دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

تأثیر مؤلفه ‏های مختلف بارندگی بر خصوصیات مورفومتری زمین لغزشهای استان مازندران

تأثیر مؤلفه ‏های مختلف بارندگی بر خصوصیات مورفومتری زمین لغزشهای استان مازندران

تأثیر مؤلفه ‏های مختلف بارندگی بر خصوصیات مورفومتری زمین لغزشهای استان مازندران

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده..1

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه..3

2-1- فرضیات تحقیق...5

3-1- اهداف تحقیق.6

1-3-1- اهداف علمی..6

2-3-1- اهداف کاربردی...6

4-1-تعاریف...6

1-4-1- زمینلغزش......................................................................................................................................................6

1-4-1-1-پیکر شناسی زمین لغزش..........................................................................................................................7

1-4-2-1- ابعاد زمین لغزش.....................................................................................................................................10

1-4-3-1- علل وقوع زمین لغزشها......................................................................................................................11

1-4-3-1-1- عوامل زمین شناسی..........................................................................................................................12

1-4-3-2-1- عوامل ریخت شناسی........................................................................................................................12

1-4-3-3-1- عوامل انسانی.......................................................................................................................................13

1-4-4-1- خسارات زمین لغزش..............................................................................................................................16

5-1- زمین آمار (ژئواستاتیستیک)...........................................................................................................................18

1-5-1- متغیر ناحیه‌ای...............................................................................................................................................19

2-5-1- تغییر نما ....................................................................................................................................................19

1-2-5-1- اجزای تغییر نمای ایده‌آل.....................................................................................................................20

1-2-5-1-1- دامنه تاثیر...........................................................................................................................................20

1-2-5-2-1- سقف واریوگرام..................................................................................................................................21

1-2-5-3-1- اثر قطعه‌ای .......................................................................................................................................22

6-1- روش کریجینگ..................................................................................................................................................22

6-1-1- معادلات کریجینگ ...................................................................................................................................22

6-2-1- ویژگی‌های کریجینگ.................................................................................................................................23

7-1- بررسی روش‌های میانیا‌بی و انتخاب مناسب‌ترین روش............................................................................24

1-7-1- روش تیسن...................................................................................................................................................26

2-7-1- روش عکس فاصله........................................................................................................................................26

3-7-1- روش‌های زمین آمار.....................................................................................................................................26

فصل دوم: پیشینه تحقیق

1-2- بررسی سوابق پژوهشی در داخل کشور....................................................................................................29

2-2- بررسی سوابق پژوهشی در خارج از کشور....................................................................................................34

فصل سوم: مواد و روش‌ها

3-1- منطقه مورد مطالعه...........................................................................................................................................40

3-2- زمین‌شناسی استان مازندران..........................................................................................................................41

3-3- آب و هوای استان مازندران.............................................................................................................................45

3-4- اقلیم استان مازندران........................................................................................................................................45

3-4-1- ناهمواری‌های استان مازندران.................................................................................................................46

3-5-کوه‌های استان مازندران....................................................................................................................................48

3-6-پوشش گیاهی استان مازندران.........................................................................................................................48

3-7- باد ........................................................................................................................................................................49

3-8- بارش ...................................................................................................................................................................50

3-9- داده‌های مورد استفاده......................................................................................................................................51

3-9-1- داده‌های بارش...............................................................................................................................................51

3-9-2- مشخصات ایستگاه‌های مورد مطالعه........................................................................................................51

3-9-3- داده‌های زمینلغزش..................................................................................................................................53

3-10 - روش انجام پژوهش......................................................................................................................................54

3-10 -1- کنترل صحت و همگنی داده‌ها.............................................................................................................54

3-10-2- انتخاب پایه زمانی مشترک ....................................................................................................................55

3-10-3- بازسازی و تطویل آمار..............................................................................................................................55

3-10 - 4- بررسی مشخصات آماری داده‌ها..........................................................................................................56

3-10 -5- تهیه نقشه پارامترهای مختلف بارش...................................................................................................57

3-10 -6- تهیه نقشه پراکنش نقاط زمین لغزش.................................................................................................57

3-10 -7- محاسبه پارامترهای مختلف بارش در نقاط زمین‌لغزش‌ها..............................................................57

3-10 -8- محاسبه پارامترهای مورفومتریک زمین لغزش..................................................................................58

3-10 -9- بررسی ارتباط بین پارامترهای مورفومتری زمین‌لغزش‌ها و خصوصیات بارش...........................58

3-10-9-1 - آزمون همبستگی................................................................................................................................58

3-10-9-2- تحلیل آماری.........................................................................................................................................59

فصل چهارم: نتایج

4-1- بررسی پارامترهای مختلف بارندگی...............................................................................................................61

4-2- محاسبه پارامترهای مختلف بارش.................................................................................................................62

4-2-تهیه نقشه پارامترهای مختلف بارش..............................................................................................................74

4-3- نقشه پراکنش زمین‌لغزش‌ها...........................................................................................................................84

4-4- بررسی آماری ارتباط بین خصوصیات لغزش و بارندگی............................................................................85

4-4-1- آزمون همبستگی..........................................................................................................................................85

4-4-2- تحلیل آماری.................................................................................................................................................87

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

اثبات فرضیات.............................................................................................................................................................102

پیشنهادات...................................................................................................................................................................103

منابع

منابع فارسی................................................................................................................................................................105

منابع انگلیسی.............................................................................................................................................................110

چکیده انگلیسی .........................................................................................................................................................112

 فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول 3-1- طبقه‌بندی اقلیم ایستگاه‌های موجوددراستان مازندران به روش‌های دکترکریمی و دومارتن (کتاب جغرافیای تاریخی مازندران)..........................................................................................................................47

جدول 3-2- مشخصات ایستگاه‌های مورد مطالعه در استان مازندران..............................................................52

جدول4- 1- میانگین ماهانه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران.............................................................61

جدول4- 2-میانگین بارش دوره‌ی 35 ساله آماری در ایستگاه‌های مورد مطالعه..........................................62

جدول4- 3- نسبت درصد بیشترین میزان بارندگی در ایستگاه های مختلف.................................................73

جدول4- 4- مشخصات مناسب‌ترین مدل‌های واریوگرام به دست آمده برای پارامترهای مختلف بارش..74

جدول 4- 5- نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین مقادیر پارامترهای بارندگی و مورفومتری...................86

 فهرست شکلها

عنوان صفحه

شکل1- 1- اجزای مختلف زمین لغزش..................................................................................................................10

شکل1-2نمونه ای از زمینلغزش در استان مازندران در روستای گرمستان از توابع شهرستان ساری.....18

شکل1- 3- اجزای تغییر نمای ایده آل....................................................................................................................21

شکل3-1- نقشه موقعیت استان مازندران در ایران...............................................................................................41

شکل4- 1- میانگین بارش سالانه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران.....................................................63

شکل4- 2- میانگین بارش روزانه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران......................................................63

شکل4- 3- میانگین حداکثر کل بارش در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران..........................................64

شکل4- 4- میانگین بارش در فصل بهار در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران.........................................64

شکل4- 5- میانگین بارش در فصل تابستان در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران..................................65

شکل4- 6- میانگین بارش در فصل پاییز در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران........................................65

شکل4- 7- میانگین بارش فصل زمستان در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران.......................................66

شکل4- 8- میانگین بارش فروردین ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران..........................................66

شکل4- 9- میانگین بارش اردیبهشت ماه در ایستگاههای مختلف استان مازندران.....................................67

شکل4- 10- میانگین بارش خرداد ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران...........................................67

شکل4- 11- میانگین بارش تیر ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران.................................................68

شکل4- 12- میانگین بارش مرداد ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران............................................68

شکل4- 13- میانگین بارش شهریور ماه درایستگاه‌های مختلف استان مازندران..........................................69

شکل4- 14- میانگین بارش مهر ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران................................................69

شکل4- 15- میانگین بارش آبان ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران...............................................70

شکل4- 16- میانگین بارش آذرماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران..................................................70

شکل4- 17- میانگین بارش دی ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران................................................71

شکل4- 18- میانگین بارش بهمن ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران............................................71

شکل4- 19- میانگین بارش اسفند ماه در ایستگاه‌های مختلف استان مازندران...........................................72

شکل4- 20- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در فصل بهار..................................................75

شکل4- 21- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در فصل تابستان.............................................75

شکل4- 22- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در فصل پاییز..................................................76

شکل4- 23- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در فصل زمستان............................................76

شکل4- 24- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در فروردین ماه...............................................77

شکل4- 25- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در اردیبهشت ماه...........................................77

شکل4- 26- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در خرداد ماه...................................................78

شکل4- 27- پراکنش باران درنقاط مختلف استان مازندران در تیر ماه..........................................................78

شکل4- 28- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در مرداد ماه....................................................79

شکل4- 29- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در شهریور ماه.................................................79

شکل4- 30- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در مهر ماه........................................................80

شکل4- 31- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در آبان ماه.......................................................80

شکل4- 32- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در آذر ماه.........................................................81

شکل4- 33- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در دی ماه.......................................................81

شکل4- 34- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در بهمن ماه....................................................82

شکل4- 35- پراکنش باران در نقاط مختلف استان مازندران در اسفند ماه...................................................82

شکل4- 36- پراکنش روزانه باران در نقاط مختلف استان مازندران.................................................................83

شکل4- 37- پراکنش سالانه باران در نقاط مختلف استان مازندران................................................................83

شکل4-38- پراکنش کل باران در نقاط مختلف استان مازندران.....................................................................84

شکل4-39- موقعیت زمین لغزش‌های موجود روی نقشه استان مازندران......................................................85

شکل 4- 40- نمودار طبقات بارش متوسط فروردین ماه..................................................................................87

شکل 4- 41- نمودار طبقات بارش متوسط اردیبهشت ماه...............................................................................88

شکل 4- 42- نمودار طبقات بارش متوسط خرداد ماه.....................................................................................88

شکل 4- 43- نمودار طبقات بارش متوسط تیر ماه............................................................................................89

شکل 4- 44- نمودار طبقات بارش متوسط مرداد ماه........................................................................................90

شکل 4- 45- نمودار طبقات بارش متوسط شهریور ماه....................................................................................90

شکل 4- 46- نمودار طبقات بارش متوسط مهر ماه..........................................................................................91

شکل 4- 47- نمودار طبقات بارش متوسط آبان ماه..........................................................................................92

شکل 4- 48- نمودار طبقات بارش متوسط آذر ماه............................................................................................92

شکل 4- 49- نمودار طبقات بارش متوسط دی ماه...........................................................................................93

شکل 4- 50- نمودار طبقات بارش متوسط بهمن ماه........................................................................................94

شکل 4- 51- نمودار طبقات بارش متوسط اسفند ماه.......................................................................................94

شکل 4- 52- نمودار طبقات بارش متوسط فصل بهار.......................................................................................95

شکل 4- 53- نمودار طبقات بارش متوسط فصل تابستان................................................................................95

شکل 4- 54- نمودار طبقات بارش متوسط فصل پاییز......................................................................................96

شکل 4- 55- نمودار طبقات بارش متوسط فصل زمستان................................................................................96

شکل 4- 56- نمودار طبقات بارش متوسط حداکثر روزانه................................................................................97

شکل 4- 57- نمودار طبقات بارش متوسط حداکثر کل....................................................................................97

شکل 4- 58- نمودار طبقات بارش متوسط سالانه.............................................................................................98

چکیده

زمین لغزش یکی از فرایندهای اصلی زمین ریختی است که تکامل چشم­ا­نداز مناطق کوهستانی را تحت تاثیر قرار داده و سبب ایجاد حوادث فاجعه برانگیزی می­شود،زمین­لغزش­ها در ایران به­خصوص در حوضه­های شمال کشور، یکی ا­ز مهمترین بلایای طبیعی هستند که همه ساله نقش بسزایی در تخریب جاده­های ارتباطی تخریب مراتع، باغ­ها و مناطق مسکونی و همچنین ایجاد فرسایش و انتقال حجم بالای رسوب به حوضه­های آبخیز کشورمان دارند. بارندگیازعواملاصلیوقوعزمین­لغزش­هابهشمارمی­رود. شدتبارشودوامآن نقشعمده­ایدروقوع زمینلغزشبه عهدهدارد،کهالبتهبهعواملچندیازقبیلشرایطاقلیمی، توپوگرافیوساختمانزمین­شناسیشیب­هاونفوذپذیریدامنه نیز وابستهاست.با توجه به اینکه خصوصیات مختلف ب بارندگی در مناطق مختلف تغییر می­نمایند و از آن­جایی که خصوصیات زمین­لغزش­ها نیز در اثر تغییرات مکانی دارای تغییراتی هستند بنابراین شاید بتوان این تغییرات را به تغییر در خصوصیات مختلف بارندگی نسبت داد­. در این تحقیق سعی بر این خواهد بود که ارتباط بین تغییرات مکانی خصوصیات بارش و تغییرات خصوصیات مورفومتریک زمین­لغزش­های استان مازندران بررسی گردیده و در صورت معنی­داری این ارتباط به روابطی آماری دست پیدا نماییم. خصوصیات ریخت­شناسی زمین­لغزش­ها که در این تحقیق مورد بررسی قرار می­گیرند شامل مساحت، حجم، عمق، ضریب معادل اصطکاک )نسبت ارتفاع به طول لغزش) و ... می­باشد. همچنین خصوصیات بارندگی نیز شامل متوسط بارندگی سالانه، متوسط بارندگی ماهانه در ماه­های پرباران سال، متوسط بارندگی ماهانه در فصل پرباران سال، حداکثر شدت 24 ساعته و ... می­باشند. نکته­ای که در این مورد قابل پرداختن می­باشد این است که وقتی پارامترهای مختلف بارش به صورت طبقات مختلف دسته­بندی گردید، شاخص­های مورفومتریک دارای تغییراتی در هر طبقه بود. شاخص ضریب تغییر شکل طولی در همه­ی­ طبقات مختلف بارش دارای روند افزایشی و شاخص ضریب تغییر شکل دارای روند کاهشی بوده است­.

