیر قرار می دهد، همیشه ممکن است کارهای زیادی را شروع کنند، اما نیمه تمام رها کنند، در نتیجه طرح های ناتمام در بین کارهای آنها زیاد دیده می شود، فراموشکار هستند و به قرارهای کاری خود دیر می رسند و از دید دیگران اینها افرادی بدقول هستند. امکان ابتلای به اضطراب، افسردگی، اختلال سلوک، اختلال ایذایی مقابله ای، ، پرخاشگری و سایر اختلالات رفتاری در کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی ـ کم توجهی در صورت عدم مداخله مناسب زیاد است.رعایت نکردن نوبت، عدم رعایت قوانین بازی، عدم پیروی از دستورات، بر هم زدن نظم و رفتارهای تکانشی در این کودکان باعث می شود که ارتباط آنها با همسالان، والدین و بزرگ ترها تحت الشعاع قرار گیرد. آنها از جمع دوستان خود طرد می شوند و پیامهای منفی که مرتب از پیرامون خود دریافت می کنند، اعتماد به نفس این کودکان را لطمه می زند و آنها را مستعد افسردگی و اضطراب می کند. چه راه حلهایی را برای درمان کودکان بیش فعال پیشنهاد می کنید؟بنا به دلایل فوق و دلایل بی شمار دیگر، اختلال بیش فعالی ـ کم توجهی باید درمان شود هدف از درمان کاهش علایم این بیماری است تا حدی که کودک آشفتگی کمتری را در زندگی روزمره خود متحمل گردد و عملکرد تحصیلی و ارتباطی کودک بهبود یابد. درمان این وضعیت بیشتر بر اختلالات رفتاری همراه با بیش فعالی ـ کم توجهی موثرند و شامل درمان های شناختی، رفتاری و آموزش والدین می باشند. بدیهی آموزش والدین در مورد چگونگی بیماری فرزندشان، رفتارهای مثبت کودک، عدم بکارگیری شیوه های نا مناسب تنبیهی و ... بسیار می تواند هم برای کودک و هم برای خانواده او موثر باشد....منابع1-قشلاقی،محمد_1371_مبانی تحقیقات تجربی_چاپ اول____انتشارات المپیک ورزش.2-قاسمی پویا،اقبال_1383_عملی پژهش درعمل_چاپ سوم__انتشارات پژوهشکده تفرزادم وتربیت3-میلانی فر،بهروز_1384_روان شناسی کودکان ونوجوانان استثنایی_چاپ هشتم نشرقومس4-تبریزی،مصطفی_1380_درمان اختلالهای خواندن،تهران،انتشارات خلاق5-سیف نراقی_مریم ونادری_1379_نارسایهای ویژهدریادگیری،تهران،انتشارات مکیال6-احدی،حسن_1387_اختلالهای یادگیری(ازنظریه تاعمل)_تهران-نشرارسباران7-کاکاوند،فرزاد_1385_روان شناسی وآموزش کودکان استثنای_تهران_نشرروان8-سیف-فرزاد اکبر_1387_رون شناسی پرورش نوین چاپ دوم_نشردوران9-کاپلدن،هارولد،ای،سادوک،بنجزهرا،جی(1377)،اختلالهای رفتاری وروانی دوران کودکی ونوجوانی_ترجمه زهرا الله قاضل_شیراز_انتشارات راهگشا10-امیرحسینی،خسرو_1384_مهارت پژوهشگری درآموزش(اقدام پژوهی)اقدام پژوهی معلم پایه سوم ابتدایی چگونه توانستم استرس و بیش فعالی دانش آموز فرزاد را بهبود بخشم؟در قالب ورد و قابل ویرایش در 31صفحه بهترین نمونه در فضای مجازی در این قسمت خرید و دانلود کنید. |
![]() مطالعه تغییرات آپوپتوتیک سلول های سرطانی سینه موش های صحرایی ماده تحت تاثیر عصاره هیدروالکلی مریم گلیچکیده گیاه مریم گلی با ارزش ترین نوع دارویی تیره نعناع و دارای اختصاصات درمانی مهمی است. این گیاه دارای خاصیت تسهیل کننده هضم، ضد تشنج، تب بر، ضد عفونی کننده، کاهش دهنده مقدار قند خون، آنتی اکسیدان و قاعده آور است. در این بررسی اثر عصاره هیدروالکلی مریم گلی بر بافت پستان طبیعی و توموری مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور 46 سر موش صحرایی ماده نژاد ویستار به 4 گروه شامل گروه تیمار شده با آب مقطر (کنترل)، گروه تیمار با عصاره هیدروالکلی مریم گلی و دو گروه القا سرطان تقسیم شدند. گروه کنترل 1 میلی لیتر آب مقطر و گروه دوم عصاره را با غلظتmg/kg 30 وزن بدن به مدت 30 روز به صورت خوراکی دریافت نمودند. سرطان به وسیله 20 میلی گرم DMBAدر 1 میلی لیتر روغن کنجد القا شد. گروه های القا سرطان با آب مقطر و عصاره هیدروالکلی مریم گلی به مدت 30 روز گاواژ شدند. موش های صحرایی در ماه های مختلف تشریح و بافت پستان ناحیه لگنی سمت راست از ناحیه نوک پستان تا ستون مهره از پوست جدا و بر روی لام گسترده شد. بعد از رنگ آمیزی گسترش ها با کارمین، تعداد جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی با میکروسکوپ نوری شمارش گردید. از بافت پستان لگنی سمت چپ و بافت های توموری مقاطع بافتی تهیه گردید و با استفاده از کیتTUNEL (Terminal deoxynucleotidyl transferase x- dutp nick end labeling)سلول های آپوپتوتیک با میکروسکوپ نوری بررسی شد. تعداد جوانه های آلوئولی و لوبول ها در موش های صحرایی گروه تیمار با عصاره و گروه کنترل سرطان نسبت به گروه کنترل از افزایش معناداری برخوردار بود. این شاخص ها در گروه سرطانی تیمار با عصاره نسبت به گروه کنترل سرطان و گروه تیمار با عصاره کاهش معناداری نشان داد. سلول های توموری بافت پستان در گروه سرطانی تیمار با عصاره نسبت به گروه کنترل سرطان واکنش بیشتری با کیت TUNELنشان دادند. لذا میزان سلول های آپوپتوتیک تومورهای سرطانی تیمار شده با عصاره مریم گلی در مقایسه با گروه کنترل بیشتر بود. نتایج بیانگر اثرات بازدارنده عصاره هیدروالکلی مریم گلی بر رشد پیشرونده آلوئول های پستان و سلول های سرطانی پستان می باشد. مطالب فهرست عنوان صفحه فصل 1: مقدمه 1 1 1 – 1 - مفهوم سرطان 2 2– 2 - آمار سرطان 3 1 – 3 – سرطان پستان 4 1 – 4 – گیاهان دارویی و سرطان 5 1 – 4 – 1 - گیاه مریم گلی 5 1 – 4 – 2 – مشخصات گیاه شناسی 6 1 – 4 – 3 - خواص و کاربرد گیاه مریم گلی 7 1 – 4 – 4 – ترکیبات شیمیایی 81 – 5 – اهداف تحقیق 9 فصل 2: مروری بر تحقیقات پیشین 10 2- 1 – برخی از تحقیقات صورت گرفته بر مریم گلی 112 – 2 – اثرات آپوپتوزی مریم گلی 11 2 – 3 – اثرات ضد جهش زایی مریم گلی 12 2 - 4 – اثرات ضد رگ زایی مریم گلی 12 2 – 5 – اثرات ضد سرطان مریم گلی 13 فصل 3: وسایل، مواد و روش کار 15 3 – 1 – مواد 163 – 2 – وسایل 173 – 3 – روش کار 193 – 3 – 1 – حیوانات مورد آزمایش 19 3 – 3 – 2 – گروه بندی حیوانات 20 3 – 3 – 3 – تهیه داروی سرطان زا 21 3 – 3 – 4 – تهیه گیاه مریم گلی 23 3 – 3 – 5 – روش تجویز عصاره 26 3 – 3 – 6 – تهیه گسترش از کل غده پستانی 27 3 – 3 – 7 – تهیه مقاطع بافتی 32 3 – 3 – 8 – مراحل آماده سازی نمونه ها جهت روش TUNEL (Terminal deoxynucleotidyltransferase x-dUTP nick end labeling 35 3 – 3 – 9 – تجزیه و تحلیل داده ها 39 فصل 4: 40 4 – 1 – درصد بقا و مرگ و میر موش های صحرایی تیمار شده باDMBA...................41 4 – 2 – بررسی تومور های ایجاد شده در موش های صحرایی تیمار شده با DMBA ...............................................................................................................................................................42 4 – 3 – بررسی تغییرات وزنی حیوانات......................................................................................44 4 – 4 – مقایسه گسترش های غده پستان در گروه تیمار با عصاره هیدروالکلی مریم گلی........................................................................................................................................................46 4 – 5 - مقایسه گسترش های غده پستان در گروه القا سرطان پستان با DMBA.. ...............................................................................................................................................................48 4 – 6 - مقایسه گسترش های غده پستان در گروه کنترل القا سرطان پستان با DMBAو گروهالقا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی...............................52 4 – 7 - مقایسه گروه تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی باگروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی.................................................................................56 4 – 8 - بررسی نتایج حاصل از روش رنگ آمیزی با TUNEL (Terminal deoxynucleotidyl transferase x- dutp nick end labeling).........................................60 فصل 5 : بحث و نتیجه گیری 62 5 – 1 - تفسیر نتایج حاصل از گسترش کل غده پستانی در گروه تیمار با عصاره هیدروالکلی مریم گلی......................................................................................................................63 5 – 2 - تفسیر نتایج حاصل از گسترش کل غده پستانی در گروه های القا سرطان با DMBA..........................................................................................................................................65 5 – 3 - تفسیر نتایج حاصل از گسترش غده پستانی در گروه کنترل القا سرطان با DMBA و گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی.........................66 5 – 4 - تفسیر نتایج حاصل از گسترش کل غده پستانی گروه تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی با گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی ..............................................................................................................................................................67 5 – 5 – تفسیر نتایج حاصل از مشاهده سلول های آپوپتوتیک در تومورهای پستان در موش های سرطانی گروه کنترل و تیمار با عصاره...............................................................68 5 – 6 – نتیجه گیری.....................................................................................................................70 5 – 7 – پیشنهادات برای مطالعات آینده..................................................................................71 5 – 8 – فهرست منابع و ماخذ....................................................................................................72 فهرست اشکال عنوان صفحه شکل (1 – 3) گیاه مریم گلی..................................................................................................7 شکل (3 –1) (A اتاق حیوانات B ) غذای موش صحرایی.........................................20 شکل (3 – 2) داروی سرطان زا و حلال آن.......................................................................22 شکل (3 – 3) 7 و 12 دی متیل بنز آنتراسین..................................................................23 شکل (3 - 4) برگ های خشک گیاه مریم گلی................................................................24 شکل (3-5) دستگاه های عصاره گیری.............................................................................25 شکل (3 – 6) عصاره هیدروالکلی مریم گلی.....................................................................26 شکل (3 - 7) روش تجویز عصاره........................................................................................27 شکل (3 – 8) تشریح موش صحرایی برای تهیه گسترش کل غده پستانی B ) گسترش کل غده پستانی بر روی لام...................................................................................28 شکل (3 – 9) مراحل رنگ آمیزی گسترش کل غده پستانی........................................29 شکل (3 – 10) گسترش کل غده پستانی موش های صحرایی زیر میکروسکوپ نوری...........................................................................................................................................31 شکل (4 – 1) درصد بقا و مرگ و میر موش های صحرایی تیمار شده با DMBA..41 شکل (4 – 2) تومور خارجی در ناحیه بازویی موش صحرایی......................................42 شکل (4 – 3) مقاطع توموری رنگ آمیزی شده با هماتوکسیلین و ائوزین...............43 شکل (4 – 4) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گسترش کل غده پستان در گروه تیمارشده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی در مقایسه با گروه کنترل...........................................................................................................47 شکل (4 – 5) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گروه کنترل القا سرطان با DMBAو آب مقطر........................................................51 شکل (4 – 6) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گروه کنترل القا سرطان با DMBAو گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدرو الکلی مریم گلی.......................................................................................................................55 شکل (4 – 7) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گروه تیمار با عصاره هیدروالکلی مریم گلی و گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی............................................................................................................59 شکل (4 – 8) مقایسه شدت رنگ پذیری سلول های توموری پستان موش های صحرایی در روش رنگ آمیزی TUNEL...........................................................................60 شکل (4 – 9) مقایسه شدت رنگ پذیری سلول های توموری پستان موش های صحرایی در روش رنگ آمیزی TUNEL............................................................................61 شکل (4 – 10) مقایسه شدت رنگ پذیری سلول های توموری پستان موش های صحرایی در روش رنگ آمیزی TUNEL............................................................................61 فهرست جداول عنوان و شماره صفحه جدول (4 – 1) میانگین وزن و اختلاف وزن ابتدا و انتهای آزمایش در گروه های کنترل و تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی.........................................................44 جدول (4 – 2) میانگین وزن و اختلاف وزن ابتدا و انتهای آزمایش در گروه کنترل القا سرطان با DMBAو گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی .......................................................................................................................................................45 جدول (4 – 3) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گسترش کل غده پستان در گروه تیمارشده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی در مقایسه با گروه کنترل...............................................................................................................47 جدول (4 – 4) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گروه کنترل القا سرطان با DMBAو آب مقطر..........................................................50 جدول (4 – 5) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گروه کنترل القا سرطان با DMBAو گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدرو الکلی مریم گلی.........................................................................................................................54 جدول (4 – 6) مقایسه میزان تغییرات جوانه های آلوئولی و لوبول های غده پستانی در گروه تیمار با عصاره هیدروالکلی مریم گلی و گروه القا سرطان تیمار شده با عصاره هیدروالکلی مریم گلی..............................................................................................................58 فصل 1 مقدمه 1– 1 - مفهوم سرطان سرطان به عنوان یکی از معضلات جوامع بشری با تهدید انسان ها در تمام گروههای سنی سبب خسارات مالی و جانی فراوانی می شود که کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. این بیماری با تغییر شکل غیرطبیعی سلولها واز دسترفتن تمایز سلولی مشخص می شود و همچنین به عنوان یک بیماری فلج کننده و صعب العلاج در جامعه تلقی شده و فرد متعاقب تشخیص آن دچار مشکلات جسمی، روانی واجتماعی زیادی می شود که ممکن است باعث اختلال در روند کیفیت زندگی وی گردد (Bamshad & Safikhani., 2006).کورنر معتقد است که واژه سرطان به گروهی از بیماری ها اختصاص داده شده است که خصوصیات نسبتا مشترک دارند و این بیماری می تواند بافت ها و اندام های مختلف بدن انسان را درگیر کند(Corner &Balileyc., 2001). سه نوع عامل به تنهایی و یا به طور مشترک خطر ایجاد سرطان را در یک فرد افزایش می دهند که این سه عامل عبارتند از: نحوه زندگی٬ محیط و وراثت. تخمین زده می شود که نحوه زندگی و عوامل محیطی تقریبا در 90 درصد موارد در ایجاد سرطان دخالت دارند. این عوامل رفتارهایی هستند که هر فردی بر روی آن ها تا حدودی کنترل دارد مثل مصرف دخانیات٬ رژیم غذایی٬ استفاده از الکل، قرار گرفتن در معرض نور خورشید و بهداشت عمومی و فردی. بدین ترتیب به نظر می رسد که سرطان ها قابل پیشگیری هستند .(Etebary et al., 2002) در خصوص پیشگیری از سرطان ها لازم است عموم جامعه ازعلایم هشدار دهنده آنها اطلاع داشته باشند. این علائم شامل تغییر در دفع ادرار و مدفوع٬ زخمی که به راحتی خوب نشود و خونریزی غیر طبیعی٬ اشکال در بلع و هضم٬ تغییر در خال ها و زگیل ها٬ سرفه های خشک و صدا دار و کاهش سریع وزن بدن استet al., 2004) (Waller.تشخیص به موقع سرطان می تواند مرگ ومیر را کاهش دهد ودر این راستا باید به نقش و اهمیت آگاهی از هفت علامت هشدار دهنده سرطان توجه کرد .(Black & Hawakes., 2009) بار جهانی سرطان به علتپیری، رشد جمعیت، همچنین رفتارهای پرخطر بخصوص سیگار کشیدن و عوامل محیطی مختلف در حال افزایش است(Jemal et al., 2011, Ieaa., 2011).