دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

دانلود فایل

بزرگترین مرجع دانلود فایل

برنامه حرفه ای حل مسایل ریاضی mathsolver

برنامه حرفه ای حل مسایل ریاضی mathsolver

برنامه حرفه ای حل مسایل ریاضی mathsolver

 

 

نرم افزار حرفه ای حل مسایل ریاضی با 

math solver

VIP

این نرم افزار فوق العاده به شما کمک می کند که مسایل مختلف ریاضی ,از آسانترین تا سخترین را حل کرده و نمودارهای مختلف را ترسیم کند. بصورت آفلاین قابل استفاده است

مسایلی که در math solver پوشش داده شده 

جبر _چندجمله ای ها _معادله ها و سیستم معادلات خطی_ریشه ها_مثلثات_مشتق ها_همبستگی پیوسته و ناپیوسته_لیمیت _میانگین _ میانه _ ماکسیمم و مینیمم _ماتریکس_ بردارها _رسم نمودارهای دوبعدی

 

 

 

  

توجه داشته باشید این برنامه در مارکت رایگان است اما تمام امکانات برنامه در دسترس نیست و باید از طریق پرداخت های درون برنامه ای نسخه کامل را خریداری کنید

اما ما در اینجا با قیمتی ناچیز این برنامه ارزشمند را قرار دادیم تا سریعتر راهتون هموار بشه

 

 اگر نتوانستید با درگاه پرداخت کنید با آیدی 

milionisho@

در تماس باشین

 

 

 





مطالعه فلوریستیکی و زیستگاهی کوههای روستای سیوند شهرستان مرودشت، استان فارس

مطالعه فلوریستیکی و زیستگاهی کوههای روستای سیوند شهرستان مرودشت، استان فارس

مطالعه فلوریستیکی و زیستگاهی کوههای روستای سیوند شهرستان مرودشت، استان فارس

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی فلور، جوامع گیاهی، زیستگاه‌ها و ریز زیستگاه‌های موجود در کوه‌های سیوند واقع در شمال شرق استان فارس است، که در 30 درجه و 5 دقیقه عرض شمالی و 52 درجه و 55 دقیقه طول شرقی قرار دارد. نمونه‌های گیاهی در سال‌های 91، 92 و 93 جمع‌آوری و شناسایی شد و زیستگاه‌ها و جوامع گیاهی مربوط به هر نمونه مشخص گردید. بررسی فلور این منطقه 315 گونه که به 65 تیره و 237 جنس تعلق داشتند را نشان می‌دهد. گیاهان گلدار در منطقه غالب بودند. غنی‌ترین تیره‌ها از نظر تعداد گونه و جنس، تیره Asteraceae با 39 جنس و 50 گونه می‌باشد و پس از آن تیره‌های Brassicaceae (30 گونه)، Poaceae (30 گونه)، Fabaceae (22 گونه)، Lamiaceae (21 گونه) قرار می‌گیرند. در این بررسی تروفیت‌ها بیشترین درصد شکل زیستی را دارا بودند. بر اساس سیستم EUNIS هفتزیستگاه بزرگ موجود در منطقه شامل: 1- علفزار 2- بوته‌زار 3-درختچه‌زار 4- مناطق کم‌پوشش یا بی‌پوشش با بستر سنگی و صخره‌ای 5- آب‌های سطحی درون سرزمینی 6- زیستگاه‌های کشت شده زراعی، باغبانی یا مسکونی 7- زیستگاه‌های احداثی، صنعتی و دیگر زیستگاه‌های مصنوعی.است. در این بررسی بیشترین گونه‌ها متعلق به زیستگاه علفزار بود و حضور گیاهان درشیب‌هایغربی نسبت به سایر شیب‌ها بیشتر بود. و منطقه از نظر جغرافیای گیاهی به ناحیه ایران- تورانی تعلق دارد.

واژه های کلیدی: فارس، سیوند، مطالعه فلوریستکی و زیستگاهی

فهرست مطالب

عنوان صفحه

مقدمه.. 13

1-1- کلیات.. 13

1-2- تعریف فلور و فلوریستیک.. 14

1-3- تعریف زیستگاه.. 14

1-4- پیشینه مطالعات فلوریستیک.. 15

1-5- ویژگی‌های سرزمین ایران.. 17

1-6- نواحی فلوریستیکی ایران:.. 18

1-7- معرفی منطقه مورد مطالعه.. 20

1-7-1- رودخانه سیوند.. 21

1-8- ویژگی‌های زمین شناسی استان فارس.. 22

1-8-1- پهنه سنندج-سیرجان:.. 23

1-8-2- زاگرس مرتفع.. 23

1-8-3- زاگرس چین خورده.. 24

1-9- ناهمواری‌های استان و نحوه شکل گیری آن‌ها.. 24

1-10- زمین شناسی منطقه مورد مطالعه:.. 26

1-11- آب و هوا.. 26

1-11-1- ناحیه کوهستانی شمال، شمال باختر و باختر.. 27

1-11-2- ناحیه مرکزی.. 27

1-11-3- ناحیه جنوب و جنوب خاوری.. 27

1-12- جریان‌های توده‌های هوایی استان:.. 28

1-12-1- بادهای شمالی.. 28

1-12-2- بادهای باختری.. 28

1-12-3- توده‌های هوای جنوبی.. 29

عنوان صفحه

1-13- طبقه بندی اقلیمی استان.. 29

1-14- اقلیم منطقه.. 30

1-15- پوشش گیاهی منطقه.. 33

1-16- اهداف و ضرورت انجام پروژه.. 33

مواد و روش‌ها.. 36

2-1- نحوه انجام مطالعات صحرایی.. 36

2-2- مطالعات آزمایشگاهی.. 37

نتایج.. 44

3-1-1- زیستگاه‌های موجود در منطقه سیوند.. 55

3-1-2- ریز زیستگاه‌های موجود در منطقه.. 60

3-1-3- توصیف پوشش منطقه.. 62

بحث و بررسی داده ها.. 67

4-1- پوشش گیاهی منطقه.. 67

4-2- تنوع زیستگاهی منطقه.. 67

4-3- اشکال زیستی منطقه.. 68

4-4- گونه های بومی و عناصر انسان زاد در منطقه.. 70

4-5- فیتوجغرافیایی.. 71

4-6- عوامل انتشار گونه‌ها در منطقه سیوند.. 72

4-6-1- توپوگرافی.. 72

4-6-2- اقلیم.. 76

4-6-3- خاک:.. 77

4-6-4- عوامل زیستی.. 79

4-7- پیشنهادات.. 80

منابع.. 82

منابع فارسی.. 82

منابع انگلیسی.. 87

عنوان صفحه

پیوست.. 89

پیوست جدول1: لیست کامل گونه‌های جمع‌آوری شده به همراه مشخصات نقاط جمع‌آوری، شکل زیستی و کورولوژی.. 90

پیوست: جدول2: لیست گونه‌های جمع‌آوری شده به همراه زیستگاه و ریززیستگاه(شیب) 120

فهرست جدول‌ها

عنوان و شماره صفحه

جدول شماره 1-1: مشخصات ایستگاه هوا شناسی تخت جمشید................................................. 29

جدول شماره1-3 : تعداد تیره، جنس و گونه‌ی مربوط به هر کدام از گروه‌های گیاهی............. 42

جدول شماره 2-3: لیست غنی‌ترین تیره‌های گیاهان آوندی.........................................................45

جدول شماره 3-3: لیست غنی‌ترین جنس‌های گیاهان آوندی...................................................... 46

جدول شماره4-3: گونه‌های بومی ایران در مناطق مورد مطالعه.................................................... 48

جدول شماره 5-3: برخی از گیاهان دارویی وخوراکی منطقه.......................................................49

جدول شماره6-3: تعدادی از علف‌های هرز منطقه........................................................................... 5

فهرست شکل‌ها

عنوان...................................................................................................................................................... صفحه

شکل شماره1-1: نواحی فلوریستیک ایران بر اساس تقسیم بندی زهری1973....................... 17

شکل شماره2-1: موقعیت منطقه مورد مطالعه.................................................................................. 19

شکل شماره 3-1: پهنه بندی اقلیمی در استان فارس..................................................................... 28

شکل شماره 4-1: نمودار میانگین بارندگی ماهیانه در 10 سال (1390_1377)................... 29

شکل شماره 5-1: نمودار رطوبت ماه های مختلف در 10 سال (1390-1377)..................... 30

شکل شماره 6-1: نمودار دمای ماه های مختلف در 10 سال (1390-1377)....................... 30

شکل شماره 7-1: نمودار تغییرات میزان دما و بارندگی میانگین در 10

سال (1390-1377)............................................................................................................................31

شکل شماره 1-2: کلید شناسایی زیستگاه های رتبه 1 بر اساس طبقه بندی EUNIS...... 38

شکل 1-3: تصویر ماهواره‌ای از منطقه مورد مطالعه همرا با موقعیت و شماره‌ی ایستگاه‌های جمع‌آوری نمونه‌ها(برگرفته از Google earth ) 42

شکل 2-3: نمودار میزان گلدهی گیاهان منطقه در فصول مختلف (برحسب درصد)................. 43

شکل شماره 3-3: نمایش سهم هر یک از گروه های گیاهی در پوشش منطقه بر

حسب درصد................................................................................................................................................ 44

شکل4-3 : سهم غنی ترین تیره ها در پوشش گیاهی منطقه (بر حسب درصد)....................... 46

شکل 5-3: تعداد گونه ها و جنس های غنی ترین تیره ها در پوشش گیاهی............................. 47

شکل6-3: نمودار شکل زیستی گیاهان منطقه برحسب درصد....................................................... 51

شکل7-3: نمودار کورولوژی گیاهان منطقه برحسب درصد........................................................... 52

شکل8-3: نمودار تعداد گونه ها‌ی موجود در زیستگاه‌ها و ریز زیستگاه‌های منطقه.................. 58

شکل 9-3: تعداد گونه‌ها در شیب‌های مختلف منطقه مورد مطالعه.............................................59

شکل10-3: سهم هریک از فرم های رویشی در شیب های مختلف برحسب درصد.................. 60

شکل1-4: نمایش جوامع اصلی پوشش گیاهی در منطقه با توجه به ارتفاع................................ 72

فهرست نشانه‌های اختصاری

تروفیت.....................................................................................................................................Th

فانروفیت..................................................................................................................................Ph

کریپتوفیت................................................................................................................................Cr

کامفیت....................................................................................................................................Ch

همی کریپتوفیت....................................................................................................................He

اروپا – سیبری.....................................................................................................Euro - Sib

ایران – آناتولی..............................................................................................................Ir - An

ایران – تورانی..............................................................................................................Ir - Tur

بومزاد......................................................................................................................................end

جهان وطن.............................................................................................................................Cos

چند منطقه‌ای............................................................................................................................Pl

زراعی......................................................................................................................................Cult

صحرا – عربستان................................................................................................Sah - Arab

گرمسیری............................................................................................................................Trop

مدیترانه‌ای.......................................................................................................................Medit

نوبوسندی.........................................................................................................Nobo - Sind

هیمالیا................................................................................................................................Hima

شیب جنوب شرقی.......................................................................................................................SE

شیب جنوب غربی......................................................................................................................SW

شیب جنوبی......................................................................................................................................S

شیب شرقی.......................................................................................................................................E

شیب شمال شرقی.......................................................................................................................NE

شیب شمال غربی......................................................................................................................NW

شیب شمالی.....................................................................................................................................N

شیب غربی......................................................................................................................................W

فصل اول

مقدمه

1-1- کلیات

جوامع گیاهی تامین کننده‌ی غذای دام‌های وحشی و اهلی، مآمن و پناهگاهی برای وحوش و تامین کننده‌ی بسیاری از گیاهان دارویی و خوراکی است. پوشش گیاهی تنظیم کننده‌ی جریان آب‌های سطحی و زیرزمینی است و اهمیت زیادی در حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش دارد (33).

گیاهان، طیف بسیار وسیعی از موجودات را شامل می‌شوند که بین آن‌ها تفاوت‌های زیادی وجود دارد. این تفاوت‌ها در شکل، اندازه، خصوصیات ریخت شناسی، تشریحی، فیزیولوژیکی، تغذیه، چرخه زندگی، تولیدمثل و بسیاری از صفات دیگر قابل مشاهده می‌باشد این تفاوت‌ها سبب می‌شود که گیاهان در شاخه‌ها و گروه‌های کوچک و بزرگ قرار گیرند(32)

شناخت علمی گیاهان در هر یک از این زمینه‌ها، چه از نظر پژوهش و چه به لحاظ کاربرد، اهمیت بنیادی و کلیدی حاصل کرده است. برای شناخت بهتر گیاهان، دانش سیستماتیک یا تاکسونومی که روش رده‌بندی گیاهان بر پایه اختصاصات و صفات ثابت و اصلی و مشترک آن‌ها قرار دارد، به ما امکان می‌دهد تا طبق قاعده و نظم معینی، به طور دقیق گیاهان را بشناسیم(26).

1-2- تعریف فلور و فلوریستیک

Floristics)): شاخه ای از علم گیاهشناسی است که به شناسایی و لیست کردن همه گونه‌های گیاهییک منطقه می‌پردازد.