کلمات کلیدی: زمین لغزش، خصوصیات مورفومتریک، خصوصیات بارش، استان مازندران

 فصل اول

کلیات

 1-1- مقدمه

زمین لغزش یکی از فرایندهای اصلی زمین ریختی است که تکامل چشم­ا­­ندازمناطق کوهستانی را تحت تاثیر قرار داده و سبب ایجاد حوادث فاجعه برا­نگیزی می­شود،زمین­لغزش­ها از جمله ویرانگرترین حوادث طبیعی در مناطق شیب­دار به حساب می­آیند(کا­نا­نگو و همکاران[1]،2006). زمینلغزشیکمعضلجهانیبودهو متد­اول­تریننوعازپدیدههایطبیعیشکلدهندهسطحزمین می­باشدکهدرتمامیدوران­هایزمین­شناسیبهوقوعپیوستهاست(ثروتی،1381). خسارات وارد به مناطق مسکونی و زیر بنای اقتصادی و همچنین تلفات انسانی ناشی از زمین­لغزش­ها در سراسر جهان در حال افزایش است. طی دهه 1990 زمین‌لغزش­ها تقریبا %9 بلایای طبیعی که در سراسر جهان اتفاق ­ا­فتاده­اند را به خود اختصاص داده­ا­ند. سالانه در جهان 1000 کشته و 4 میلیون دلار خسارت مالی در اثر وقوع زمین­لغزش­ها ایجاد می­شوند­. عوامل متعددی مانند شرایط زمین­شناسی،شرایط هیدرولوژی و هیدروژئولوژی، وضعیت توپوگرافی و مورفولوژی، آب و هوا و هوازدگی بر پایداری یک شیب تاثیر گذاشته و می­توانند سبب ایجاد زمین­لغزش شوند(گارفی و همکاران[2]، 2007). زمین­لغزش­ها در اثر بسیاری عوامل محرک از قبیل زلزله، بارندگی و ذوب سریع برف ایجاد شده و تحت تاثیر عواملی مثل توپوگرافی، نوع سنگ و خاک، شکستگی­ها و سطوح بستر و میزان رطوبت قرار می­گیرند )ترنر و اسکات[3]، 1996). زمین­لغزش­ها در ایران به­خصوص در حوضه­های شمال کشور، یکی ا­ز مهمترین بلایای طبیعی هستند که همه ساله نقش بسزایی در تخریب جاده­های ارتبا­طی تخریب مراتع، باغ­ها و مناطق مسکونی و همچنین ایجاد فرسایش و انتقال حجم بالای رسوب به حوضه­های آبخیز کشورمان دارند (کلارستاقی وهمکاران، 2007­). بارندگیازعواملاصلیوقوعزمین­لغزش­هابهشمارمی­رود. شدتبارشودوامآن نقشعمده­ایدروقوع زمین­لغزشبه عهدهدارد،کهالبتهبهعواملچندیازقبیلشرایطاقلیمی، توپوگرافیوساختمانزمین­شناسیشیب­هاونفوذپذیریدامنه نیز وابستهاست(اسپیزوآ[4]،2002). بیشترینتعدادگسیختگیدامنه­­هابعدازبارندگی­هایسنگینیاذوببرفدربهاروبهعلتنفوذآبدرشکاف­هاصورتمی­گیرد. شدتتأثیرعاملبارشدر ناپایداریدامنه­هابهشرایطآبوهوایی،توپوگرافیمنطقه،ساختارهایزمینشناسیدامنه­ها،نفوذپذیریوسایرخواصتوده­هایسنگیوخاکیبستگیدارد(زندی،1378). با توجه به این­که خصوصیات مختلف بارندگی در مناطق مختلف تغییر می­نمایند و از آن­جایی که خصوصیات زمین­لغزش­ها نیز در اثر تغییرات مکانی دارای تغییراتی هستند(موسوی خطیر و همکاران، 1388). بنابراین شاید بتوان این تغییرات را به تغییر در خصوصیات مختلف بارندگی نسبت داد­. در این تحقیق سعی بر این خواهد بود که ارتباط بین تغییرات مکا­نی خصوصیات بارش و تغییرات خصوصیات ریخت­شناسی زمین­لغزش­ها بررسی گردیده و در صورت معنی­داری این ارتباط به روابطی آماری دست پیدا نماییم. خصوصیات ریخت­شناسی زمین­لغزش­ها که در این تحقیق مورد بررسی قرار می­گیرند شامل مساحت، حجم، عمق، ضریب معادل اصطکاک (نسبت ارتفاع به طول لغزش) و ... می‌باشد. همچنین خصوصیات بارندگی نیز شا­مل متوسط بارندگی سالانه، متوسط بارندگی ماها­نه در ماه­های پرباران سال، متوسط بارندگی ماهانه در فصل پرباران سال، حداکثر شدت 24 ساعته و ... می­باشند­.

بروزپدیده­یزمین­لغزشمی­تواندناشیازعواملمتعددزمین­شناسی،ژئومورفولوژیکی،هیدرولوژیکی،بیولوژیکیو ا­­نسا­نیباشد،ولیمعمولادرشروعزمینلغزشتنهایکمحرکخارجییاعاملما­شه­اییکنقشمحوریدارد.بارندگی شدید،ذوبسریعبرف،تغییراتناگها­نیدرسطحآبزیرزمینی،زلزلهوفرسایشباسرعتزیادازمهمترینعوامل ماشه­ایزمینلغز­ش­هابرشمردهمیشوند(سیدل و اوچیای[5]،2006). کا­نن و الن[6] در سال 1958 و کروزیر[7] در سال 1999 و ژیکوب و ویترلی5در سال 2003، بارندگیرابهعنوانمتداول­ترینعاملماشه­ایوقوعزمینلغزش­ها بر شمرده­اند­.

مفهومآستانهبارندگیبرایوقوعزمینلغزشرانخستینبارکمبل[8] در سال 1975 بیان کرد. سپس استارکل در سال 1979 موفق شد آنرادرقالبروابطشدت و مدتبارندگیتئوریزهکند. سطح حداقل یا حداکثرکمیتموردنیازبرایرخدادنیکفرایندیاقرارگرفتندروضعیتتغییررامی­توانآستانهبرشمرد. ایننکتهکهبعضیرخدادهایبارندگیسببلغزشمی­شوندوبعضیدیگرچنیناثریندارند،می تواندمبناییبرای پژوهشعلمیدرموردآنالیزرابطه­یبینمقادیربارندگیوشروعلغزشباشد.بهدستآوردنچنینرابطه­ایباشناسایی آستانه­هایبارندگیمی­تواندبااستفادهازمبانیتجربیآستا­نه­­هایبارندگیحاصلمی­شود(کروزیر،1986)­.

 2-1- فرضیات تحقیق

1- خصوصیات مورفومتریک زمین­لغزش­ها و مولفه­های بارندگی­دراستان مازندران د­ارای تغییرپذیری مکانی است­.

2- تغییرات بارندگی می­تواند بر روی خصوصیات مورفومتریک زمین­لغزش­ها در استان مازندران تاثیرگذار باشد­.

  3-1- اهداف تحقیق

1-3-1- اهداف علمی

  • تاثیرمولفه­‏های مختلف­ بارندگی برخصوصیات مورفومتری زمین­لغزش­های ا­ستان مازندران
  • بررسی پراکنش مکانی خصوصیات بارش دراستان مازندران
  • بررسی پراکنش مکانی خصوصیات زمین لغزش­ها در استان مازندران
  • بررسی ارتباط بین خصوصیات بارش و خصوصیات زمین­لغزش­ها در استان مازندران

 2-3-1- اهداف کاربردی

تعیین موثرترین پارامترهای مرتبط با بارندگی به منظور کاهش تاثیر عامل بارش در وقوع زمین­لغزش­­­های استان مازندران

 4-1-تعاریف

1-4-1- زمین­لغزش

اصـطلاح زمین لغزش توسط بسیاری از دانشمندان تعریف شده است.گاهی این اصطلاح برای هر نوع توده خاکی که به سمت پایین دامنه حرکت کند­، به کار می­رود. و در برخی موارد، اشاره به تیپ خاصی از حرکات توده­ای دارد­.

زمین­لغزش­ها دسته­اى از حرکات توده­اى مى­باشند که جابه­جایى مواد سنگى یا خاکى دا­منه تحت تاثیر قوه ثقل را در بر مى­گیرد. این حرکت در سطح گسیختگى مشخص صورت مى­گیرد و براساس معیارهایى چون سطح گسیختگى، موا­د لغزشى، عوامل لغزش و.... به انواع مختلفى تقسیم مى­شوند.

1- Kanungo et al

2-Garfi et al

3- Turner and schuster

1- Espizua

1-Sidle and Ochiai

2-kanon and alen

3-Crozier

4-Campbell

5-zhikoub and vitrli





اقدام پژوهی معلم پایه ششم ابتدایی چگونه توانستم دانش آموزانم را به تحقیق و پژوهش و تدبر در قرآن علاقه مند کنم؟

اقدام پژوهی معلم پایه ششم ابتدایی  چگونه توانستم دانش آموزانم را به تحقیق و پژوهش و تدبر در قرآن علاقه مند کنم؟

اقدام پژوهی معلم پایه ششم ابتدایی چگونه توانستم دانش آموزانم را به تحقیق و پژوهش و تدبر در قرآن علاقه مند کنم؟

اقدام پژوهی معلم پایه ششم ابتدایی چگونه توانستم دانش آموزانم را به تحقیق و پژوهش و تدبر در قرآن علاقه مند کنم؟در قالب ورد و قابل ویرایش در 29صفحه بهترین نمونه در فضای مجازی