امروزه سرطان دومین عامل مرگ و میر در سراسر جهان به شمار می آید(www.who.int/mediacentre/news/releases/2005). در کشور هایی که از شیوه غربی پیروی می کنند٬ در حدود نیمی از مرگ ها به دلیل بیماری های قلبی و عروقی و در حدود یک چهارم مرگ ها به دلیل سرطان رخ می دهد. در نتیجه سرطان به عنوان یک مشکل مهم سلامت عمومی به شمار آمده و دولت ها را تحت تاثیر قرار می دهد(Boyle & Langman., 2000). در ایران نیز سرطان پس از بیماری های قلبی و عروقی٬ حوادث و سوانح سومین علت مرگ و میر به شمار می آید .(Alizadeh et al., 2000) 1 –2– آمار سرطان پیش بینی ها از روند رو به رشد تعداد مبتلایان به سرطان در جهان حکایت می کند. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)انتظار می رود که آمار ابتلا از 10 میلیون نفر در سال 2000 به 15 میلیون نفر در سال 2020 خواهد رسید. شیوع بالای سرطان در ایران و کاهش سن ابتلا به این بیماری سخت و پر هزینه باعث شده که بر خی از متخصصین سرطان شناسی از اصطلاح سونامی سرطان برای نشان دادن شدت خسارت های مالی و جانی این بیماری در کشور استفاده کنند. طبق بر آورد سازمان بهداشت جهانی (WHO)سالانه حدود 70 هزار نفر به سرطان مبتلا می شوند. بر اساس آمار این سازمان در سال 1386 شمار مبتلایان به سرطان در کشور 70 هزار نفر بوده است. 1 – 3 – سرطان پستان سرطان پستان یکی از شایعترین انواع سرطان ها می باشد و علیرغم پیشرفت هایی که در تشخیص زود هنگام و درمان این بیماری صورت گرفته است٬ همچنان یکی از علل مهم مرگ و میر در بین زنان است(Mirmalek & Elhamkani., 2009). سرطان سینه بیماری است که در آن سلول های بدخیم از بافت سینه منشا گرفته و به طور نا منظم و فزایندهای تکثیر می یابند و بدون اینکه موجب عکس العمل تدافعی و تجمعی در سیستم ایمنی بدن شوند٬ از آن عبور می کنند. سرطان سینه اکثر اوقات به صورت یک توده بدون درد و سفتی در قسمت فوقانی و خارجی سینه شروع می شود وبه طور کلی می تواند در هر جایی از سینه از جمله نوک آن ایجاد گردد. سرطان سینه ممکن است به غدد لنفاوی ناحیه گودی زیر بغل سرایت کرده و بعد از آن در سر تا سر بدن گسترش پیدا کند (عنصری و رعنا پور، 1390). سرطان پستان 16 درصد کل سرطانزنان را تشکیل می دهد و شایعترین سرطان زنان در جهان می باشد accessed oct. 2010)/.(www.who.intطبق آمار جهانی از هر 100 هزار نفر٬ 80 نفر به این بیماری مبتلا هستند. این بیماری دومین علت مرگ ناشی از سرطان زنان بعد از سرطان ریه به شماررفته (Ries et al., 2005) و سالیانه موجب مرگ 519 هزار نفر در جهان میشود که بیش از 70 درصد موارد در کشورهای دارای وضعیت اقتصادی پایین و متوسط رخ می دهد .(World Health Organization accessedOct.2010) میزان بقا سرطان پستان در بین کشورهای جهان بسیار متفاوت است به طوری که در آمریکای شمالی٬ سوئد و ژاپن 80 درصد٬ در کشور های با درآمد متوسط 60 درصد و در کشورهای دارای درآمد پایین کمتر از 40 درصد متغییر است Coleman et al., 2008)) که ناشی از عدم وجود برنامه های تشخیص زودرس و کمبود تسهیلات تشخیصی و درمانی کافی در کشورهای با درآمد پایین می باشد. ایران یکی از کشورهایی است که میزان بروز سرطان پستان کمتری نسبت به بقیه کشورها دارد اما افزایش میزان بروز آن در سال های اخیر این بیماری را به عنوان رایج ترین بدخیمی در میان زنان ایرانی نشان داده است(Mousavi et al., 2007) . بر اساس آخرین گزارش نظام ثبت سرطان کشور در سال٬1387 سرطان پستان با فراوانی نسبی 8/24 درصد از سرطان زنان٬ شایعترین سرطان این جنس را تشکیل می دهد. سن ابتلا به سرطان پستان در ایران 10 سال زودتر از کشورهای پیشرفته بوده به نحوی که شایعترین سن ابتلا در ایران 54-45 سال است(Sadjadi et al., 2009). 1 – 4 – گیاهان دارویی و سرطان طب سنتی ایران از پایه های قدیمی علم طب و حاوی اطلاعات گرانبها در بکارگیری گیاهان در درمان می باشد.استقبال گستردهای از طب سنتی و داروهای گیاهی در زمینه های مختلف علوم پزشکی صورت گرفته است که علت آن٬کاربرد گیاهان به عنوان دارو از قرن های پیشین می باشد((Fabrican & Farnsworth., 2001.بهره گیری از طب سنتی یکی از راه های دستیابی به داروهای جدید می باشد در حال حاضر 119 دارو با منشا گیاهی وجود دارد که تنها از 90 گونه از بین 000/250 گونه شناخته شده٬به دست آمده است(Farnworth., 1990).اما جستجوی سیستماتیک بر روی مواد موثره این گیاهان و تمامی بیماریها امری بسیار طولانی٬ هزینه بر و محال می باشد (Farnworth., 1990). بنابراین تکیه بر آموزه های بومی یکی از استراتژی های مقبول در دنیا در کشف٬ کاربرد و تحقیق در مورد گیاهان دارویی است. لذا با توجه به روش های درمان دارویی طب سنتی ایران٬ یافتن منابع نوین دارویی از مراجع این دانش در درمان بیماری سرطان پستان ضروری به نظر می رسد. 1 – 4 – 1 - گیاه مریم گلی گیاه مریم گلی با نام علمی (Salvia officinalis) متعلق به خانواده نعناعیان (Lamiaceae) می باشد. در زبان فارسی به این گیاه مریمی و مریم گلی می گویند. در کتب سنتی و عربی مریمیه٬ شالبیه و مریمیه صغیره٬ به فرانسوی Saugeو به انگلیسی Common sage می نامند. این خانواده حدوداً شامل 700 گونه در جهان می باشد) Heywood., 1985, Evan., 1996, Grainger & .(Wichtl., 2001برخی از گونه های این گیاه شاملSalviaacuminate, Salvia absconditiflora, Salviaaequidistanمی باشد. این جنسپراکندگی وسیعی در فلور گیاهی کشورمان داشته به طوری که تا کنون حدود 58 گونه گیاه مریم گلی در ایران شناسایی و گزارش شده است که از این میان تعداد بالغ بر 17 گونه اندمیک می باشد .(Rechinger., 1967) 1 – 4 – 2 - مشخصات گیاه شناسی مریم گلی٬ گیاهی گلدار٬ نهاندانه٬ دولپه ای و بوته ای شکلو چند ساله است.طول این گیاه به 30 تا 60 سانتی متر می رسد٬گلهای آن فقط دو پرچم دارد و به رنگ سفید یا آبی مایل به بنفش است و سه یا چهار تای آن ها پهلوی هم قرار می گیرند. برگ های متقابل به رنگ سبز روشن (به علت دارا بودن تارهای کوتاه وسفید رنگ)٬ضخیم و دارای شبکه ای از رگبرگ ها است. این رگبرگ ها در سطح تحتانی پهنک برگ به وضع برجسته با ظاهری کاملاً مشخص جلوه می کند. برگ های قسمت زیرین آن دارای دمبرگ نسبتاً بلند و برگ های بالائی کوچک و نوک تیز است. میوه کپسول وبه رنگ قهوه ای روشن یا قهوه ای تیره است (درویش٬ 1346; زرگری، 1371) (شکل1-1). این گیاه به صورت خودرو در اماکن خشک و سنگلاخی و دامنه های بایر غالب نواحی آسیا وشمال آفریقا می روید. مناطقی که از نظر کشت مناسب گزارش شده است عبارتند از استان فارس و خراسان (زرگری، 1371). پرورش مریم گلی باید در زمینهای اصلاح شده، قابل نفوذ، حاصلخیز و نسبتا" مرطوب صورت گیرد. بهترین رشد آن در خاکهای رسی غنی و زهکش دار صورت میگیردو اراضی رو به آفتاب را ترجیح میدهد. گیاهی است مدیترانهای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیازدارد. مقاومت آن به گرما زیاد است. این گیاه در زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و طی ۶-۵ روز خشک میشود. هوای گرم وخاک هایی با بافت متوسط که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای رشد آن مناسب بوده و در افزایش مواد موثره گیاه نقش زیادی دارد. خاکهای شنی و فقیر از عناصر غذایی، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد این گیاه هستند. محدوده pH خاک برای کشت مریم گلی ۲/۸-۹/۴ است که pH مناسب آن ۴/۶ میباشد. این گیاه ۷- ۵ سال عمر میکند و تا ۴ سال بازدهی اقتصادی دارد. شکل 1 – 1 - گیاه مریم گلی A) شکل گیاه B) شمای کلی گیاه C) برگ گیاه 1 – 4 – 3 - خواص و کاربرد گیاه مریم گلی این گیاه با ارزش ترین نوع دارویی تیره نعناع و دارای اختصاصات درمانی مهمی است. برگ آن به علت دارا بودن اسانس و تانن مقوی است. به علاوه دارای خاصیت تسهیل کننده هضم، ضدتشنج، تب بر، ضدعفونی کننده،کاهش دهنده مقدار قند خون و قاعده آور است (Levey., .(1993,Silvabrumetal.,2001همچنین این گیاه در درمان بیماری های نقرس، رماتیسم مزمن، آلزایمر، سرگیجه های عصبی، سردردهای با منشای عصبی یا ناشی ازسوء هاضمه، سرماخوردگی و دردهای ناحیه شکمی اثرات نافع دارد )Levey., 1993, Yoshikawa et al., .(2000, Silvabrum et al., 2001 در بعضی نواحی نیز آن را جهت معطر ساختن سرکه، گوشت و سس به کار می برند و ترکیبات موجود در عصاره آن نیز اثر آنتی اکسیدانی دارند Yinrong & Yeap., 2001, Wong & Kitts.,) (2006, Duling et al., 2007. 1 – 4 – 4 - ترکیبات شیمیایی برگ گیاه مریم گلی در مقایسه با سایر گونه ها بیشترین مقدار اسانس را تولید می کند که طبق مطالعات مورفولوژیکی مربوط به چهار نوع متفاوت غده ویژه تری کوزوم بر سطح برگ های گیاه است.(Hohmann & Blunden., 2003) اسانس مریم گلی بر اساس نوع گونه، سن گیاه و تحت فاکتورهای محیطی مانند نور و درجه حرارت تغییر می کندLu & Foo.,) .