به کتاب و یا دیگر آثاری که رستنی‌های یک منطقه را شرح می‌دهد(Flora) گفته می‌شود. رستنی‌های یک منطقه را نیز، فلور((Flora می‌نامند(13).

برسی فلوریستیکی هر منطقه ازاهمیت بالایی برخوردار است. زیرا فهرست فلوریستیک شناسنامه‌ای برای هر منطقه است که حضور گیاهان و وضعیت آن‌ها را نشان می‌دهد. هم چنین بررسی فلوریستیکی هر منطقه موثرترین روش برای مدیریت و حفاظت از محیط زیست است(14).

فلورهر منطقه نتیجه واکنش‌های جامعه زیستی در برابر شرایط کنونی و تکامل گیاهان در دوران گذشته است. (38).

برای شناخت فلور و پوشش گیاهی یک منطقه داشتن اطلاعات کلی از تاریخچه، اکولوژی، منابع شناسایی، موقعیت جغرافیایی، عوامل دیرینه شناسی و ویژگی‌های کمی و کیفی آن فلور ضروری است(39).

1-3- تعریف زیستگاه

زیستگاه‌ها واحد‌های ساختمانی اساسی از محیط زیست هستند که توسط حیوانات و گیاهان اشغال می‌شوند که به عنوان واحد برای توصیف مکان و مدیریت حفاظت محیط زیست مهم هستند(6).

به طور کلی زیستگاه به نوع محلی اشاره دارد که یک گونه گیاهی از نظر اکولوژیکی به آن محل سازش یافته است. نوع محل با توجه به جامعه گیاهی و محیط فیزیکی آن مشخص می شود(15).

یک موجود زنده ممکن است دارای دو یا تعداد بیشتری زیستگاه متقابل باشد که بتواند در آن‌ها بقای خود را حفظ کند(28). بیشتر زیستگاه‌ها براساس ویژگی‌های رویشی آن‌ها تقسیم بندی می‌شوند.

می توان به راحتی پراکنش بسیاری از موجودات زنده به ویژه نمونه‌های بزرگتر را بر حسب برخی واحد‌های زیستگاهی نظیر جنگل، علفزار، ساحل و دریاو..مورد مطالعه قرار داد. با این حال حتی درون این قبیل واحد‌های محیطی یا زیستگاها اغلب گونه‌ها پراکنش مخصوص به خود دارند.

1-4- پیشینه مطالعات فلوریستیک

تردیدی نیست که اولین جمع‌آوری کنندگان گیاهان در ایران به احتمال بسیار زیاد طبیبان و کسانی بوده‌اند که برای مداوای امراض مردم داروهای گیاهی را تجویز می‌کرده‌اند.مرحوم پروفسور احمد پارسا که از بنیان‌ گذاران علم گیاه‌‌شناسی نوین در ایران است، از ابن سینا – دانشمند بزرگ ایرانی – به عنوان بنیان ‌گذار فلور در آسیا و ایران یاد می‌کند(39).

سرآغاز‌ سفرهای گیاهشناسان خارجی به ایران احتمالاً در سال 1684 میلادی بود که دکتر کمپفر انگلیسی به جنوب قفقاز, رشت, قزوین, اصفهان, شیراز و کرانه‌های خلیج فارس رفت. پس از بازگشت به اروپا یک مجموعه بزرگ از گیاهان مختلف جمع‌آوری کرد. پس از او تا سال1977 حدود 41 گیاه شناس اروپایی جمع‌آوری گیاهان ایران را انجام دادند (9). گیاه شناسان دیگری که در این زمینه فعالیت کرده‌اند محققان زیر قابل ذکرند: گملن، میشوکس، اولیویه، برونی‌ یر، بلانژ، اوشر، الوی، بونژ، کافر و بوآسیه - همه از فرانسه – برنمولر، ‌هوشکنخت، هوپر، فیلد، لازار، رشینگر (مؤلف مجموعه‌ی گرانبهای فلورا ایرانیکا که یکی از معتبرترین منابع شناسایی برای فلور ایران است)، آلن، گائوبا و غیره (39).

تا قبل از تاسیس هرباریوم در ایران گیاه شناسان غربی به علت نبود دانشگاه، موزه گیاه شناسی و هرباریوم گیاهان جمع‌آوری شده را به خارج ایران منتقل می‌کردند. اولین موزه گیاهشناسی در ایران توسط گائوبا در سال 1312 در محل دانشکده کشاورزی فعلی کرج پایه گذاری شد(2).

در دوران بعد از تاسیس اولین هرباریوم در ایران و به ویژه از زمانی که حجم حضور خارجیان از جمله گیاه‌شناسان در این کشور کاهش چشمگیری یافت، پس از یک دوره رکود طولانی، گیاهشناسی در ایران به صورت جهشی پیشرفت نمود و اغلب این دستاوردها نیز حاصل تلاش گیاه‌شناسان ایرانی بوده است(39).

در استان فارس هرباریوم دانشگاه شیراز در سال 1963 توسط مارتین ال گرانت تاسیس شد پس از آن دکتر ممتاز حسن بخاری که به عنوان استاد گیاهشناسی بخش زیست‌شناسی مشغول به کار بود از سال 1988-1972 کارهای گرانت را ادامه داد و به جمع‌آوری گیاهان استان فارس و استان‌های مجاور پرداخت.

و از سال 1368 تاکنون توسط دکتر خسروی کارهای گیاهشناسی و جمع‌آوری گیاهان ادامه پیدا کرد و هم اکنون نیز ادامه دارد. هم اکنون نزدیک 100 هزار نمونه گیاهی در این هرباریوم نگهداری می‌شود (11).

در دانشگاه شیراز نیز افرادی بر روی گیاهان استان فارس در قالب کار پایان نامه مطالعاتی انجام داده‌اند که از آن جمله می‌توان به بردبار شیبانی(5)، پور مهدی(7)، حاتمی(10)، جعفر پور(8)، صفری(22)، مرادی محمود آبادی(31)، مظلومی(34)، اسدی(2)، زارع(18) و سادات سیدی(20) اشاره کرد.

در منطقه مورد مطالعه نیز افرادی جمع‌آوری‌هایی انجام داده‌اند که از آن جمله می‌توان به اتو استاف در سال 1885 ، بهبودی در سال 1949 و خسروی در سال 1390 اشاره کرد.

1-5- ویژگی‌های سرزمین ایران

کشور پهناور ایران با مساحتی حدود 1648000 کیلومتر مربع به دلیل وضعیت خاص پستی و بلندی‌ها و عوامل آب و هوایی دارای شرایط زیستی و اکولوژیکی گوناگونی است. کشور ایران به دلیل تضادهای گسترده اقلیمی، پیشینه تاریخی زیستی و نیز توان بالای گونه‌زایی زیستگاه‌های مساعدی را جهت استقرار گونه‌های متنوع گیاهی و جانوری پدید آورده است و وجود مناطقی مانند مناطق خزری، کویری، کوهستانی و گرمسیری حاشیه خلیج فارس زیستگاه‌های متنوعی را فراهم ‌آورده است که به نوبه خود بر تنوع زیستی ایران ‌افزوده است (30).

فلور نسبتا غنی و متنوع ایران از یک‌سو و وسعت نسبی زیاد کشور از سوی دیگر از دیرباز کاوشگران خارجی و در سال‌های اخیر گیاه‌شناسان علاقه مند فعال ایرانی را به خود جلب کرده است که حاصل آن‌ها کشف و جمع‌آوری نمونه‌های گیاهی بسیار زیاد از این پهنه‌ی وسیع و پر برکت است. لیکن هنوز از اهمیت این کاوش‌ها کاسته نشده و مطالعات فلورستیکی منطقه با روش‌های جدید اهمیت خاصی دارد. اما به رغم تلاش‌های فراوان که به دست گیاه‌شناسان خارجی و ایرانی صورت گرفته، هنوز کارهای زیادی در پیش‌رو داریم (37)

1-6- نواحی فلوریستیکی ایران:

امروزه کل خشکی‌های کره زمین طبق سیستم ارائه شده توسط آرمن تختجان- گیاه شناس ارمنستانی- به 6 قلمرو، 35 ناحیه و 152 حوزه تقسیم می‌شود (49).

قلمرو‌های ششگانه عبارتند از:

هولارتیک، پالئوتروپیک، نئوتروپیک، کاپ، استرالیا و آنتارکتیک

فلور ایران به دو قلمرو هولارکتیک و پالئوتروپیک تعلق دارد. بخش کوچکی از نواحی جنوبی کشور در امتداد سواحل خلیج فارس و دریای عمان به قلمرو پالئوتروپیک و بقیه نقاط کشور به قلمرو هولارکتیک متعلق است(شکل1-1).

در طبقه‌بندی که حاصل جمع‌بندی نظرات پژوهشگران متعددی از جمله زهری است و سازگاری بیشتری با واقعیات دارد نواحی رویشی ایران اینگونه شرح داده می‌شود.

1-قلمرو هولارکتیک

-زیر قلمرو بورال

- ناحیه اروپا سیبری

- زیر حوزه هیرکانی

- زیر قلمرو تتیان (مدیترانه)

- ناحیه ایران- تورانی

- زیر حوزه ارمنستان- ایران

- زیر حوزه کردستان- زاگرس

- زیر حوزه ایران مرکزی

- ناحیه صحرا عربی

2- قلمرو پالئو تروپیک

- زیر قلمرو آفریقا

- ناحیه صحرا- سندی

- حوزه نوبو- سندی(46).

ناحیه صحرا عربستان ناحیه ایران تورانی

ناحیه صحرا سندی ناحیه اروپا سیبری

شکل شماره1-1: نواحی فلوریستیک ایران بر اساس تقسیم بندی زهری1973

منطقه مورد مطالعه در استان فارس واقع است که به ناحیه ایران تورانی تعلق دارد.

1-7- معرفی منطقه مورد مطالعه

استان فارس با مساحت 122661/073 کیلومتر مربع حدود 7/4% مساحت کل کشور را تشکیل می‌دهد. این استان بین 27 درجه و 20 دقیقه تا 31 درجه و42 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 42 دقیقه تا 55 درجه و36 دقیقه طول شرقی قرار گرفته است . ارتفاع متوسط استان 1350 متر از سطح دریا بوده و از شمال به استان‌های اصفهان و یزد، از شرق به استان کرمان، از جنوب به استان هرمزگان و از غرب با استان‌های بوشهر و کهکیلویه و بویر احمد محدود است (55).

استان فارس استانی چهار فصل است که وسعت منابع طبیعی آن 10/98 میلیون هکتار است که شامل1/25 میلیون هکتار جنگل و مرتع مشجر، 1/2 میلیون هکتار بیابان، 8/5میلیون هکتار مرتع می‌باشد. وجود اقلیم چهارگانه موجب شده است تا فلور این منطقه جزء متنوع‌ترین مناطق رویشی ایران باشد. از مساحت منابع طبیعی استان اراضی جنگلی و مرتعی سطحی معادل 9 میلیون هکتار در دو منطقه استپی و نیمه استپی واقع شده است (30).

روستای سیوند از توابع شهرستان مرودشت در شمال شرقی استان فارس و در فاصله 80 کیلومتری شهر شیراز قرار دارد (52). منطقه مورد مطالعه در30 درجه و 5 دقیقه عرض شمالی و 52 درجه و 55 دقیقه طول شرقی قراردارد. دامنه ارتفاعی منطقه از 1605 متر بالاتر از سطح دریا تا بلندترین منطقه با ارتفاع2650 مربوط به کوه سیاه را شامل می‌شود (52).

منطقه مورد مطالعه شامل کوه‌های سیوند و تنگ خشک می‌باشد. تنگ خشک، تنگه‌ای در5 کیلومتری شمال سیوند است و منطقه مورد مطالعه نماینده بخشی از اکوسیستم زاگرس جنوبی است که بخشی از کوه‌های تنگ خشک را شامل می‌شود. در منطقه رودخانه سیوند نیز جریان دارد که تقریبا در تمام طول منطقه امتداد یافته است.

1-7-1- رودخانه سیوند

رودخانه سیوند، دراز‌ترین شاخه از رودخانه کر است. این رودخانه، از بخش‌های جنوبی کوه حنا (رودخانه شادکام و سارتیان در شهرستان اقلید) سرچشمه گرفته و به دریاچه کافتر می‌ریزد. رودخانه تنگ بلاغی که حاصل سرریز آب دریاچه کافتر در شهرستان اقلید است، در مسیر خود، ضمن دریافت آب چشمه سرکت، مازاد آب چشمه دهبید و نیز دریافت آب رودخانه سیمکان، پس از عبور از منطقه‌ای کوهستانی، به دشت مرغاب در شهرستان مرودشت وارد می شود. در ابتدای این دشت، رودخانه‌ی سیوند، پس از دریافت آب چشمه بناب و گذشتن از تنگ سعادت آباد، وارد دشت سعادت شهر می‌شود.