بیان مسأله

بدون شک ، مدرسه ، در شکل گیری شخصیت انسان ، از اهمیت بسزایی برخوردار است. حال چنان‌چه ، روش های مورد استفاده در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان ، برگرفته از آیات قرآنی و روایات اسلامی باشد ، اثر بخشی آن در نوع گفتار و رفتارآنان ، همواره پایدار و ماندگار است. گواه این ادعا نیز، فرمایش نورانی امیر مؤمنان ، علی(ع) است که می فرماید: یادگیری علم و دانش در کودکی ، همانند حکاکی بر روی سنگ است.(حیدری ابهری ، 1387 : 40) اینجانب ، در اوایل سال تحصیلی یاد شده ، با مشاهده ی رفتار دانش‌آموزان کلاس خود در ساعات قرآن و پرداختن به گفتگوی صمیمی و دوستانه با آنان در خصوص اهمیت و ضرورت توجه به درس قرآن و هم چنین مشورت و تبادل نظر با برخی از اولیای آنان ، متوجه شدم که به جز تعداد اندکی از دانش‌آموزان کلاس ، بیش تر آنان نسبت به درس قرآن و فعالیت های مربوط به آن علاقه ی چندانی از خود نشان نمی دهند! بر این اساس ، همواره این موضوع ذهن مرا به خود مشغول ساخته بود که چرا اغلب دانش‌آموزان کلاس ، در هنگام پخش نوار و یا لوح فشرده ی قرآنی ، با دقت به آن گوش نمی کنند؟چرا بیشتر آنان ، نسبت به درک معانی و حفظ سوره های کوتاه قرآن ، بی تفاوتند؟ و چرا اکثرآنان ، در پرداختن به دیگر فعالیت های قرآنی ، علاقه ی چندانی از خود نشان نمی دهند؟ و به طور کلی ، چرا فراوانی دانش‌آموزان علاقه مند به هر یک از فعالیت‌های قرآنی در کلاس اینجانب ، از مجموع انگشتان دست ، تجاوز نمی کند؟! در واقع مسأله و سؤال اساسی این بود که ، چگونه می توانم سطح علاقه مندی دانش‌آموزان خود را به درس قرآن ارتقا بخشم؟ به عبارت روشن تر، با استفاده از چه روش هایی می توانم میزان علاقه مندی آنان را به درس قرآن و فعالیت های مربوط به آن افزایش دهم؟ بنابراین ، در تحقیق حاضر که از نوع پژوهش در عمل ( ((Action Research بوده است. اقدام پژوه در پی آن بود تا با استفاده از روش های معتبر علمی به جمع آوری داده ها و اطلاعات ( (Data and Information لازم با هدف دست یابی به راه حل های مورد نیاز برای حل مسأله پرداخته ، تا پس از انتخاب و اعتبار بخشی مناسب ، به اجرای آن ها بپردازد. لازم به ذکر است که در این تحقیق ، پژوهشگر علاوه بر استفاده از رهنمودهای ارزشمند صاحب نظران و اساتید فن و هم چنین مشارکت و نقادی همکاران گرامی ، از نقطه نظرات دانش‌آموزان کلاس و حتی اولیای آنان نیز بهره مند گردیده است.

توصیف وضع موجود

اینجانب …..کلاس …آموزشگاه در اوایل سال تحصیلی ضمن مشاهده نامحسوس رفتار و فعالیت‌های قرآنی دانش‌آموزان کلاس و هم‌چنین نظر سنجی کتبی و انجام مصاحبه با آنان و حتی اولیای مربوطه و تبادل نظر با معلم سال گذشته شاگردان کلاس ، متوجه عدم علاقه مندی بیش تر آنان به درس قرآن گردیدم

1.بیش تر دانش‌آموزان در ساعات قرآن ، یا با هم صحبت می کردند و یا بی مورد برای بیرون رفتن از کلاس اجازه می گرفتند.

2.آیه های قرآن را در هنگام استفاده از نوار به صورت منظم ، هم خوانی نمی کردند.

3.برخی از دانش‌آموزان در ساعات قرآنی ، غیبت های بی مورد ویا غیر موجه داشتند.

4.تمایل چندانی به گوش دادن عبارت ها ، پیام ها و مفاهیم ساده قرآنی از خود نشان نمی دادند.

5.به خواندن و حفظ سوره های کوتاه قرآن علاقه ای نشان نمی دادند.

6.با انجام وضو و هم چنین اصول و آداب احترام به قرآن نا آشنا بودند....

فهرست منابع و مآخذ

1. قرآن مجید.

2. احمدی، سید مهدی(1385)، آموزش روخوانی و روان خوانی ، ساری: شلفین، چاپ سوم.

3. ارکانی بهبهانی حائری، محمود(1379)، فرهنگ تربیت فرزند در اسلام ، قم: پیام مهدی(عج)، چاپ اول. 4. اسرار، مصطفی(1373)، دانستنی های قرآن ، تهران: محیا، چاپ ششم.

اقدام پژوهی معلم پایه ششم ابتدایی چگونه توانستم دانش آموزانم را به تحقیق و پژوهش و تدبر در قرآن علاقه مند کنم؟در قالب ورد و قابل ویرایش در 29صفحه بهترین نمونه در فضای مجازی در این قسمت خرید و دانلود کنید.

 

 

 





رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران

رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل  متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران

رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده. 1

فصل اول:کلیات پژوهش

1-1- مقدمه. 3

1-2- بیان مسأله. 3

1-3-چارچوب نظری و مدل مفهومی پژوهش. 5

1-1-3 چارچوب نظری پژوهش. 5

1-2-3 مدل مفهومی پژوهش. 6

1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش. 6

1-5- اهداف پژوهش. 7

1-5-1 اهداف کلی. 7

1-5-2 اهداف علمی. 7

1-5-3اهداف کاربردی. 8

1-6-فرضیات پژوهش. 8

1-7- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات پژوهش. 8

1-7-1 تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش. 8

1-7-2 روش تحقیق. 9

1-7-3 جامعه و نمونه آماری. 9

1-7-4-تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش. 10

فصل دوم:پیشینه تحقیق

2-1- مقدمه. 13

2-2- مفهوم سود. 13

2-2-1 مفهوم سود در سطح ساختار (قواعد و تعاریف). 15

2-2-2 مفهوم سود در سطح معانی ( ارتباط با واقعیت های اقتصادی ) 15

2-2-3مفهوم سود در سطح عمل (نحوه استفاده از آن توسط استفاده کنندگان). 16

2-2-4 چارچوب مفهومی‌گزارشگری. 17

2-3- خصوصیات‌کیفی‌اطلاعات‌‌‌ مالی. 18

2-3-1 کیفیت‌«اهمیت»‌20

2-3-2 مربوط‌بودن‌21

2-3-3 ارزش‌پیش‌بینی‌کنندگی‌و تأییدکنندگی‌21

2-3-4 انتخاب‌خاصه‌22

2-3-5 قابل‌اتکا بودن‌22

2-3-6 بیان‌صادقانه‌23

2-3-7 رجحان‌محتوا بر شکل‌23

2-3-8 بی‌طرفی‌24

2-3-9 احتیـاط‌24

2-3-10 کامل‌بودن‌24

2-3-11 قابل‌مقایسه‌بودن‌25

2-3-12 ثبات‌رویه‌25

2-3-13 افشاء. 26

2-3-14 قابل‌فهم‌بودن‌26

2-3-15 ادغام‌و طبقه‌بندی‌اطلاعات‌26

2-3-16 توان‌استفاده‌کنندگان‌26

2-3-17 محدودیتهای‌حاکم‌بر خصوصیات‌کیفی‌اطلاعات‌مالی‌27

2-3-17-1 موازنه‌بین‌خصوصیات‌کیفی‌27

2-3-17-2 به‌موقع‌بودن‌28

2-3-17-2-1 عوامل موثر بر به موقع بودن سود و گزارشگری آن 28

2-4- عدم تقارن اطلاعاتی. 31

2-4-1عدم تقارن اطلاعات و کارایی بازار. 31

2-4-1-1 شکل ضعیف. 32

2-4-2-2 شکل نیمه قوی. 32

2-4-1-3 شکل قوی. 32

2-4-2 عدم تقارن اطلاعاتی و دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام 34

2-4-3 پیامدهای عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه 36

2-4-4 عدم تقارن اطلاعات و فرضیه پیام دهی. 39

2-5-بیان تئوریک رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتیو فرصت رشد. 39

2-6- پیشینه پژوهش. 40

2-6-1 تحقیقات خارجی. 40

2-6-2 تحقیقات داخلی. 42

فصل سوم:روش شناسی پژوهش

3-1- مقدمه. 46

3-2- روش تحقیق. 47

3-3- قلمرو تحقیق. 48

3-3-1 قلمرو موضوعی. 48

3-3-2 قلمرو مکانی. 48

3-3-3 قلمرو زمانی. 48

3-4- روش و ابزار گردآوری داده‌ها. 48

3-5- جامعه و نمونه آماری. 49

3-6- فرضیه‌های پژوهش. 50

3-6-1 مدل آماری تحقیق. 50

3-6-2 متغیر وابسته. 51

3-6-3 متغیرمستقل. 51

3-6-3-1 متغیرتعدیل گر. 51

3-7- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها. 52

3-7-1 همبستگی. 53

3-7-1-1 ضریب تعیین و ضریب تعیین تعدیل شده. 53

3-7-1-2 ضریب همبستگی. 54

3-7-2 رگرسیون. 55

3-7-2-1 رگرسیون خطی ساده. 55

3-7-2-2 رگرسیون چند متغیره. 55

3-7-3 آزمون هم خطی. 56

3-8- معرفی نرم افزار Eviews57

3-9- انواع داده‌ها. 58

3-10-مدل داده‌های ترکیبی سری زمانی- مقطعی (پنل). 59

3-11- انواع مدل های بکار رفته در داده‌های ترکیبی. 59

3-12- تحلیل رگرسیون. 60

3-13- فروض کلاسیک. 61

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده‌های آماری

4-1-مقدمه‏64

4-2-شاخص های توصیفی متغیرها. 64

4-3-روش آزمون فرضیه‌های تحقیق. 66

4- 4- نتایج تجزیه وتحلیل رگرسیون به روش پنلی. 68

4-4-1 آزمون معنادار بودن اثرات ثابت. 68

4-4-2آزمون هاسمن. 69

4-4-3 آزمون ریشه واحد در داده‌های ترکیبی. 70

4-5- نتایج اماری فرضیات. 71

4-5-1فرضیه اول. 71

4-5-2 فرضیه دوم. 73

فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادها

5-1- مقدمه. 76

5-2- ارزیابی و تشریح نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها 76

5-2-1 نتیجه گیری آزمون فرضیه اول. 76

5-2-2 نتیجه گیری آزمون فرضیه دوم. 77

5-3- پیشنهادها. 78

5-3-1 پیشنهادهایی در راستای یافته های پژوهش. 78

5-3-1-1 پیشنهاد به سازمان حسابرسی و حسابداران رسمی 78

5-3-2 پیشنهاد‌هایی مبنی بر نتایج پژوهش. 79

5-3-3 پیشنهادات برای پژوهش های آتی. 79

5-4- محدودیت های تحقیق. 80

منابع و مآخذ

منابع فارسی. 82

منابع لاتین. 84

ضمائم و پیوست ها. 85

 فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول شماره 1-1- معرفی متغیرهای مورد بررسی پژوهش. 11

جدول 2-1- رابطه بین خصوصیات کیفی اطلاعات مالی. 19

جدول 4-1- شاخص های توصیف کننده متغیرهای تحقیق در قالب شاخص های مرکزی، شاخص (statistics) پراکندگی و شاخص های شکل توزیع. 65

جدول 4-2- نتایج آزمون‌هایF لیمر. 68

جدول 4-3-نتایج آزمون‌های هاسمن. 69

جدول 4-4-نتایج آزمون‌های مانایی. 71

جدول 4-5- نتایج رگرسیون اثرات تصادفی مقطعی. 72

جدول 4-6- نتایج رگرسیون اثرات تصادفی مقطعی. 74

فهرست نمودار

عنوان صفحه

نمودار1-1-مدل مفهومی ( منبع: محقق ساخته ). 6

چکیده

سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرارگیرد. به موقع بودن سود، موجب واقعی شدن بازده میگردد و در صورت ارائه در فواصل کوتاه مدت، موجب کاهش ریسک اطلاعاتی می‌گردد ..به موقع بودن یکی از مهمترین ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی محسوب می‌شود. اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجوددارد. این امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سهام می‌شود. در این پژوهش رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران، براساس داده‌های 78 شرکت طی دوره زمانی 1387تا1391 بررسی شده‌است.از نرمافزار Eviewsروش رگرسیون پنلی برای تحلیل داده‌‎های پژوهش استفاده شده‌است. این پژوهش از لحاظ هدف، تحقیقی کاربردی، از نوع همبستگی می‌باشد. با توجه به نتایج بدست آمده از فرضیه اول، به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی دارای رابطه مثبت و معنادار می‌باشد. طبق نتایج حاصله از آزمون فرضیه دوم، متغیر تعدیل گر فرصت رشد بر روابط بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی تاثیرگذار است.

 واژگان کلیدی: خصوصیات کیفی، به موقع بودن، سود حسابداری ، عدم تقارن اطلاعاتی.