(Sayyah et al., 2002, 2002). ترکیبات اسانس برگ گیاه مریم گلی شامل فلاون ها، فنولیک اسید، گلیکوزیدهای فنیل پروپانوئید، تری ترپنوییدها و دی ترپن ها که شامل فنولیک و کوئینوایدال است(Grando et al., 1993) و از ترکیبات این گیاه می توان به آلفا – توجون (48/41%)، بورنئول (88/3%)، 1و 8 سینئول (94/7 %)، بتا – توجون (75/6%)، کامفن (46/3%)، آلفا پینن (24/3%)، بتا – پینن (25/2%)، آلفا هومولن (64/2%) اشاره کرد.(Alizade & Shaabani., 2012)همچنین اسانس برخی گونه های مریم گلی خواصآنتی اکسیدان و محافظت کننده کبدی دارد، هر چند که پتانسیلاثرات محافظ کبدی اسانس برگ گیاه مریم گلی هنوز ناشناختهباقی مانده استCarr &) (Nagy., 1993 .گزارش شده است که عصاره و اسانسمریم گلی هر دو کاهنده فشار خون بوده و خواصضد افسردگی، ضد التهاب، ضد اسپاسم دارند .(Asongalem et al., 2004) طبقتحقیقات به عمل آمده این گیاه به خاطر دارا بودن درصد بالایترکیبات فنولیک و فلاونوییدی به عنوان ترکیبات ضد التهاب،ضد تشنج و آنتی اکسیدان شناخته شده است.(Millan., 1999, Levey., 1993) 1 – 5 – اهداف تحقیق پرورش گیاهاندارویی در ایران از موقعیت خوبی برخوردار است و عوارض جانبی و سمی گیاهان دارویی (درصورت کاربرد صحیح)، در مقایسه با داروهای شیمیاییصناعی، بسیار ناچیز و در بسیاری موارد، قابل چشم پوشیاست. بر این اساس، سعی شده است تا با مطالعه ی تأثیر عصاره ی هیدروالکلی مریم گلی، بتوان اثر ضد سرطان پستان آن را مورد مطالعه قرار داده و در صورت اثبات، این خود مقدمهای جهت مطالعههای بعدی و زیربنایی برای امکان کاربرد آتی آن به عنوان یک داروی ضد سرطان مستقل و یا همراه با دیگر ترکیبات ضد سرطان می باشد.
|
![]() اقدام پژوهی آموزگار استثنایی چگونه با ایجاد محیط ظاهری و فیزیکی شاد بر شادابی و شادمانی دانش آموزان استثنایی تاثیر مثبت بگذارم؟اقدام پژوهی آموزگار استثنایی چگونه با ایجاد محیط ظاهری و فیزیکی شاد بر شادابی و شادمانی دانش آموزان استثنایی تاثیر مثبت بگذارم؟در قالب ورد و قابل ویرایش در 30صفحه بهترین نمونه در فضای مجازی چکیدهشاد زیستن برای دانش آموز به خصوص دانش آموزان استثنایی به همان اندازه مهم است که تغدیه خوب، محبت کردن و حفاظت از او اهمیت دارد. زیرا سلامت روحی، روانی و جسمانی او را تامین میکند.میزان شادی و خنده در مدارس استثنایی ما بسیار پایین است. در مدرسه خالی از شادی، سخنگفتن از شادی قدری مشکل خواهد بود. یکی از مشکلات هر جامعه، غفلت از شادی و نشاط و در نتیجه افزایش بیماریهای مختلف روانی از قبیل اضطراب و افسردگی است. زندگی با شادی و نشاط معنا پیدا میکند و در پرتو آن دانشآموزان به ویژه در دوران نوجوانی و جوانی میتوانند پلههای ترقی را بپیمایند. جامعه زنده و پویا جامعهای است که عناصر شادیآفرین در آن فراوان باشد.در گذشته بهنظر میرسید که وظیفه آموزش و پرورش، تولید عدهای فارغ التحصیل است که فقط بتوانند امرار معاش کنند، اما چنین مینماید که در قرن جدید نظامهای آموزش و پرورش این مرحله را پشت سر گذاشتهاند و سرلوحه تعلیم و تربیت در یک جمله خلاصه شده است: «شوق زندگی کردن را به دانشآموزان بیاموزیم». پس باید معتقد باشیم که درحقیقت رشد پایدار ما در گرو شادی پایدار است.در آموزش و پرورش مدرن، افزون بر مهارتهای خواندن، حساب کردن و نوشتن، نیازهای جدیدی در قالب کسب مهارت زیستن و حل مسأله و چگونگی رویارویی با چالشهای هزاره سوم مطرح شده است. هرگونه ارتباط و تعلیمی که بدون روح تحرک، پویایی و شادی باشد، به شکست منتهی میشود.مقدمهمدارس استثنایی، تامینکننده نیروی کیفی جامعهاند، نه فقط تامینکننده تعداد زیادی نیروی انسانی که بهعنوان تحصیل کرده، روانه جامعه میشوند. پس شناسایی و ایجاد زمینه برای رشد خصایل ممتاز بشری، اولین دغدغه دستاندرکاران تعلیم و تربیت در فعالیتهای علمی یا فرهنگی است که باید با تمام وجود، خود را وقف ایفای این وظیفه سنگین کنند.نشاط و شادابی در مدرسه باعث رشد و تکامل همه ابعاد وجودی یک دانشآموز در بعد جسمانی، شناختی، عاطفی، اخلاقی و معنوی میشود. چنانچه یک بعد از این ابعاد دچار صدمه شود، یا مورد غفلت قرار گیرد، دانشآموز به تواناییها و شایستگیهای کامل دست نخواهد یافت. در شرایطی که بیشتر خانههای شهری تبدیل به آپارتمانهای کوچک و به دور از فضاهای بازی شده است، حداقل کاری که میتوان برای تامین بهداشت جسمی و روحی کودکان و نوجوانان داشته باشیم، ایجاد فضای شادیبخش در مدرسه است.دانشآموزان چندین ساعت از روز را در مدرسه میگذرانند و اگر فضاسازی مناسبی در مدارس استثنایی انجام شود، به شاد زیستن فرزندان خود کمک کردهایم.شاداب سازی مدارس استثنایی را باید در ابعاد ظاهری و ابعاد معنوی جست و جو کرد. همچنین برای دستیابی به تحقق آرمانهای مربوط به شاداب سازی مدارس استثنایی باید تحولی جدی در نگرش مدیران و مسئولان نظام آموزش و پرورش ایجاد شود.براى این که سلامت جسمانى و روانى دانش آموزان استثنایی، دانشآموزان، اطرافیان و خودمان حفظ شود، باید سعى کنیم با شناسایى عوامل مؤثر بر شادى، موجبات تقویت عوامل مثبت و تقلیل عوامل منفى مؤثر بر شادى را فراهم کنیم.از آن جا که شادى بزرگترها عامل مؤثر در شادى و نشاط دانش آموزان استثنایی است و اولیا و مربیان غمگین نمى توانند فرزندان و دانشآموزانى شاد تربیت کنند، با ارائه نظام اعتقادى درست براى دستیابى به شادى، مى توان به افزایش شادى در میان افراد جامعه کمک کرد. به این ترتیب مردم مى توانند تغییرى مثبت در زندگى خود به وجود آورند، احساس پیشرفت و لذت در زندگى داشته باشند و به شادى دائمى دست یابند و فقط در این صورت است که مى توانند شادى را در وجود فرزندانشان نیز پرورش دهند.سیراب نشدن فرزندان از محبت و عاطفه کافی، بی تعادلی روحی و روانی را بهدنبال دارد. ناآشنایی خانوادهها با روشهای مؤثر تعلیم و تربیت را میتوان با آموزش احساس مسئولیت در برابر خود، خانواده، واقع بینی همراه با نگرش مثبت، تقویت روحیه همکاری و کار گروهی، آموزش مهارتهای زندگی، تقویت مهارت ادراکی و..... به کمک تمامی دستاندرکاران محیط آموزش تا حدود زیادی حل کرد تا در نهایت محیطی شاداب و البته قانونمند ایجاد شود و فرزندانی مفید، هدفمند و کاربردی پرورش یابند....منابع:1. حوریزاد،بهمن،برفراز قابلیت های مدیران ومعلمان،غنی سازی فرهنگ آموزش،13852. حوریزاد،بهمن،غنی سازی تکالیف آموزشی؛انتشارات لوح زرین،1384،چاپ چهارم3. حوریزاد،بهمن،بینشی نو در غنی سازی مدرسه،انتشارات لوح زرین،1384،چاپ ششم4. عبدالحلیم،احمد مهدی،تعلیم ارزش ها،تربیت اسلامی،بهار 79،مرکز مطالعات تربیت اسلامی5. مجموعه مقالات سومین سمپوزیوم جایگاه تربیت،معاونت پرورشی،1373اقدام پژوهی آموزگار استثنایی چگونه با ایجاد محیط ظاهری و فیزیکی شاد بر شادابی و شادمانی دانش آموزان استثنایی تاثیر مثبت بگذارم؟در قالب ورد و قابل ویرایش در 30صفحه بهترین نمونه در فضای مجازی در این قسمت خرید و دانلود کنید.
|
![]() مطالعه پتانسیل آنتی اکسیدانی و اثرات آللوپاتیک تعدادی ازگیاهان دارویی منطقه بیضاء در استان فارسچکیده در پژوهش حاضر پتانسیل آنتی اکسیدانی و میزان ترکیبات فنلی تعدادی از گیاهان دارویی منطقه بیضاء در استان فارس مورد مطالعه قرار گرفت.همچنین اثرات آللوپاتیک عصاره آبی آن گیاهان بر گیاهچه های جو و کلزا بررسی گردید. پتانسیل آنتی اکسیدانی با استفاده از روش DPPH( 1,1- diphenyl 2-picryl-hydrazyl) و میزان ترکیبات فنلی توسط روش Folin- Ciocalteu ارزیابی گردید. بالاترین پتانسیل آنتی اکسیدانی مربوط به برگ گیاهپونه (Mentha pulegium) معادل0±4/25 میکرومول ترولکس بر گرم وزن خشک و کمترین پتانسیل در میوه گیاه عروسک پشت پرده (Physalis alkekengi) معادل08/.± 27/2میکرومول ترولکس بر گرم وزن خشک مشاهده گردید. برگ گیاهان پونه (Mentha pulegium)و جاشیر( Prangos ferulacea )بالاترین پتانسیل آنتی اکسیدانی را نشان دادند. در رابطه با میزان ترکیبات فنلی، بیشترین میزان مربوط به گیاه پونه معادل02/.±11/2 میلی گرم گالیک اسید بر گرم وزن خشک و کمترین میزان در گیاه عروسک پشت پرده (Physalis alkekengi) معادل02/.±49/. میلی گرم گالیک اسید بر گرم وزن خشک اندازه گیری گردید. همبستگی معنی داری( p<0.05 و R=0.9 ) بین پتانسیل آنتی اکسیدانی و میزان ترکیبات فنلی بدست آمد.اثرات آللوپاتیک عصاره های آبی اندام های هوایی پونه و عروسک پشت پرده بر در صد جوانه زنی و وزن خشک گیاهچه های جو و کلزا مورد بررسی قرار گرفت. همچنین اثر عصاره آبی میوه رز بر میزان کلروفیل، کاروتنوئید و فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز گیاهچه ها ی جو و کلزا مطالعه گردید. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت عصاره آبی درصد جوانه زنی، وزن خشک، میزان کلروفیل، کاروتنوئید و فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز به طور معنی داری کاهش می یابد. کلید واژگان: آنتی اکسیدان ترکیبات فنولی اثرات آللوپاتیک فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول: مقدمه 1-1-گونه های مورد بررسی 3 1-2- بررسی فعالیت های زیستی 3 1-2-1- آنتی اکسیدان3 1-2-2- گونه های فعال اکسیژن (ROS ) و نیتروژن(RNS )6 1-2-3- تولید ROS در سیستم های زنده7 1-2-4- پلی فنول ها7 1-2-5-ویژگی های آنتی اکسیدانی ترکیبات فنلی... 8 1-2-6- روش های تعیین فعالیت آنتی اکسیدانی ... 8 1-2-6-1- روش DPPH9 1-2-6-2- روش FRAP 9 1-3- آللوپاتی 10 1-3-1- مفاهیم آللوپاتی 11 1-3-2- جایگاه آللوپاتی در حال حاضر 13 1-3-3- جنبه هایی از آللوپاتی که در مدیریت تلفیقی علف های هرز مورد استفاده است13 1-3-3-1- بقایای گیاهان در سطح خاک (مالچ).... 13 1-3-3-2- گیاهان پوششی (خفه کننده)........... 14