در مرکز این دشت، رودخانه در مسیری نسبتآ مارپیچ، به حرکت خود ادامه می‌دهد، در این مسیر تعداد زیادی نهرهای سنتی از رودخانه منشعب شده و آب آن‌ها، برای مصارف کشاورزی روستاهای واقع در دشت، مورد استفاده قرار می‌گیرند. رودخانه سیوند، پس از عبور از دشت سعادت‌شهر، وارد دشت خفرک وسپس وارد دشت مرودشت شده و در محل پل‌خان، به رودخانه کر می‌پیوندد.

آب رودخانه سیوند، به جز در ماه‌های دی تا اردیبهشت که ماه‌های سیلابی به شمار می‌آید، در بقیه طول سال تقریبآ ثابت است. آبدهی رودخانه سیوند در بهار، بیشتریت مقدار خود را داراست. بستر رودخانه‌ی سیوند در دشت‌های خفرک و مرودشت زاینده است، به گونه‌ای که در قسمت‌هایی از دشت مرودشت، با توجه به بالا بودن سطح آب زیر زمینی، آب رودخانه به طور ناگهانی افزایش می‌یابد(21).

1-8- ویژگی‌های زمین شناسی استان فارس

فارس یکی از استان‌های جنوبی ایران است که میان اشکال مورفولوژیکو ویژگی‌های زمین شناسی آن همخوانی در خور توجهی وجود دارد. از دیدگاه ژئومورفولوژی نواحی واقع در شمال و شمال غربی استان متشکل از ارتفاعات بهم پیوسته و دره‌های عمیق است، در حالیکه در گستره‌های جنوب و جنوب غربی استان در حدفاصل کوه‌ها، دشت‌های حاصلخیز شیراز، کازرون، نی ریز، مرودشت و... قرار دارد که توسط رود‌ها آبیاری می‌شوند، این رود‌ها در نهایت به دریاچه بختگان، پریشان، مهارلو و کافتر می‌ریزند (53).

براساس تقسیمات حوضه‌های ساختاری- رسوبی، استان فارس در بر گیرنده منطقه سنندج- سیرجان و منطقه زاگرس است و بیشتر برجستگی‌ها و ساختار‌ها روند شمال غربی- جنوب شرقی دارند(53).

از نگاه ساختاری، حاشیه شمال غربی استان فارس محل برخورد دو ورقه قاره‌ای است. به همین لحاظ در این گستره صفحه‌های رانده شده بسیار زیاد است که حاصل آن شکل‌گیری ساختمان‌های دوبلکس با شیب راندگی (گسل‌های معکوس با شیب کم) به سمت شمال- شمال شرقی است. سیستم‌های راندگی که در هر رویداد زمین ساختی بوجود آمده‌اند، در روی ساختمان‌های قبلی قرار‌گرفته،آن‌ها را قطع نموده ویا جا به جا کرده و به این ترتیب در شمال شرقی استان فارس مجموعه‌ای از صفحه‌های تراستی را می‌توان دید(53).

در یک روند شمال شرقی به جنوب غربی، فارس را می‌توان به زیر پهنه‌های مورفولوژیک و ساختاری_رسوبی زیر تقسیم کرد:

1-8-1- پهنه سنندج-سیرجان:

ویژگی‌های ساختاری و سنگی نوار باریکی از حاشیه شمال شرقی استان فارس واقع در شمال شرق اقلید و شمال شرق کفه و نی‌ریز شباهت کامل به پهنه سنندج- سیرجان دارد (53). در این نواحی سنگ‌های پلاتفرمی (صفحه‌های بسیار وسیع) پالئوزوئیک پایین و بالا، ضمن داشتن حجم‌های در خور توجه، در اثر تکان‌های زمین و به صورت جریان‌های آشفته به قسمت‌های ژرف نقل مکان یافته‌اند. افزون بر ناآرامی‌های هم‌زمان، رسوب‌گذاری، شواهد چینه‌شناسی و ساختاری نشان می‌دهد که ساختار حاکم بر این باریکه از نوع راندگی‌های ورقه‌ای است که حاصل جابه‌جایی ورقه‌ها و افزایش ستبرای پوسته است(53).

1-8-2- زاگرس مرتفع

در این نواحی ، سنگ‌های مزوزوئیک، نهشته‌های رادیو لاریتی (مواد سیلیسی کف دریا) به همراه مجموعه‌های اولترا مافیکی (دارای یون‌های دو ظرفیتی آهن و منیزیم زیاد) هستند که در حوضه‌های عمیق شرق زاگرس انباشته شده‌اند و امروزه بر اثر کنش راندگی‌ها بلندترین قسمت‌های زاگرس را تشکیل می‌دهند(53).

1-8-3- زاگرس چین خورده

بخش بیشتر استان فارس قسمتی از پهنه ساختاری-رسوبی زاگرس چین خورده است که به نام پلاتفرم (صفحه‌های بسیار وسیع) فارس از آن یاد می‌شود. در این نواحی برونزد توالی‌های پروکامبرین پسین- تریاس میانی محدود به رخنمون‌هایی از گنبد‌های نمکی و یا برونزدهایی است که گسترش محدود دارند(53).

1-9- ناهمواری‌های استان و نحوه شکل گیری آن‌ها

کوه‌های زاگرس ، بخش اعظم استان را در بر گرفته است . در مجموع بخش چین خورده رشته کوه‌های زاگرس ، خود به 3 قسمت زاگرس شمال غرب (منطقه کرمانشاه و ایلام ) ، زاگرس میانی (منطقه لرستان و بختیاری ) و زاگرس جنوب شرق (منطقه فارس ) تقسیم می‌شود . بخش سوم زاگرس به طور کلی در استان پهناورفارس گسترده شده و به همین دلیل است که به آن زاگرس فارس نیز می‌گویند(54).

این واحد زاگرس ،حداکثر پهنا را داشته و چهره ظاهری آن با دو بخش دیگر زاگرس تفاوت دارد . در فارس امواج چین‌ها ملایم‌تر و بازتر شده و بیشتر به صورت چاله‌های ناودیسی و برجستگی‌های طاقدیسی ساده مشخص میگردد . همین چاله‌های ناودیسی به مرور زمان تبدیل به دشت‌های وسیع گردیده است . از دیگر مشخصات زاگرس فارس این است که هر چه از طرف شمال غرب استان به طرف شرق و جنوب شرق استان پیش می‌رویم ، محور چین‌ها از جهت شمال غرب جنوب شرق به سمت غرب به شرق منتهی می‌گردد (54).

از نظر زمین شناسی در کوه‌های استان فارس طبقات ائوسن، توده‌های عظیمی را تشکیل داده است. زاگرس در فارس بر روی سنگ‌های شیستی، آهکی و مارنی و تشکیلات جوان‌تر متعلق به دوره کرتاسه تشکیل شده که دارای سنگواره پالئوسن می‌باشد. بعد از مدتی محیط رسوبی عمیق‌تر شده و لایه‌های آهکی به وجود آمده همراه با مارن و شیست بوجود آمده‌اند . در حوضه رسوبی زاگرس رسوب‌گذاری از دوره الیگوسن به میوسن همچنان ادامه داشته و سازند آهک آسماری تشکیل شده است(54).

در این سازند دو بخش تبخیری و ماسه سنگی نیز شناخته شده است. در سازند فارس رخساره‌های نرم تنان، خار پوستان، مرجان‌ها و میکرو فسیل‌ها مختلف دیده شده است. بنابراین به طور کلی ناهمواری‌های استان فارس مربوط به دوره یا عهد میوسن و قسمتی از پلیوسن ((از دوره ترشیاری و از دوران سنوزوئیک)) ودر مجموع ناهمواری‌های جوان می‌باشد. از مشخصات این چنین مناطقی زلزله خیز بودن است . کما اینکه از سال 1900 میلادی تا کنون 1115 زمین لرزه دستگاهی در استان فارس رخ داده است. وگاه و بیگاه نیز شاهد بروز زلزله در نواحی مختلف استان می‌باشیم که این خود ناشی از جوان بودن منطقه از نظر زمین شناسی و برخورد مداوم سپر عربستان به سپر ایران می‌باشد (54).

1-10- زمین شناسی منطقه مورد مطالعه:

محیط رسوبی و چینه نگاری سکانسی سازند فهلیان در منطقه مورد مطالعه نشان می‌دهد که نهشته‌های سازند فهلیان در بر گیرنده سه زیر گروه رخساره کربناته تالابی، سدی و دریای باز همراه با رسوبات دوباره نهشته شده هستند.

رسوبات یاد شده در یک پلاتفرم شلف حاشیه‌دار کربناته پدید آمده‌اند. سازند فهلیان از دو سکانس رسوبی تشکیل شده است. مرز پایینی سکانس یک (مرز پایین سازند فهلیان با سازند سورمه) ناپیوستگی نوع یک است. مرز بالایی سکانس دوم (مرز بالایی سازند فهلیان با سازند داریان) و مرز بین سکانس‌های سازند فهلیان (فهلیان1و2) ناپیوستگی نوع دومند. سکانس‌های تشخیص داده شده با بخش سوم زون پایینی از سوپر سکانس زونی هم‌خوانی دارند و به اشکوب‌های تیتونین بالایی تا والانژینین پایینی وابسته‌اند (16).

1-11- آب و هوا

در استان فارس، تحت تاثیر ویژگی‌های توپوگرافیک، سه ناحیه آب و هوایی مشخص پدیدار شده است.

1-11-1- ناحیه کوهستانی شمال، شمال باختر و باختر

دارای زمستان‌های سرد معتدل و پوشش گیاهی قابل توجه می‌باشد. میزان بارندگی این ناحیه در حدود 400 تا 600 میلی‌متر در سال گزارش شده است (53).

1-11-2- ناحیه مرکزی

این ناحیه درزمستان‌ها آب و هوای نسبتا معتدل توام با بارندگی و در تابستان‌ها، هوایی گرم وخشک دارد. آب و هوای این ناحیه به علت بارندگی نسبی ارتفاعات، نسبت به شمال و شمال باختر وضعیتی کاملا متفاوت دارد، میزان باران این ناحیه بین 200 تا 400 میلی‌متر در سال است. شهرهای شیراز، کازرون، فسا و فیروزآباد در این ناحیه قرار گرفته‌اند (53).

1-11-3- ناحیه جنوب و جنوب خاوری

به علت کاهش ارتفاع و پهنای جغرافیایی و نحوه استقرار کوه‌ها، میزان بارندگی این ناحیه درفصل زمستان نسبت به دو فصل بهار و پاییز کم‌تر می‌باشد. هوای این ناحیه در زمستان‌ها معتدل و در تابستان‌ها بسیار گرم و میزان بارندگی سالانه آن 100 تا 200 میلی‌متر است. شهرهای لار، اوز و خنج جزو این ناحیه خشک به شمار می‌روند (53).

1-12- جریان‌های توده‌های هوایی استان:

استان فارس تحت تاثیر بادهای شمالی، باختری، جنوبی و محلی نیز قرار دارد، به طوری که جریان توده‌های هوایی آن به چهار گروه تقسیم می شود:

1-12-1- بادهای شمالی

که از سیبری به ایران می‌‍وزند و بسیار سرد و خشک هستند و باعث برودت هوا در زمستان، به ویژه در مناطق کوهستانی می‌شود (56).

1-12-2- بادهای باختری

که از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه به سوی ارتفاعات زاگرس می‌وزند و جزو بادهای باران آوری هستند که سبب ریزش برف و باران می‌شوند. این بارندگی از اواسط بهار ادامه پیدا می کند (56).

1-12-3- توده‌های هوای جنوبی

که از عربستان به سوی استان فارس می‌وزند. این توده‌های گرم و خشک هستند و سبب افزایش دما در تابستان می‌شوند. بادهای محلی که از سمت کوهستان به دشت می‌وزند عکس این مسیر را می‌پیمایند. نام یکی از آن‌ها باد قهره است که در ممسنی در امتداد رودخانه فهلیان می‌وزد (56).

1-13- طبقه بندی اقلیمی استان

براساس طبقه بندی اقلیمی دمارتن گسترش یافته، محاسبه رابطه بین آن بین ایستگاه‌های مختلف استان، نوع اقلیم موجود به شرح زیر مشخص شده است:

11/8درصد از سطح استان دارای اقلیم فرا خشک سرد تا فرا خشک گرم می‌باشد.

36/5 درصد از سطح استان دارای اقلیم خشک فرا سرد تا خشک گرم می‌باشد.

40/7درصد از سطح استان دارای اقلیم نیمه خشک فرا سرد تا نیمه خشک گرم می‌باشد.

5/3درصد از سطح استان دارای اقلیم مدیترانه‌ای فراسرد تا مدیترانه‌ای معتدل می‌باشد.

2/8درصد از سطح استان دارای اقلیم نیمه مرطوب فرا سرد تا نیمه مرطوب معتدل می‌باشد.

2/3 درصد از سطح استان دارای اقلیم مرطوب فرا سرد تا فراسرد معتدل می‌باشد.