 فصل اول

کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

پاسخگویی[1]که خاستگاه آن احترام به حقوق انسانهاست، در سطوح مختلف ملی و بنگاههای تجاری مطرح است. مدیران در مقابل سرمایه گذاران،اعتباردهندگان و سایر اشخاص ذینفع، موظف اند از طریق ارائه اطلاعات به موقع، شفاف و قابل اعتماد، آنها را در جریان نحوه به کارگیری منابع اقتصادی و نتایج عملیات واحد تجاری قرار داده و امکان تصمیم گیری و قضاوت منطقی را برای آنها فراهم سازند. اتخاذ تصمیمات معقول اقتصادی و تخصیص بهینه منابع محدود و کمیاب به سوی فعالیت‌های برتر بدون وجود اطلاعات به موقع، معتبر و قابل اتکا، امکان پذیر نیست. به موقع بودن[2] به این مفهوم است که اطلاعات باید در کوتاه ترین زمان و به سریع ترین شکل ممکن در دسترس استفاده کنندگان قرارگیرد. هر چه فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی[3]واحدهای تجاری کوتاه تر باشد، منافع و سودمندی حاصل از صورت‌های مالی حسابرسی شده سالانه واحدهای تجاری افزایش می‌یابد. افزایش فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهی از استفاده کنندگان و به زیان سایرین را افزایش می‌دهد.

در فصل اول پس از بیان مسئله به اهمیت و ضرورت تحقیق می پردازیم و سپس اهداف تحقیق را بیان می‌کنیم. همچنین در این فصل فرضیه های تحقیقآورده شده‌است. و برخی اصطلاحات کلیدی در پایان این فصل تعریف می‌شود.

 1-2- بیان مسأله

مقوله سود در مباحث حسابداری و مالی با توجه به بحث کیفی آن و همچنین بعنوان ابزاری برای تصمیم‌گیری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. اگر چه مفهوم تعهدی سود به عنوان یک ابزار بنیادی با انتقادهایی مواجه است اما از دیدگاه اطلاعاتی، این مفهوم بیانگر نتیجه فعالیت یک شرکت از دیدگاه حسابداری و مالی میباشد. بر اساس فرضیات «بازار کارا»[4] و همچنین تحقیقات انجام شده مشاهده می‌شود که سود حسابداری بار و محتوای اطلاعاتی دارد. محاسبه سود حسابداری بعنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها و یا اطلاعاتی که در محاسبه آن لحاظ می‌شود، توسط حسابداران حرفه‌ای و تحلیل‌گران و مفسران مالی همواره مورد تاکید قرار داشته است. ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری عبارت است از صفت و کیفیتی از اطلاعات حسابداری که مفید بودن و اثر‌بخشی آن را افزایش می‌دهد. در واقع ویژگی‌های کیفی خصوصیاتی هستند که اطلاعات را فراهم شده و گزارشات را برای استفاده‌کنندگان قابل استفاده می‌سازند. یکی از دو بعد اصلی ویژگی‌های کیفی مربوط بودن می‌باشد، به این مفهوم که اطلاعات برای این که قابل استفاده باشند باید به نیازهای تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان مربوط باشند و اطلاعات آن‌‌گاه دارای کیفیت مربوط بودن هستند که بتوانند از طریق کمک به استفاده‌کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال و آینده، یا از طریق تأیید یا اصلاح ارزیابی گذشته آنها، تصمیمات اقتصادی آنان را تحت تأثیر قرار دهند (بهرام‌فر و رسولی، 1387). سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرارگیرد. به موقع بودن سود، موجب واقعی شدن بازده می‌گردد و در صورت ارائه در فواصل کوتاه مدت، موجب کاهش ریسک اطلاعاتی[5] می‌گردد (نصرالهی، 1389)..به موقع بودن یکی از مهمترین ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی محسوب می شود. به موقع بودنبه این مفهوم است که اطلاعات باید در کوتاه ترین زمان و به سریع ترین شکل ممکن در دسترس استفاده کنندگان قرارگیرد. هر چه فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی[6] واحدهای تجاری کوتاه تر باشد، سودمندی حاصل از صورت‌های مالی حسابرسی شده سالانه واحدهای تجاری افزایش می‌یابدافزایش فاصله زمانی بین پایان سال مالی و تاریخ انتشار صورت‌های مالی، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهی از استفاده کنندگان و به زیان سایرین را افزایش می‌دهد.

 زمانی که عدم تقارن اطلاعاتی[7] در رابطه با سهام یک شرکت افزایش یابد ارزش ذاتی آن با ارزشی که سرمایه‌گذاران در بازار سرمایه[8] برای سهام مورد نظر قائل می‌شوند متفاوت خواهد بود. در نتیجه ارزش واقعی سهام شرکت‌ها با ارزش مورد انتظار سهامداران تفاوت خواهد داشت (دیاموند و ورچیا،1991: 65).

اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. این مشکل شامل اطلاعات حسابداری هم می باشد. مدیران شرکت‌های سهامی درباره ارزش شرکت نسبت به سهامداران بیرون از شرکت اطلاعات بیشتری دارند. این امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سهام می‌شود (نوروش 1384، 93).

با توجه به مطالب گفته شده پژوهش حاضر درصدد بررسی رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و استفاده از فرصت رشد[9] به عنوان متغیر تعدیل گر در بازار سرمایه ایران است. به عبارت دیگر هدف از این تحقیق، تعیین این موضوع است که آیا به موقع بودن سود و فرصت رشد اثر مهم و معناداری بر عدم تقارن اطلاعاتی دارد؟

 1-3-چارچوب نظری و مدل مفهومی پژوهش

1-1-3 چارچوب نظری پژوهش

همان گونه که در شکل پایین نمایان می‌باشد به موقع بودن به عنوان متغیر مستقل و عدم تقارن اطلاعاتی به عنوان متغیر وابسته این پژوهش می‌باشند. همچنین فرصت رشد به عنوان متغیر تعدیل‌گر بین متغیر مستقل و وابسته قرار داده شده‌است. حفظ منافع عمومی، مستلزم گزارشگری مالی قابل اتکا و به موقع از عملیات و سلامت مالی شرکت‌های سهام عام است. ارایه مطلوب اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی به جامعه کمک خواهد نمود تا منابع اقتصادی خود را به کار آمد ترین شکل، تخصیص و به کار گیرد.

در دنیای رقابتی امروز ایجاد ارزش و خلق ثروت برای سهامداران یکی از اهداف اصلی هر فرد برای سرمایه گذاری در بنگاه سرمایه گذاری یا شرکت سرمایه‌پذیر است. سرمایه‌گذاران خواستار آنند که سرمایه خود را روز به روز افزایش داده و آنرا به حداکثر برسانند. به همین دلیل به دنبال فرصت‌های سرمایه گذاری هستند که بیشترین ثروت را برای آنان خلق کند. سرمایه‌گذاران برای نیل به اهداف خود نیاز به ابزارها و معیارهایی برای شناسایی و اندازگیری ارزش بالقوه موجود در هر یک از فرصت‌های سرمایه گذاری دارند. این معیارها باید به میزان کافی قابل اتکا باشند تا سرمایه‌گذاران بتوانند بر اساس آنها تصمیم‌گیری‌های خود را انجام داده و سرمایه خود را در فعالیت‌های تجاری صرف کنند. در اینجاست که دانش حسابداری و مدیریت مالی به کمک سرمایه‌گذاران می‌آید تا آنها را در تصمیمات خود یاری کنند.حال با توجه به آنچه شرح آن در بالارفت در این تحقیق ما به دنبال درک این مطلب می‌باشیم که آیا بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معنی‌داری وجود دارد یا نه؟

1-2-3 مدل مفهومی پژوهش

نمودار1-1- مدل مفهومی ( منبع: محقق ساخته )

 1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش

بازی با «ارقام مالی»[10] می‌تواند تأثیر کاملاً منفی، در هنگام کشف شدن باقی گذارد. در حسابداری استفاده از مدیریت مدیریت سود[11]، می‌تواند تصورات سایرین نسبت به عملکرد شرکت‌اش را تغییر دهد. ارزیابی قدرت سودآوری شرکت ممکن است به اشتباه تعبیر شود و باعث تعیین نامناسب قیمت اوراق بدهی[12] و سرمایه شود. هنگامی که اشتباهاتی کشف می‌شود. شرکت دیگر اطمینان بازار را به دست نخواهد آورد. پژوهش‌ها نشان داده است که نوسان کم و پایدار سود، حکایت از کیفیت آن دارد. به این ترتیب، سرمایه‌گذاران با اطمینان خاطر بیشتری در سهام شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که روند سود آنها با ثبات‌تر است. حتی اگر قیمت بازار اوراق بهادار کاملاً منعکس کننده اطلاعات باشد باز هم این احتمال وجود دارد که افراد درون سازمان بیش از افراد برون سازمان در مورد وضعیت کیفی شرکت اطلاعات بیشتری در اختیار داشته باشد و بتواند به واسطه این مزیت اطلاعاتی در جهت کسب منافع بیشتر اقدام نماید.در این جاست که یکی از زیر شاخه های بحث عدم تقارن اطلاعاتی موسوم به «گزینش (انتخاب) متغیر» نمایان می شود.

گزینش مغایر به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن فروشندگان اطلاعات مربوطی در اختیار دارند که خریدارن از آن بی اطلاع می‌باشند و (بالعکس)، که این امر دقیقاً قبل از وقوع معامله به وجود می‌آید. زمانی که معامله گران در بازار از وجود افراد غیر مطلع آگاه شوند مسئله گزینش مغایر افزایش می یابد. در این حالت افزایش سطح عدم تقارن اطلاعاتی از طریق گسترش تقارن دامنه پیشنهادی قیمت خرید و فروش سهام نشان داده می‌شوند و بازار گردان ها از افزایش این تفاوت برای جبران و سبک گزینش مغایر بهره میگیرند. به عبارت دیگر حضور افراد نا آگاه در بازار سرمایه این امکان را فراهم می سازد تا سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نرخ بازده بالاتری به دست آورند. بطور کلی اهمیت و ضرورت این پژوهش این است که به گونه تجربی به سرمایه‌گذاران و صاحبان سود نشان دهد که آیا اعمال مدیریت سود به ویژه به موقع بودن سود می‌تواند بر تصمیمات سرمایه‌گذاران اثرگذار باشد. با توجه به موارد ذکر شده می‌توان به اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر پی‌برد و انجام اینگونه پژوهش‌ها را ضروری دانست.

 1-5- اهداف پژوهش

1-5-1 اهداف کلی

رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران.

 1-5-2 اهداف علمی

سنجش به موقع بودن در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

سنجش عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

سنجش تاثیر گذاری متغیر تعدیل گر فرصت رشد بین متغیر مستقل و متغیر وابسته در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

 1-5-3اهداف کاربردی

1- نتایج این تحقیق می‌تواند مورد استفاده گزارشگران مالی و دست اندرکاران برای آگاهی بیشتر از اهمیت سود قرار گیرد تا نسبت به بازنگری در نحوه اطلاع رسانی و همچنین اصلاح شیوه‌های تصمیم‌گیری از طریق آموزش‌های مقتضی اقدام کنند.

2- ضرورت انجام این تحقیق پیشبرد شرایط اقتصادی و شناخت بهتر شرایط موجود و کمک به فرآیند تصمیم‌گیری می‌باشد.

 1-6-فرضیات پژوهش

در این پژوهش به منظور تبیین و تشریح رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران ، فرضیه‌هایی به شرح زیر تدوین می‌گردد:

فرضیه اول : بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتیدر بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.

فرضیه دوم : فرصت رشد بر رابطه بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی تاثیرگذار است.

 1-7- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات پژوهش

یکی از نخستین اقداماتی که درفرآیند حل یک مسأله تحقیقی لازم به نظر می رسد این است که اصطلاحات مهمی که در گذاره آن مسأله آمده به گونه مفهومی و عملیاتی تعریف شود (خاکی 1388، 67).

1-7-1 تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش

به موقع بودن

سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرار بگیرید. به موقع بودن سود موجب واقعی شدن بازده می‌گردد و در صورت ارایه در فواصل کوتاه مدت موجب کاهش ریسک اطلاعاتی می‌گردد(کردستانی مجدی 1386، 93).