فصل دوم: مروری بر پزوهشهای گذشته 2 -1- آنتی اکسیدان ........................... 17 2-2- آللوپاتی ................................ 19 اهداف ........................................ 2 فصل سوم : مواد و روشها 3-1- مراحل تهیه نمونه گیاهی مورد تحقیق ........ 23 عنوان صفح 3-1-1- انتخاب , جمع آوری و خشک کردن گیاه ... 23 3-1-2- عصاره گیری .......................... 23 3-1-2-1- تهیه عصاره متانولی ............... 23 3-1-2-2- تهیه عصاره آبی ................... 24 3-2- درصد فعالیت مهار رادیکال DPPH توسط عصاره گیاهی24 3-2-1- آماده کردن محلول ها و مواد لازم جهت آزمایشDPPH 24 3 -2-2- روش کار.............................. 24 3-3- اندازه گیری ترکیبات فنلی عصاره گیاهی..... 25 3-3-1-آماده کردن محلول ها و مواد لازم جهت اندازه گیری ترکیبات فنلی................................... 25 3-3-2-روش کار.............................. 26 3-4- بررسی پتانسیل آللوپاتی عصاره های گیاهی... 27 3-4-1- آزمایش اثر عصاره آبی اندام های هوایی پونه و عروسک پشت پرده بر جوانه زنی بذر جو و کلزا در ظروف پتری . 27 3-4-2- آزمایش اثر عصاره آبی اندام های هوایی پونه و عروسک پشت پرده بر وزن خشک جو و کلزا در ظروف پتری......... 27 3-4-3- تهیه محلول غذایی هوگلند جهت کشت بذرها در پرلیت 28 3-4-4-آزمایش های اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل و کاروتنوئید برگ گیاهان جو و کلزا ............... 29 3-4-4-1- روش آزمایش ....................... 29 3-4-5- آزمایش های اثر عصاره میوه گل رز بر فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از ریشه و اندام های هوائی گیاهچه های جو و کلزا........................................... 30 3-4-5-1- مواد و محلول های مورد نیاز ........ 30 3-4- 5-2- استخراج آنزیم پراکسیداز ......... 30 3-4-6-4- تعیین فعالیت آنزیم .............. 31 3-4-7- تجزیه و تحلیل آماری داده ها ......... 31 فصل چهارم نتایج 4-1- فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره ها........... 33 4-2- میزان ترکیبات فنلی عصاره های گیاهی........ 34 4-3- اثرات عصاره آبی پونه و عروسک پشت پرده بر جوانه زنی بذر جو و کلزا......................................... 45 عنوان صفحه -3-1- اثر عصاره آبی پونه بر جوانه زنی بذر جو 45 4-3-2- اثر عصاره آبی پونه بر جوانه زنی بذر کلزا 45 4-3-3- اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر جوانه زنی بذر جو 45 4-3-4- اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر جوانه زنی بذر کلزا 46 4-4- اثرات عصاره آبی پونه و عروسک پشت پرده بر وزن خشک بذر جو و کلزا........................................... 47 4-4-1- اثر عصاره آبی پونه بر وزن خشک ریشه و ساقه جو48 4-4-2- اثر عصاره آبی پونه بر وزن خشک ریشه و ساقه کلزا 48 4-4-3- اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر وزن خشک ریشه و ساقه جو ............................................... 48 4-4-4- اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر وزن خشک ریشه و ساقه کلزا .......................................... 48 4-5- اثرات عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل برگ گیاهچه های جو و کلزا ..................................... 50 4-5-1- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل برگ جو 50 4-5-2- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل برگ کلزا 50 4-6- اثرات عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کاروتنوئید برگ گیاهچه های جو و کلزا.................................. 52 4-6-1- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کاروتنوئید برگ جو ............................................... 52 4-6-2- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کاروتنوئید برگ کلزا............................................... 52 4-7-آزمایش های مربوط به اثر عصاره رز بر فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز...................................... 53 4-7-1- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از ریشه و اندام های هوایی کلزا53 4 -7-2- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از ریشه واندام های هوایی جو 54 فصل پنجم: بحث 5-1- فعالیت آنتی اکسیدانی 5-2- فعالیت آللوپاتی 57 5-2- فعالیت آللوپاتی........................... 58 5-2-1- آزمایش های مربوط به اثر عصاره آبی پونه و عروسک پشت پرده بر درصد جوانه زنی بذر جو و کلزا ............... 58 5-2-2- آزمایش های مربوط به اثر عصاره آبی پونه و عروسک پشت پرده بر وزن خشک گیاهچه های جو و کلزا .............. 58 5-2-3- آزمایش های مربوط به اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل برگ گیاهان جو و کلزا................... 59 عنوان صفحه 5-2-4- آزمایش های مربوط به اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کاروتنوئید برگ گیاهان جو و کلزا................ 59 5-2-5- آزمایش های مربوط به اثر عصاره آبی میوه گل رز بر فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از ریشه و ساقه جو و کلزا 59 نتیجه گیری .................................. 61 پیشنهادات .................................... 62 فهرست منابع ومآخذ منابع فارسی ................................... 63 منابع انگلیسی ................................. 65 فهرست جدول ها عنوان صفحه جدول 3-1- محلول های اولیه ( Stock solutions ) عناصر پر مصرف 28 جدول 3-2- ترکیبات لازم و مقادیر آنها در سنجش فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز...................................... 31 جدول 4-1- پتانسیل آنتی اکسیدانی................ 43 جدول 4-2- میزان ترکیبات فنلی در یک گرم وزن خشک44 فهرست شکل ها عنوان صفحه شکل 4-1- منحنی استاندارد ترولکس بر حسب میکرو مول... 35 شکل 4-2- نمودار بومادران....................... 35 شکل 4-3- نمودار آویشن.......................... 35 شکل 4-4- نمودار پونه ........................ 36 شکل 4-5- نمودار تاجریزی..................... 36 شکل 4-6- نمودارجاشیر .......................... 36 شکل 4-7- نمودار رازیانه..................... 37 شکل 4-8- نمودار رز ......................... 37 شکل 4-9- نمودار عروسک پشت پرده.............. 37 شکل 4-10- نمودار بولاغ اوتی..................... 38 شکل 4-11- نمودار کاکوتی........................ 38 شکل 4-12- میزان کاهش جذب (افزایش مهار رادیکال های آزاد) توسط عصاره های گیاهی باغلظت پنج میلی گرم در میلی لیتر38 شکل 4-13- در صد مهار رادیکال های آزاد توسط عصاره های گیاهی با غلظت پنج میلی گرم در میلی لیتر................. 39 شکل 4-14- منحنی استاندارد گالیک اسید........... 39 شکل 4-15- منحنی عروسک پشت پرده................. 39 شکل 4-16- منحنی آویشن.......................... 40 شکل 4-17- منحنی بولاغ اوتی...................... 40 شکل 4-18- منحنی بومادران....................... 40 شکل 4-19- منحنی پونه........................... 41 شکل 4-20- منحنی تاجریزی....................... 41 شکل 4-21- منحنی جاشیر.......................... 41 شکل 4-22- منحنی رازیانه........................ 42 عنوان صفحه شکل 4-23- منحنی رز............................. 42 شکل 4-24- منحنی کاکوتی....................... 