0/6 درصد از سطح استان دارای اقلیم خیلی مرطوب فراسرد تا سرد می‌باشد.(1)

شکل شماره 3-1: پهنه بندی اقلیمی در استان فارس

1-14- اقلیم منطقه

اقلیم منطقه مورد مطالعه از نوع نیمه خشک است.به منظور بررسی کلی آب و هوای منطقه از آمار هواشناسی ایستگاه تخت جمشید که در27 کیلومتری روستای سیوند قرار دارد استفاده شده است.(جدول1-1). بارندگی سالانه در منطقه مورد مطالعه از ماه‌های پاییز تا میانه بهار روی می‌دهد.متوسط بارندگی درسال 90-91، 320 و در سال 91-92، 326 میلی‌متر در سال بود. متوسط حداقل دما 9.0 و متوسط حداکثر دما 7/25 درجه سانتی‌گراد است(51). داده‌های آماری مربوط به وضعیت دما و بارندگی طی 13 سال از سال 1377-1390 است که می‌تواند بیانگر اقلیم منطقه باشد. اما با توجه به دور بودن ایستگاه از منطقه و تفاوت ارتفاع آن‌ها انتظار می‌رود میزان بارندگی در منطقه و سردی هوا هوا بیشتر باشد. (شکل‌های4-1، 5-1، 6-1، 7-1).

جدول شماره1-1: مشخصات ایستگاه هوا شناسی تخت جمشید

سینوپتیک تکمیلی

نوع ایستگاه

1352

سال تاسیس

1605 متر

ارتفای از سطح دریا

52 درجه و 54 دقیقه شرقی

طول جغرافیایی

29 درجه و 56 دقیقه شمالی

عرض جغرافیایی

شکل شماره 4-1: نمودار میانگین بارندگی ماهیانه در ده سال (1377-1390)

شکل شماره 5-1: نمودار رطوبت ماه‌های مختلف طی 10 سال (1377-1390)

شکل شماره 6-1: نمودار دمای ماه‌های مختلف طی 10 سال (1377-1390)

شکل شماره 7-1: نمودار تغییرات میزان دما و بارندگی میانگین در 10 سال (1377-1390

1-15- پوشش گیاهی منطقه

عرصه جنگلی شهرستان مرودشت بالغ بر 76136 هکتار است که از این وسعت حدود 3 درصد به جنگل انبوه و 19/7 درصد به جنگل نیمه انبوه و 77/3 درصد به جنگل‌های تنک اختصاص دارد. در منطقه مورد مطالعه پوشش غالب جنگل‌های تنک است که گونه‌های غالب منطقه بنه، انواع بادام، کیکوم وگون می‌باشد (21).

1-16- اهداف و ضرورت انجام پروژه

امروزه فعالیت‌های انسانی منجر به کاهش تنوع زیستی گیاهان شده است. شناسایی پوشش گیاهی و بررسی زیستگاه‌های یک ناحیه، ضمن این که اساس بررسی‌ها وتحقیقات بوم شناختی است. در عین حال عامل موثری در سنجش و ارزیابی وضعیت کنونی و پیش‌بینی ‌وضعیت آینده به شمار می‌رود که برای اعمال مدیریت در منطقه نقش به‌سزایی دارد (29).

شناسایی عناصر گیاهی و تجزیه وتحلیل ویژگی‌های اکولوژیکی آن‌ها می‌تواند راهنمای خوبی برای تشخیص خصوصیات اکولوژیکی و پتانسیل رویشی آن منطقه محسوب شود، از این‌رو انجام چنین مطالعاتی در رویشگاه‌های ویژه به منظور مطالعه دقیق و متمرکز ترکیب فلوریستیکی ضروری است. هم چنین مطالعه پوشش گیاهی در حل مسائل اکولوژیکی مانند حفاظت بیولوژیکی و مدیریت منابع طبیعی مفید بوده و بر اساس نتایج حاصل از آن می‌توان روند تغییرات آینده را پیش بینی کرد (17).

با توجه به این که منطقه مورد مطالعه جزء مناطق حفاظت شده‌ی کشوری نیست و بررسی فلوریستیکی منطقه بسیاری ضروری است. مهم‌ترین اهداف این مطالعه عبارتند از:

- تهیه فهرستی از گونه‌های گیاهی منطقه که شامل کرولوژی و شکل زیستی آن‌ها نیز می باشد.

- بررسی زیستگاه‌ها و ریز زیستگاه‌های منطقه مورد مطالعه

- بررسی گونه‌های بومزاد، گونه‌های مهم از نظر غذایی و دارویی و گونه‌های علف هرز منطقه

- تعیین جوامع گیاهی منطقه

- بررسی شرایط اکولوژیکی منطقه بر نحوه گسترش و پراکندگی گیاهان

- بررسی تخریب‌های انسانی بر پوشش گیاهی منطقه و ارائه پیشنهاد جهت رفع این فشار‌ها و تخریب های انسانی و ایجاد زمینه برای حفاظت بهتر از فلور منطقه است.

به علاوه نتایج حاصل از این مطالعه به تعیین هر چه دقیق‌تر تنوع گونه‌ای در استان و کشور کمک خواهد کرد و امکان مقایسه میان نواحی تخریب شده و مناطق حفاظت شده را از لحاظ تنوع گونه‌ای فراهم می‌کند. هم‌چنین این مطالعه می‌تواند در پی بردن به پتانسیل گیاهی قابل بهره‌برداری استان از لحاظ گیاهان دارویی، مرتعی، جنگلی، صنعتی و ...کمک نماید





مقیاس کنار آمدن با خود

مقیاس کنار آمدن با خود

این پرسشنامه دارای ۶۰ گویه می باشد و هر گویه دارای سه گزینه a و b و c می باشد. در جدول نمره‌گذاری، دور پاسخی که به هر سوال داده اید دایره می کشید. تفسیر نیز در داخل فایل آمده است.

 

تعداد سوالات: 60

تعداد صفحات: 8

شامل: پرسشنامه + نمره گذاری + تفسیر

نوع فایل: WORD





مطالعه فلوریستیکی و زیستگاهی کوه دکل در شهرستان ممسنی، استان فارس

مطالعه فلوریستیکی و زیستگاهی کوه دکل در  شهرستان ممسنی، استان فارس

مطالعه فلوریستیکی و زیستگاهی کوه دکل در شهرستان ممسنی، استان فارس

چکیده

هدف اصلی از این تحقیق، بررسی و ثبت تنوع گیاهیوزیستگاهی موجود در منطقه ممسنی واقع در شمال غرب استان فارس است که در طول شرقیَ30 ْ51 و عرضَ شمالی 5 ْ30 قرار گرفته است. در مجموع 395 نمونه، متعلق به 69 تیره، 172 جنس و 225 گونه جمع آوری، شناسایی و در هرباریوم دانشگاه شیراز بایگانی شدند. گیاهان دو لپه با 57 تیره، 142 جنس و 187 گونه متنوع ترین گروه و پس از آن تک لپه ای ها با 8 تیره، 25 جنس و34 گونه قرار دارند. نهانزادان آوندی با 3 تیره، 3 جنس و 3 گونه و بازدانگان با 1 تیره، 1جنس و 1 گونه در منطقه حضور دارند. غنی ترین تیره ها از نظر تعداد گونه به ترتیب Asteraceae(42 گونه)، Fabaceae( 23 گونه) و Poaceae (13 گونه) می­باشند. متنوع ترین جنس های موجود در پوشش گیاهی منطقه Convolvulus L.، Plantago L. و Trifolium L. هر کدام با 5 گونه و Allium L. با 4 گونه است. از نظر کورولوژی بیشتر گیاهان به ناحیه ایران- تورانی تعلق دارند. از لحاظ شکل زیستی، تروفیت ها شکل زیستی غالب را در منطقه تشکیل می­دهند. بر اساس سیستم EUNIS هفتزیستگاه اصلی در منطقه وجود دارد که در بردارنده: 1- علفزار 2- بوته‌زار 3-درختچه‌زار 4- درخت زار 5- مناطق کم‌پوشش یا بی‌پوشش با بستر سنگی و صخره‌ای 6- آب‌های سطحی درون سرزمینی 7- زیستگاه‌های کشت شده زراعی، باغبانی یا مسکونی می­باشد.از عوامل اکولوژیکی که بر روی پراکنش گیاهان در زیستگاه های مختلف تاثیر به سزایی داشته است می­توان به عوامل اقلیمی و توپوگرافیکی و زیستی اشاره کرد.

کلمات کلیدی: ممسنی،شکل زیستی، فلورستیک، زیستگاه

فهرست مطالب

عنوان صفحه

مقدمه2

کلیات2

۱-2- ویژگی های سرزمین ایران3

۱-3- تاریخچه مطالعات فلورستیکی در ایران4

۱-3-1- تاریخچه مطالعات فلورستیکی ایران:5

۱-3-3 منابع شناسایی فلور ایران:10

۱-4- نواحی فلورستیکی ایران11

1-5- توپوگرافی استان فارس12

1-6- اقلیم شهرستان ممسنی14

1-6-1- دما16

1-6-2- بارندگی17

۱-6-3- رطوبت نسبی18

1-6-4- خاک19

1-10- جغرافیا و زمین ریخت شناسى20

زمین شناسی استان فارس21

1-11-1- زمین شناسی عمومی ممسنی22

1-11-2- چینه نگاری ممسنی22

۱-11-3- رسوبات جوان گستره نورآباد26

۱-12- اهداف و ضرورت انجام پروژه27

مواد و روش ها29

۲-1- مطالعات صحرایی29

2-2- مطالعات آزمایشگاهی30

نتایج33

3-1- نتایج33

۳-2- پوشش گیاهی منطقه:42

بحث47

4-1- عوامل انتشار گونه ها در منطقه مورد مطالعه48

4-1-1- اقلیم48

4-1-2- توپوگرافی51

4-1-3- عوامل زیستی58

4-2- فیتو جغرافی61

4-3-1- ناحیه ایران و تورانی61

4-3- عناصر انحصاری62

4-4- پیشنهادات پزوهشی آینده64

عنوان صفحه

فهرست منابع

الف: منابع فارسی 65

ب: منابع انگیسی68

پیوست

پیوست جدول171

پیوست جدول286

تصاویری از برخی زیستگاه های موجود در منطه مورد مطالعه 9

فهرست جدول

عنوانصفحه

جدول3-1: تعداد تیره، جنس و گونه مربوط به هر کدام از گروه های گیاهی...........................33

جدول 3-2: لیست غنی ترین تیره های گیاهان آوندی..................................................................35

جدول 3-3: لیست غنی ترین جنس های گیاهان آوندی..............................................................36

جدول3-4: لیست تعدادی از گیاهان دارویی منطقه.......................................................................37

جدول 3-5: تعدادی از گیاهان منطقه که دارای پتانسیل زینتی شدن هستند........................38

جدول 3-6: گونه های بومی ایران در منطقه....................................................................................38

جدول 3-7: لیست علف های هرز منطقه.........................................................................................39

جدول 3-8: گونه های فراوان منطقه................................................................................................40

فهرست شکل ها

عنوان صفحه

شکل 1-1: نقشه نواحی فلورستیکی ایران.........................................................................................11

شکل 1-2: نقشه موقعیت منطقه موردمطالعه..........................................................................................12

شکل1-3: نقشه اقلیم استانفارس..............................................................................................................15

شکل1-4 دمای حداکثر مطلق بلند مدت استان فارس.......................................................................16

شکل1-5: دمای حداقل مطلق بلند مدت استان فارس.......................................................................16

جدول1-6: میانگین دمای حداکثر بلند مدت استان فارس................................................................17

شکل1-7: بارندگی بلند مدت استان فارس............................................................................................17

شکل1-8: بارندگی بلند مدت فصل زمستان استانفارس....................................................................18

شکل1-9: رطوبت نسبی بلند مدت فصل زمستان استانفارس............................................................18

شکل3-1: نمایش سهم هر یک از گروه های گیاهی در پوشش منطقه بر حسبدرصد..................34

عنوان صفحه

شکل3-2: سهم غنی ترین تیره ها در پوشش گیاهی منطقه (بر حسب درصد)................................35

شکل3-3: تعداد گونه ها وجنس های غنی ترین تیره ها در پوشش گیاهی منطقه.........................36

شکل 3-4: نمودار میزان گلدهی گیاهان منطقه در فصول مختلف سال های جمع آوری گیاه....41

شکل 4-1: نمایش جوامع اصلی پوشش گیاهی در منطقه با توجه به ارتفاع...................................54

شکل 5-1: تصاویری از برخی از زیستگاه های موجود در منطقه.........................................................93

شکل5-2: مقایسه اثر شیب بر روی پوشش گیاهی منطقه....................................................................94

شکل5-3: تصاویری از تخریب های انسانی در منطقه مورد مطالعه.....................................................9

فهرست نشانه‌های اختصاری

تروفیت

Th

فانروفیت

Ph

کریپتوفیت

Cr

کامفیت

Ch

همی کریپتوفیت

He

اروپا – سیبری

Euro - Sib

ایران – آناتولی

Ir - An

ایران – تورانی

Ir - Tur

بومزاد

end

جهان وطن

Cos

چند منطقه‌ای

Pl

زراعی

Cult

صحرا – عربستان

Sah - Arab

گرمسیری

Trop

مدیترانه‌ای

Medit

نوبوسندی

Nobo - Sind

هیمالیا

Hima

شیب جنوب شرقی

SE

شیب جنوب غربی

SW

شیب جنوبی

S

شیب شرقی

E

شیب شمال شرقی

NE

شیب شمال غربی

NW

شیب شمالی

N

شیب غربی

W

فصل اول

مقدمه

1-1– کلیات

سیستماتیک: علم بررسی تنوع موجودات زنده است. این علم شامل کشف، توصیف و تفسیر گوناگونی های زیست شناختی و تلفیق اطلاعات حاصل از این گوناگونی ها به شکل سیستم های طبقه بندی پیش نگر است. علم سیستماتیک به بررسی علمی اشکال مختلف و گوناگونی های موجود در عالم جانداران و هر گونه رابطه ی بین آنها می­پردازد (14) .