 عدم تقارن اطلاعاتی

اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. در این تحقیق، عدم تقارن اطلاعاتی از طریق تفاوت بین قیمت‌های پیشنهادی خرید و فروش در بازار سهام بدست می‌آید(نوروش1384، 94).

قیمت پیشنهادی خرید

عبارت است ازبالاترین قیمتی که یک خریدارتمایل دارد برای یک سهام بپردازد (امیهود و مندلستون 1991، 2)[13].

قیمت پیشنهادی فروش

پایین‌ترین قیمتی است که یک سرمایه گذاریا مالک حاضراست سهام خود را بفروشد (امیهود و مندلستون 1991، 2).

فرصت رشد

فرصت رشد به وسیله نسبت ارزش بازار بر ارزش دفتری سرمایه اندازه گیری می‌شود.

 1-7-2 روش تحقیق

این پژوهش از لحاظ روش و ماهیت از نوع همبستگی است. انجام پژوهش در قالب استدلالات قیاسی – استقرائی است و از نظر هدف پژوهش فوق کاربردی است.

 

1-7-3 جامعه و نمونه آماری

جامعه عبارت است از: همه اعضای واقعی با فرضی که علاقمند هستیم یافته‌های پژوهش را به آنان تعمیم دهیم(دلاور 1386، 187).یکی از موارد مهم در تحقیق علمی، تعیین نمونه مورد نظر است. نمونه‌گیری به معنی برداشتن هر نسبتی از جامعه یا کل بعنوان معرف آن جامعه یا کل می‌باشد. نظر به اینکه جامعه آماری را شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران قرار دادیم، نمونه خود را از بین این شرکت‌ها در محدوده زمانی بین سالهای 1387 الی 1391 انتخاب کرده‌ایم. روش نمونه‌گیری استفاده شده در این تحقیق حذف سیستماتیک می‌باشد.

جهت انتخاب نمونه محدودیت های زیر بر روی شرکت‌های جامعه آماری اعمال می‌شود:

  1. به لحاظ افزایش قابلیت مقایسه، دوره مالی آنها منتهی به اسفندماه باشد.
  2. شرکت‌هایی که وقفه معاملاتی بیش از 6 ماه نداشته باشند.
  3. شرکت‌هایی که داده‌های مورد نظر آنها در دسترس باشد.
  4. شرکت‌هایی که طی سالهای 1387 تا 1391 تغییر سال مالی نداده باشند.
  5. شرکت‌هایی که قبل از سال 1387 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.

نمونه مطالعاتی به روش حذف سیستماتیک با توجه به محدودیت های فوق، 78 شرکت می‌باشد.

 1-7-4-تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش

متغیرمستقل

به موقع بودن سود

در این تحقیق به موقع بودن با تاخیر گزارشگری از تاریخ پایان سال مالی تا تاریخ مجمع عمومی صاحبان سهام اندازه گیری می‌شود.

1- Accountability

2- Timeliness

3- Financial Statements

1- Efficient Market Hypothesis

2- Information risk

3- Financial Statement

1- Information asymmetry

- Capital market2

-Growth opportunities3

1- Securities

2- Earnings Management

3- Securities gallows

[13]- Amihud & Mendelson





بررسی شرایط رویشگاهی بادام کوهی در ذخیره گاه جنگلی کلم شهرستان بدره

بررسی شرایط رویشگاهی بادام کوهی در ذخیره گاه جنگلی کلم شهرستان بدره

بررسی شرایط رویشگاهی بادام کوهی در ذخیره گاه جنگلی کلم شهرستان بدره

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده1

فصل اول:کلیات تحقیق

1-1- بیان مساله3

1-2- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق4

1-3- سؤالات تحقیق5

1-4- اهداف5

1-5- تعاریف و کلیات6

1-6- جمع بندی و جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق12

فصل دوم:مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق

2-1- مرور منابع14

2-1-1- بررسی پژوهش‌های انجام شده در داخل کشور14

2-1-2- بررسی پژوهش‌های انجام شده در خارج از کشور19

فصل سوم:مواد و روش‌ها

3-1- مواد و روش‌ها22

3-1-1- مواد22

3-1-1-1- رویشگاه زاگرس22

3-1-1-2- زیست بوم استان ایلام22

3-1-1-3- منطقه مورد مطالعه23

3-1-1-4- اقلیم23

3-1-1-5- زمین‌شناسی25

3-2- روش انجام تحقیق26

3-2-1- تهیه نقشه‌های عوامل فیزیوگرافی26

3-2-2- نمونه‌بردای خاک27

3-2-2-1- آزمایشات خاک28

3-2-3- جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه28

3-2-4- متغیر‌های مورد بررسی28

3-2-5- روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها29

فصل چهارم:نتایج

4-1- نتایج31

4-1-1- تهیه نقشه عوامل فیزیوگرافی31

4-2- تهیه نقشه شبکه آماربرداری33

4-3- پوشش گیاهی34

4-4- مشخصات رویشی توده مورد مطالعه34

4-4-1- آنالیز همبستگی میان خصوصیات رویشی37

4-5- بررسی مشخصه‌های کمی و کیفی بادام کوهی تحت تأثیر عوامل فیزیوگرافی:38

4-5-1- ارتفاع از سطح دریا38

4-5-2- جهت‌هایجغرافیایی39

4-5-3- شیب دامنه40

4-6- وضعیت خاک منطقه مورد مطالعه42

4-6-1- بررسی وضعیت خاک در طبقات مختلف ارتفاعی42

4-6-2- بررسی وضعیت خاک در جهت‌های مختلف جغرافیایی42

4-6-3- بررسی وضعیت خاک در شیب‌های مختلف43

4-6-4- ضریب همبستگی بین متغیر‌های رویشی و خصوصیات خاک44

فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری

5-1- بحث و نتیجه گیری47

5-2- پیشنهادات49

منابع50

 

 

فهرست جدول‌ها

عنوان................................ صفحه

جدول 1-1- لیست گیاهان شناسایی شده در تیپ Amygdalusarabica- Annual grasses10

جدول 1-2 لیست گیاهان شناسایی شده در تیپ AmygdalusarabicQuercusbrantii-11

جدول 4-1- لیست فلورستیک گونه‌های گیاهی منطقه مطالعاتی34

جدول 4-2- نتایج اندازه‌گیری مشخصه‌‌های رویشی توده بادام کوهی35

جدول 4-3- آنالیز همبستگی میان پارامتر‌های رویشی بادام کوهی منطقه مورد مطالعه37

جدول 4-4- نتایج تجزیه و تحلیل مشخصه‌های رویشی بادام کوهی در ارتباط با طبقات مختلف ارتفاعی38

جدول 4-6- نتایج تجزیه و تحلیل مشخصه‌های رویشی بادام کوهی در ارتباط با جهت‌های جغرافیایی39

جدول 4-7- مقایسه‌یمیانگینتأثیرعاملجهت دامنهبرمشخصه‌هایکمیبادام کوهی40

جدول 4-8- نتایج تجزیه و تحلیل مشخصه‌های رویشی بادام کوهی در ارتباط با درصد شیب41

جدول 4-9- مقایسه‌یمیانگینتأثیرعاملشیببرمشخصه‌هایکمیبادام کوهی41

جدول 4-10- مقایسه مشخصه‌های خاک در طبقات مختلف ارتفاعی42

جدول 4-11- مقایسه مشخصه‌های خاک در جهات جغرافیایی43

جدول 4-12- مقایسه مشخصه‌های خاک در شیب‌های مختلف44

جدول 4-13- ضریب همبستگی بین مشخصه‌های رویشی و خصوصیات خاک45

 فهرست شکل‌ها

عنوان................................ صفحه

شکل 1-1- نمایی از درختچه بادام کوهی در منطقه مورد مطالعه (ذخیره‌گاه بادام کلم بدره)9

شکل 3-1- موقعیت منطقه مورد مطالعه در کشور، استان و شهرستان23

شکل 3-2- آمبروترمیک حوزه کلم (ایستگاه هواشناسی ایلام طی دوره‌ی آماری 1392-1370)25

شکل 3-3- نمایی از نمونهبرداری خاک در رویشگاه مورد مطالعه27

شکل 4-1- نقشه مدل رقومی ارتفاعی (DEM) منطقه مورد مطالعه31

شکل 4-3- نقشه کلاسه‌های شیب در منطقه مورد مطالعه32

شکل 4-4- نقشه جهات جغرافیایی در منطقه مورد مطالعه32

شکل 4-5- شبکه آماربرداری 200×200 متر و نحوه قرارگیری پلاتها33

شکل 4-6- جانمایی قطعات نمونه آماربرداری بر روی تصاویر ماهوار‌ه‌ای Google Earth33

شکل4-7- تعداد در هکتار گونه بادام کوهی در قطعات نمونه منطقه مورد مطالعه36

شکل4-8- تعداد در طبقات قطری تاج گونه بادام کوهی در منطقه مورد مطالعه36

شکل 4-9- تعداد در طبقات ارتفاعی گونه بادام کوهی در منطقه مورد مطالعه36

شکل 4-10- رابطه رگرسیونی بین قطر تاج و ارتفاع درختچه‌های بادام کوهی در منطقه مورد مطالعه37

 فهرست نمودارها

عنوان................................ صفحه

نمودار 4-1- مقایسه‌یمیانگینتأثیرعاملارتفاع از سطح دریا برمشخصه‌هایکمیبادام کوهی39

نمودار 4-2- مقایسه‌یمیانگینتأثیرعاملجهت دامنهبرمشخصه‌هایکمیبادام کوهی40

نمودار 4-3- مقایسه‌یمیانگینتأثیرعاملشیببرمشخصه‌هایکمیبادام کوهی41

نمودار 4-4- مقایسه مشخصه‌های خاک در طبقات مختلف ارتفاعی42

نمودار 4-5- مقایسه مشخصه‌های خاک در جهات جغرافیایی43

نمودار 4-6- مقایسه مشخصه‌های خاک در شیب‌های مختلف44

نمودار 4-7- ضریب همبستگی بین مشخصه‌های رویشی و خصوصیات خاک45

چکیده

در این مطالعه، ذخیره‌گاه بادام کوهی (Amygdalus Arabica Olive) منطقه کلم شهرستان بدره در استان ایلام که یک دخیره گاه تیپیک می‌باشد، مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا در منطقه، محدوده ذخیره‌گاه بادامک، شناسایی و پلیگون آن به ‌صورت رقومی بسته شد. در داخل محدوده‌‌های مشخص شده شبکه آماربرداری به ابعاد 200×200 متر به‌ صورت منظم- سیستماتیک تصادفی طراحی و برای اندازه‌گیری درختچه‌ها و از قطعات نمونه دایره‌ای شکل با مساحتی به روش حداقل سطح تعیین گردید. نتایج اندازه گیری مشخصه‌های کمی و کیفی نشان داد که این مشخصه‌ها در حال نوسان بوده و برای بررسی وضعیت خاک رویشگاه مورد مطالعه، برخی مشخصه‌‌های فیزیکی و شیمیایی خاک از قبیل بافت خاک، ماده آلی، کربن آلی، اسیدیته، نیتروژن کل، وزن مخصوص ظاهری و هدایت الکتریکی (Ec) در مرکز هر قطعه نمونه مورد اندازه­گیری و مطالعه قرار گرفت. مقایسه میانگین‌ها در ارتباط با مشخصه ارتفاع از سطح دریا نشان داد که در ارتفاعات پائین منطقه مورد مطالعه که اکثراً در داخل دره واقع شده بودند (طبقه ارتفاعی 1000-900 متر)، تعداد درختچه­ها، تعداد جست­ها و وضعیت شادابی دارای میانگین بیش‌تری بوده و بالعکس در ارتفاعات بالاتر (طبقه ارتفاعی 1200-1100 متر) میانگین ارتفاع درختچه­ها و قطر تاج بیش‌تر بوده است. در ارتباط با عامل فیزیوگرافی جهت دامنه نتایج نشان داد که در جهت­‌های شرقی منطقه مورد مطالعه، تعداد درختچه­ها، تعداد جست­ها و ارتفاع و قطر تاج آنها دارای میانگین بیش‌تری بوده و در جهت­‌های شمالی وضعیت شادابی درختچه­ها نسبت به دیگر جهت‌ها بهتر بوده است. نتایج بررسی خصوصیات کمی و کیفی بادام کوهی در شیب­‌های مختلف نشان داد که در طبقات شیب 60-45 درصد بیش‌‌ترین تعداد درختچه و تعداد جست گروه دیده می­شود و در مناطق کم شیب از تعداد درختچه کاسته می­شود. در کلاسه‌‌های شیب 45-30 درصد ارتفاع، قطر تاج و وضعیت شادابی درختچه­‌های بادام کوهی از میانگین بالاتری برخوردار است.