42 شکل4--25 همبستگی بین پتانسیل آنتی اکسیدانی و محتوای ترکیبات فنلی............................................... 43 شکل 4-26- اثر عصاره آبی پونه بر جوانه زنی بذر جو... 46 شکل 4-27- اثر عصاره آبی پونه بر جوانه زنی بذر کلزا 46 شکل 4-28- اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر جوانه زنی بذرجو 47 شکل 4-29- اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر جوانه زنی بذر کلزا47 شکل 4-30 اثر عصاره آبی پونه بر وزن خشک ریشه و ساقه گیاهچه های جو............................................... 49 شکل 4-31 اثر عصاره آبی پونه بر وزن خشک ریشه و ساقه گیاهچه های کلزا........................................... 49 شکل4-32 اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر وزن خشک ریشه و ساقه گیاهچه های جو.................................. 49 شکل4-33اثر عصاره آبی عروسک پشت پرده بر وزن خشک ریشه و ساقه گیاهچه های کلزا................................ 50 شکل 4-34- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل برگ کلزا51 شکل 4-35- اثر عصاره آبی میوه گل رز بر میزان کلروفیل برگ جو 51 شکل 4-36- اثرعصاره آبی میوه گل رز بر میزان کاروتنوئید برگ جو52 شکل 4-37- اثرعصاره آبی میوه گل رز بر میزان کاروتنوئید برگ کلزا............................................... 53 شکل 4-38- فعالیت آنزیم پراکسیداز استخراج شده از اندام های هوائی کلزا........................................... 54 شکل 4-39- فعالیت آنزیم پراکسیداز استخراج شده از ریشه کلزا 55 شکل 4-40- فعالیت آنزیم پراکسیداز استخراج شده از ریشه جو 55 شکل 4-41- فعالیت آنزیم پراکسیداز استخراج شده از اندام های هوایی جو............................................. 55 فصل اول مقدمه متابولیت های ثانویه از محصولات فرعی متابولیسمی هستند و ظاهرا" نقش ضروری در گیاه ندارند. مهم ترین متابولیت های ثانویه عبارتند از ترکیبات آلکالوئیدی, ترکیبات فنلی,ترپنوئیدها, روغن ها و ترکیبات مومی. برخی از این ترکیبات سمی و برخی نیز جنبه حفاظتی برای گیاه دارند. اغلب متابولیت های ثانویه محصولات نهائی ویا جزئی از زنجیره های کوتاه مسیرهای متابولیکی هستند. گیاهان منابع گرانبهائی از طیف وسیعی از متابولیت های ثانویه می باشند که به عنوان فرآورده های داروئی, ترکیبات شیمیائی, مطبوع کننده, رنگ, حشره کش طبیعی و افزودنی های غذائی بکار می روند. حدود سی هزار ترکیب طبیعی شناخته شده است که بیش از 80% آنها منشأ گیاهی دارند( Fowler, 1998; Phillipson, 1990) متابولیت های اولیه اصلی که مستقیما" در نتیجه فعالیت فتوسنتزی ساخته می شود طی مسیرهای دقیق بیوسنتزی, متابولیت های ثانویه را تولید می کند. که این مسیرها تحت تأثیر شرایط اکوفیزیولوژی قرار می گیرند. در این تحقیق فعالیت آنتی اکسیدانی, میزان ترکیبات فنلی و اثر آللوپاتی عصاره متانولی ده مورد از گیاهان داروئی منطقه بیضاء مورد بررسی قرار گرفت. 1-2- بررسی فعالیت های زیستی 1-2-1- آنتی اکسیدان آنتی اکسیدان ها موادی هستند که از تشکیل رادیکال آزاد در سلول ها جلوگیری می کنند. این ها سلول ها و بافت های بدن را در برابر اثرات زیان بار رادیکل های آزاد محافظت می کنند. آنتی اکسیدان ها با افزودن جزئی به رادیکال های آزاد این ترکیبات را تثبیت می کنند. آنتی اکسیدان ها معمولا" به روش های زیر عمل می کنند: کاهش غلظت اکسیژن موضعی جلوگیری از آغاز وکنش های زنجیره ای باند شدن با کاتالیزور های فلزی تجزیه کردن پراکسیدها شکستن زنجیره واکنش با هدف جلوگیری از جدا شدن هیدروژن توسط رادیکال آزاد آنتی اکسیدان ها از تخریب سلول ها و DNA جلوگیری می کنند و همچنین برای جلوگیری از امراض زیادی از قبیل سرطان, بیماریهای قلبی, آلزایمر, پارکینسون و ....... مصرف می شوند( Kaplowitz, 197 (. سلول های بدن انسان و سایر موجودات زنده به طور دائم با عوامل اکسید کننده مواجه هستند. این عوامل در هوا, آب و غذا وجود دارند و بعضی از آنها بر اثر فعالیت های متابولیکی در درون سلول به وجود می آیند. تولید بیش از حد عوامل اکسید کننده می تواند باعث عدم تعادل یا به اصطلاح تنش اکسایشی شود(Liu, 1995 ). آنتی اکسیدان ها را به دو دسته کلی می توان تقسیم بندی نمود. یک دسته شامل آنتی اکسیدان های با وزن مولکولی بالا نظیر آنزیم ها می باشد از جمله این آنزیم ها می توان به کاتالاز , پراکسیداز و گلوتاتیون ردوکتاز اشاره نمود. دسته دیگر آنتی اکسیدان ها با وزن مولکولی کم می باشند که عمدتا" شامل آسکوربات ,گلوتاتیون , آلفا توکوفرول , ترکیبات فنلی و کارتنوئیدها می باشند. رادیکال های آزاد مولکول هائی با یک الکترون آزاد آماده واکنش هستند و در حین واکنش اکسیژن با برخی مولکول ها تولید می شوند. اگر به طور ناگهانی تعداد زیادی از آنها در بدن تولید شود, با بعضی قسمت های سلول مانندDNA و غشای سلول واکنش نشان داده و باعث تخریب عمل سلول یا حتی مرگ آنها می شود.در حالت عادی, سیستم دفاعی بدن این رادیکال های آزاد را خنثی و بی ضرر می کند(Huang, 1992; Gron , 1928). اما عوامل مخرب محیطی مثل اشعه ماوراء بنفش, الکل و آلودگی ها باعث می شوند که بدن نتواند با رادیکال های آزاد مبارزه کند.در نتیجه ساختمان و عمل سلول های بدنی توسط رادیکال های آزاد تخریب شده و منجر به بروز پیری زود رس و بیماریهائی مانند سرطان و تصلب شرائین می شودFlanagan,) 2002 ; Pokorny, 2001). بدین ترتیب با توجه به عوارض سوء رادیکال های آزاد, حضور ترکیبات آنتی اکسیدانی ضروری به نظر می رسد. این مواد ممکن است به طور طبیعی وجود داشته باشند مثل آنتوسیانین در گلبرگ زعفران و یا این که آنتوسیانین سنتزی به ماده غذائی اضافه شود(Pokorny ,1971 ; Loliger, 1996). آنتی اکسیدان ها از گسترش واکنشهای زنجیره ای اکسیداسیون جلوگیری می کنند. به این ترتیب میزان قدرت یک آنتی اکسیدان با تماس یک اتم H به رادیکال آزاد تشکیل شده, از تأثیر یک آنتی اکسیدان, به سهولت جدا شدن این اتم H از آن مربوط می شود. بدین ترتیب , آنتی اکسیدان ها قادرنددر مقادیر کم, غشا های سلولی و ترکیبات مختلف موجود زنده, را در مقابل اکسیدان ها حفظ کنند( Flanagan , 200). تعادل بین مواد اکسید کننده و آنتی اکسیدان به سلول اجازه می دهد تا عمل فیزیولوژی طبیعی خود را مجددا" بدست آورد. از اواخر دهه 1940 توانائی ترکیبات فنلی به عنوان آنتی اکسیدان در جلوگیری از اکسایش چربی ها شناخته شدو از آن پس به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت. ترکیبات فنلی مانند ترشیاری بوتیل هیدروکوئینون (TBHQ) , بوتیلات هیدروکسی تولوئن(BHT) و بوتیرات هیدروکسی آنیزول (BHA) متداول ترین آنتی اکسیدان های سنتزی هستند که از لحاظ سم شناسی مطالعه شده اندو در سالهای اخیر استفاده از این نوع آنتی اکسیدان ها به دلیل عوارض منفی روی سلامتی با چالش جدی مواجه شده است (Schieber , 2001) . لذا از حدود دهه 1980 آنتی اکسیدان های طبیعی به عنوان جایگزین انواع سنتزی پدیدار گشته اند2001) (Hong, 2002 ;Negro,2003 ; Moure پروسه های بیوشیمیائی و فیزیولوژیک متعددی در بدن انسان ممکن است باعث تولید رادیکال های آزاد شوند.گونه های فعال اکسیژن ROS)) شامل رادیکال های آزاد و فرم های رادیکالی غیر آزاد(non-free-radical ) می باشند. از رادیکال های آزاد می توان به رادیکال آنیون سوپراکسید (O2.-) و رادیکال هیدروکسیل (OH.) و از نوع دوم می توان به پراکسید هیدروژن (H2O2) اشاره نمود(Chew, 2008 ; Yizhong, 2004) . ROS می تواند به طور طبیعی طی واکنش های اکسایشی در سیستم های بیولوژیک تولید گردد و یا در اثر عوامل خارجی مانند تنش و اشعهuv تولید شود(Ceruitti 1991; Yildrim , Mavi, & Kara, 2001; Oktay & Aslan, 2002 ). هنگامی که غلظت ROS افزایش یابد می تواند سبب اکسایش ماکرومولکول ها نظیر پروتئین ها ,اسیدهای نوکلئیک و لیپیدهای غشاء گردد که نتیجه آن صدمه به سلول و احتمالا" از بین رفتن سلول و بافت می باشد (Kehrer, 1993; Aruoma, 1994). گیاهان دارای دو مکانیسم عمده جهت کاهش غلظت ROS می باشند به عبارت دیگر گیاهان با تولید آنتی اکسیدان ها سبب کاهش غلظت ROS می گردند و در نتیجه از صدمات سلولی جلوگیری می نمایند (Halliwell, Gutteridge, & Cross, 1992). گیاهان و سبزیجات تنها به خاطر داشتن ویتامین های آنتی اکسیدان مثل ویتامین C و Eو پیش ویتامین A مورد توجه نیستند بلکه دارای مخلوطی از مواد طبیعی با خاصیت آنتی اکسیدانی نظیر کاروتن و ترکیبات فنولی و تانن ها می باشندChanwitheesuk, 2005 ; Szollosi, 2002) ). اخیرا" بسیاری از محققان توجه زیادی به گیاهان داروئی از جهت مجموع ترکیبات فنلی و رابطه آن با خاصیت آنتی اکسیدانی آنها نموده اندو بسیاری از گیاهان از نظر فعالیت آنتی اکسیدانی تاکنون مورد مطالعه قرار گرفته اند(Bouayed, 2007 ). 1-2-2- گونه های فعال اکسیژن (ROS ) و نیتروژن(RNS ) رادیکال های آزاد اکسیژن یا به بیان معمول تر گونه های فعال اکسیژن و گونه های فعال نیتروژن از متابولیسم معمول سلول تولید می شوند. ROS وRNS دارای نقش دوگانه اند به طوری که هم دارای اثرات مفید و هم اثرات مضر هستند. ROS در غلظت های کم یا مناسب دارای اثرات مفیدی هستند از جمله اینکه در پاسخ سلولی به آسیب ها نقش دارند. اثرات مضر رادیکال های آزاد که موجب آسیب زیستی می گردند استرس اکسیداتیو و نیترو سایتیو نامیده می شود. این استرس ها در سیستم هایی رخ می دهد که از یک طرف ROS/RNS بیش از حد تولید می شود و از طرف دیگر کمبودی در آنتی اکسیدان های آنزیمی و غیر آنزیمی وجود دارد(Valko, 2007 ). 