تعریف فلور و فلورستیک

فلورستیک: شاخه ای از علم گیاه شناسی است که به شناسایی و لیست کردن همه ی گونه های گیاهی یک منطقه می­پردازد. رستنی های یک منطقه را فلور می­نامند. به کتاب یا دیگر آثاری که رستنی های یک منطقه را شرح می­دهند نیز فلور گفته می­شود. فلور در معنای دوم ابزاری برای شناسایی تاکسون های یک منطقه به شمار می آید. بنابراین فلورستیک در بر دارنده ی بررسی فلور ها (رستنی های مناطق) و تهیه ی فلور ها (کتاب های رستنی های مناطق) است (12).

برای شناخت فلور و پوشش گیاهی یک منطقه داشتن اطلاعات کلی از تاریخچه اکولوژی، منابع شناسایی، موقعیت جغرافیایی، عوامل دیرینه شناسی و ویژگی های کمی و کیفی آن فلور ضروری است. در واقع مجموع این یافته ها سیمای یک فلور و پوشش گیاهی یک منطقه را ترسیم می­نماید و آگاهی از این یافته ها مقدمه ای برای شناخت کامل یک فلور است (30).

زیستگاه ها بلوک های ساختمانی اساسی محیط زیست می­باشند که توسط حیوانات و گیاهان اشغال شده اند و به عنوان واحدی برای توصیف محل و مدیریت حفاظت از محیط زیست مهم هستند. زیستگاه به عنوان منطقه ای که در آن یک موجود زنده یا گروهی از موجودات زنده زندگی می­کند شرح داده می­شود و توسط اجزای زنده و غیرزنده محیط زیست تعریف می­شود (9).

۱-2- ویژگی های سرزمین ایران

کشور پهناور ایران در جنوب غرب آسیا یکی از مناطق نیمکره شمالی است که به سبب برخی عوامل از جمله شرایط اقلیمی متفاوت، وجود کوههای مرتفع حصار مانند در اطراف، وجود کویر بزرگ مرکزی و با وسعتی بیش از ۱۶۴۰۰۰۰کیلومتر مربع، نوعی ویژگی و تنوع زیستی در هر گوشه و کنار خود دارد و در هر بخش آن، ترکیب خاص عناصر مختلف زیستی نوعی اکوسیستم ویژه بوجود آورده است. نواحی مختلف جغرافیای گیاهی در فلات ایران باعث جریان ژنتیکی عظیم در این منطقه شده و در نتیجه تنوعی خاص در گونه های گیاهی پدید آورده است که در مقایسه با کشورهای همجوار و برخی نقاط دیگر بسیار جالب است. برخی از گونه های گیاهی در حصار موانع طبیعی در سرزمین اصلی خود ایران به صورت بومزاد (اندمیک) محصور مانده اند. بخش بزرگی از این سرزمین را نواحی بیابانی، نیمه بیابانی و کویری تشکیل می­دهد. ساکنان نواحی بیابانی و نیمه بیابانی ایران همواره به پوشش گیاهی آن سخت وابسته بوده اند و هر کجا که پوشش گیاهی توانسته است میکروکلیمای مناسبی پدید آورد مردم در آنجا سکنی گزیده اند. همین عرصه های محدود پوشش گیاهی، به سبب تنوع آب و هوائی، توپوگرافی و ادافیکی بسیار متفاوت و ناهماهنگ است. پوشش گیاهی کشور ایران به طور اخص، معمولا از پهنه های محدود گسسته و پراکنده تشکیل یافته است. در صد پوشش این پهنه ها در نواحی شمالی و برخی نواحی شمال غربی و پر باران بسیار بالاست ولی در نواحی خشک و کم باران که تبخیر آن چندین برابر بارش است در صد آن بسیار پائین ولی در عوض تنوع گونه ای در آنها بسیار بالاست (6).

تنوع گونه ای گیاهان در ایران رقمی چشمگیر دارد و در مقایسه ایران یکی از کشورهای کم نظیر جهان از این حیث است. در ایران ۱۶۷ تیره از گیاهان آوندی وجود دارد که شامل ۱۲۱۵ جنس بوده، بعضی از آنها فقط دارای یک گونه و بعضی از آنها تا حدود ۸۰۰ گونه دارند. مجموع تاکسونهای موجود در ایران حدود ۸۰۰۰ است که شامل حدود ۶۴۱۷ گونه، ۶۱۱ زیر گونه، ۴۶۵ واریته، و ۸۳ هیبرید است. از این تعداد حدود ۱۸۱۰ تاکسون بومزاد (اندمیک) ایران هستند. آمار فعلی مربوط به بررسی های انجام شده تا سال ۱۳۷۹ درهرباریوم مرکزی دانشگاه تهران است (6).

۱-3- تاریخچه مطالعات فلورستیکی در ایران

علی‌رغم‌ اینکه‌ ایرانیان‌ در علم‌ استفاده‌ از گیاهان‌ و بالطبع‌ شناسایی‌ آنها سابقه‌ای‌ بس‌ طولانی‌ دارند، معهذا در دوران‌ تحول‌این علم‌ در دنیا و جایگزینی‌ متدهای‌ نوین‌ در شناسایی‌ گیاهان‌، سابقه‌ چندانی‌ در منابع‌ و مأخذ متعلق‌ به‌ ایران‌ در این‌ دوره‌ دیده‌ نمی‌شود. در حالی‌ که‌ در سالهای‌ ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ میلادی‌ در کشورهای ‌اروپایی‌ با احداث‌ هرباریوم‌ها و باغ‌های‌ گیاهشناسی‌ زمینه‌های‌ لازم‌ برای‌ توسعه‌ علم‌ گیاهشناسی‌ فراهم‌ می‌شد‌، در ایران‌ تحول‌ قابل‌ ملاحظه‌ای‌ مشهود نبود. از این‌ رو در همین‌ سال‌ها جاذبه‌های‌ گیاهشناسی‌ ایران‌، موجب‌ انجام‌ مسافرت‌های‌ متعدد گیاهشناسان‌ اروپایی‌ به‌ ایران‌ گشت‌، نمونه‌های‌ گیاهی‌ متعددی‌ در این‌ سال‌ها از ایران‌ جمع‌آوری‌ گردید که‌ هم‌ اکنون‌ در هرباریوم‌های‌ اروپایی‌ نگهداری‌ می‌شوند ( قهرمان ۱۳۷۵) (10).

به طور یقین تنوع فلور و پوشش گیاهی از عوامل اصلی قرار گرفتن سرزمین وسیع ایران در کانون توجه علم گیاه شناسی و گیاه شناسان بوده است (30).

۱-3-1- تاریخچه مطالعات فلورستیکی ایران:

اطلاعات در این زمینه در ایران حاصل مطالعات فلوریستیکی در حدود ۳۰۰ سال است که اغلب توسط گیاه شناسان خارجی جمع آوری شده است. مرحوم پروفسور احمد پارسا که از بنیان‌ گذاران علم گیاه‌ شناسی نوین در ایران است، از ابن سینا – د انشمند بزرگ ایرانی – به عنوان بنیان ‌گذار فلور در آسیا و ایران یاد می‌کند (30).

سرآغاز‌ سفر های گیاهشناسی اروپائیان در ایران احتمالاً در سال ۱۶۸۴ میلادی بوده که دکتر کمپفر آلمانی به جنوب قفقاز، رشت, قزوین,اصفهان، شیراز و کرانه‌ های خلیج فارس رفت. یکی از ره آوردهای علمی او از ‌این سفر چند ساله مجموعه‌ای از گیاهان‌این نواحی بود که به بریتیش میوزیمدر لندن منتقل شد (10).

پس از او دانشمندان و کسان دیگری به ترتیب زیر به‌ایران آمدند:

1774-1770 میلادی: گملین آلمانی گیاهان گیلان را گرد آوری و به بریتیش میوزیم داد.

1784-1770 : دانشمند فرانسوی آندره میشو گیاهان برخی از نواحی جنوبی ‌ایران را جمع کرد و آنها را به هرباریوم گیاهشناس نامی فرانسوی آلفونس دوکاندل در فرانسه داد.

۹۷-1796 : دو فرانسوی به نامهای الیویه و برونی‌یر گیاهان نواحی شمالی و غربی ‌ایران را جمع کردند. در حدود همین سالها، بلانژه فرانسوی نیز در مسافرت خود به تهران, اصفهان، شیراز و بوشهر, گیاهان‌این نواحی را گرد آورد.

۱۸۲۸ : سیوویتس , اهل مجارستان، مجموعه‌ای از گیاهان خوی و ارومیه را گرد آورد.

1837-1835 : اوشه الوای فرانسوی دوبار به‌ایران سفر کرد. از طریق بغداد به کرمانشاه, همدان و اصفهان رفت و در مسیر خود مجموعه‌ای از گیاهان زردکوه، نعل کوه, خوی، تبریز،دماوند, اصفهان،بوشهر و بندر عباس را تهیه کرد. در سفر دوم، در‌ایران در گذشت ( مدفنش در صحن کلیسای ارامنه جلفای اصفهان است). مجموعه‌های او را که در موزه تاریخ طبیعی پاریس محفوظ است گیاهشناس نامدار سوئیسی ادموند بواسیه معرفی کرد.

1843-1842 : تئو‌‌درکچی، گیاهشناس اتریشی، دوبار متوالی به ایران سفر کرد. بار اول که از طریق خیلج فارس به‌ایران آمد, گیاهان جزیره خارک, بوشهر, دالکی, شیراز, تخت جمشید وکوههای مجاور آن را گرد آورد. بار دوم از گیاهان ارتفاعات البرز مجموعه‌ای تهیه کرد. بعدها نامهای گیاهان گرد آمده از‌این نواحی را در مجله‌های خارجی منتشر کرد و گونه‌های جدید بسیاری از‌ ایران را شناسانید.

1849-1847 : دکتر بوزه، از اهالی ریگا (لتونی) ، از آذربایجان، گیلان, مازندان، تهران، اصفهان و یزد گیاهانی را گرد آورد که بعدها بواسیه در کارهای خود از آنها استفاده کرد. گیاهان بوزه در کتاب او به نام سفری به ماوراء قفقاز و‌ ایران در ۴۹-1845 در مسکو به چاپ رسید.

۱۸۵۱-1850: دکترستاکس انگلسیی در نواحی مرزی بلوچستان ‌ایران و پاکستان گیاهانی را جمع کرد.

1867-1865: پروفسور ‌هاوسکنخت آلمانی گیاهان کردستان و کوههای مجاور صحنه را جمع کرد. همچنین با شناسایی گیاهان گرد آوردة شلیمر، طبیب ناصرالدین شاه و معلم دارالفنون قدیم، به محتوای گیاهشناختی کتاب او کمک نمود. در همان سالها کافر برخی از گیاهان کاشان را جمع کرد.

۱۸۵۸: فن بونژ، از دوستان بواسیه، به ‌ایران و افغانستان سفر کرد و مجموعه‌هایی شامل دو هزار گونه گیاهی از گرگان، مازندران، شاهرود, مشهد، طبس، تهران، اصفهان، یزد و کرمان فراهم آورد. همه گونه‌های گرد آورده او بوسیله بواسیه معرفی و چاپ شد.

۱۸۸۶-1885: دکتر شتاپف، رئیس هرباریوم کیو (لندن) ، در سفری به‌ ایران، گیاهان کازرون و حوالی کتل مالو و کتل پیرزن را گرد آورد. وی کارهای ارزشمندی درباره گیاهان ‌ایران دارد.

۱۸۹۴: فرین توصیف مجموعه گیاهان گرد آورده خود از بندرگز و گرگان را به چاپ رسانید.

۱۹۰۸: جیمز گیاهان باغی کرمان را جمع کرد.

۱۹۰۹-1879: اشتراوس در مسافرتهای متعدد خود در نقاط غربی ‌ایران در مدت سی سال اقامت خود در‌این کشور، گیاهان بسیاری از نقاط مختلف گرد آورد. توصیف‌ این گیاهان را برنمولر در ۲۰۲ صفحه در پنج شماره مجله ”با یهفته تسوم بوتانیشن سنترال بلات“ از سال ۱۹۰۵ تا ۱۹۱۰ و مجموعة دیگری را به نام (مجموعه جدید اشتراوس) در ۲۴۱ صفحه در سه شماره همان مجله در سالهای ۱۱-1910 چاپ کرد. مجموعه‌ای از خزه‌ها و هپاتیکهای ‌ایران نیز گرد آوری شد که بخشی از آنها را شیفنر تشخیص داد و وصف آنها را در ۱۹۰۸ منتشر کرد.