با توجه به نتایج ضریب همبستگی پیرسون، تعداد درختچه­ها و قطر تاج آنها با ماده آلی خاک در سطح 5 درصد دارای همبستگی مثبت و معنی­دار می‌باشد. همچنین بین تعداد درختچه­ها و تعداد جست گروه­ها با نیتروﮊن کل به ترتیب در سطح احتمال 1 درصد و 5 درصد همبستگی مثبت و معنی دار وجود دارد. مشخصه­‌های کمی و کیفی درختچه­‌های بادام کوهی با مشخصه­‌های خاک از جمله اسیدیته، درصد شن، ماده آلی و نیتروﮊن کل رابطه مثبت و با مشخصه­‌های خاک از جمله درصد رس و سیلت رابطه منفی وجود دارد، هر چند معنی دار نمی­باشند.

کلمات کلیدی: بادام کوهی، عوامل فیزیوگرافی، ذخیره‌گاه کلم، شهرستان بدره

 فصل اول

کلیات تحقیق

 1-1- بیان مساله

استان ایلام دارای 641667 هکتار جنگل و 1146280 هکتار مرتع می‌باشد که در مجموع بیش از 87 درصد استان را عرصه­‌های منابع طبیعی تشکیل می­دهد، این مقدار برابر 4% جنگل‌ها و 1% مراتع کشور و همچنین 10% سطح جنگل‌ها و 6% مراتع زاگرس می‌باشد. 66 درصد جنگل‌‌های استان را جنگل تنک تشکیل می­دهد و جزء جوامع جنگلی مناطق خشک و نیمه‌خشک سلسله جبال زاگرس بوده و تیپ غالب آن را گونه بلوط ایرانی با 90%، گونه پسته وحشی 6% و 4% بقیه را بادامکوهی، داغداغان، کیکم، بادامک و غیره را شامل می‌شود. از جمله گونه­‌های نادر گیاهی استان ایلام می­توان به مورد، بادام، بادامک، گلابی وحشی، سماق، ارغوان، لرگ، زربینو. . . اشاره کرد که ذخیره­گاه‌های جنگلی استان را تشکیل می­دهند.

بادام کوهیدرختچه‌ای متعلق به خانواده گل­سرخیان[1] تا ارتفاع 6 متر، با شاخه­‌های متعدد، ایستاده و بدون کرک، سبز رنگ و استوان‌های، برگ­‌های خطی، گل‌ها به قطر 25 میلی‌متر و موسم گلدهی آن اسفند تا فروردین ماه می‌باشد (مظفریان 1383). از نظر اکولوژیکی، جنگل‌‌هایبادامکبهعنوانیکیازمهم‌ترین عواملبازدارندهبروزسیلدرمناطقکوهستانیوتخریب اراضیومحصولاتکشاورزیدربسیاریازمناطق جغرافیاییواکولوژیکیمطرحمی­باشند.

ذخیره‌گاه بادام کوهی منطقه کلم بدره، جزء رویشگاه‌‌های با اهمیت و از ذخایر ژنتیکی درختچه‌ای در ایران محسوب می­شود. عدم شناخت کافی از این ذخیره‌گاه مانع جدی در احیاء رویشگاه‌‌های تخریب یافته آن و برنامه­ریزی به منظور مدیریت بهینه رویشگاه‌‌های موجود خواهد بود. بر این اساس آگاهی از نیاز رویشگاهی این گونه و تعیین مشخصه­‌های کمی و کیفی آن می­تواند کمک شایانی برای استفاده مناسب از این گونه به همراه داشته باشد. دراینراستاآگاهیازویژگی‌هایخاکرویشگاهاینگونهنقش مؤثریدرپیشنهادگونه­‌هایسازگارباشرایطخاکدرمناطقمشابهدارد، بنابراینمی­توانازنتایجاین پژوهشبرایاصلاح، احیاءوحفاظتپوششگیاهیمناطقباشرایطمشابهاستفادهنمود. باتوجهبه بومیبودنگونهبادامک، ارزشاقتصادیازنظرتولیدمیوه، دارویی، صنعتیوخوراکی، اهمیت اکولوژیکیواستفادهازآندرطرح‌هایآبخیزداریوحفاظتواحیاءوجلوگیریازفرسایشخاک ونبوداطلاعاتکافیدرخصوصگونهبادامک، اقدامبهانتخابآنبرایبررسی و مطالعه رویشگاهی آن در ذخیره‌گاه کلم شهرستان بدره شده است. نتایجبهدستآمدهازاینپژوهشمی‌تواند برایجنگلکاریموفقگونهبادامک در استان ایلام به کار گرفته شود.

 

1-2- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

یکی از وسیع­‌ترین مناطق رویشی کشور منطقه زاگرس است که با پنچ میلیون هکتار جنگل تقریباً وسعتی معادل 40 درصد از کل جنگل‌‌های کشور را به خود اختصاص داده است. ارزشمندی این جنگل‌ها به لحاظ زیست محیطی ایجاب می­کند که گونه­‌های ارزشمند این مناطق مورد توجه علمی بیش‌تری قرار گیرند. قدم اول در حفاظت از این ذخیره­‌های ارزشمند ملی آشنایی کامل با ویژگی‌های بوم­شناختی و بوم­سازگان آنهاست. جنس بادام یکی از با ارزش­‌ترین رستنی­‌های ایران می‌باشد که در بخش کوهستانی منطقه ایرانی و تورانی در مرکز، شرق و غرب پراکنش دارد. این جنس دارای بیش از 40 گونه در پاره ای از نقاط جهان می‌باشد که بیش از 30 گونه از آن در ایران رویش دارد (ایران نژاد پاریزی 1374). گونه­‌های جنس بادام به علت دارا بودن خواص دارویی، صنعتی و خوراکی از لحاظ اقتصادی حائز اهمیت می­باشند. گونه گیاهی بادامک در بسیاری از نقاط کشور امکان رویش دارد (الوانی نژاد 1378). بنابراین شایسته است که برای حفظ تنوع گون‌های، توسعه منابع طبیعی کشور و حفظ ارزش‌های زیست محیطی، چنین گونه­‌هایی مورد توجه علمی بیش‌تری واقع شوند.

بادامکبهعنوانیکیازگونه­‌هایدرختچه‌ایمناسب برایبسیاریازمناطقاکولوژیککشورموردتوجهبوده وسالهاستدراراضیشیبداریکهدرمعرضخطر فرسایشآبیهستند، کشتمی­گردد. بهجهتماهیت اجرایطرح‌هایتثبیتبیولوژیک، شناختعواملتوسعه دهندهویامحدودکنندهگونه­‌هایگیاهیاهمیتبهسزایی دارد. اولینگامدرانتخابگونهگیاهیمناسب، شناخت بسترمناسببرایبقا، رشد، زادآوریواستمرارتولید می‌باشد. ازجملهمهم‌ترینعواملدرموفقیتطرحهاو پروژه­‌هایجنگل‌شناسیومدیریتجنگل، شناخت ویژگی‌ها، نیازهاوفرایند‌هایرویشیگیاهواثرمتقابلآنها باشرایطرویشگاهاست. رشدگیاهانعلاوهبر خصوصیاتژنتیکی، بهعواملمحیطیورویشگاهی بستگیداردکهاینعواملمحیطیمجموع‌هایاز خصوصیاتخاک، توپوگرافی، آبوهوا، اقلیمودیگر نهاده‌‌هایاکولوژیکهستند. دربرنامه­ریزی­‌هایاصلاحو توسعهمنابعطبیعی، ضمنلزومبررسی­‌هایگیاهشناسی برایهرگونهگیاهی، شناختنیاز‌هایمحیطیگیاهنیز بایدموردتوجهمتخصصانمربوطهقرارگیرد.

در این راستا، آگاهی از خواهش­‌های بوم­شناختی گونه بادامک در ذخیره‌گاه جنگلی کلم شهرستان بدره در استان ایلام از نظر خاک، اقلیم، شرایط توپوگرافی و سایر عوامل محیطی می­تواند برنامه‌‌های حفاظت، احیاء و توسعه این منابع جنگلی را با موفقیت بیش‌تری همراه کند.

در اغلب عرصه­‌های ملی بویژه در استان ایلام در حال حاضر امکان استفاده از گونه­‌های درختی فراهم نیست و تجربیات اخیر حکایت از عدم استقرار و یا استقرار ضعیف جنگل‌کاری با گونه­‌های درختی دارد. بنابراین در حال حاضر استفاده از گونه­‌های درختچه‌ای همچون بادامک که می­تواند نقش پیش‌آهنگ را در عرصه­‌های تخریب یافته جنگل‌‌های زاگرس داشته باشد، تنها راهکار موجود است. یکی از مناسب‌ترین گونه­‌های موجود به منظور احیای مناطق تخریب یافته استفاده از انواع بادام بویژه بادامک است. تحقیق حاضر نیز با هدف بررسی شرایط و نیاز رویشگاهی گونه بادامک در ذخیره­گاه کلم شهرستان بدره انجام گرفت که نتایج حاصل از آن می­تواند به عنوان یک دستاورد مهم در جهت مدیریت بهینه این ذخیره‌گاه و همچنین در برنامه­ریزی­‌های حفاظت، احیاء، توسعه و مدیریت هر چه دقیق‌تر این گونه ارزشمند مورد استفاده قرار گیرد.

1-3- سؤالات تحقیق

1- خصوصیات کمی و کیفی جوامع درختچه‌ای بادام کوهی در ارتباط با ارتفاع از سطح دریا و جهت جغرافیایی تغییر می­کند؟

2- آیا تراکم درختچه­‌های بادام کوهی در یال‌ها بیش‌تر از دره­ها است؟

1-4- اهداف

1- بررسی شرایط رویشگاهی گونه بادام کوهی در ذخیره­گاه­ جنگلی کلم شهرستان بدره

2- تعیین مشخصه­‌های کمی و کیفی درختچه بادام کوهی ذخیره­گاه جنگلی کلم شهرستان بدره

1-5- تعاریف و کلیات

 1- پوشش گیاهی

پوشش گیاهی عبارت از انواع درختان، بوته‌ها و علوفه و چمن و سبزی که در سطح زمین استقرار می‌یابد به عبارتی هرگونه سرسبزی در سطح زمین را سطح پوشش گیاهی نامند (‌جنگل، مرتع، زراعت) فقدان پوشش گیاهی در سطح زمین از عوامل عمده تخریب سطح خاک توسط باران می‌باشد. پوشش گیاهی مانعی است در مقابل باران که به سطح خاک برخورد می‌نماید. برخورد باران به سطح خاک باعث جابجایی خاکدانه‌ها و فرسایش خاک می‌شود. فرسایش خاک حاصلخیز فقر پوشش و نابودی آن‌را در پی دارد‌. عدم وجود پوشش گیاهی نیز نابودی خاک را در پی دارد. به عبارتی پوشش گیاهی و خاک برای حفظ خود مکمل یکدیگرند‌. عدم وجود یکی باعث نابودی دیگری می‌شود. این ارتباط حیاتی به حیات بشر و موجودات زنده ارتباط دارد.