1-2-3- تولید ROS در سیستم های زنده منابع اندوژن اکسید کننده ها چند نوع می باشند: 1- زنجیره تنفسی در میتوکندری, اکسیزن مولکولی را به آب تبدیل می کند. اما درصد کمی از مولکول های اکسیژن به طور مداوم از زنجیره انتقال الکترون به شکل حدواسط های ROSمی گریزند. 2- واکنش های ایمنی می توانند به میزان قابل توجهی به تولید اکسید کننده ها کمک کنند به ویژه در هنگام عفونت ها و یا در پاسخ های خود ایمنی, ROS تولید می شود. 3- آنزیم هایی مانند گزانتین اکسیداز و یا نیتریک اکسید سنتاز (NOS),O2 و NO تولید می کنند, دو رادیکالی که از لحاظ انرژی قادر به تشکیل گونه خطرناک ONOO-هستند. 4- در محیط برون تن (in vitro ) به خوبی ثابت شده است که رادیکال های آزاد ممکن است از طریق فلز واسطه ای که اکسیداسیون را وساطت می کنند نیز تولید گردند اما به دلیل دسترسی محدود به فلزات واسطه غیر پیوندی (آزاد) این واکنش ها احتمالا" نقش مهمی را به عنوان یک منبع اکسید کننده در محیط درون تن( in vivo ) ندارند(Chen, 2000 ). منابع گوناگون اگزوژن اکسید کننده ها نیز شامل : اثرات پرتوهای یونیزه و غیر یونیزه کننده, آلودگی هواو گازهای سمی طبیعی مانند اوزون, مواد شیمیایی و سموم هستند. رژیم غذایی حاوی مقدار ناکافی مواد مغذی نیزبه طور غیر مستقیم و به دلیل مکانیسم های دفاعی آسیب دیده سلولی منجر به استرس اکسیداتیو می گردد (Lykkesfekdt, 2007). 1-2-4- پلی فنول ها اصطلاح پلی فنول ها برای بیان همه ترکیبات آلی پیچیده ای به کا می رود که حاوی دو یا چند گروه فنلی باشند. رابطه مستقیم بین فعالیت آنتی اکسیدانی و محتوای مجموع ترکیبات فنولی نشان دده که ترکیبات فنولی از اجزای غالب ترکیبات آنتی اکسیدانی در گیاهان دارویی آزمایش شده می باشد. گونه های اصلی ترکیبات فنولی در خیلی ازگیاهان دارویی آنالیز و شناسایی شد که بیشتر شامل فنولیک اسیدها , فلاوونوئیدها , تانن ها, کومارین ها, لیگنان ها و کوئینون ها می باشند. پلی فنول های گیاهان گروه بزرگی از آنتی اکسیدان های طبیعی هستند و شاید دلیل اصلی اینکه سبزیجات و میوه ها اثرات محافظتی علیه سرطان و بیماریهای قلبی- عروقی دارند , وجود همین ترکیبات در آنها باشد. مطالعات اپیدیمویولوژی نشان داده که خیلی از این ترکیبات خاصیت ضد التهاب, ضد آترواسکروزیس, ضد تومور, ضد موتاژن, ضد باکتریایی و ضد ویروسی دارند(Arts, 2005 ). 1-2-5-ویژگی های آنتی اکسیدانی ترکیبات فنلی ترکیبات فنولی رژیم غذایی در پیشگیری از تعدادی از بیماریهای انسانی مانند بیماریهای قلبی- عروقی و انواعی از سرطان ها موثر هستند(Yang, 2001 ). عقیده بر این است که فعالیت آنتی اکسیدانی این ترکیبات دلیل اثرات مفید آنها بر سلامتی است( Ames,1995; Rietveld, 2003 ). ترکیبات فنولی به دلیل ویژگی الکترون دهندگی گروه هیدروکسیل فنولی اسیدی, آنتی اکسیدان های خوبی هستند. دو ویژگی که باعث می شود ترکیبات فنولی به عنوان خاصیت جاروب کنندگی رادیکالی محسوب گردند: 1- پتانسیل احیا تک الکترون رادیکال های فنولی(فنوکسیل) کمتر از رادیکال های اکسیژن مانند رادیکال های سوپراکسید(o2.), پراکسیل (ROO. ) و هیدروکسیل است به این معنی که این گونه ها به آسانی فنول ها را به رادیکال های فنوکسیل مربوطه اکسید می کنند(Bors , 1990 ). 2- رادیکال های فنوکسیل به طور معمول کمتر از رادیکال های اکسیژن واکنش پذیر هستند. بنابراین ترکیبات فنولی می توانند به طور مستقیم حدواسط های فعال اکسیژنی مضر را جاروب کنند و آنها را بدون به راه انداختن واکنش های اکسیداتیو دیگری غیر فعال نمایند( Smirnoff, 2005 ). 1-2-6- روش های تعیین فعالیت آنتی اکسیدانی روش هایی که به طور معمول برای تعیین فعالیت آنتی اکسیدانی کل به کار می روند , در دو گروه بزرگ قرار می گیرند. سنجش هایی بر اساس یک واکنش انتقال الکترون تنها,که با یک تغییر رنگ به علت کاهش اکسیدان پیگیری می شوند و روش هایی بر اساس یک یک واکنش انتقال اتم هیدروژن , که آنتی اکسیدان و ماده زمینه (سوبسترا) برای رادیکال های آزاد رقابت می کنند. روش FRAP و DPPH به گروه اول تعلق دارند( Huang, 2005 ). بررسی هایی روی ویژگی های آنتی اکسیدانی عصاره متانولی گیاه با استفاده از DPPH (Baratto , 2003 ). و FRAP (Ljubunciic , 2005 ) و کل محتوای فنولی به وسیله معرف Folin-ciocalteu انجام شده است. 1-2-6-1- روش DPPH DPPH یک رادیکال آزاد و پایدار است که یک الکترون والانس تنها دریک اتم پل نیتروژنی دارد ( Eklund, 2005 ). مهار رادیکالی DPPH اساس سنجش آنتی اکسیدانی معروف DPPH می باشد(Kordial , 2005 ; Karioti , 2004 ; Alma , 2003 ). این روش به علت مکانیزم روشن واکنش , سازگاری حلال و سادگی آن که نیاز به امکانات خاصی ندارد بسیار استفاده می شود( Maisuthiskul , 2007 ; Cheng, 2006 ; Cheng , 1999 ). DPPH بنفش رنگ, یک ویژگی مشخص جذب در 515 نانومتر دارد و می تواند در واکنش با ترکیبات آنتی اکسیدانی هیدروژن دهنده به مولکول پایدار زرد رنگ DPPH-H که به سادگی با نورسنج فرابنفش ردیابی می شود تبدیل گردد ( Roginsky , 2005 ; Prior , 2005 ). 1-2-6-2- روش FRAP تعیین قدرت آنتی اکسیدانی کاهش آهن ( FRAP) , یک آزمون مستقیم ساده برای توانایی آنتی اکسیدانی می باشد. این روش در ابتداء به منظور سنجش قدرت آنتی اکسیدانی پلاسما توسعه یافت اما می تواند برای عصاره های گیاهی نیز مورد استفاده قرارگیرد. در آزمون FRAP , کاهنده های (آنتی اکسیدان ها) نمونه , ترکیب اکسید شده frric- (Fe3+) tripyridyltriazinc بی رنگ را به همراه یک افزایش جذب در 593 نانومتر, به شکل آبی رنگ فروس(fe2+) می کاهند(Jukie , 2005 ). 1-3- آللوپاتی علف های هرز گیاهان ناخواسته ای هستند که به صورت های مختلف با فعالیت های انسان و سلامت و آسایش وی تداخل دارند و با محیط های کشاورزی و زیستگاه های بشر سازش یافته اندو پیشگامان توالی ثانوی اند. ظهور علف های هرز همزمان با گیاهان زراعی بوده است, بنابراین از آغاز کشاورزی همواره جزئی از اکوسیستم زراعی بوده اند. در اغلب موارد, علف های هرز برای کسب منابع با گیاهان زراعی رقابت می کنند و باعث ایجاد خسارت اقتصادی گسترده ای می گردند (Qasem and Foy, 2001 ). علف های هرز از مهم ترین عوامل تهدید کننده کشت و گسترش محصولات کشاورزی با عملکرد و کیفیت بالا می باشند, مبارزه با علف های هرز, یکی از مهم ترین مراحل داشت در کشاورزی است. کنترل شیمیایی, سریعترین راه حل در جهت کنترل یک گونه غالب علف هرز در یک جمعیت می باشد اما استفاده از علف کش ها سبب مقاوم شدن به علف کش ها و حساسیت محصولات زراعی به علف کش ها می شود. حذف کامل علف های هرز از طریق مبارزه شیمیایی و استفاده از علف کش ها برای همیشه موثر نمی باشد و بهتر است که از طریق مدیریت تلفیقی علف های هرز خسارت آنها را تا حد ممکن کاهش دهیم. روش های نسبتا" سازگار با محیط و مواد شیمیایی بی خطر از لحاظ زیست محیطی در سراسر دنیا کشف شده اند, که در این میان آللوپاتی به عنوان یکی از بهترین و منطقی ترین رهیافت ها جهت مدیریت علف های هرز شناخته شده است. هدف اصلی از مدیریت علف های هرز تغییر رابطه بین گیاهان زراعی و علف هرز به نفع گیاه زراعی است( مقصودی و مقصودی مود). پدیده تأثیر پذیری گیاهان از گیاهان مجاور از طریق رها نمودن مواد شیمیایی در پیرامون خود و محیط زیست 370 سال قبل از میلاد شناخته شده بود(Willis ). یونانیان و رومانی ها از سال 64 پس از میلاداز این دانش در علوم کشاورزی استفاده می کردند. خصوصیات آنتاگونیستی برخی گونه های درختان مثل درخت گردو برگیاهان مجاور و محصولات کشت شده در نزدیکی آنها حتی بر انسان های پیشین شناخته شده بود(Rizvi, 1992 ; Willis , 2000). عملکرد پایین در کشت های متوالی برخی گیاهان به عنوان بیماری خاک شناخته شده است و بررسی های مربوط به این پدیده به زمان شروع باغبانی بر می گردد.