۱۹۰۲: سین تنیس گیاهانی از گرگان و ارتفاعات آن نواحی گرد آورد.

۱۹۳۹-1889: گیاهشناس نامدار، ی. برنمولر، از اهالی وایمار آلمان، چندین بار به نقاط مختلف‌ایران مانند کرمان، یزد، بوشهر و اصفهان سفر کرد. از مجموعة گیاهان گردآوردة افراد دیگری مانند اشتراوس، کناپ و گائوبا نیز در انتشارات خود بهره گرفت. او حدود پانصد گونه تازه در ‌ایران کشف کرد.

۱۹۱۳: پوپنوک گیاهان جزیزه هرمز در خلیج فارس را جمع کرد.

1920-1919: گاندژر گیاهان کرانه‌های جنوب‌ ایران را گرد آورد و وصف آنها را چاپ کرد.

۱۹۲۶: گروسهایم توصیف گیاهانی از تبریز، جلفا، مرند، کوه میشوداغ، یام، صوفیان، انیل‌زنیل را به چاپ رسانید.

1926-1925: گیلیات- سمیث گیاهانی از نقاط مختلف آذربایجان گرد آورد که بوسیله دکتر تاریل، رئیس وقت هرباریوم و کتابخانه کیو، به چاپ رسید.

۱۹۲۷: مکمیلان گیاهان مسجد سلیمان را جمع کرد.

۱۹۲۸: چیک گیاهان شیراز و نواحی مجاور آن را گرد آورد.

۱۹۲۸: هرنر گیاهان بوشهر، دشت ارژن (فارس) و میان کتل را جمع کرد.

۱۹۲۹: دارلینگتون و کاوان گیاهان آذربایجان، اصفهان, قزوین و کرمانشاه را جمع کردند.

1929-1923: نابلک گیاهان مرز ‌ایران و ترکیه را گرد آورد و وصف آنها را به چاپ رسانید.

۱۹۲۹:راجر گیاهان همدان را جمع کرد.

۱۹۳۰: باروز گیاهان البرز و سواحل بحر خزر را جمع کرد.

۱۹۳۴: فیلد و لازار گیاهان از شهر ری و یزدخاست جمع کردند اما گیاهان بیشتری در عراق گرد آوردند.

۱۹۳۴: ترات گیاهان بخشهایی از البرز و غرب ‌ایران را جمع کرد.

۱۹۳۹: گیلی گیاهانی از دماوند، ارتفاعات کندوان آزادبر و پلور را به چاپ رسانید.

1935-1932: بیگر گیاهان کرمان و یزد را جمع کرد.

1936-1933: خانم دیلی گیاهان مسجد سلیمان، و زابل را جمع کرد.

۱۹۳۶: خانم لینزی گیاهان ‌ایسپیلی ییلاق گیلان (در حوالی لاهیجان) را جمع کرد.

1940-1933: اروین گائوبا گیاهان اطراف کرج، کناره‌های خزر و ارتفاعات شمالی البرز در منطقه دریای خزر را جمع کرد.

1977-1937: کارل هینز رشینگر گیاهان ‌ایران، افغانستان، پاکستان و عراق را در نوبتهای مختلف جمع‌آوری نمود.

1945-1940: کولتس در اقامتی تقریبا چهار ساله در ‌ایران و افغانستان, گیاهانی را در‌این نواحی جمع کرد.

1948-1946: آیلیف گیاهان اصفهان را جمع کرد.

۱۹۴۸: پل الن سوئیسی، متخصص گیاهان تیره سالسولاسه، گیاهان اطراف تهران و نواحی خشک مرکزی و جنوب شرقی‌ ایران را گرد آورد.

۱۹۴۸: پروفسور لئونارد بلژیکی، با هیئتی از باغ گیاهشناسی سلطنتی بلژیک و وزارت کشاورزی آن کشور، گیاهان نواحی خشک و کویری ‌ایران را در فاصله دو ماه (آوریل و مه) با عبور از بخش مرکزی تا نواحی جنوب شرقی جمع کرد و نتایج بررسیهای خود را در ۱۰ جلد در سالهای ۹۱-1981 با نام بررسی فلور و پوشش گیاهی بیابانهای‌ایران انتشار داد.

۱۹۷۴: کونکل گیاهان جزایر قشم, هرمز، لارک و هنگام را جمع کرد و در سال ۱۹۷۷ میلادی، با عنوان پوشش گیاهی هرمز، قشم و جزایر همجوار انتشار داد.

1977-1970: ژ- ک. کلن فرانسوی به بررسی گیاهان ناحیه مرکزی البرز و گردآوری گیاهان آن پرداخت و کتابی با عنوان رویشهای ارتفاعات البرز مرکزی در سال ۱۹۹۴ در پاریس انتشارداد (قهرمان ۱۳۷۵) (10).

اولین موزه گیاه شناسی و هرباریوم رسمی ایران در سال ۱۳۱۲ شمسی توسط پروفسور گائوبای اطریشی در دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران تاسیس شد (30).

در استان فارس هرباریوم دانشگاه شیراز نیم قرن پیش توسط مارتین ال گرانت تاسیس شد که تاکنون به جمع آوری و مطالعه گیاهان استان فارس پرداخته است. هم اکنون نزدیک 100 هزار نمونه گیاهی در این هرباریوم نگهداری می­شود (11).

این هرباریوم در سالهای اخیر در زمینه مطالعات فلوریستیکی در مناطق مختلف ایران بویژه، استان فارس فعال بوده است. از آن جمله سید عادل سجادی در سال ۱۳۹۰ مطالعه فلورستیکی منطقه کوهسالان کردستان را به پایان رساند (13). معصومه زارع در سال ۱۳۹۲ مطالعه کوه خم منطقه تنگسکن در شهرستان ارسنجان (17) و سعیده سادات سیدی در سال ۱۳۹۲ مطالعه کوه تودج (توده) در شهرستان استهبان را انجام داده است (15). در شهرستان ممسنی علی اسدی در سال ۱۳۹۱ کوه های تاسک، لیزکی پایینی، لیزکی بالایی و کوه بوان را مورد مطالعه قرار داده است و گیاهان دارویی این مناطق را هم بررسی کرده است (۱). مهدی دولت خواهی هم در سال ۱۳۹۱ گیاهان‌ دارویی شهرستان ممسنیرا مورد بررسی قرار داده است اما در منطقه مورد بررسی این تحقیق هیچ گونه مطالعه فلورستیکی جامع صورت نگرفته است (16).

۱-3-2- تحولات گیاه شناسی نوین در ایران:

نخستین هرباریوم در ایران در سال ۱۳۲۱ و در دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران تاسیس شد، سپس هرباریومهای مختلفی در دانشگاهها و همچنین مراکز تحقیقاتی تاسیس یافت از جمله هرباریوم مؤسسه بررسی آفات و بیماریهای گیاهی، اوین (مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی ایران)، هرباریوم‌های دانشکده داروسازی، دانشکده علوم، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران؛ هرباریوم دانشگاه صنعتی اصفهان؛ هرباریوم دانشگاه مشهد و سایر هرباریوم‌های آموزشی دانشگاههای کشور. در سال های ۱۳۴۷ تقریبا همزمان دو هرباریوم در موسسه گیاهشناسی ایران و موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع احداث شد که پس ا ز پیروزی انقلاب اسلامی در همدیگر ادغام و سپس نام هرباریوم مرکزی ایران را به خود گرفت. متعاقبا برنامه احداث هرباریوم های منطقه ای در دستور کار قرار گرفت و در شهرهای مشهد، اصفهان، کرمانشاه، بندرعباس و اهواز هرباریومهایی تاسیس یافت، سپس طی طرحی این برنامه به تاسیس هرباریوم های استانی تبدیل یافت، به طوریکه اکنون در همه مراکز استانها و در مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی هرباریومهایی احداث یافته است. تخمین تعداد واقعی شماره نمونه های هرباریومی در ایران به علت پراکنش اطلاعات مشکل است. تعداد شماره نمونه های هرباریومی در داخل ایران به حدود ۱۰۰۰۰۰۰ تخمین زده می‌شود. به تدریج با جمع آوری نمونه های هرباریومی ایران توسط محققین خارج از کشور زمینه‌های‌لازم‌ جهت‌ انتشار اولین‌ فلورهایی‌ که‌ به نحوی‌ ایران‌ را در برمی‌گرفتند، فراهم‌ شد. به علاوه از سال ۱۳۸۴ طرح تهیه فلورهای استانی نیز در برنامه کار مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع قرار گرفت که مراحل اجرایی خود را طی می‌نماید (10).

۱-3-3 منابع شناسایی فلور ایران:

برای شناسایی گیاهان خودروی ایران منابع معتبری وجود دارد که به ۷ گروه قابل تقسیم بندی هستند (30).

۱-باغ های گیاه شناسی مانند باغ گیاه شناسی ملی ایران، باغ گیاه شناسی دانشکده کشاورزی کرج، باغ ارم در شیراز و باغ گلها در اصفهان، گرچه نمی توان آنها را به عنوان باغ گیاه شناسی نامید.

۲- هرباریوم ها مانند هرباریوم اوین، هرباریوم مرکزی ایران، هرباریوم دانشکده داروسازی دانشگاه تهران

۳- کتب مرجع و آثار نوشتاری

۴- فلور ها مانند فلور ایرانیکا (رشینگر ۲۰۰۵-1963)، فلور ایران(پارسا ۱۹۵۰-1943)، رستنی های ایران(۱۳۷۶ -1354)، فلور ایران(اسدی، معصومی، جم زاد، خاتم ساز و باباخانلو {ویراستاران}۱۳۸۴ -1367)

و ...

۵- تک نگاره ها

۶- نمایه ها

۷- مجلات علمی

۱-4- نواحی فلورستیکی ایران

امروزه کل خشکی های کره زمین طبق سیستم ارائه شده توسط آرمن تختجان- گیاه شناس ارمنستانی- به ۶ قلمرو، ۳۵ ناحیه و ۱۵۲ حوزه تقسیم می­شود (44).

قلمرو های شش گانه عبارت اند از:

هولارکتیک، پالئوتروپیک، نئوتروپیک، کاپ، استرالیا و آنتارکتیک

اما تقسیم بندی زهری(۱۹۷۳)، بیشتر با واقعیت فلور ایران سازگاری دارد (30).

فلور ایران به دو قلمرو هولارکتیک و پالئوتروپیک تعلق دارد. بخش کوچکی از نواحی جنوبی کشور در امتداد سواحل خلیج فارس و دریای عمان به قلمرو پالئوتروپیک- زیر قلمرو آفریقا، ناحیه صحرا - سندی (سودانی)، حوزه نوبو- سندی و بقیه نقاط کشور به فلمرو هولارکتیک تعلق دارد. جنگل های شمال کشور به زیر حوزه هیرکانی از حوزه اکسین- هیرکانی، زیر ناحیه پونتیک(دریای سیاه)، ناحیه اروپا- سیبری، زیر قلمرو بورآل تعلق دارند. سایر مناطق کشور شامل زیر حوزه های ارمنستان- ایران، کردستان- زاگرس و ایران مرکزی به حوزه ایران- آناتولی از ناحیه ایران- تورانی، زیر قلمرو تتیان(مدیترانه قدیم)، قلمرو هولارکتیک تعلق دارند (30).

1-5- توپوگرافی استان فارس

وسعت استان فارس حدود 133 هزار کیلومتر مربع است و تقریبا ۱/۸% مساحت کشور را تشکیل می­دهد. این استان، در جنوب منطقه مرکزی ایران بین مدار های ۲۷ درجه و دو دقیقه و ۳۱ درجه و ۴۲ دقیقه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۴۲ دقیقه و۵۵ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. این استان از شمال با استان اصفهان و یزد، از مغرب با استان های کهگیلویه و بویر احمد و بوشهر، از جنوب با استان هرمزگان و از شرق با استان کرمان همسایه است (48).

گستره ى مورد پژوهش در طول خاورى ۵۰ درجه تا ۵۳ درجه و ۳۱ دقیقه خاورى وعرض شمالى ۲۸ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۳۰ دقیقه، دربخش هاى جنوب باخترى کشور واقع گردیده است. این محدوده بامرکزیت شهر نورآباد در موقعیت ۵۱ درجه و ۳۱ دقیقه طول خاورى و عرض ۳۰ درجه و ۷ دقیقه عرض شمالى مى­باشد. شهرستان نورآباد ممسنى دربخش هاى شمال باخترى استان فارس و شهرستان شیراز قرار دارد (48).

در استان فارس، تحت تاثیر ویژگی های توپوگرافیک، سه ناحیه آب و هوایی مشخص پدیدار شده است :

۱-ناحیه کوهستانی شمال، شمال باختر و باختر: دارای زمستان های سرد معتدل و پوشش گیاهی قابل توجه می­باشد. میزان بارندگی این ناحیه در حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلی متر در سال گزارش شده است (48).