[1]- Rosaceae





ارزیابی اقدامات حفاظت آب و خاک با استفاده از روش جهانی WOCAT

ارزیابی اقدامات حفاظت آب و خاک با استفاده از روش جهانی WOCAT

ارزیابی اقدامات حفاظت آب و خاک با استفاده از روش جهانی WOCAT

    فهرست مطالب

 عنوان صفحه

چکیده­ی فارسی...1

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه... 4

1-2- تعاریف و اصطلاحات.. 6

1-2-2- آبخیزداری. 6

1-2-3- اقدامات.. 7

1-2-4- ارزیابی... 7

1-2-5- فن­آوری... 7

1-2-6- فن­آوری­های حفاظت آب و خاک ... 8

1-2-7- راه­کارهای حفاظت آب و خاک................ 10

1-2-8- مدیریت پایدار زمین...................... 10

1-2-9- حفاظت آب و خاک.......................... 11

1-2-10- تخریب زمین............................. 11

1-2-11- تخریب فیزیکی........................... 12

1-2-12- مرحله­ی پیشگیری......................... 12

1-2-13- مرحله­ی کاهش............................ 12

1-2-14- مرحله­ی احیاء........................... 13

1-2-15- کاربری اراضی........................... 13

1-2-16- کاربران اراضی.......................... 13

1-12-17- طول دوره­ی رشد......................... 14

1-2-18- گروه­های فن­آوری حفاظت آب و خاک.......... 14

1-2-18-1- کشاورزی حفاظتی........................ 14

1-2-18-2- کود/ کمپوست (اصولاً اقدامات زراعی)...... 14

1-2-18-3- نوارها/ پوشش گیاهی (اصولاً اقدامات گیاهی) 14

1-2-18-4- تلفیق جنگل با زراعت................... 15

1-2-18-5- جمع­آوری آب (سازه با گیاهی)............ 15

1-2-18-6- کنترل خندق (ترکیبات سازه­ای با گیاهی).. 15

1-2-18-7- تراس/سکوها (سازه­ای، اما اغلب ترکیب شده با گیاهی و یا زراعی)......................................... 15

1-2-18-8- مدیریت مراتع (اقدامات مدیریتی با ترکیب اقدامات گیاهی و زراعی)......................................... 16

1-2-18-9- دیگر فن­آوری­ها......................... 16

1-3- ضرورت انجام تحقیق......................... 16

1-4- اهداف تحقیق............................... 18

1-5- سؤالات تحقیق............................... 19

1-6- فرضیات تحقیق.............................. 19

فصل دوم: پیشینه­ی تحقیق

2-1- تعریف برنامه­ی جهانی راه­کار­ها و فن­­آوری­های حفاظت آب و خاک (WOCAT)........................................ 21

2-1-1- پرسشنامه­ی WOCAT......................... 21

2-2- مطالعات داخلی............................. 22

2-3- تحقیقات و مطالعات خارجی................... 25

فصل سوم: مواد و روش­ها

3-1- معرفی منطقه­ی مورد مطالعه.................. 29

2-3- روش تحقیق................................. 30

فصل چهارم: نتایج

4-1- فعالیت­های آبخیزداری صورت گرفته در محدوده­ی حوزه­ی آبخیز لپویی ............................................... 36

4-2- کاربری اراضی قبل از حفاظت................. 38

4-3- کاربری اراضی بعد از حفاظت ................ 39

4-4- نوع تخریب................................. 40

4-5- مراحل مداخله.............................. 41

4-6- محیط طبیعی................................ 42

4-6-1- نوع اقلیم............................... 42

4-6-2- شیب..................................... 43

4-6-3- مواد آلی خاک............................ 44

4-7- محیط انسانی (وضعیت معیشت)................. 45

4-7-1- جهات تولید.............................. 45

4-7-2- تولیدات................................. 46

4-8- تأثیرات اکولوژیکی بهبود عملکرد سیستم آب و زمین 48

4-8-1- کاهش تلفات خاک.......................... 50

4-8-2- بهبود پوشش خاک.......................... 52

4-8-3- افزایش حاصلخیزی خاک..................... 53

4-9- تجزیه و تحلیل............................. 65

فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادها

5-1- کاربری اراضی قبل از حفاظت................. 67

5-2- کاربری اراضی بعد از حفاظت ................ 68

5-3- نوع تخریب................................. 69

5-4- مراحل مداخله.............................. 70

5-5- محیط طبیعی................................ 72

5-5-1- نوع اقلیم............................... 72

5-5-2- شیب..................................... 74

5-5-3- مواد آلی خاک............................ 75

5-6- محیط انسانی (وضعیت معیشت)................. 77

5-6-1- جهات تولید.............................. 77

5-6-2 تولیدات.................................. 78

5-6-2-1- تولید علوفه........................... 78

5-7- تأثیرات اکولوژیکی......................... 80

5-7-1- بهبود عملکرد سیستم آب و زمین............ 80

5-7-2- کاهش تلفات خاک.......................... 82

5-7-3- بهبود پوشش خاک.......................... 84

5-7-4- افزایش حاصلخیزی خاک..................... 85

5-8- نتیجه­گیری................................. 87

5-9- پیشنهادها................................. 94

منابع

منابع فارسی.................................... 96

منابع انگلیسی.................................. 97

پیوست­ها........................................ 99

چکیده­ی انگلیسی................................. 126

فهرست جدول­ها

عنوان صفحه

جدول 4-1- اقدامات گیاهی........................ 36

جدول 4-2- اقدامات سازه­ای....................... 36

جدول 4-3- برخی از خصوصیات اقدامات حفاظت آب­ و خاک در حوزه­ی آبخیز لپویی.......................................... 38

جدول 4-4- افزایش منافع خارج از حوضه............ 55

جدول 4-5- ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی..... 56

جدول 4-6- افزایش منافع خارج از حوضه............ 58

جدول 4-7- ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی..... 59

جدول 4-8- افزایش منافع خارج از حوضه............ 61

جدول 4-9- ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی..... 61

جدول 4-10- افزایش منافع خارج از حوضه........... 63

جدول 4-11- ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی.... 64

جدول 4-12- شاخص­های آماری و آزمون t زوجی برای مقایسه صفات مورد بررسی.......................................... 65

جدول 5-1- خلاصه­ای از خصوصیات فن­آوری­های حفاظت آب و خاک (حوزه­ی آبخیز لپویی)......................................... 88

جدول 5-2- بعضی از راه­های مختلف مبارزه­ی یک فن­آوری با فرسایش و تخریب............................................... 90

جدول 5-3- هزینه­ها و درآمد­های طرح­های اجرا شده در حوزه­ی آبخیز لپویی............................................... 91

 فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودار 4-1- کاربری اراضی قبل از حفاظت در حوزه­ی آبخیز لپویی 39