تداخل گیاه-گیاه توسط یک فیزیولوژیست استرالیایی در سال 1930 به نام مولیش به نام آللوپاتی تعریف شد(Molisch ,1937;2001 ). از آن زمان تا کنون, آللوپاتی به عنوان یک پدیده دهنده – گیرنده در کشاورزی و باغبانی مطرح است که یک گونه گیاهی مواد شیمیایی را در محیط رها می کند و بر رشد گیاهان مجاور خود تأثیر می گذارد. در سال 1960 و 1970 از طریق یکسری تحقیقات مزرعه ای و آزمایشگاهی انجام شده , مشخص گردید که برخی از گیاهان می توانند توسط رها سازی آللوکمیکال ها در محیط به صورت مستقیم و با تاثیر بر فعالیت میکروب های ریزوسفربه صورت غیر مستقیم تاثیر بگذارند (Muller 1966, 1969 ;Muller et al. 1964 ; Whittaker and Feeny 1970 ; Rice1964 , 1965). در چهل سال گذشته اکولوژیست های گیاهی با مشکلاتی از قبیل حضور آللوپاتی به عنوان اثر متقابل گیاه – گیاه در محیط مواجه شده اند. نتایج بدست آمده چند محقق در اواخر قرن نشان داد که آللوپاتی نه تنها بر گیاهان مجاور و ساختار کنوپی در یک منطقه تاثیر گذار است بلکه می تواند با ایجاد تداخل منجر به تغییراتی دراکوسیستم شود( Zackrisson et al.1997 ;Wardle et al. 1997 ; Mallik 1995). در یک مقاله ترویجی واردل و همکاران (1997) در باره بیشتر بودن تاثیر آللوپاتی در واکنش ها در اکوسیستم نسبت به جمعیت , بحث شده است. یکی از پیشرفت های جدید در زمینه دانش آللوپاتی, بهره گیری از این بر هم کنش ها به طور مستقیم و یا غیر مستقیم در جهت مدیریت علف های هرز و یا به عنوان بخشی از برنامه مدیریت تلفیقی علف های هرز می باشد. در این مقاله ابتدا مختصری به مفاهیم آللوپاتی, جایگاه آللوپاتی در حال حاضر , جنبه هایی از آللوپاتی که در مدیریت تلفیقی علف های رز مورد استفاده است, پرداخته شده است. 1-3-1- مفاهیم آللوپاتی واژه تداخل نخستین بار به وسیله هارپر (1964) مطرح گردید, مولر نیز(1969) اثر زیانبار گیاهان مجاور را در یک جامعه گیاهی تداخل نامیدو معتقد بود شامل دو جزء رقابت (برای کسب منابع) و آللوپاتی (حاصل از آزاد شدن مواد شیمیایی سمی به محیط) است. رقابت به عنوان جزئی از تداخل, حاصل برهمکنش افراد یک گونه یا گونه های متفاوت در پاسخ به یک یا بیش از یک منابع محدود محیطی است. رقابت با افزایش ترکم افزایش می یابد,اما از عملکرد گیاه کاسته می شود در حالیکه در آللوپاتی, افزایش تراکم گیاه, اثر سموم رها شده را به محیط کاهش می دهد(Batish et al. ,2002). مولیش (1937), با انجام آزمایشات ساده آزمایشگاهی نشان داد که بخارات سمی(اتیلین) از گیاهان (سیب ) بر رشد (پژمردگی و جلوگیری از رشد جوانه و قلمه های ساقه )دیگر گیاهان تاثیر می گذارد و نتیجه گرفت مواد شیمیایی حاصل از گیاهان ( مواد آللوکمیکال) قادرند با تاثیر گذاشتن بر رشد گیاهان مجاورشان , جمعیت گیاهان را تغییر دهند. او این پدیده را به نام آللوپاتی نامگذاری نمود و به عنوان پدر آللوپاتی شناخته شد. واژه آللوپاتی از واژه یونانی آللون به معنی یکدیگر و پسوند پاتو یا پاتوز به معنی رنج بردن یا بیماری یا احساس منفی , مشتق شده است. بنابراین مفهوم تحت اللفظی این واژه , برهم کنش های مثبت را در بر نمی گیرد. نقش آللوپاتی در مدیریت علف هرز سودمند است و توجه را ردر دو دهه اخیر به خود جلب کرده است. بازدارندگی رشد علف هرز توسط آللوپاتی محصولات زراعی در دوران استقرار اولیه می تواند نیاز به علف کش های تجاری و کاربرد آنها را در اوایل فصل کاهش دهد و پس از آن گیاه زراعی با تشدید کردن رقابت , علف هرز را کنترل کند. نتایج پژوهش های آللوپاتی در زمینه علوم کشاورزی و جنگلداری, حفظ نباتات, تولید گیاه, شیمی, میکروبیولوژی, بیوشیمی, علوم خاک, شیمی فرآورده های طبیعی, علوم طبیعی, آسیب شناسی گیاهی و حشره شناسی کاربرد دارد. علاوه بر آن , آللوپاتی به عنوان استراتژی کاهش آلودگی محیط و افزایش تولیدات کشاورزی در کشاورزی پایدار, مطرح می گردد(Rasmussen 2004). بدین ترتیب این علم, اهمیت جهانی یافته و نزد متخصصان علوم کشاورزی و زیستی, مورد توجه روز افزونی قرار دارد. 1-3-2- جایگاه آللوپاتی در حال حاضر همکاری نزدیکی بین آللوپاتی و موجودات زنده و غیر زنده خاک وجود دارد که جداسازی تاثیر آللوپاتی از این فرآیند ها در شرایط مزرعه را مشکل می سازد(Inderjit and Del Moral 1997). اما در حال حاضر با پیشرفت های علمی و اختراع روش های جدید و پیشرفته بیوشیمیایی و مولکولی ممکن شده است. یکی دیگر از مباحث در آللوپاتی انتخاب روش مناسب برای دست یافتن به نتایج محکم و منطقی است. در ابتدا برای طرح ریزی و انتخاب روش مناسب در یک تحقیق باید سوالات مطرح شده واضح و شفاف باشند, طرح و اجرای یک تحقیق باید با گونه ای باشد که تاثیر اکوسیستم را تا حد ممکن نشان دهد(Inderjit and Callaway 2003). به طور مثال استفاده از آزمایشات بیوزیستی به تنهایی و بدون در نظر گرفتن گیاه و با استفاده از روابط غیر طبیعی , در پاسخ به سوالات کاربردی ناتوان خواهد بود. بیش از چهار دهه گذشته تحقیقات آللوپاتی زیادی انجام شده است که اکنون زمان استفاده نتایج حاصل از این تحقیقات به صورت عملی با استفاده از طرح های آماری و در مقیاس وسیع مزرعه ای است. 1-3-3- جنبه هایی از آللوپاتی که در مدیریت تلفیقی علف های هرز مورد استفاده است: 1-3-3-1- بقایای گیاهان در سطح خاک (مالچ) طی تحقیقات مشخص شدکه چندین محصول زراعی (چغندر قند, خلر,ذرت , گندم , یولاف, نخود , ارزن, جو, چاودار و کدو ) دارای خاصیت آللوپاتیکی هستند. همان طور که ذکر شددر بعضی مواقع ممانعت از طریق مواد آزاد شده از محصولات زراعی زنده و گاهی بقایای این محصولات که با خاک مخلوط می شوند, بروز می کند. مخلوط کردن بقایای این محصولات زراعی با خاک فعالیت آللوپاتیک بیشتری را از طریق ترکیب مکمل مواد سمی گیاهی نشان می دهد. بقایای گیاهان زراعی ,علاوه بر کاهش علف های هرز, روشی مناسب برای اصلاح زمین های زراعی محسوب می گردند. یکی از مشکلات استفاده از کاه و کلش گیاهان نیاز به مدیریت صحیح و دقیق است که در غیر این صورت بقایای گیاهان زراعی به علت آزاد نمودن آللوکمیکال ها در طی تجزیه, گیا زراعی را نیز تحت تاثیر قرار می دهند. نکته دیگر این است که , بهره گیری از بقایای گیاهان زراعی برای مدیریت علف های هرز به نوع و ماهیت بقایا, مقدار و چگونگی استفاده, الگوی کشت و شرایط محیط بستگی دارد. از دیگر گیاهان معروف کدو است, باران به مقدار زیادی مواد باز دارنده را از برگ های افقی شسته و با ورود به خاک , این ترکیبات می توانند رشد علف های هرز را متوقف سازند. هنگامی که کدو به یک اکوسیستم کشاورزی مخلوط مثل ذرت و لوبیا اضافه شود, نقش مهمی برای کنترل علف های هرز ایفا می کند. بررسی تحقیقات دیگر نشان داده اند که واریته های قدیمی تر بعضی محصولات به ویژه واریته هایی که ارتباط نزدیکتری با پایه وحشی دارند توانایی آللوپاتیک بیشتری دارا هستند( نصیری محلاتی و همکاران 1384). علاوه بر آللوپاتی گیاه زراعی بر علف هرز, اثرات علف هرز بر گیاه زراعی نیز دیده شده است. مواد شیمیایی آللوپاتیک آزاد شده به وسیله بقایا یا در زمان حیات علف های هرز مستقیما جوانه زنی و سبز شدن گیاهان زراعی تاثیر بگذارد. یکی از علف های هرز شناخته شده که دارای خاصیت آللوپاتیک است, گونه Paspahum conjugatum است. این علف هرز یک علف هرز مهاجم در سیستم های کشت یک ساله در تاباسکوی مکزیکو می باشد که منجر به کوتولگی بیش از حد ذرت می شود در صورتی که تراکم علف های هرز بیشتر شود, ذرت حتی قادر به استقرار نیست. در تحقیقات انجام شده بر کاه و کلش خشک این علف هرز , عصاره حاصل از علف خشک مانع از جوانه زنی و رشد اولیه ذرت شد(نصیری محلاتی و همکاران). 1-3-3-2- گیاهان پوششی (خفه کننده) کنترل علف های هرز در کشاورزی پایدار و ارگانیک بسیار دشوار تر از کشاورزی صنعتی است و باید با استفاده از روش های بازدارنده جوانه زنی و رشد علف های هرز که موثرترین آنها گیاهان پوششی است , استفاده نمود( Rasmussen). بهره گیری از گیاهان سریع الرشد به عنوان گیاهان پوششی از گذشته متداول بوده است. این گیاهان به علت اندام هوایی متراکم, سایه اندازی و میزان رشد سریع, به گیاهان خفه کننده نیز معروفند(Overland,1996). این گیاهان به منظور جلوگیری از فرسایش , بهبود وضعیت غذایی و حفظ رطوبت خاک , تهیه بیوماس و مهم تر از همه , کنترل علف های هرز رایج, به کار برده می شوند. یکی از نکات قابل توجه زمان کشت گیاهان پوششی است که یا بین دوره های کشت گیاهان زراعی و در بین ردیف ها کشت شود. تعدادی از گیاهان پوششی و گیاهان خفه کننده دارای توانایی آللوپاتی که در برنامه های مدیریت تلفیقی علف های هرز کاربرد دارند عبارتند از گندم سیاه , آفتابگردان, جو , نیلوفر, چاودار, شبدر و غیره. این گیاهان یا به صورت مالچ زنده و یا بقایای آنها پس از تجزیه یا پس از خشک کردن (یا از طریق انجماد یا علف کش های تماسی) مورد استفاده قرار می گیرند . متاسفانه اثر گیاهان پوششی یا خفه کننده برای کنترل علف های هرز اغلب ناقص انجام می شود و برای دستیابی به 100% موفقیت نیاز به عملیات مدیریت تکمیلی (عملیات کشت, مبارزه مکانیکی یا شیمیایی(استفاده توام از علف کش ها)) توصیه می شود. از میان گیاهان پوششی دارای توانایی آللوپاتی , چاودار مثال بسیار معروفی است و توانایی زیادی در در کنترل علف های هرز دارد. این توانایی را به آزاد شدن آللوکمیکال هائی نظیر DIBOA (2و4- دی هیدروکسی1و4 (2H) بنزوکسازین-3- ان) و BOA (2 (H2)-بنزوکسازولینون) نسبت داده اند. به گزارش گالاوی و وستون (1966) حضور بقایای چاودار همراه با یک علف کش , باعث افزایش عملکرد کدو تنبل و ذرت شیرین و کنترل بسیار مناسب علف های هرز می گردد. ماشک نیز یکی از گیاهان پوششی است که نتایج حاصل از تحقیق یوچینو(2005), نشان دادعلف های هرز مزارع ذرت و سویا بسیار کاهش یافت. |