۲- ناحیه مرکزی: این ناحیه درزمستان ها آب و هوای نسبتا معتدل توام با بارندگی و در تابستان ها، هوایی گرم وخشک دارد. آب و هوای این ناحیه به علت بارندگی نسبی ارتفاعات، نسبت به شمال و شمال باختر وضعیتی کاملا متفاوت دارد، میزان باران این ناحیه بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلی متر در سال است. شهرهای شیراز، کازرون، فسا و فیروزآباد در این ناحیه قرار گرفته اند (48).

۳-ناحیه جنوب و جنوب خاوری: به علت کاهش ارتفاع و پهنای جغرافیایی و نحوه استقرار کوه ها، میزان بارندگی این ناحیه درفصل زمستان نسبت به دو فصل بهار و پاییز کم تر می­باشد. هوای این ناحیه در زمستان ها معتدل و در تابستان ها بسیار گرم و میزان بارندگی سالانه آن ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی متر است. شهرهای لار، اوز و خنج جزو این ناحیه خشک به شمار می­روند.
بر اساس گزارش سال ۱۳۷۱ ایستگاه سینوپتیک شیراز، متوسط حرارت این شهر ۸۵/۱۶ درجه و حداکثر و حداقل مطلق دمای آن به ترتیب ۲/۹۲ و ۷۴/۴ درجه سانتی گراد است. بر اساس همین گزارش، متوسط میزان بارندگی ماهانه منطقه ۴۵/۴۸ میلی متر است که حداکثر آن با ۲/۱۸۴ میلی متر در آذرماه و حداقل آن با صفر میلی متر در ماه های تیر، مهر و آبان است. متوسط رطوبت نسبی این ناحیه حداکثر ۵/۸۴ و حداقل ۵/۱۲ درصد می باشد. تعداد روزهای یخبندان در طول سال نیز ۳۴روز گزارش شده است (48).

1-6- اقلیم شهرستان ممسنی

آب و هوای ممسنی تحت تاثیر ۳ توده هوای باران زاست:

الف-توده هوای مدیترانه ای: توده هوای مرطوب که در زمستان حوزه دریای مدیترانه را در بر می­گیرد و به وسیله بادهای غربی به سمت شرق کشیده می­شوند. این توده هوا که در ابتدا کوه های زاگرس را تحت تاثیر خود قرار می­دهند، در فصل پاییز، زمستان و بهار بارش های منطقه ممسنی را به وجود می­آورند. این بارش ها به طور عمده به صورت باران نازل می­شود (29).

ب- توده هوای سودانی: این توده با گذشتن از خلیج فارس و دریای عمان رطوبت لازم را جذب می­کند و به رشته کوه های زاگرس می­رسد. این توده در بعضی از مواقع در فصل زمستان منطقه ممسنی را در بر می­گیرد که مقدار بارندگی ناشی از آن در کل مقدار بارندگی منطقه این توده ناچیز است (29).

ج- پر فشار جنب حاره ای: استقرار این توده هوا در فصل تابستان باعث می­شود که تقریبا تمامی مناطق ایران و به خصوص در عرض های کمتر از ۳۵ درجه در تابستان خشک و فاقد بارندگی باشد از این رو منطقه ممسنی که تحت تاثیر این توده هوایی قرار می­گیرد، دارای تابستان خشک و نسبتا گرم است (29).

برابر آمار، میانگین درجه حرارت شهر نورآباد۲۱ و متوسط روزهای یخبندان ۳/۲ روز می­باشد. میزان بارندگی سالانه شهر نورآباد۵۲۲ میلیمتر است که از نظر پراکندگی بارش در فصول مختلف، متفاوت است (29).

از دیدگاه اقلیمى، با در نظر گرفتن جداول آمارى کتاب آمار استان فارس و محاسبات روابط شاخص هاى خشکى، آب و هواى نیمه خشک با تابستان هاى گرم و طولانى و زمستان هاى مرطوب در بخش هاى با بلنداى کم درنواحى مرکزى گستره تعیین شده و در بخش هاى مرتفع شمالى و شمال باخترى، با زمستان هاى سرد و طولانى و تابستان هاى معتدل، در گروه مناطق مرطوب مشخص شده است (48).

1-6-1- دما

شهرستان ممسنی با توجه به موقعیت آن و ارتفاعاتی که در این شهرستان وجود دارد و اثرات این ارتفاعات در تغییر و تعدیل هوا و حرارت ، محیط مطلوبی رابرای فعالیتهای انسانی فراهم می­آورد.

برابر آمار میانگین درجه حرارت شهر نورآباد۲۱ و متوسط روزهای یخبندان ۳/۲ روز می­باشد.

اختلاف دمای بین فصول گرم و سرد سال بسیار بالاست. همچنین درجه حرارت از منطقه ای به منطقه دیگر (شمال، مرکز وجنوب شهرستان) نیز متفاوت می­باشد (29)

1-6-2- بارندگی

میزان بارندگی سالانه شهر نورآباد۵۲۲ میلیمتر است که از نظر پراکندگی بارش در فصول مختلف، متفاوت است. پر باران ترین فصل ، زمستان است که در این فصل مقدار۳۲۰ میلیمتر باران دریافت می­کند و پر باران ترین ماه ، دی ماهاست که۱۲۰ میلیمتر باران می­بارد. بعد از زمستان پائیز دومین فصل پر باران منطقه است. . بطور کلی رژیم بارندگی این شهرستان از آبان ماه شروع و تا اردیبهشت ادامه دارد. فصل تابستان کم باران ترین و خشک ترین فصل سال می­باشد. مدت زمان خشکی از اواسط اردیبهشت ماه شروع و تقریبا" تا۱۰ آبان ماه ادامه دارد. البته نوساناتی هم در بارش در منطقه وجود دارد بطوری که گاه تا دی ماه بیشتر از یکی دو باران در منطقه نمی­بارد (29)

۱-6-3- رطوبت نسبی

میزان رطوبت نسبی( نم نسبی) سالانه شهر نورآباد۲/۵۵ % بوده که دی ماه مرطوب ترین ماه سال و تیر خشک ترین ماه سال است (29)

 خاک

از گروه خاک هایی که در شهرستان ممسنی یافت می­شوند گروه خاک های برون منطقه ای می­باشند که شامل گروه خاک های آبرفتی و گروه خاک های واریزه ای می­باشند که در زیر شرح داده می­شوند.

گروه خاک های آبرفتی: خاک این گروه جزء حاصلخیزترین خاک های دنیا محسوب شده و از نظر کشاورزی دارای اهمیت فوق العاده ای می­باشد. خاک های آبرفتی در کلیه نواحی اقلیمی استان فارس مشاهده می­شود و مواد مادری آن دربردارنده ی رسوبات مطبق می­باشد. این خاک ها در مناطق خشک که سرعت تخریب مواد مادری در آنها کمتر است، سرشار از گچ و آهک است. خاک های آبرفتی را می­توان در مناطقی مانند آباده، کازرون، فسا، قلات شیراز، جهرم، خرامه، بختگان، درودزن، بیضا، سروستان، قیرکارزین، نورآباد، لامرد، مبارک آباد و خفر مشاهده کرد (1) .

گروه خاک های واریزه ای: این خاک ها در اثر واریزه شدن مواد در اثر حرکت آبراهه ها و نیروی ثقل در دامنه ی ارتفاعات تشکیل شده، در کلیه نواحی اقلیمی استان دیده می­شود. خاک های واریزه ای را در دشت های شهرستان آباده، کازرون، فسا، داراب، خرامه، سروستان و نورآباد می­توان مشاهده کرد (1) .

به سبب وجود گوههای زیاد ، دراین شهرستان وسعت خاک محدود می باشد. با این حال شهرستان دارای جلگه های متعددی است کشاورزی در آنها در سطح بسیار مناسب می­باشدو در آن محصولاتی چون گندم و برنج کشت می­گردد (29).

1-10- جغرافیا و زمین ریخت شناسى

گستره ى مورد پژوهش در طول خاورى ۵۰ درجه تا ۵۳ درجه و ۳۱ دقیقه خاورى وعرض شمالى ۲۸ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۳۰ دقیقه، دربخش هاى جنوب باخترى کشور واقع گردیده است. این محدوده بامرکزیت شهر نورآباد در موقعیت ۵۱ درجه و ۳۱ دقیقه طول خاورى و عرض ۳۰ درجه و ۷ دقیقه عرض شمالى مى­باشد. این شهر در شهرستان نورآباد ممسنى دربخش هاى شمال باخترى استان فارس و شهرستان شیراز قرار دارد (48).

از دیدگاه ویژگى ریختارى، این گستره فراز و نشیب بسیارى را دارا بوده و میزان تراکم خطوط تراز ارتفاعى در آن داراى گوناگونى بسیار است. بیشینه ى بلنداى ۴۴۰۹ متر از سطح تراز دریا، مربوط به کوه دنا در شمال محدوده بوده و کمینه بلندا ۳ متر در ساحل بوشهر، در جنوب باخترى منطقه مى­باشد، این در حالیست که ارتفاعات منطقه نورآباد داراى بلنداى ۲۹۰۰ متر و دشت نورآباد میانگین بلنداى ۹۴۰ متر دارد. آبهاى جارى از بلندى هاى پیرامون دشت نورآباد، در قالب رودخانه ى دائمى فهلیان، رودخانه آب گرمو، رودخانه گرآب و رودخانه فصلى دروغ زن (کتى) جریان دارد. رودخانه دائمى فهلیان از بهم پیوستن دو شاخه ى شور و شیرین در سرآسیاب جاوید حاصل می­گردد. رود شیرین از کوهستانهاى جاوید و از اتصال چند شاخه همچون رود مهرنجان در منطقه ى پر اشکفت جاوید و رود سالارى در منطقه ى سالارى جاوید ایجاد گردیده است. همچنین رود شور از بلندى هاى دشمن زیارى و با گذر از تشکیلات تبخیرى – مارنى سرچشمه مى­گیرد. رودخانه ى فصلى دروغ زن (کتى) از پهنه هاى جنوب خاورى گستره ( از بلندیهاى دره هرایرز ) سرچشمه گرفته و پس ازگذر از دشتنورآباد به رودخانه ى فهلیان مى­پیوندد. رودخانه کوچک آب گرمو با بهم پیوستن چند چشمه از کوه چالکى سرچشمه گرفته و پس از گذر از بخش هاى شمال باخترى دشت، در نزدیکى روستاى کلگاه به رودخانه کتى(دروغ زن) مى­پیوندد. رودخانه یا نهر گوگردى گرآب از چشمه اى در خاور دشت سرچشمه گرفته و درنهایت به رودخانه کتى مى­پیوندد (48)

زمین شناسی استان فارس

کوه هاى زاگرس با جهت شمال غربى- جنوب شرقى در فارس امتداد یافته و فارس را به صورت واحد ویژه کوهستانى درآورده است. فارس را مى­توان از نظر طبیعى به دوناحیه مشخص تقسیم نمود (49).

۱-ناحیه شمالى وشمال غربى که از ارتفاعات بهم پیوسته اى تشکیل یافته وداراى گردنه هاى صعب العبور ودره هاى عمیق مى­باشد.

۲- ناحیه جنوب وجنوب شرقى که در این منطقه فاصله کوه ها بتدریج زیاد شده وتشکیل دشت هاى حاصلخیز شیراز، کازرون،مرودشت و دشت هاى مرکزى را مى­دهند که به وسیله رودها آبیارى مى­شوند. این رودها در نهایت به دریاچه بختگان، پریشان ومهارلو مى­ریزند.

به طور کلى ارتفاعات فارس را مى­توان به چهار دسته مهم تقسیم نمود:

۱-شمال وشمال غربى ۲- مرکزى ۳- غربی۴- جنوبى

۱--ارتفاعات شمال وشمال غربى : این ارتفاعات از کوه هاى سمیرم شروع شده و تا غرب آباده ادامه مى­یابد وبه کوه عظمت که گردنه معروف کولى کش در آن واقع است ختم مى­گردد .همچنین ارتفاعات برم فیروز که از سپیدان شروع شده وبه ارسنجان منتهى مى­شود در این ناحیه واقع است.

۲- ارتفاعات مرکزى : شامل کوه هاى اطراف شیراز ( سبزپوشان وبمو) ونیز کوه هاى مهارلو، خرمن کوه، فساد و تودج.

۳- ارتفاعات غربى : این کوه ها دنباله ارتفاعات کهگیلویه مى­باشد و به کوه هاى ممسنى ودشت ارژن (کوهمره سرخى)متصل مى­گردد وامتداد آن شامل کوه هاى سفید دار در فریروزآباد است.

۴- ارتفاعات جنوبى : از ویژگى هاى این ناحیه است که کوه ها از فشردگى وارتفاع کمترى برخوردار است . مهمترین آنها کوه داراب وارتفاع بالنگستان وکوه هاى لارستان مى­باشند.

ارتفاعات جنوبى :‌از ویژگى هاى این ناحیه این است که کوه ها از فشردگى وارتفاع کمترى برخوردار است. مهمترین آنها کوه داراب وارتفاع بالنگستان وکوه هاى لارستان مى­باشند.