نمودار 4-2- کاربری اراضی بعد از حفاظت در حوزه­ی آبخیز لپویی 39

نمودار 4-3- انواع تخریب در حوزه­ی آبخیز لپویی... 40

نمودار 4-4- مراحل مداخله در حوزه­ی آبخیز لپویی.. 41

نمودار 4-5- طبقه­بندی اقلیمی اقدامات انجام گرفته در حوزه­ی آبخیز لپویی به روش

WOCAT............................................. 42

نمودار 4-6- وضعیت شیب در حوزه­ی آبخیز لپویی..... 43

نمودار 4-7- مواد آلی در حوزه­ی آبخیز لپویی...... 44

نمودار 4-8- جهات تولید در حوزه­ی آبخیز لپویی.... 45

نمودار 4-9- تولید علوفه در حوزه­ی آبخیز لپویی... 46

نمودار 4-10- افزایش رطوبت خاک.................. 49

نمودار 4-11- کاهش تلفات خاک در حوزه­ی آبخیز لپویی51

نمودار 4-12- بهبود پوشش خاک حوزه­ی آبخیز لپویی.. 52

نمودار 4-13- نمودار افزایش حاصلخیزی خاک در حوزه­ی آبخیز لپویی53

نمودار 5-1- کاربری اراضی قبل از حفاظت در حوزه­ی آبخیز لپویی 67

نمودار 5-2- کاربری اراضی قبل از حفاظت در دیگر نقاط دنیا 67

نمودار 5-3- کاربری اراضی بعد از حفاظت در حوزه­ی آبخیز لپویی 68

نمودار 5-4- کاربری اراضی بعد از حفاظت در دیگر نقاط دنیا 68

نمودار 5-5- انواع تخریب در حوزه­ی آبخیز لپویی... 70

نمودار 5-6- نوع تخریب در دیگر نقاط دنیا........ 70

نمودار 5-7- مراحل مداخله در حوزه­ی آبخیز لپویی.. 71

نمودار 5-8- مراحل مداخله در دیگر نقاط دنیا..... 71

نمودار 5-9- طبقه­بندی اقلیمی اقدامات انجام گرفته در حوزه­ی آبخیز لپویی به روش

WOCAT.............................................. 73

نمودار 5-10- طبقه­بندی اقلیمی اقدامات حفاظت آب و خاک در دیگر نقاط دنیا با روش

WOCAT............................................. 73

نمودار 5-11- وضعیت شیب در حوزه­ی آبخیز لپویی.... 74

نمودار 5-12- وضعیت شیب در دیگر نقاط دنیا....... 75

نمودار 5-13- مواد آلی در حوزه­ی آبخیز لپویی..... 76

نمودار 5-14- مواد آلی در دیگر نقاط دنیا........ 76

نمودار 5-15- جهات تولید در حوزه­ی آبخیز لپویی... 77

نمودار 5-16- جهات تولید در دیگر نقاط دنیا...... 78

نمودار 5-17- تولید علوفه در حوزه­ی آبخیز لپویی.. 79

نمودار 5-18- تولید علوفه در دیگر نقاط دنیا..... 80

نمودار 5-19- افزایش رطوبت خاک.................. 81

نمودار 5-20- افزایش رطوبت خاک در دیگر نقاط دنیا82

نمودار 5-21- کاهش تلفات خاک در حوزه­ی آبخیز لپویی83

نمودار 5-22- کاهش تلفات خاک در دیگر نقاط دنیا.. 83

نمودار 5-23- بهبود پوشش خاک حوزه­ی آبخیز لپویی.. 84

نمودار 5-24- بهبود پوشش خاک در دیگر نقاط دنیا.. 85

نمودار 5-25- نمودار افزایش حاصلخیزی خاک در حوزه­ی آبخیز لپویی86

نمودار 5-26- افزایش حاصلخیزی خاک در دیگر نقاط دنیا 86

فهرست شکل­ها

عنوان صفحه

شکل 1-1- نمونه­ای از اقدام پوشش گیاهی........... 9

شکل 1-2- نمونه­ای از اقدام سازه­ای............... 9

شکل 1-3- نمونه­ای از اقدام مدیریتی.............. 10

شکل 3-1- موقعیت جغرافیایی منطقه­ی مورد مطالعه... 29

شکل 3-2- برداشت نمونه خاک در اقدام بند خاکی.... 31

شکل 3-3- برداشت نمونه خاک در اقدام نهال­کاری بادام 31

شکل 3-4- اندازه­گیری رطوبت خاک به روش کُرگیری.... 32

شکل 4-1- نمایی از نهال­کاری در حوزه­ی آبخیز لپویی36

شکل 4-2- نمایی از کپه­کاری در حوزه­ی آبخیز لپویی. 37

شکل 4-3- نمایی از مدیریت (قرق) در حوزه­ی آبخیز لپویی 37

شکل 4-4- نمایی از بند خاکی در حوزه­ی آبخیز لپویی37

شکل 4-5- میزان علوفه در نقطه شاهد.............. 47

شکل 4-6- میزان علوفه در نهال­کاری بادام......... 47

شکل 4-7- میزان علوفه در بند خاکی............... 47

شکل4-8- میزان علوفه در مدیریت ................. 48

شکل 4-9- میزان علوفه در کپه­کاری................ 48

شکل 4-10- برداشت نمونه­ی خاک در اقدام مدیریت.... 49

شکل 4-11- برداشت نمونه خاک در اقدام کپه­کاری.... 50

شکل 4-12- اندازه­گیری رطوبت خاک به روش کُرگیری... 50

شکل 4-13- نمایی از بند خاکی در حوزه­ی آبخیز لپویی56

شکل 4-14- نمایی از بادام­کاری در حوزه­ی آبخیز لپویی 59

شکل 4-15- نمایی از کپه­کاری در حوزه­ی آبخیز لپویی62

شکل 4-16- نمایی از مدیریت در حوزه­ی آبخیز لپویی. 64

  چکیده

سرمایه­گذاری در اقدامات حفاظت آب و خاک نیازمند بررسی دقیق و طراحی بر مبنای تجربیات ثبت شده و ارزیابی اثرات و منافع حاصل از اقدامات است. برای مقایسه اقدامات حفاظت آب و خاک در نقاط مختلف لازم است یک روش استاندارد مورد تأیید همه­ی متخصصان در زمینه­ی آبخیزداری قرار گیرد. این تحقیق در نظر دارد تا نتایج کاربرد روش استاندارد برنامه­ی جهانی بررسی روش­ها و فن­آوری­های حفاظت آب و خاک WOCAT)) در ارزیابی فناوری­های انجام شده در عرصه­ی حوزه­ی آبخیز لپویی در استان فارس را ارائه نماید. با بازدید میدانی از حوضه­ی مورد مطالعه و شناسایی فن­آوری­های موجود، نسبت به تهیه­ی گزارش برای هر فن­آوری اقدام گردید. مراجعه به کارشناسان آبخیزداری اداره­ی منابع طبیعی استان و شهرستان، مصاحبه با مردم منطقه، برداشت نمونه­های لازم خاک، تهیه­ی گزارشات مالی و در پایان با بازدید میدانی، اقدام به تکمیل پرسشنامه­ی اصلیWOCAT شد. نتایج این تحقیق نشان می­دهد که ایجاد تعاونی آبخیزداری و اجرای فن­آوری­های حفاظت آب و خاک نظیر کشت درختان مثمر بادام به جای مراتع فقیر بر روی تپه­های با شیب 16 تا 30 درصد، سبب کنترل انواع فرسایش (سطحی و شیاری) در حوزه­ی آبخیز لپویی شده است. یکی از نشانه­های موفقیت این پروژه، کاهش قابل ملاحظه­ی رواناب سطحی و دیگری کاهش میزان فرسایش خاک از 64/3 به 4/2 تن در هکتار در سال که معادل کاهش مقدار 2/1 تن در هکتار در سال می باشد. با اجرای فن­آوری نهال­کاری بادام، عرصه­ای به وسعت 170 هکتار از اراضی مرتعی فقیر به باغ­های بادام تبدیل گردیده است. طرح فوق باعث گردید که مهمترین فرسایش در حوضه (فرسایش آبی) کنترل گردد و پوشش گیاهی به میزان 50 درصد افزایش یابد. نسبت سود به هزینه، پس ازاجرای این فن­آوری­ معادل (4/1) و نسبت درآمد حاصل از فن­آوری جدید «کشت درختان مثمر» به فن­آوری قبلی «مراتع فقیر» معادل 5/26 برابراست. در اقدام بندخاکی باعث گردید که فرسایش خاک از 6/3 تن در هکتار در سال به 3/3 تن در هکتار در سال کاهش یابد. با اجرای این اقدام، تعداد 20حلقه چاه برای مصارف کشاورزی احداث گردید که سطح زیر کشتی معادل 100 هکتار به اراضی کشاورزی منطقه اضافه گردید و بند خاکی باعث جلوگیری از سیلاب گردید. جهت اجرا این طرح 900 میلیون ریال هزینه گردیده است که درآمدی معادل 1 میلیارد ریال در سال ایجاد گردید. سود حاصل از اجرای طرح فوق 1/1 برابر می­باشد. با اجرای طرح مدیریت، پوشش گیاهی افزایش یافته، رواناب کاهش یافته، فرسایش خاک از 6/3 تن در هکتار در سال به 1/3 تن در هکتار در سال کاهش یافته است. سود اجرای طرح مدیریت معادل 1/1 برابر نسبت به قبل می­باشد. با اجرای طرح کپه­کاری، فرسایش خاک از 6/3 به 25/3 تن در هکتار در سال کاهش یافته است. سود حاصل از اجرای طرح کپه­کاری 08/1 برابر است. از آثار دیگر این پروژه­ها، معکوس شدن روند مهاجرت و برگشت بسیاری از جوانان بومی با نرخ 10 درصد بوده است. اقدامات انجام شده در منطقه آثار موفقی داشته است و با توجه به پرسشنامه­ی تکمیلی WOCAT نهال­کاری بادام در نزد ساکنان منطقه از اهمیت و جایگاه خاصی نسبت به دیگر اقدام­ها برخوردار است.

واژه­های کلیدی: حوزه­ی آبخیز لپویی، WOCAT، ارزیابی، فن­آوری­های حفاظت آب و خاک.

 فصل اول

کلیات

   1-1- مقدمه

از آن جا که یک آبخیز، سیستمی طبیعی است که عوامل بیرونی غیر طبیعی (انسانی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی) نیز در آن تأثیر می­گذارند، نحوه­ی برخورد و مدیریت این سیستم برای دستیابی به اهداف مورد نظر بسیار پیچیده و حساس است. از این رو تنظیم برنامه­ها و طرح­های دقیق بدون در نظر گرفتن عوامل اجتماعی و انسانی با موفقیت چندانی روبرو نخواهد شد.

امروزه، حفاظت آب و خاک اهمیت جهانی دارد. کوفی عنان دبیر اسبق سازمان ملل متحد بیان می­دارد که 3/1 زمین­های جهان تخریب یافته­اند (رحیمی، 1389؛ به نقل از یونسدی[1]2005). در سطح بین­المللی، 92 درصد از خاک، به طور مستقیم یا غیرمستقیم توسط کشاورزی تخریب یافته است؛ 28 درصد توسط آزمایش­های کشاورزی، 35 درصد توسط چرای مفرط، و 29 درصد توسط قطع درختان جنگلی برای توسعه­ی اراضی کشاورزی جدید (رحیمی، 1389؛ به نقل از سیمونوس[2]1996).

فن­آوری­های حفاظت آب و خاک به راه­های مختلف به طور مؤثر با تخریب زمین مبارزه می­کند اما بیشتر زمین­های کشاورزی هنوز به­طور مؤثر مورد حفاظت قرار نگرفته­اند و حفاظت آب و خاک نیاز به گسترش بیشتری دارد. منافع پتانسیل اکوسیستم فرای کاهش فرسایش خاک و از دست دادن آب است. اینها شامل عملکرد هیدرولوژیکی آبخیز تضمین جریان پایه، کاهش سیلاب، و تصفیه­سازی منابع آب، و نیز ترسیب کربن و نگهداری از تنوع زیستی بر روی زمین و زیر­زمین می­باشند (لینیگر[3] و همکاران، 2008).

با افزایش سریع جمعیت جهان، میزان بهره­برداری انسان از زمین و طبیعت افزایش یافته و در نتیجه باعث تخریب هر چه بیشتر و سریع­تر زمین و طبیعت گردیده ­است که این یکی از معضلات بسیار مهم قرن بیست و یکم خصوصا در کشورهای جهان سوم و همچنین ایران می­باشد. به منظور تلاش برای پیشگیری از این روند، دولت­ها و سازمان­های بین­المللی مربوطه، اصول و روش­های مدیریت آبخیزداری را از دهه­ی 1960 تاکنون به­ کار ­گرفته­اند (لینیگر و همکاران، 2008).

سرمایه‌گذاری در اقدامات حفاظت آب و خاک، نیازمند بررسی دقیق و طراحی بر مبنای تجربیات ثبت شده و ارزیابی اثرات و منافع حاصل از اقدامات است. تلاش­های دسته­جمعی و منابع کافی برای کسب دانش و آموختن از موفقیت­های حفاظت آب و خاک امری لازم و ضروری است؛ لذا این سرمایه‌گذاری­ها ارزش بودجه­ی مصرف شده را بر مبنای اکولوژیک، اقتصادی و اجتماعی معین می­سازد. هر روزه در جهان کاربران اراضی و متخصصان حفاظت آب و خاک تحقیقات و آزمایش­های بسیاری در رابطه با مدیریت خاک، بهبود حاصلخیزی زمین و حفاظت منابع انجام می­دهند و به دانسته­های زیادی دست پیدا می­کنند که بسیاری از آن­ها دارای ارزش بالایی است اما متأسفانه به دلیل نداشتن یک روش استاندارد و یکنواخت ارزیابی نمی­توان نتایج حاصل پروژه­های مختلف را در نقاط مختلف با شرایط اکولوژیک متفاوت مقایسه نمود و بنابراین نتایج حاصل از اجرای این پروژه­ها در سطح محلی باقی­مانده و امکان استفاده از آن میسر نبوده در حالی­که ممکن است این پروژه­ی حفاظت آب و خاک یکی از انواع موفق حفاظت آب و خاک باشد.

با توجه به کمبود موجود در سطح بین­المللی برنامه­ی WOCAT در سال 1992 توسط انجمن جهانی حفاظت آب و خاک پیشنهاد و مصوب شد. برنامه­ی­بررسی جهانی راه­کارها و فن­آوری­های حفاظت[4] یا WOCAT، یک شبکه­ی جهانی از همکاری مؤسساتی است که از سال 1992 برای جمع­آوری و استاندارد­سازی اطلاعات با­ جمع­آوری نمودن، تشریح و ساختن داده­های قابل ­استفاده از نمونه­های موفق فن­آوری­ها و راه­کارهای حفاظت آب و خاک جهان می‌باشد. این روش کار متناسب با نیازهای فردی متخصصان و مؤسسات مختلف در مقیاس­های گوناگون از محلی تا ملی، منطقه­ای و قاره­ای، و به منظور کسب و کامل نمودن تجربیات با ­ارزش متخصصان حفاظت آب و خاک طراحی شده ­است. این روش­ کار برای متخصصان و دانشمندان حفاظت آب و خاک این امکان را به­ وجود می­آورد که دانسته­های حاصل از پروژه­های خود را با یکدیگر تقسیم نموده و دانش خود را افزایش و از آن­ها در تحقیقات خود استفاده و در شکل­گیری بهترین تصمیمات در سطح مزرعه و در سطوح بالاتر یکدیگر را یاری کنند (رحیمی، 1389).

WOCAT مناسب­ترین روش دستیابی به یک سیستم مدیریت اطلاعات به خوبی آزمایش شده (IMS[5]) شامل یک استاندارد برای جمع­آوری، ذخیره، تجزیه و تحلیل آزمایش­های حفاظت آب و خاک، و به ­طور هم­زمان، یک چهارچوب برای ارزیابی، پایش و مبادله­ی اقدامات حفاظت آب و خاک را به وجود آورده است (رحیمی، 1389).

 1-2- تعاریف و اصطلاحات

1-2-2- آبخیزداری

آبخیزداری عبارت است از مدیریت و بهره­برداری هماهنگ، یکپارچه و قانونمند از منابع طبیعی، کشاورزی، انسانی و اقتصادی یک آبخیز به گونه­ای که منابع آب و خاک کاملاً حفظ گردیده و دچار تبعات منفی نگردد (ضیائی، 1380).

آبخیز عبارت است از مساحتی از سطح زمین که اطراف آن را ارتفاعات در برگرفته و رواناب حاصل از نزولات جوی بر روی این سطح در پست­ترین نقطه متمرکز شده و از آن خارج می­گردد (ضیائی، 1380).

 1-2-3- اقدامات[6]

عناصر یا اجزای فن­آوری­های[7] حفاظت آب و خاک هستند (لینیگر، 2008).

 1-2-4- ارزیابی

ارزیابی فعالیتی است بعد از اجرا (رحیمی، 1389؛ به نقل از ایمبودن[8]، 1987). ارزیابی نتیجه بررسی و جمع­آوری داده­ها درباره­ی پژوهش خاص، برنامه یا یک سازمان می­باشد (رحیمی، 1389؛ به نقل از اسنیدر[9] 1981).

 1-2-5- فن­آوری[10]

شامل یک یا چند اقدام[11] برای جلوگیری یا کاهش تخریب اراضی به منظور افزایش تولید و درآمد و افزایش امید به زندگی در سکنه­ی آبخیزها صورت می­گیرد. به­ عنوان مثال سکوبندی[12] یک فن­آوری است و شامل چند نوع اقدام[13]می­باشد که عبارتند از اقدامات سازه­ای[14]، اقدامات گیاهی[15] نظیر کشت گیاهان مختلف زراعی، باغی، و یا مرتعی بر روی سکو و اقدامات کشاورزی[16] نظیر شخم زدن روی خطوط تراز است. این فن­آوری بر حسب اقلیم (خشک، نیمه­خشک، نیمه­مرطوب، مرطوب)، نوع کاربری اراضی (زراعت سالانه، زراعت دائمی، چراگاه، جنگل، معدن، و ...)، نوع تخریب (فرسایش آبی، فرسایش بادی، تخریب شیمیایی، تخریب فیزیکی، تخریب پوشش گیاهی، سازه­ای، مدیریت) و نوع دخالت (پیشگیری، کاهش، احیا) صورت می­پذیرد (لینیگر، 2008).

[1] - UNCDD

[2] - Simmons

[3]- Liniger

[4]- World Overview of Conservation Approaches and Technologies

[5]- Information Management System

[6]- Measures

[7]- Technologies

[8]- Imboden

[9]- Schneider

[10]- Technology

[11]- Measure

[12]- Terracing

[13]- Measure

[14]- Structural Measures

[15]- Vegetative Measures

[16]- Agronomic Measures