حضور این ناهمواریها در تعدیل آب و هواى فارس موثرند در فصول بارندگى برفگیر بوده وسرچشه هاى بسیارى از رودها و چشمه ها مى­باشند .وجود مراتع باعث رونق دامپرورى وییلاق قشلاق عشایر این استان است واز پوشش گیاهى این ناحیه در تهیه داروهاى گیاهى استفاده مى­شود واز چنگال هاى آن نیز بهره فراوان مى­برند (49).

1-11-1- زمین شناسی عمومی ممسنی

گستره مورد بررسى ازجنوب به ساحل خلیج فارس (بوشهر) ، از شمال به بخش هاى شمالى رشته کوه دنا (در شمال یاسوج)، از خاور به دشت شیراز وباختر به دشت بهبهان محدود شده و مرکزیت آن را دشت نورآباد در بر دارد ، از دیدگاه زمین شناختى، باگذر از بخش هاى شمال خاورى به جنوب باخترى محدوده، پهنه هاى رسوبى – ساختارى گوناگونى، گستره مورد پژوهش را شامل می­شود، این پهنه ها بخش هائى از پهنه هاى ایران مرکزى ، سنندج – سیرجان و پهنه ساختارى زاگرس چین خورده – رانده را در بر می­گیرد . زاگرس چین خورده – رانده بیشترین گسترش محدوده را داراست ، که خود به زیر پهنه هاى زاگرس بلند ( زیر پهنه راندگى ها) و زیر پهنه چین خورده ساده، جدا شده است و زیر پهنه زاگرس چین خورده ساده نیز داراى تقسیمات کوچک ترى است که بخش هایى از پهنه فارس، فروافتادگى دزفول و پهنه ایذه، در محدوده ى مورد بررسى قرار دارد (48).

1-11-2- چینه نگاری ممسنی

پژوهش درویژگى هاى دیرین جغرافیا (Paleogeography) گویاى گوناگونى در شرایط تشکیل رسوب و تفاوت در فاکتور هاى فیزیکىو شیمیایى اینگونه رسوبات مى­باشد. تغییرات سنگ شناسى سازندها و گاه گوناگونى آن دربخش هاى یک سازند، عاملى در افزایش نابهنجار، در گسترش واحد سنگى، و تفاوت در رفتارمکانیکى سازندها در برابر تنش هاى وارده، تعین کننده ویژگى هاى ریختارى هر منطقه مى­باشد. بنابراین آگاهى ازویژگى سنگ شناسى سازند ها ونهشته هاى کواترنرى در هر منطقه،بسیار مهم در فاکتورهاى ژئوتکنیکى و زمین شناسى مهندسى، و در شناخت الگوى حرکتى وشناخت روند تکوینى پهنه ها پر اهمیت است (48).

برونزد سازندها در منطقه نورآباد، دربرگیرنده توالى سنگ نهشته هاى M-U Jurassicتا رسوبات جوان هلوسن است که در زیر تشریح گردیده است(48):

سازند سورمه (M-U Jurassic)

محیط رسوبگیر ژوراسیک میانى و بالایى در گستره نورآباد ، دریایى کم ژرفا بوده که دربرگیرنده ستبرایى نزدیک به ۹۵۰ متر ازچینه هاى ضخیم تا توده اى سنگ آهکهاى دولومیتى، برنگ خاکسترى تاتیره بوده که دربخش هاى میانى آن ، همراه با لایه هاى نازک آهک رسى و دولومیت رسى و مارن مى­باشد.

سازند فهلیان (Neocomian)

همگام با شروع کرتاسه رسوبگذارى آهکهاى کم ژرفاى پلتى- االیتى سازند کربناته نئوکومین آغاز گردیده است. بخش پایینى آن شامل چینه هاى ستبر تا بسیار ستبر سنگ آهکهاى خاکسترى تا قهوه اى روشن مى­باشد و در بخش هاى میانى تا بالایى داراى لایه هایى با ستبراى نازک تا ستبر سنگ آهک هاى خاکسترى است.ضخامت این سازند نزدیک به ۳۵۰ متر است.

سازند گدوان( U. Neocomian-Aptian)

این واحد در بخش پایینى و بالایى خود در برگیرنده تناوب آهکهاى خاکسترى تاتیره و همچنین مارن و شیل هاى آمونیت دارى است که رنگ هوازده خاکسترى تا سبز و قهوه اى مى­باشد و بخش میانى آن از تناوب سنگآهکهاى دریایى کم ژرفا برنگ خاکسترى است.ستبراى این واحد نزدیک به ۱۳۰ متر مى­باشد.

سازند داریان (Aptian)

این واحد با ستبرایى نزدیک به ۲۵۰ متر ازتناوب چینه هاى ستبرتا بسیارستبرسنگ آهک برنگ خکسترى روشن تا تیره است که آثار زیست قدیمى اربیتولینا درآن بوفور دیده مى­شود.

سازند کژدمى (Albian)

این واحد رسوبى در بخش پائینى خود داراى تناوبى از شیل هاى خاکسترى متمایل به سبز، همراه با آثار ترکیبات آهن به رنگ قرمز آغاز و با تناوب شیل هاى خاکسترى و سیاه Bitominousادامه مى­یابد وبا شیل هاى تیره ومارن و میان لایه هاى آهکى خاتمه مى­یابد.

سازند سروک (Albian-cenomanian)

از دیدگاه سنگ شناسى این واحد در بخش پایینى با توالى سنگ آهک هاى رسى ریز دانه با ستبراى زیاد و میان لایه هاى نازک مارنى مى­باشد و با تناوب چینه هاى سنگ آهک بسیار ستبر ادامه مى-یابد، در بخش بالایى آن لایه هاى سنگ آهک همراه با ترکیبات آهن دار مى­باشد.

سازند گورپى (Santonian- Maastrichtian)

این واحد با ستبرایى نزدیک به ۳۰۰ مترازتناوب چینه هاى مارنى و شیل هاى خاکسترى متمایل به آبى همراه با میان لایه هاى آهکى و آهک رسى مى­باشد.

سازند پابده (Paleocene-Oligocene)

از دیدگاه سنگ شناسى این سازند در بر دارنده چینه هاى مارنى برنگ خاکسترى تا خاکسترى تیره و آبى، شیل و میان لایه هاى آهک رسى همراه گرهکهاى چرتى است.

سازند آسمارى (Oligocene-Miocene)

این واحد در بخش پایینى خود با تناوب لایه هاى بسیار ستبر از سنگ آهک و آهک رسى با میان لایه هاى نازک مارنى – شیلى آغاز و با چینه هاى سنگ آهک متوسط تا بسیار ستبر ادامه مى­یابد.

سازند گچساران (Miocene)

این واحد داراى تناوب چینه هاى مارنى و مارن هاى ژیپس دار ، گچ و میان لایه هاى نازک تا ضخیم آهک مارنى و آهک ماسه اى است و همچنین بصورت تصادفى لایه هاى ضخیم نمک (در نواحى کازرون) وجود دارد. ستبراى سازند گچساران بیش از ۱۰۰۰ متر است.

سازند میشان (Miocene)

این سازند داراى تناوبى از لایه هاى ستبر تا بسیار ستبر مارن برنگ خاکسترى گرائیده به سبز همراه با میان لایه هاى سنگ آهک پوسته اى (سرشار از پوسته صدف) نازک تا متوسط لایه برنگ خاکسترى متمایل به قهوه اى است.

سازند آغاجارى (Miocene-Pliocene)

از دیدگاه سنگ شناسى این سازند داراى تناوبى از لایه هاى متوسط تا بسیار ستبر، ماسه سنگ هاى کربناتى چرت دار، ماسه سنگ هاى متورق، فورش، مارن هایى برنگ هاى خاکسترى تا قرمز و سبز، میکرو کنگلومرا و آثارى از خرده هاى ژیپس و گچ و پوسته ى سنگواره ها برنگ سفید است. ستبراى این سازند بین ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ متر مى­باشد.

سازند بختیارى (Pliocene-Quaternary)

این سازند ستبراى متفاوتى دارد، که بطور معمول، شامل تناوبى از لایه هاى متوسط تا ستبر کنگلومرایى همراه با لایه هاى ماسه سنگى است، که در بخش هاى پایینى سازند میان لایه هاى فورش و مارن نیز دیده مى­شود. لایه هاى کنگلومرایى این سازند شامل قطعات آهکى از سازندهاى قدیمى و چرت است. غالب اندازه ها در حد قلوه سنگ تا قطعه سنگ داراى گرد شدگى خوب تا عالى و کرویت خوب مى­باشد.

توالى سنگ شناسى برونزد هاى این سازند در جنوب باخترى دشت نورآباد، شامل لایه هاى کنگلومرایى سخت، ماسه سنگى و فورش است. میانگین اندازه قطعات، در حد قلوه سنگ مى­باشد و آثار قطعات چرتى و ماسه اى در کنار سیمان آهکى سخت قابل مشاهده است.

۱-11-3- رسوبات جوان گستره نورآباد

بیشتر حجم رسوبات جوان در مناطق پست و در دشت ها تجمع نموده است. رسوبات دشت نورآباد و فهلیان و دشت هاى همجوار آن در این منطقه، بطور غالب از رسوبات ریز دانه در حد ماسه، سیلت و رس تشکیل شده اند. رسوبات دشت نورآباد، در بخش هاى شمالى و شمال خاورى آن، با ریختارى هموار و با پستى و بلندى کمى و با شیب رو به باختر تا جنوب باختر است و در بخش هاى جنوب باخترى دشت، در جنوب باخترى رودخانه دروغ زن، با ریختارى ناهموار و تپه ماهورى از رسوبات ریز دانه تشکیل شده است و مناطق دامنه اى پیرامون این دشت ها از مخروط افکنه هاى دامنه اى، با گسترش بسیار کمى مى­باشند، در مسیر دره هاى منطقه، بویژه دره هاى بزرگ( دره بوان، دره هرایرز و دره هاى خاورى دشت فهلیان) رسوبات رودخانه اى و مخروط افکنه اى زیادى تشکیل شده اند. واحدهاى کواترنر موجود در منطقه نورآباد در بر دارنده واحدهاى QcQg, و Qap و Qsc و Qss می­باشد (48).

Qc- نهشته هاى کنگلومرائى با سختى متوسط که پوشش کوهپایه اى کهن، پادگانه ها رابه تشکیل مى­دهند.

Qg- نهشته هاى کنگلومرائى با سختى کم تا بسیار ضعف، پوشش آبرفتى پادگانه هاى جوان را تشکیل می­دهند.

Qscs– رسوبات دانه ریز در حد ماسه و سیلت، که حاشیه دشت ها را پوشش مى­دهند.

Qsc– رسوبات دانه ریز (در حد سیلت و رس) پوشش مناطق پست بویژه مرکز دشت ها را تشکیل مى­دهند.

Qap– رسوبات جوان آبرفتى بستر رودخانه ها و آبراهه ها، که در حال حاضر نیز در بستر آنها، تشکیل مى­شوند.

۱-12- اهداف و ضرورت انجام پروژه

ساکنان بومی و غیر بومی به علل اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی، از این پوشش گیاهی، آگاهانه یا از سر نا آگاهی، بهره برداری مفرط و نامسئولانه انجام داده اند. این رویه انهدام تدریجی مراتع، جنگلها و پوشش گیاهی را در پی داشته است و پیوسته عرصه های گیاهی ایران را کوچکتر و فقیرتر و وسعت بیابانها را بیشتر کرده است. بنابراین پوشش گیاهی موجود فعلی برای ایران اهمیت جدی بلکه حیاتی دارد و اکنون ضرورت حفاظت آن و کنترل بهره برداری معقول از آن بیش از هر زمان دیگر احساس می­شود (36).

مناطقی که به پوشش گیاهی آن صدمه بسیار شدید وارد شده است نه فقط باید مورد بررسی دقیق و برنامه ریزی شده قرار گیرد بلکه باید برای حفظ گونه های باقی مانده در آنها اقدام جدی چند جانبه به عمل آید. یعنی بازکاری گونه های قابل تکثیر، بررسی علل انهدام گونه های از دست رفته، جستجو و یافتن نمونه های نادر، حفاظت از ژنومهای در حال انقراض و استفاده از آنها در برنامه های اجرائی، ترمیم و بازسازی و توسعه پوشش گیاهی محیط (36).

مهم ترین اهداف این مطالعه شناسایی و معرفی ترکیب فلوری منطقه می­باشد. از دیگر اهداف می­توان موارد زیر را نام برد:

- تهیه فهرستی از گونه های منطقه مورد مطالعه

- شناخت زیستگاه ها و ریز زیستگاه ها

- بررسی شرایط اکولوژیکی منطقه بر نحوه گسترش و پراکندگی گیاهان

- شناخت گونه های مهم و مورد توجه از نظر غذایی، دارویی، زینتی و غیره.

- بررسی تخریب های انسانی بر پوشش گیاهی منطقه و ارائه پیشنهاد برای جلوگیری از این تخریب ها و انقراض گیاهان در طی سال های آینده.